voor, dat oorspronkelik veel op een middel leek het eigen niet zuivere geweten te sussen: het besluit om 14 Oktober opnieuw bijeen te komen, als de toestand dan niet radikaal verbeterd zou zijn. Het enigs* zins verdachte besluit heeft echter ten slotte verrassende gevolgen gehad.
Toen de Raad weer bijeenkwam, door een nieuw 'Chinees beroep nog een dag vroeger dan oorspronkelik bepaald was, bleek de toestand radikaal veranderd te zijn. Lord Reading, Briand, Grandi, ze waren nu weer persoonlik aanwezig en de Raad in zijn geheel bleek zijn slaperige stemming kwijt te zijn. Hadden de mogendheden ingezien, dat er directe belangen voor hen in het spel waren? Hadden zij begrepen, dat een ontgocheling van de openbare mening nu, vlak voor de ont* wapeningskonferentie, dubbel gevaarlik was? Misschien ook, dat het cynisme der Japanse militairen, die heel slim meenden te zijn, nu zij een door katastrophen geteisterd China overvielen en een ekonomies verzwakt Europa voor een voldongen feit stelden, wat al te sluw was geweest. Hoe het zij, de zaak werd energieker aangepakt en de Raad nam een dergelike houding aan, dat hij zich onsterfelik belachelik zou maken als hij nog eens als in September over zich heen zou laten lopen. Dat is wellicht onze beste garantie.
Het schijnt dan nu ook wel vast te staan, dat de Raad niet van plan is zich te laten afleiden van het kardinale punt: de terugtocht der Japanse troepen. Men geve de Japanners wat koncessies om hun figuur te redden, daarbij oppassend dat het geen uitlopen wordt als in het Korfoe*geval: maar zij moeten er uit, voor er over iets anders gespro* ken kan worden; daarmee staat of valt de Volkenbondsidee. Zo de eis, dat geschillen op vreedzame wijze beslecht moeten worden, nog enige zin wil hebben, dan is het uitgesloten dat men toelaat, dat een land, om welke militaire maatregelen ook, tot onderhandelen wordt genoopt.
Deze Japanse inval is de militaire voortzetting van een politiek, die door Japan reeds sedert tientallen van jaren met wisselend succes wordt bedreven om Mantsjoerije in zijn macht te krijgen. In de negen* tiger jaren voert het oorlog met China, maar de grote mogendheden verhinderen de gebiedsuitbreidingen, die Japan met zijn overwinning dacht binnen te halen, een snoodheid, waarover de Japanse vertegen* woordiger in de Raad zich dezer dagen nog eens beklaagde. De oorlog met Rusland speelt Japan Port Arthur en de Zuid=Mantsjoerijse spoor* weg in handen. Tijdens de wereldoorlog krijgt het de gelegenheid om met even groot cynisme als tans een belangrijke stap vooruit te doen naar het gewenste doel. Als Europa door de oorlog in beslag is geno* men en zelfs van de hulp van Japanse oorlogsschepen afhankelik is, stelt Japan aan China de beruchte 21 eisen en weet door middel van een ultimatum een verdrag door te zetten, waarin een groot gedeelte van die eisen is vastgelegd. Als na de oorlog de kansen keren, moet
833
5