pineut Ui \ i °*t Ortft, student eeoi thJ0 plaatsvervangend 'luT*an de universiteitsk** somber „De kwaliltK?(Jf>*t onderzoek en het lg* zal achteruit hollen JCPtapen van het perso- procent zonder X£* ontslagen, heeft ab,ft, Volgen voor de kwali£JJonderaoek zal de pi- wil de Amster- J. tJ*°blemen met loskop- TA de andere unlversitei- V* is een gemeenschap[ dat gezanien- «orden angepakt Ruud Bleljerveld verwacht echter niet veel steun van de Academische Raad, het overkoepelend orgaan van aüe Nederlandse universiteiten en hogescholen: „De kracht van dit orgaan is gering. Nu wreekt zich de autonome opstelling van de universiteiten, waardoor de Academische Raad geen vuist kan maken. Zeg maar gerust dat de universiteiten nu door bet ministerie tegen elkaar worden uitgespeeld." Het hindert hem bovenmate dat de bijzondere universiteiten en hogescholen financieel voordeel kunnen putten uit hun positie. Bleljerveld: „Zo heeft bij voorbeeld de minister nog steeds geen beslissing genomen over het tandheelkundig centrum ta de Bullewljk. Het ligt voor de band dat bij het nieuwe medisch centrum ook onze subfaculteit tandheelkunde wordt geve&igd. Maar de Vrije Universiteit heeft ook wensen voor nieuwbouw bij het academisch ziekenhuis. Het gevolg van deze geloofsperlkelen Is dat het tandheelkundig centrum van de universiteit van Amsterdam ta Slotervaart moet blijven. Ik vind het geen goede ontwikkeling dat het geloof een rol gaat spelen bij afwegingen van onderzoek en onderwijs." --- Dubbelprogramma Bep Scheffer maakt zich vooral zorgen over het teruglopende personeelsbestand. „De universiteit van Amsterdam telt nu 25.000 studenten op 4000 volle formatieplaatsen. In totaal werken er 6000 mensen, omdat er nog al wat mensen parttime werken. Je kunt op je vingers natellen dat afslanking van het personeel ernstige gevolgen zal hebben. In september moet de tweefasenstructuur worden Ingevoerd. Dat betekent dat we Jarenlang met een dubbelprogramma moeten werken: een voor de oude studenten en een voor de lichting van '82 en volgende jaren. Je zou verwachten dat bij een reorganisatie extra gelden worden uitgetrokken, maar juist nu wordt op de middelen beknibbeld." Ook Bleljerveld verwacht dat het universitaire onderzoek het gelag gaat betalen. „De eerste fase wordt schoolser. Het ge- Amsterdamse universiteit 350 jaar vaar bestaat dat er weinig verschil zal ontstaan tussen een HBO-opleidtag en de eerste fase. Tijd voor grensverleggend onderzoek Is er dan niet Het bedrijfsleven zal voor een deel het onderzoek van de universiteiten gaan overnemen. De multinationals zullen er geen bezwaar tegen maken, omdat ze nu de onderzoekers op hun eigen manier kunnen opleiden. De studenten uit de eerste fase zijn nog kneedbaar. Die hebben nog niet kritisch leren nadenken." • Het atheneum iliustre, de voorloper van de universiteit van Amsterdam, was van 1632 tot 1921 gehuisvest in de Agnletenkapel aan de Oudezi jds Voorburgwal. Hier sprak op 8 januari Gerard Vossius over het rmt van de geschiedenis. Een dag later hield Casper Barleus een redevoering over de wijze koopman. Vossius en Barleus waren de eerste twee hoogleraren. In 1876 werd het atheneum iliustre tot universiteit verheven. --- Meer gewicht Bresters, de rector magnificus, maakt zich minder zorgen over de kwaliteit van het onderzoek. „Ik heb altijd grote moeite gehad met het onderzoek, ook ta de huidige doctoraalopleiding. Studenten doen er geen echt wetenschappelijk onderzoek, ze krijgen er hoogstens een inleiding op. Het is waar dat tav de eerste fase de onderzoekscomponent minder wordt maar daar staat tegenover dat ta de tweede fase het onderzoek meer gewicht krijgt Bc vraag me alleen af of de eerste fase straks nog het predikaat „wetenschappelijk" verdient Het wordt wel erg schools en strak ingericht Maar de eerste en de tweede fase samen doen niet onder voor het huidige doctoraalprogramma" In de Nieuwe Kerk houdt prof. Bresters vanmiddag een diesrede over het maatschappelijk nut van de universiteit Het Is een thema, di t steeds meer ta de belangstelling komt Bresters: „Nu de geldmiddelen geringer worden, gaat de belastingbetaler zich afvragen of het geld voor het wetenschappelijk onderwijs wel goed wordt besteed. Maar ook van binnen uit klinken gelulden over een duidelijker maatschappelijke betrokkenheid van de universiteit De wetenschap moet zich dienstbaar maken aan de samenleving. Ik vind het een goede ontwikkeling als op de universiteit onderzoek wordt verricht ten dienste van de vakbeweging, actiegroepen voor de derde wereld en milieuorganisaties, als maar niet al het onderzoek wordt ingebed in direct maatschappelijk nut Op mijn eigen vakgebied, de wiskunde, zijn eind vorige eeuw door de Engelsman Boole ontdekkingen gedaan, die pas mj de computerwetenschappen van pas zijn gekomen. Zulk onderzoek moet ook blijven" --- Moord en brand Over de komende bezuinigingen zegt Bresters: „Gedwongen door de haast zullen allerlei kortlopende contracten het eerst worden afgestoten. Dat betekent een vermindering van het aantal plaatsen voor kandidaatsassistenten en voor toekomstige promovendi" Maar Bresters is tegelijk een van de weinigen, die de bezuinigingen niet uitsluitend negatief beoordeelt: „Onderwijs is heel essentieel voor een land. Je kunt je binnen de begroting voor het onderwijs afvragen of het verantwoord is zoveel geld uit te geven voor het wetenschappelijk onderwijs. Op de universiteit zal men wel moord en brand schreeuwen als ik zeg dat er binnen de begroting voor onderwijs best andere prioriteiten kunnen worden gesteld. Het lager beroepsonderwijs en het onderwijs aan kansarmen zouden van mij meer geld mogen krijgen. Zelfs als dat ten koste gaat van het tertiair onderwijs. Want op die scholen zitten kinderen die het heel moeilijk hebben." --- Pas op: blindgangers door H.J. Neuman if t? december-nummer van „The Bulletin efalörAtomle Sclentists" (vol. 37/10) staat 4i°<> ïessante gedachtenwisseltag over het ijls n„ * tegen van de campagne voor Europes ontwapening (European Nuclear rf of END). Mary Kaldor, als werf >jj?»ppelijk medewerkster verbonden aan \H van Sussex en deel uitmakend jd H 2? BND coördinatiecommissie, zet uiteen jrf H Jj.Seen geloof hecht aan de stelling dat >W£yenwicht van de verschrikking" er de l *rjjf* van zou zijn dat er de afgelopen * »«Jaar geen oorlog is geweest tussen Oost '\ \ J»t Integendeel, zij meent dat er zónder y o** cc of terror" °°k geen oorlog zou en dat het „evenwicht van de ! de kans op oorlog eerder heeft 'PttS?1 dan verlaagd. Het systeem van de *£*n is volgens haar niet ontstaan uit kC*Udse vrees maar als een middel om A H>2. de Tweede Wereldoorlog verworven V bij elkaar te houden. P;of.h stelling die zij bestrijdt, noch de die zij ervoor ta de plaats stelt Is »K j*ös bewijsbaar. Wie dergelijke uitspra-1 *^Mt' baseert zich niet op zekerheden of *f *tlgrieden maar op hetgeen hij subjecv, \ acht, op plauslblliteiten ji o*l de dinsdag ta deze krant gedane ■ ', fc?eUng als zouden „deskundigen" (weli Vlw van oordeel zlJo dat er 70 procent HJ*fstaat op het uitbreken van een kemi * rLr* l9Mof 1985> kan nletmeerziJndan van een optalepelltag en zeker S wetenschappelijke conclusie, iljj Jaldor noemt enkele economische en Vw consequenties die naar haar mening [ti, joelen uit de voortgaande bewapening, *Öê n economische neergang van de Vere- Hi.i'itaten en het groteske karakter van de *v!**e rechtvaardiging voor telkens nieu"*lyjbens. zij legt uit dat de END-campagne '«Ib, *• °P bet kemwapenvrtj maken van van Polen tot Portugal AUe tot het bereiken van dit doel zijn \Jn, of het nu eenzijdige actieszijn van •yjhten (HeUevoetsluis) en landen (Zwe- dan wel sub-regionale voor- (zoals die inzake een Noordse kemwa- zone of het plan-Albrecht voor een zone die Oost- en West-Euroi nar scheldt) of multilaterale onder- V [ zelf zou graag zien dat een i Jl 7*PenvrtJe zone ln Europa ook omvat: i Lllirt.. *and Bep.aatste kernwapens voor \ afstand ta het Europese deel I Jhu^o*l6^*ll6,0*16^*116, aUe voor net Europese bestemde kernwapens aan l Jl»,. van Amerikaanse onderzeeboten en i k*S[*ntte van de «upermogendheden dat (ty Jj** kernwapens zuUen gebruiken tegen !%?! noemt het „poütieke territoir van K*l' Mary Kaidor noemt al het gepraat . k,n conventionele overmacht van de ï hT nie een mvtne, en het Duitse verian- een staatkundige hereniging een zaak. Oeen problemen dus, en V? aegt ze niet te begrijpen wat haar ***•*« in de discussie bezielt. --- norme risico's in de discussie is Lawrence L hoofd van de afdeling beleidsstudies van het Royal Instltute of International Affalrs. Freedman kritiseert END, niet omdat hij het absoluut oneens is met de gevoelens die de beweging Inspireren maar omdat hij vreest dat zij de volle draagwijdte van wat zij voorstelt onvoldoende heeft doordacht. De kern van zijn betoog Is dat leder beleid dat probeert de hoeveelheid, de kwaliteit en de spreiding van kernwapens te beïnvloeden enorme risico's inhoudt Het is net alsof Je een niet-ontplofte bom of granaat, een blindganger dus, nadert: als Je dat niet met omzichtigheid en vakbekwaamheid doet, heb Je grote kans dat er alsnog een explosie volgt. Een andere vergelijking is ontleend aan Florence Nighttngale, die opmerkte dat het eerste vereiste waaraan een hospitaal moet voldoen is dat het geen ziekten verspreidt De eerste els die Je aan een ontwapenlngslnlatlef moogt stellet» Is dat het geen oorlog veroorzaakt. De discussie ta Europa wordt o.m. gekenmerkt door specifieke bezwaren tegen nieuwe soorten wapens (de neutronenbom, het kruisvluchtwapen). Zo zouden ze bijdragen tot het ontstaan (althans de vrees voor het ontstaan) van een zgn. „flrst strike"-vermogen. Daarmee bedoelt men het vermogen om door middel van één verrassingsaanval het hele (of vrijwel het hele) arsenaal van de vijand uit te schakelen. Nu is het wegens de grote variatie en de grote aantallen van de kernwapens — met name aan boord van onderzeeboten — al uitermate twijfelachtig, of zon „flrst strike"-vermogen bereikbaar Is. Niettemin zeggen de Russen zich ernstig bezorgd te maken over de Pershlng-II die ta een oogwenk (volgens hen ta vier & zes minuten) een deel van de Sowjetraketten ta de Oekraïne (Nowomalsk e.0.) zou kunnen treffen. Maar, zegt Freedman, de Pershlng-II zal niet op dergelijke doelen worden gericht, en bovendien komen er maar 108 stuks van: wat richten die uit tegen 1.400 Internationale raketten van de USSR? --- Even verschrikkelijk De kruisvluchtwapens zijn opmerkelijk langzaam en kwetsbaar voor luchtafweer; voor verrassingsaanvallen zijn ze derhalve met geschikt. Maar ze zullen wel, net als de Pershing-11, worden gericht op doelen ln de Sow- Jet-Unle. Een van de bezwaren die bij atoompaclfiten leven is dat de nieuwe wapens dulden op de waarschijnlijkheid van een tot ons Europa beperkte kernoorlog. Maar dat doen ze nu juist niet! Als Pershing-Hs en knu> vluchtwapens worden Ingezet, treffen ze dadelijk een van de beide supermogendheden en deze supermogendheid heeft direct laten weten dat zij ln dat geval de eigenaresse van de wapens zal weten te treffen. De kans dat een ln Europa begonnen kernoorlog zich uitbreidt tot de belde supermogendheden wordt door de nieuwe wapens vergroot en niet verkleind. Freedman heeft, dunkt mij, gelijk als hij zegt dat de overgang van een nucleaire naar een niet-nucleaire wereld — even aangenomen dat dit mogelijk is — zijn eigen specifieke risico's meebrengt. De conventionele krachtsverhoudingen hernemen hun volle betekenis; als de kans gering Is dat een oorlog tot het nucleaire niveau opklimt, zal men hem misschien eerder voeren; en een conventionele oorlog ln het hartje van Europa zou voor de plaatselijke bevolking (en dat zijn wijzelf) wel eens even verschrikkelijk kunnen zijn als een nucleaire. --- BINNENLAND OPINIE Het feest zal sober zijn' $ Wijgh fiJjRDAM-Deunid« "Jt van Amsterdam ; vandaag precies vijf tig Jaar. 11 oe8 voor een groots «ii?S