In Amsterdamse galerie Inart Alle boekjes van Dick Bruna op tentoonstelling door Aukje Holtrop Er is waarschijnlijk geen kind in Nederland dat nog nooit een boekje van Dick Bruna in handen gehad heeft. Nijntje en Pien en Fien zijn nationale figuren in kinderland en veel ouders kunnen in hun slaap de teksten opzeggen die bij de tekeningen over Snuffie, Assepoester, de vis en al die andere verhaaltjes uit de Dick Brunaboekjes horen. Niet dat die teksten zulke briljante literaire vondsten zijn, maar ze horen onlosmakelijk bij de sprekende, kleurige tekeningen waardoor die boekjes wereldberoemd geworden zijn. In de Amsterdamse galerie Inart in Amsterdam is een tentoonstelling geopend waarop alle boekjes van Dick Bruna te vinden zijn. Tegelijkertijd met deze overzichtstentoonstelling is een boekje verschenen van de hand van de- kinderpsycholoog Dolf Kohnstamm over de kinderboekjes van Dick Bruna. Het bijzondere van het gewone is de titel van dat boekje en Kohnstamm probeert er in na te gaan waarom Bruna's boekjes zon vanzelfsprekende stoffering van de wereld van het jonge kind geworden zijn. Een heel belangrijke reden voor de populariteit van de Brunaboekjes is volgens hem de simpelheid van de plaatjes. Er is weinig op te zien en juist voor heel kleine kinderen, zo vanaf twee jaar, is dat aantrekkelijk. Daarbij komt dat het meestal mensen en dieren zijn die door Dick Bruna worden afgebeeld. Dick Bruna's personen kijken de lezer altijd recht aan. Zelfs als een brandweerman in een aiuto zit en eigenlijk de ogen gericht zou moeten hebben op de weg, kijkt hij opzij, de lezer aan. Dick Bruna vertelt ook dat het hem tot nu toe nooit gelukt is en gezicht en profil te tekenen. Bij dieren gaat het wel, maar ook dan kijkt een oog opzij naar de lezer. Een ander sterk punt zijn de kleuren. De nadruk ligt op felle kleuren: rood, blauw, geel, groen, zwart en wit. In een later stadium zijn bruin en grijs erbij gekomen, maar Dick Bruna heeft daar lang enige weerstand tegen gevoeld. De sprookjesboeken en het kerstboek vormen een uitzondering: daar komen wel pastelkleuren in voor, om te laten uitkomen dat het om minder realistische verhalen gaat dan bij de 'dagelijkse' verhaaltjes zoals over het circus en dierengeschiedenissen. Die directe kleuren in de Brunaboekjes hebben een belangrijke functie: ze maken het mogelijk een kind de kleuren duidelijk te leren onderscheiden. Kohnstamm heeft vertalingen van Bruna's boekjes vergeleken met het origineel. Dat bleek niet mee te vallen. Volkomen onnodig hebben Engelse en Duitse Brunaboekjes een heel andere tekst meegekregen en Kohnstamm vindt dat vertalers veel meer de oorspronkelijke simpelheid van Dick Bruna's teksten zouden moeten respecteren, omdat Dick Bruna heel nauwgezet en weloverwogen die teksten maakt. Tenslotte nog iets over de onderwerpen in de boekjes. Dick Bruna gaat meestal van heel gewone alledaagse sitaties uit. en hij zorgt ervoor dat kinderen via die boekjes dieren en voorwerpen kunnen zien die in hun leven en hun fantasie een rol spelen. Of dat nu een gedekte tafel is of een hond. een brandend huis of een circusartiest. Een bijkomende aardigheid is dat Dick Bruna niet alleen jongetjes de hoofdrol laat spelen in zijn boekjes, maar even zo vaak meisjes de heldenrol toebedeelt. Of door al die opmerkingen uit Kohnstamms boekje het bijzondere van de Brunaboekjes verklaard wordt, is de vraag maar het is niet echt belangrijk. Liefhebbers kunnen, met hun kinderen, tot 21 juni in Galerie Inart terecht om (nog) eens te bekijken waarom zij nou eigenlijk die Brunaplaatjes zo leuk vinden. --- en -Oosten (2) I L°°k 8W regelin§ is zon- N Tann8 beïnvl°ed om> ztTtn die het wer>op*f» hebben ófwel < ? °f * nnSovviet-Unie (zo- Sete/. iets van heb- JV fals Saoedi.Ara. >Üitait ïnd thans kramp- S,je[>üvast zoekt bij '^Arï\kan de verwijld of6 h°ofdrolsPi- Nvg °nter «aken. landeIande"de w'l tot de H, an men Middellandse I S Zien°0k biJ de Rus" o>iddel!" °m Mever als N<4 r op te *u at Mm' Een illustratie > oï*0" onmiddellijk S>eSco^n snelle hervat- er van GekS) «»t er °P§ehouden toen U to<* w de Arabische C Hier verdeeldheid C de Pal-" V °fwe n *orden verte- V §s*n ' e sowjet-Unie VSn le kans liep uit VBie kan u "C* vrelhaar onmisbaar* > het !Sregeling in het V^anhï51 bewiJzen als COnflict aan de nhet Palestijnse !Ü {oe kV-T1 de ontwikke>NdTin fat Zii °P de \Jel. e «vloed probeert een vre-15 te u- 'dden-Oosten. \>Vn\dat alles ook \> C isschien moet V in d Israëlische S al Sina' dan 00k S > 1 6en eerste zelf" V%wand waarin het nog zo --- mslangen Ford sVgever de voorwiel-IW* (uftÜ CaPri 2°f >hne^erust met scheurtjes SS K ,vVwextra slij- &*S noodzakes7 b»> *Lgratts- Ford eigenaars W >* die z"n W abnormale SW« lurgen vertonen. ,SS^arehMeeles gaat W*«b ,*el in h aantal in :^K>ihehde°rdevan ' h°nderddui- C** G?3 gaat het tal o£°ot Brittan"öKeveer gelijk. --- Eb en vloed 3. De vermoedelijk belangrijkste factor is het verloren gaan van de eb- en vloedstromen in de zeearmen. Elke zeearm bouwt in zee een onderwaterdelta (ook voordelta genoemd) van zandbanken en geulen op. Deze ondiepte houdt — samen met het dwarse stroomeffect (zie Trouw/Kwartet van 5 april), waardoor de stroming langs de kust verder de Noordzee in wordt gedrukt — de zeestromen ver uit de kust en dempt de branding. Deze beschermende werking houdt op, wanneer de zeearm wordt afgesloten. De zee zal de onderwater (voor-) delta grotendeels opruimen, al kan dit proces jaren duren. Hierbij dient gewezen te worden op een artikel in 'Deltawerken' van februari 1968 waarin op een kaartje staat aangegeven, dat de tien meter NAP-lijn langs de gehele delta kilometers dichter bij de kust zal komen te lopen,, plaatselijk zelfs tot vijf kilometer toe. De eb- en vloedbeweging in de Oosterschelde is groter dan die van de reeds afgesloten zeearmen (Brielse Maas, Haringvliet en Brouwershavense Gat) tesamen. Bij volledige afsluiting van de Oosterschelde zal de aantasting van strand en duinen op de Zeeuwse en Zuidhollandse eilanden dan ook veel ernstiger worden dan thans reeds het geval is. Weliswaar zal bij een afsluitbare caissondam een beperkt getij op de Oosterschelde overblijven, maar ook bij dit beperkte getij zal de komberging afnemen en de onderwaterdelta smaller worden. En juist bij stormvloeden zullen de doorlaatopeningen in de dam worden gesloten, zodat de dam dan als een volledige afsluiting zal werken. --- Conclusie Genoemde drie factoren, waarvan het verloren gaan van de eb- en vioedstromen vermoedelijk de belangrijkste is, vormen tesamen een bedreiging voor onze duinen en stranden. Hoe ernstig deze afslag uiteindelijk zal worden is aan de dienst Deltawerken om te beantwoorden. Exacte cijfers zal deze dienst niet kunnen verstrekken, daartoe is het vraagstuk te gecompliceerd, de studie nog ontoereikend en de tijdsduur sinds het afsluiten nog. te kort. Maar glohale gegevens over de mate van de kustafslag, over de noodzakelijke toevoeging van zand (suppletie) op het ogenblik, en de jaarlijkse kosten van deze flexibele' verdediging zijn dringend gewenst. Minister Westerterp mag dan op vragen van de a.r.-senator Elffrich (Trouw/Kwartet van woensdag 9 mei ) hebben geantwoord, dat de invloed van de Deltawerken op de kustafslag (nog) gering is: ir. Ferguson moge stellen dat de Deltadienst geen belangrijke wijzigingen in de stromingen langs de deltakust heeft kunnen constateren, het blijft een feit, dat in de afgelopen jaren stranden en duinen ernstig zijn aangetast en dat miljoenen kubieke meters zand nodig waren om afgeslagen duinen en stranden weer aan te vullen. Deze aantasting kan niet alleen op rekening van een aantal zware stormen in de afgelopen jaren worden gesteld. Dat van de vroegere optimistische verwachtingen omtrent de aanzanding vóór de afsluitdammen zeer weinig terecht is gekomen, blijkt uit de fraaie atlas 'De kleuren van Zuid-West Nederland', verschenen in 1972. In deze atlas zijn aan de zeezijde van de afsluitdammen grote natuurgebieden getekend, die de door de afsluiting verloren gegane gebieden zouden vervangen. Ir. Ferguson moge zich dan verheugd tonen, dat er zich langs de kust nog geen snelle veranderingen hebben voorgedaan, opgemerkt dient te worden dat van een grootscheepse aanzanding nog geen sprake is. Dat de Deltadienst zelf ook verdere aantasting van stranden en duinen verwacht, blijkt uit de begroting van deze dienst, waarin een post van tweehonderd miljoen is opgenomen, ter bescherming van de koppen van de eilanden. Overigens is het winnen van het benodigde zand, nu nog uit de Grevelingen, maar in de toekomst uit de Noordzee, een kostbare aangelegenheid. --- het weer Hoopgevend Van onze weerkundige medewerker In tiet grootste deel van Europa is het nog veel te koud voor de tijd van het jaar. Alleen in Spanje, Italië en de zuidelijke delen van de Balkan zomert het. Door kou in de bovenlucht of andere oorzaken vallen er buien of zijn er regenzones. Dat was gisteren vooral ook zo in het zuidwesten van Nederland. Vlissingen ving in 36 uur tijd 25 mm regenwater waarvan 8 mm gisteren overdag. De wind joeg er bij vlagen met snelheden van 70 km per uur, bijna 9 Beaufort en de hele dag werd het daar in Zeeland niet warmer dan... 9 graden Celsius. Er is moed voor nodig om bij zon ellendig weertype de komende dagen met vertrouwen tegemoet te zien. Toch is daar wel enige aanleiding voor. In de hogere niveaus wordt van de oceaan af namelijk gaandeweg warmere lucht aangevoerd. Dit proces geeft wel meer bewolking maar het ziet er naar uit dat de regenkansen de komende dagen afnemen en dat de buiigheid minder wordt. Wij kunnen ons dan aansluiten bij de term 'overwegend droog' genoemd in de termijnverwachting van het KNMI. Wellicht blijft nieuwe nattigheid, althans in eerste aanleg, hangen boven de westelijke delen van de Britse Eilanden. Een wat fleuriger perspectief dus en geleidelijk aan ook aan de grond zachter weer met temperaturen van 15 tot 19 graden en dat gaat dus in normalere richting. Terugschouwend to in juni kan vastgesteld worden dat het gebied rondom Nijmegen één van de koudste streken van Nederland is geweest. De toeeramateur Harry Geurts heeft een thermometerhut in het vrije veld staan en mat zowel op 1 als 2 juni minus 2 graden Celsius op anderhalve meter hoogte, pen 'lekker' record dus voor de eerste zomermaand. Winterswijk kwam op 4 juni 1962 niet lager dan minus 0.6 graden Celsius. Op verzoek — er zijn lezers die het bijhouden — nu ons meimaandoverzicht verstrekt door het KNMI. Gemiddelde etm.aaltemperatuur 11.1 graden Celsius (normaal 12.4), gemiddelde dagelijkse maximum 15.7 graden Celsius (17.7), gemiddelde minimum 6.5 graden Celsius (7.1). Ook hier dus discriminatie van de overdagwarmte. Zonneschijn te de Bilt 186 uur (211 normaal). Landelijke neerslag 35 mm (49). Het regende in de Bilt 16 uur tegen 35 normaal. Onweren deed het ergens in Nederland op 11 dagen tegen normaal 14. Strandverwachting: Vandaag geleidelijk minder wind uit noordwest tot west. Geleidelijk meer zonnige perioden. Na vandaag zachter met luchttemperatuur van 13 tot 16 graden, zeewater 10 tot 11 graden Celsius. --- Castellum Tevens wijzen we nog op de in zee uitstekende ligging, ten aanzien van de vloeiend gebogen kustlijn van Calais-Oostende-Hoek van Holland — Den Helder. Ten noorden van Hoek van Holland is de kustlijn de laatste tweeduizend jaai achteruitgegaan. Deze teruggang wordt onder meer geïllustreerd door de thans ver in zee liggende Brittenburg, een Romeinse nederzetting (castellum), gebouwd bij de Rijnmonding te Katwijk. Op de Zuidhollandse en Zeeuwse eilanden zijn weliswaar grote veranderingen opgetreden, maar de kustlijn was op deze eilanden veel stabieler. Westkapelle en Westerschouwen liggen bijvoorbeeld nog steeds op dezelfde plaats als eeuwen geleden. Deze stabiliteit is grotendeels te danken aan de open, diep het land inreikende zeearmen. Mochten over de reeds opgetreden en nog te verwachten aantastingen van de kust zelfs geen globale gegevens bekend zijn, dan moet worden geconcludeerd, dat een belangrijke consequentie van de Deltawerken, de bedreiging van stranden en duinen, onvoldoende is bestudeerd. Geheel afgezien van de vele andere ernstige bezwaren tegen de afsluiting van de zeearmen, zou dan moeten worden vastgesteld, dat 'bij twijfel onthouding past. De noodzakelijke veiligheid moet daarom door verhoging en versterking van de bestaande dijken langs de zeearmen worden verkregen. Wellicht zou het oude adagium 'bij twijfel onthoudt u' zijn aan te vullen met het. de laatste tientallen jaren zich steeds meer verdiepende inzicht: 'Blijf binnen de menselijke maat.' Aldus de woordvoerder van 'SOS.' --- Prins wint kinderspel Ter gelegenheid van het ronderdjarig bestaan van de Stomvaart Maatschappij Zeeland maakten prinses Beatrix en prins Claus gisteren een vaartocht op de Koningin Wilhelmina van Hoek van Holland naar Rotterdam. Op de foto introduceert prins Claus tijdens de reis een nieuw spelletje: een houten kikker aan een touw. Door speciale bewegingen schuift de kikker over het touw op de eindstreep af. Achter de prins, die het spel won, prinses Beatrix. --- weerrapporten Arasterdam zwaar bewolkt 11 0.5 De Bilt zwaar bewolkt 11 4 Deelen zwaar bewolkt 10 6 Eelde regenbul 12 2 Eindhoven regenbui 12 2 Eindhoven regenbul 10 9 Den Helder half bewolkt 11 0.1 Luchth. R'dam zwaar bewolkt 11 4 Twente re&en " g Vlissingen regen 9 8 Zd. Limburg . u regen 10 2 Aberdeen licht bewo kt 11 1 Athene onbewo kt 29 0 Barcelona onbewo kt 20 0 Berlijn onbewo)kt li 0.5 Bordeaux zwaar bewolkt 18 0 Brussel motregen 13 i Frankfort onweer 13 2 Genève licht bewolkt 15 0 Innsbrück regenbui 14 l Kopenhagen zwaar bewolkt il Lissabon onbewolkt 23 0 Locarno licht bewolkt 21 0 Londen licht bewolkt 15 0 Luxemburg half bewolkt 12 1 Madrid licht bewolkt 23 0 Malaga onbewolkt 23 0 Mallorca geheel bewolkt 23 0 München zwaar bewolkt 14 0 Nice licht 'bewolkt 19 0 Oslo zwaar bewolkt 13 0.4 Parijs licht bewolkt 16 1 Rome onbewolkt 22 0 Split onbewolkt 26 0 Stockholm. geheel bewolkt 13 0 Wenen zwaar bewolkt 17 0 Zürich half bewolkt 14 0.2 Istanboel licht bewolkt 32 0 Las Palmas licht bewolkt 22 0 Hoog water donderdag 5 juni — Vlissingen: 10.44-23.08, Haringvlietsluizen: 12.18--0.00. Rotterdam: 0.37-13.29. Scheveningen: 11.51-0.00. Urnuiden: 12.33-0.00. Den Helder: 2.57-15.48, Harlingen: 5.45-18.19, Delfzyl: 8.20-20.31. --- Tegen dader gijzeling weer vier jaar geëist Van een verslaggever DEN HAAG — De procureur-generaal bij het gerechtshof in Den Haag heeft gisteren tegen de Algerijn Mohammed K., één van de vier daders van de gijzeling in de Scheveningse gevangenis, vier jaar cel geëist. Hij volgde hiermee de officier van justitie bij de rechtbank in Den Haag en de rechtbank zelf, die eerder de Algerijn tot vier jaar veroordeelden. Het Hof zal op 17 juni uitspraak doen. Voor het hof kwamen gisteren geen nieuwe feiten aan het licht. K. gijzelde oktober 1974 samen met twee Nederlanders en een Palestijn een priester, een koor en enkele bewakers in de kerkzaal van de strafgevangenis in Scheveningen. Daarbij hanteerde K. een mes en later hield hij gedurende korte tijd ook een pistool vast. K. was niet in hoger beroep gegaan pmdat hij ontkent, maar omdat hij de straf te hoog vindt. Hij is de enige bij wie de rechtbank de eis van de officier heeft gevolgd. Bij de anderen waren de straffen zes tot vier jaar en de eisen zeven tot vijf jaar. De raadsman van K. wees erop dat de Algerijn gedurende de gijzeling een ondergeschikte rol heeft gespeeld en dat ook geen van de gijzelaars bang van hem is geweest. Vlak voor de behandeling van de zaak tegen de Algerijn had het Hof al uitspraak gedaan in de zaak tegen Tineke 8., de Bredase prostituee, die 'broeder Mattheus' een pakje gegeven had waarin de pistolen zaten die bij de gijzeling waren gebruikt. Tineke was in beroep gegaan tegen het vonnis dat de rechtbank in Den Haag haar voor deze medeplichtigheid had opgelegd. De procureurgeneraal concludeerde gisteren echter dat hoger beroep in dit geval onmogelijk was, omdat het appel net te laat was binnen gekomen bij de griffie. Deze formele fout was ontstaan bij de administratie van de vrouwengevangenis in Rotterdam. Het Hof was het met de procureur-generaal eens en verklaarde Tineke niet ontvankelijk. --- AMSTERDAM — De 7-jarige K.R. H. Friedrichs uit Amstelveen is dinsdagmorgen omgekomen bij een aanrijding op de Van Nijenrodeweg in Amsterdam. Het jongetje was daar net de bus uitgestapt en wilde voor de bus langs de weg oversteken, toen hij werd gegrepen door een auto die het stilstaande voertuig inhaalde. Bij aankomst in het ziekenhuis bleek het jongetje te zijn overleden. --- Studiegroep Oosterschelde reageert op geruststellende uitspraken van Deltadienst: 'Nog onvoldoende studie van gevolgen Deltaplan' AMSTERDAM — Een belangrijk gevolg van de Deltawerken, de bedreiging van strand en duinen door een verontrustende afkalving, is onvoldoende bestudeerd. Dit concluderen de heren J. G. W. Bolomey en ir. H. Meijer van de Studiegroep Oosterschelde (SOS) in onderstaande bijdrage. Zij reageren hiermee op het interview van Huib Goudriaan met de Deltadienst (in de krant van 26 april) waarin deze dienst olie op de golven van bezorgdheid van SOS trachtte te werpen. Een eerder geplaatst artikel, op 5 april, was gewijd aan de veronderstelling van SOS, dat de afsluiting van de zeegaten de afkalving versterkt, doordat de 'afwerende getijdenbeweging uit de zeegaten' is verdwenen. Tn het gesprek van uw redacteur Goudriaan met ir. H. A. Ferguson, hoofd van de Deltadienst en ir. J. F. Agema, hoofd van de afdeling kustonderzoek en van de waterloopkundige afdeling van rijkswaterstaat, kwam aan de orde de zogenaamde 'flexibele verdediging' tegen de zee, waarbij de laatste jaren de zee indien nodig wordt 'gevoed' door zand te storten (suppleren) en over de onzekerheid of de kustafslag slechts een tijdelijk, periodiek verschijnsel is. Er zijn drie factoren, die onze duinen en stranden bedreigen. Deze drie factoren, die door menselijk ingrijpen worden beïnvloed zijn: 1. Het zandtransport, dat van het zuidwesten naar het noordoosten in de brandingszone langs de Nederlandse kust plaatsvindt, is in de laatste eeuw op drie plaatsen onderbroken: door de pieren bij Hoek van Holland, Scheveningen en IJmuiden. Bij alle drie is er aanzanding aan de zuidzijde en afkalving aan de noordzijde. In de laatste tientallen jaren is dit nog benadrukt door de verlenging van de pieren en door aanleg van de Maasvlakte. 2. De zogenaamde komberging van de zee in de zeearmen is door het verzanden van zeearmen in vorige eeuwen en door het afsluiten van vele zeearmen in deze eeuw belangrijk kleiner geworden. Dit bracht hogere stormvloeden langs de gehele Nederlandse kust met zich mee. De zeeweringen moesten belangrijk worden verhoogd en het is duidelijk dat hogere stormvloeden ook grotere aantasting van duinen en stranden veroorzaken. Op verscheidene plaatsen moest deze afslag door het toevoegen van zand van elders (zandsuppletie), iets geheel nieuws in onze . kustverdediging, worden gecompenseerd. Uit onze krant van 5 april --- Actie om nachtwerk bakkersleerlingen te bestrijden Van een verslaggever UTRECHT —De voedingsbond NVV wil wat gaan doen aan de nachtarbeid van jonge leerlingen in het bakkersbedrijf. Veel bakkersleerlingen van 15 en 16 jaar staan in de kleine uurtjes al in de bakkerij. Dat is niet alleen volgens de wet verboden, maar het is ook schadelijk voor de gezondheid van de jonge werknemers, aldus de bond. Bovendien wordt hun algemene vorming door gebrek aan voldoende nachtrust ernstig belemmerd. De voedingsbond gaat nu in acht grote steden in ons land de overtredingen registreren. Zodra het resultaat van dit onderzoek bekend is gaat de bond de nodige maatregelen beramen om 'deze vorm van uitbuiting' van goedkope jonge arbeidskrachten te bestrijden. --- BINNENLAND comentaar len-Oosten (1) ■il v°or ep„ t" büjft href'inginhet E** d* eSph"dnekkig gun>» Sagen' waa™ >aarZoa/e frontlinies bv W°rden «enbek a e Zeer °°r- S*mZ * waard gere£ C n' h* hele* to,A%^Sa °aS!en 1S gaa» ngmet I *Se* ba f m ge" ;ik erPlicht» evenzeer >L ne feiten hebben £ die Zonder DtSchrevenlnTloed moeten ? w°fdt "' Ten eerste: het >ë heropend; ' het man- ?acht °P Go>e liet v« " ten derde: het eerst we- Nde „ 6rkennen zodra *%, Brenzen van 1967 L*** eaearnfekondigd ,t,eCf6 Sectoren van B°ede bed ,als een bewijs Sic !°T Uit de daat » Israël blijkt dat >ïaiSnde mate i> W* feit dat Sadat f' vo f aak een com*o,ln§ dan >vanr^laats de grote 2l» eigen land wil et'em' S van'VP een schriftelijb>" kr,n5pte's wedeswil ;Vntnatuurlijkom> vanWfelen en zelfs f> dï l6iders k«nnen S And interne of *"* het ,6rzijds is hier al »°nn,«BelliSraëlische standl ht od r ' dle «et zijn JSe stejl tEen staat' te vrienden --- 'Ik vond al, dat ze het voor een koopje deden.' ---