Chinees vuurwerk Deze foto is gisteren verspreid door het officiële persbureau en zou volgens het bijschrift een beeld geven van „geslaagde proefontploffing van een waterstofbom". Er werd niet bij gezegd wanneer de ontploffing was geweest maar vorig jaar november maakte het persbureau al melding van een geslaagde proef met een waterstofbom. Hoe Kwo-feng had enige maanden daarvoor de macht overgenomen van Mao Tse-toeng. Volgens het bijschrift begroeten de toekijkende militairen op de voorgrond „met gejuich de inwijding van Hoea Kwo-feng als leider van de partij en het bevrijdingsleger". --- Tsjaad krijgt wapens uit VS WASHINGTON (UPI) — De Verenigde Staten willen wapens leveren aan de Afrikaanse staat Tsjaad, zo heeft het ministerie van buitenlandse zaken ta Washington gisteren bekendgemaakt. Amerika wil Tsjaad helpen bij het conflict dat dit land heeft met het noordelijk buurland Libië. Een deel van het woestijngebied dat tot Tsjaad behoort wordt feitelijk bezet door Libië. --- „De feiten” In april 1971 werden 500 vrouwelijke politieke gevangenen van verschillende kampen op Java overgebracht naar een speciaal vrouwen-werkkamp in Plantoengan, in de bergen van Midden-Java. „In 1974", zo zegt Marcus, „kwamen er in de Indonesische pers (weer door buitenlandse pressie) verklaringen van verantwoordelijke regeringsfunctionarissen over een massale vrijlating van politieke gevangenen. De feiten: slechts een paar honderd gevangenen werden vrijgelaten en de meeste van de vrijgelatenen moesten maanden doorbrengen in zogenaamde overgangskampen. Tegelijkertijd werden verschillende duizenden politieke gevangenen van kampen op Java overgebracht naar Noesa Kambangan. In 1975, na de debatten in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties en kort voor het bezoek van de toenmalige Amerikaanse president Gerald Ford aan Jakarta, organiseerde de Indonesische regering voor radio en tv een grote show waarin opnieuw over „massale vrijlatingen" werd gepraat. Op 15 december 1975 zou er mee begonnen worden en tegen het eind van 1976 zouden er geen politieke gevangenen in Indonesië meer zijn. De feiten, aldus Marcus: in 1975 werden slechts 1300 politieke gevangenen vrijgelaten in geheel Indonesië, terwijl ta dezelfde tijd er nog eens 2500 naar Boeroe werden overgebracht. In 1976 werden er weer 2500 vrijgelaten, maar ook opnieuw 2500 overgebracht naar Boeroe, zodat er daar nu 15000 in de verschillende kampen tewerk gesteld zijn. Na het bezoek van Ford verklaarde de procureur-generaal dat er eigenlijk geen politieke gevangenen in Indonesië meer waren, maar dat er slechts „gewone misdadigers" gevangen zaten. Ook werden de mensen die naar Boeroe overgebracht werden „transmigranten" genoemd, hetgeen Amnesty International de angst en het vermoeden gaf dat de regering Soeharto het probleem van de politieke gevangenen „oplost" door mensen van de C-categorie, die zouden worden vrijgelaten, gewoon over te hevelen naar de B-categorie, en door politieke gevangenen „transmigranten" te noemen. Ook in 1975 werd bepaald dat de gevangenen op Boeroe niet weer terug mogen naar de plaats waar ze geboren en opgegroeid zijn. Zij blijven voor hun verdere leven bannelingen in hun eigen land. Weliswaar startte de regering een project tot gezinshereniging op Boeroe, door vrouwen en kinderen van gevangenen naar het eiland over te brengen, maar zo zegt Marcus, het is in Indonesië onmogelijk zeg maar 20.000 vrouwen en kinderen naar Boeroe over te brengen, (dat is dan een vrouw en een kind per gevangene). Het project ontmoet veel weerstand bij de vrouwen, omdat zij, zodra ze op Boeroe zijn aangekomen, eigenlijk ook gevangenen zijn. --- Wind en storm In 1976 liet admiraal Soedomo, chef van het Kopkamtib (Commando voor het herstel van veiligheid en orde) en de „baas" over de politieke gevangenen, weten dat er dit jaar 10.000, en volgend jaar nog eens 10.000 politieke gevangenen zouden worden vrijgelaten. In 1979 zou dan .de „rest" in vrijheid kunnen worden gesteld. Hij gaf geen informatie over de grootte van dit „restaantal". Marcus vraagt zich in zijn brief af wat de waarde is van deze belofte. Is het weer een verklaring voor buitenlandse consumptie, of een nieuwe propagandastunt voor binnenlands gebruik? Hij hoopt dat de publieke opinie in de wereld de admiraal aan zijn beloften houdt. Marcus ziet met angst en beven de toekomst tegemoet. Niet alleen heeft hij zijn scepsis ten aanzien van de beloofde vrijlating, maar ook vraagt hij zich af wat er ta de toekomst gaat gebeuren met de kinderen van de politieke gevangenen en de kinderen van de drie miljoen slachtoffers van de massamoorden na de coup. „Als de Indonesische regering haar harde en genadeloze houding tegenover de politieke gevangenen volhoudt, dan worden hun kinderen (en Marcus schat het aantal gedurende tien jaar op 7 tot 10 miljoen) opgevoed in een sfeer van verzet en wantrouwen, wat nooit ten goede kan komen aan de eenheid en de vrede ta dit deel van de wereld." „Wie wind zaait, zal storm oogsten," zo eindigt Marcus. (Een eerder verhaal met informatie uit de brieven van Herman Marcus over de politieke gevangenen in Indonesië publiceerden wij 27 juli). --- Uithaal De Libische minister van buitenlandse zaken, die momenteel een bezoek aan Parijs brengt, heeft gisteren opnieuw hard uitgehaald naar Egypte. Hij zei dat president Sadat er beter aan zou doen de sociale en economische problemen ta eigen land op te lossen dan aanvallen te doen op een Arabische buur. Overigens zijn westelijke waarnemers ln Cairo zo langzamerhand er wel van overtuigd dat de Egyptische aanval op Libië een reactie was op een Libische overval op een Egyptische grenspost, waarbij acht Egyptenaren om het leven kwamen en veertien gewond raakten. --- ter: Joodse dorpen estbank struikelblok i !*ö 'TEL AVIV (AP> AFP' Reuter> —De Amerikaan\ t James Carter heeft gisteren gezegd dat de erken- Wje Israëlische regering van Joodse nederzettingen in So-ft2*1 sebied een struikelblok is bij het overleg over het \» n- De president voegde eraan toe dat het struikels hs niet onoverkomelijk hoeft te zijn. president zei dat «> e&h ngen met Israëls Sohj? de bestaande neder- Jt,£e westelijke oever niet J*k en geweest. De presi!«t' *el uitgesproken hebf van de LSf Weuwe nederzettin- *fop dat tot dusver de IPIweBering de nederzet\t si gebied steeds als V beschouwd. S£e het Palestijnse prov W grootste moeilijk(7«ti overleg ln Genève. C*rVstaten zullen deelna- t>^stijnse Bevrijdingsor|k aan de conferentie niet steunen als de PLO haar vijandige houding tegen over Israël niet laat varen. Het Russische persbureau Tass zei gisteren dat iedere mogelijkheid voor een vredesregeling door de Israëlische expansiepolitiek ta de grond geboord ls. Tass vroeg zich af wat de rol van het Witte Huls eigenlijk is in het Midden-Oosten gezien het feit dat de legalisatie van de nederzettingen op bezet gebied kwam kort nadat premier Begin een bezoek aan de Verenigde Staten had gebracht Op de groentemarkt van Berseba ta het zuiden van Israël zijn gisteren 29 mensen eewond geraakt toen er een bom ontplofte. Een van de gewonden zou er ernstig aan toe zijn. Het was de zevende aanslag die deze maand ta Israël plaats vond. De voormalige directeur-generaal van het Israëlische ministerie van buitenlandse zaken, Sjlomo Avinerei, heeft de vroegere premier van Israël, Golda Meir gevraagd bij de regering aan te dringen op hervestiging van Israëlische Arabieren in de dorpen Blram en Ikrit langs de Libanese grens. De bewoners van deze twee dorpen moesten in 1948 hun huizen verlaten uit veiligheidsoverwegingen. --- Nkomo naar Cuba Joshua Nkomo, één van de leiders van het Patriottisch Front dat een guerrilla voert tegen het blanke regime, zal naar Cuba gaan om wapens te vragen. Hij zei dat gisteren ta een vraaggesprek met de BBC in Londen. Nkomo verklaarde dat hij wel gedwongen was naar Cuba te gaan omdat Engeland niet bereid was geweest hem van militair materiaal te voorzien. Hij voegde er aan toe dat Cuba niet zal worden gevraagd soldaten naar Rhodesië te sturen. Nkomo had gisteren in Londen een ontmoeting met de Britse premier Callaghan en diens minister van buitenlandse zaken David Owen. Gezegd werd dat Nkomo meer"inlichtingen had gevraagd over de Brits-Amerikaanse plannen voor Rhodesië. lan Smith --- BUITENLAND Adelaars delen mee: koord tussen bië en Egypte ifeter, UPI, APP) - Libië en Egypte hebben ingestemd rWrii voorstel offi een einde te maken aan de haat en h h g tussen beide landen. Er komt een troepenschei- grens en de wederzijdse propaganda-oorlog moet O 1? een Egyptisch-Li- Cvi is bekend gemaakt irmifvoerder van de Pales- Clnßsorganlsatle (PLO) C,'°u het resultaat zijn Jas eUn& van de Palestlj% 6 r en de mtals- I zaken van Koe- De rivaliteit W," Egypte leidde vorige botsingen aan de L mj,r^stljnse woordvoerder commissies van «L Qe afgelopen twee dato. vi.,,oVer de botsingen op hfïbii de LiDisch-Egyp- Belde landen zouden er J*n aanstaande maan- Hj^?eten afzien van lelijke %Jst adres van de ander. Wj e maand zouden er moeten volgen Au Regeringsleiders van t* VolkscoUec'ör!. land van kolonel enige tijd officieel SviLs?rekken zouden moeden ta Koeweit of I S echter nog Vr?Aelijk stilzwijgen be- D; Arabische vredesinlti- oPagandaoorlog tegen 'ttiiv 2elfs nog verhevigd ! Heiige kritiek van het ARNA op de ge*aPenieveranties aan Stln net Persbureau zijn %^s vooral bedoeld voor •J* Üblë. De vijandige houding van Khaddaffi tegenover de Verenigde Staten heeft bij westelijke diplomaten ta de Egyptische hoofdstad Cairo de vrees gewekt dat de Libische leider wel eens een aanslag zou willen laten plegen op de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Cyrus Vance. De Amerikaanse minister begint volgende maand aan een diplomatieke rondreis door het Midden-Oosten om de kansen voor een succesvol verloop van de vredesbesprekingen van Oenève die ta oktober zouden moeten beginnen, wat op te poetsen. De westelijke diplomaten wijzen op het bericht dat Khaddaffi enige jaren geleden opdracht zou hebben gegeven het Britse schip Queen Elisabeth II te torpederen toen het onderweg was met Joodse immigranten naar Israël. lets dergelijks zou zich mogelijk kunnen voordoen bij de overtocht van het vliegtuig van Vance, zo menen zij. --- gering kwam beloften niet na lijdensweg der politieke gevangenen Indonesië NÏ1 ten Hove ~ _____ E autoriteiten zijn de politieke gevangenen in dat land communisten of ti%& nistiscne partij sympathiserende mensen, in ieder geval subversieve elementen, die frths eteen een gevaar zouden opleveren voor de veiligheid van de staat en de orde in het Marcus, de man die in een tweetal brieven nadere informatie geeft over het l\h e politieke gevangenen in Indonesië, schrijft echter dat onder de term politieke een grote verscheidenheid aan mensen met ver uiteenlopende politieke overtuigingen \% christenen, ka- worden pro- genoemd) mos'»r 6n vjsten. En naast comtVj nun sympathisanten V socialis\S vrij- KL hnw 2eUs mensen zon&> eke overtuiging." SN V«uJk overigens, want ~is er ta 1969 lcW*r gezet die de open- V'eèr?et reent Seeft ieder\S ö/ en te arresteren die )m v=den van het in cc- NNa, de staatsveiligheid \X ~00r onbepaalde tijd . 'Wr'aar welke plaats in u le archipel dan ook." X)%* 2iJn er veel leden \% achten (voornamelijk VHiiu11 veel ambtenaren VSt»nde departementen *k Vo onder de politieke SN*?»de rest zitten er yast, arbeiders, Zo wer- V*le J*1 Midden- en Oost\Sto oslem-priesters met &; Hr>°rtpgePakt, die ervan bevolking aan te Verzette&enhet W lSldent Soeharto en . stlrn*eerstand tegen de h. 'Uleren. I £% «riheid aan mensen \?*vart evangenkampen als * ka nen"> waarbij er *arnpen zijn waar „specifieke" groepen gevangenen bij elkaar zitten. In zijn brief „schijn en werkelijkheid" van eind maart 1977, geeft Marcus aan hoe de Indonesische regering binnen- en buitenlandse kritiek probeerde te omzeilen door lege frasen als „Het is een interne aangelegenheid, waar buitenlanders zich niet mee moeten bemoeien" of door het doen van beloften over komende vrijlatingen op grote schaal, of een „uiteindelijke regeling" van het probleem der politieke gevangenen. De Indonesische regering heeft ook inderdaad, onder druk van buitenaf, voor enige verbetering gezorgd ta de huisvesting en behandeüng van gevangenen. Zo werden ta 1969 enige duizenden gevangenen van de C-categorie (de „lichte" gevallen, die niet direct betrokken waren geweest bij de staatsgreep van 1965 en die geen banden met de communistische partij van Indonesië PKI kon worden aangewreven) vrijgelaten. Zij werden slechts verdacht van sympathieen in die richting en hebben daarvoor drie tot vier jaar achter de tralies gezeten, zonder enige vorm van proces. Daarnaast werden er echter tussen 1969 en '71 ongeveer 10.000 politieke gevangenen van de B-categorie naar het eiland Boeree in de Molukken overgebracht. (De B-categorie bestaat uit leden van de communistische partij of aanverwante organisaties, tegen wie nooit bewezen is dat ze daadwerkelijk bij de coup betrokken waren). Zij worden door de huidige overheid gezien als „staatsgevaarlijk". In en na '71 werden nog eens ongeveer 7000 mensen van de B-categorie vanuit verschillende delen van Java overgebracht naar werkkampen op het eiland Noesa-Kambangan, ten zuiden van Java, waar ze te werk gesteld werden op rubberplantages en in landbouw-projecten. Terwijl, zo merkt Marcus op, de conventie van de Internationale Arbeidsorganisatie ILO bepaalt dat politieke gevangenen niet gedwongen mogen worden tot werk. Daar komt nog bij, aldus Marcus, „dat de Indonesische politieke gevangenen een dermate slechte gezondheid hebben en zo weinig te eten krijgen dat ze gewoon niet in staat zijn tot hard werken." Het gevangenkamp op Boeroe.' --- Weer onderhandelingen over kernstopverdrag WASHINGTON (Reuter, VPD — De Verenigde Staten, de Sowjet- Unie en Engeland beginnen op drie oktober formele onderhandelingen over een totaal verbod op kernproeven. President Corter kondigde dat gisteren aan op een persconferentie. Vertegenwoordigers van de drie landen hebben de afgelopen dagen in Genève een voorbespreking gehad over zon kernstopverdrag. Zij zeiden na afloop dat er zakelijk en grondig van gedachten was gewisseld. De Verenigde Staten, de Sowjet- Unie en Engeland kwamen in 1058 voor het eerst bij elkaar om te praten over een verbod op kernproeven. Dat resulteerde in 1963 in een verdrag waarbij kernproeven in de lucht, in de ruimte en onder water werden verboden. Het lukte niet om het ook eens te worden over een verbod op ondergrondse kernproeven, vooral omdat de controle op de naleving van zon afspraak moeilljfc toas. Voor een goede controle zouden de landen eigenlijk waarnemers op elkaars grondgebied moeten hebben toelaten en daartoe bestond geen bereidheid. Een tegenvaller bij het verdrag 'van 1963 was dat China en Frankrijk niet trensten mee te doen. Deze beide landen hebben daarna nog .tal van kernproeven in de atmosfeer genomen. President Carter heeft gezegd dat hij serieus wil proberen de rol van kernwapens in de wereld terug te dringen. Een kernstopverdrag zou een belangrijke stap in die richting kunnen zijn, vooral als na Amerika, Rusland en Engeland ook andere landen zouden gaan meedoen. Carter sprak gisteren ook nadrukkelijk de hoop uit dat „anderen met ons mee willen doen" --- Blanke Rhodesiers voor zwart bestuur Smith krijgt meer blanke oppositie SALISBURY (Reuter) — Aan de parlementsverkiezingen in Rhodesië zal volgende maand een partij meedoen van blanken die ijveren voor een zwarte regering. De partij noemt zich de Nationale Verenigende Kracht (afgekort: NUF). NUF-lelder Allan Savory zei gisteren dat de blanke Rhodesische kiezers de kans moeten hebben te stemmen op een partij die werkelijk een eind wil maken aan de strijd tussen blank en zwart. Hij beschuldigde de bestaande blanke partijen (het Rhodesische Front en de Rhodesische Actie-partij) ervan dat ze proberen de blanke heerschappij over Rhodesië voort te zetten. Savory herinnerde er aan dat hoge Rhodesische militairen hebben gezegd dat het onmogelijk is de guerrilla te beëindigen met uitsluitend militaire middelen. Daarom moeten de blanken de gelegenheid hebben „te kiezen voor een oplossing door onderhandelingen en een politiek einde van de oorlog". De partij van premier lan Smith (het Rhodesische Front) heeft nu bij de parlementsverkiezingen concurrentie van twee kanten. Links staat nu de NUF, rechts de Actie-partij die vindt dat Smith al veel te ver is gegaan ta zijn concessies tegenover de zwarte meerderheid. De drie partijen strijden om ln totaal vijftig zetels. De kansen van NUF worden overigens niet hoog aangeslagen --- Dsicriminatie Smith heeft zich gisteren persoonlijk gemengd in een geval van discriminatie dat nogal wat rumoer heeft gewekt ln Rhodesië. Het gaat om een gezin van gemengd ras dat al enkele jaren ln een blanke wijk van Salisbury woont maar nu waarschijnlijk zal moeten verhuizen. Het bestuur van de wijk heeft laten weten dat het gezin moet vertrekken omdat volgens de geldende bepalingen het gebied voor blanken is gereserveerd. Premier Smith zei gisteren dat hij „ernstig verontrust" was over dit „ongelukkige incident". Hij vond dat de gang van zaken volkomen in strijd is met wat zijn regering momenteel probeert te bereiken in Rhodesië. De premier zei dat hij een onderzoek had gelast. --- Oreja dient aanvraag EG-lidmaatschap in Spanje polst de NAVO BRUSSEL (Reuter, UPI, ANP) — De Spaanse minister van buitenlandse zaken, Oreja, die in Brussel is in verband met de aanvraag van het lidmaatschap van de Eruopese Gemeenschappen, heeft van de gelegenheid gebruik gemaakt met functionarissen van de Noordatlantische Verdragsorganisatie te spreken over de mogelijkheid van militaire samenwerking tussen Spanje en de NAVO. Minister Oreja voerde ta Brussel besprekingen met de secretaris-generaal van de NAVO, Joseph Luns, en de opperbevelhebber van de NAVOstrijdkrachten, de Amerikaanse generaal Alexander Halg. Oreja zei ta antwoord op vragen over een NAVOlidmaatschap van Spanje: „Het NAVO-lidmaatschap is een andere zaak. Daar wordt men voor uitgenodigd, terwijl het EG-lidmaatschap aangevraagd wordt. Over een eventueel NAVO-lidmaatschap zal eerst uitvoerig ta het Spaanse parlement moeten worden gesproken, omdat een aantal partijen daar tegenstander van is. Het EG-lidmaatschap is echter niet omstreden". De Spaanse koning Juan Carlos is gisteren van vakantie terug gekomen om een vergadering van de nationale defensieraad voor te zitten waar ook het NAVO-lidmaatschap ter sprake kwam. De Spaanse socialistische Arbeiderspartij PSOE en de communistische partij zijn tegenstander van het NAVO-lidmaat- EG Minister Oreja heeft gisteren het officiële verzoek overhandigd van de Spaanse toetreding tot de Europese Gemeenschappen. Bij de overhandiging van het verzoek aan de Belgische minister van buitenlandse zaken Simonet, momenteel fungerend voorzitter van de Europese ministerraad, verklaarde Oreja dat het toetreden tot de EG het ideaal is van alle Spanjaarden. De Nederlandse regering verwelkomt de Spaanse aanvraag van het lidmaatschap van de Eruopese Gemeenschap, maar zij verheelt niet dat er heel wat moeilijke problemen moeten worden opgelost voor het zo ver is. „Bij verschillende gelegenheden heelt de Nederlandse regering haar waardering uitgesproken voor het democratiseringsproces dat in Spanje op gang is gekomen en dat vorige maand heeft geleid tot de eerste vrije parlementaire verkiezingen in meer dan veertig jaar", zo verklaarde een woordvoerder van de Nederlandse regering gisteren. „De Nederlandse regering verwelkomt dan ook de aanvraag van Spanje tot toetreding tot de Europese Gemeenschappen en wil op dit ogenblik herhalen dat de politieke voorwaarden voor een lidmaatschap van deze democratische gemeenschap naar haar mening zijn vervuld". Het Spaanse verzoek zal in september op de eerste komende raadsvergadering aan de orde worden gesteld. ---