PODIUM onder redactie van Jan Kuijk De kerken en de werklozen in Arkel door P.C. Meijer Enige tijd geleden stuurden de gezamenlijke kerken van Arkel een brief aan alle werklozen in de gemeente Arkel. Het arbeidsbureau in Gorkum zorgde ervoor dat de betrokken werklozen die brief ontvingen. Terecht — zoals ook in de brief staat — wilde dit bureau de namen van deze mensen niet bekend maken. Een goed stuk samenwerking tussen overheid en particulier initiatief. Wat is het resultaat van de actie? Van de naar schatUng enige tientallen werklozen heeft zegge en schrijve één gereageerd op de uitnodiging tot „een gesprek over de vragen van het werkloos-zijn van de zijde van de gezamenlijke kerken". Toch wil de hervormde predikant van Arkel, ds K. B. du Pon, ln feite de initiatiefnemer, niet spreken van een mislukking. De kerken hebben laten merken dat ze oog en hart hebben voor de zaken die ln het leven van mensen aan de orde zijn. Vooral waar kerken de naam hebben van niet of nauwelijks sociale bewogenheid te hebben, is zon brief een heel ander geluld. En dat ls volgens hem al belangrijk. Waarom deze zeer povere reactie op zon brief? Het ls geen alledaags verschijnsel. Het bericht erover heeft de landelijke pers gehaald. Dat gebeurt bepaald niet met allerlei locale kerkelijke activiteiten. Wat dat betreft zijn de kerken van Arkel uitschieters. Ze verdienen die aandacht en een compliment ook! Maar de uitzonderingspositie verklaart misschien ook de wel erg kleine reacue. Wie verwacht nu zoiets van de kerken? En vooral: wat moet je je daarbij indenken? Aan werk zullen de kerken Je niet kunnen helpen. En een gesprek over de vragen van het werkloos zijn? In de brief staat al, dat de kerken zelf niet weten hoe ze het meeleven met de werklozen meer concreet moeten maken. Daarom vragen ze om het gesprek Maar dat ls natuurlijk geen zinsnede waarmee Je mensen het idee geeft dat zon gesprek zinnig ls. Verder ls door allerlei ervaringen ook wel duidelijk geworden dat een werkloze zich niet zomaar laat aanspreken op zijn situatie. Kortom: er zijn heel wat redenen aan te geven waardoor dit initiatief weinig reactie moest opleveren. --- Meer dan problemen En dan is er temidden van al die professioneel-deskundige toestanden die brief van de kerken van Arkel. Misschien zo amateuristisch, dat iedereen die een beetje thuis ls bij werklozen de afloop bad kunnen voorspellen. Maar wat die kerken ontdekt hebben ls heel simpel en daarom zo belangrijk Als mensen problemen hebben — ln dit geval geen werk — zul je aan dat probleem moeten sleutelen, zo deskundig en zo efficiënt mogelijk. De mens ls echter meer dan zn probleem. Natuurlijk ls dat een waarheid als een koe. Elke deskundige, elke hulpverlener zal dat van harte onderschrijven en er zo goed mogelijk mee rekenen. Maar de contacten zijn immers altijd maar even? „Er zijn nog zoveel wachtenden achter U". Dat is het bandje dat zij bij elk gesprek zouden kunnen laten horen. De onlangs bekend geworden cijfers over werkloosheid laten merken dat we met een toename tot 250.000 of meer werklozen hebben te rekenen. Gelulden uit de industriële wereld maken duidelijk dat méér winst méér investeringskansen betekent. Maar dat zullen, om het Industriële hoofd boven water te houden, vooral arbeidsbesparende investeringen zijn. Hoe we toch nieuwe arbeidsplaatsen moeten scheppen, ls bepaald nog niet duidelijk. Dus: steeds meer mensen, die aandacht vragen. --- Mogelijkheden En de kerken? Die kunnen dat probleem niet zomaar oplossen. Maar laten die kerken, die weet hebben van zoiets als Oods menslievendheid, alstublieft dan oog hebben voor mensen. Werklozen hebben veel problemen. Maar één van de belangrijkste ls wel: vereenzaming, het gevoel er niet meer bij te horen en zelfs gemeden te worden. Dat kan geen instantie, hoe deskundig ook, helemaal opvangen. Daar zijn mensen voor nodig. Hoe was Jezus niet bewogen over een man die „geen mens" had. Over kerk gesproken! Je hoeft echt niet bij alle mensen die je min of meer kent hele avonden op bezoek te gaan. Maar gewoon een beetje vriendelijkheid en belangstelling voor anderen, binnen en buiten de gemeente, kost zo weinig. Zou je dan niet merken of horen als die ander met zorgen zit: gezondheid, kinderen waar het niet zo goed mee gaat 0f... geen werk? Zo zal er ook de nodige Informatie binnen komen bij de kerken over de situatie met de werkgelegenheid. Zonodig kunnen dan de kerkelijke handen ln elkaar geslagen worden om wat te doen. Misschien het opzetten van een bezigheidsproject voor werklozen. Of zonodig eens samen aan de bel trekken bij de een of andere instantie, dat het hier of daar toch wel scheef zit. Vergeet niet dat de kerk nog altijd heel eigen mogelijkheden heeft. In tegenstelling tot artsen, maatschappelijk werksters of welke hulpverleners ook kunnen mensen van de kerk — of het een dominee ls of een gewoon gemeentelld — ongevraagd bij lemand aankomen. Hun Informatie kan daardoor veelzljdlger zijn. Als zij dat dan ook doorsluizen, indien ze dat nodig vinden, naar bepaalde instanties, zal dat ook heel anders aankomen dan een verhaal van een actiegroep of een politieke groepering. De voorbeelden van zo tot stand gekomen brieven, mèt resultaat, zijn te geven! Ds P. C. Meijer is industriepredikant in algemene dienst bij de Gereformeerde Kerken. --- Zogezegd Ten Shlao-Ping de vorige week ln ere herstelde Chinese vice-premler: „Altijd maar strijd moeten leveren, vermoeit de mensen." Teng Shlao-Ping: „Wat doet het er toe of een kat zwart of wit is, als hij maar muizen vangt" J. A. Middelhuls, oud-voorzltter van het NKV over de zo veel strijdlustiger opstelling van het NKV: „Wij hebben het langs de weg van de harmonie geprobeerd, maar de werkgevers hebben meer zeggenschap steeds tegengehouden. Dan moeten ze niet verbaasd zijn dat het NKV nu voor het conflict kiest als dat nodig ls. Ze krijgen een koekje van eigen deeg." --- aatregelen gen kleine achtvaart door H. Noordegraaf fll 4 van de * \ heit artdlenst, mr. H. Ra-1 Wa?tn DeroeP gedaan op J van privé-0m de overlast aan 4 xttZ.het uiterste te beper*%l ,2elf heeft m ziJn coma Iteu,5olom met deze oproep 4 :klein \\ *vwe, luchtvaart omvat o.a. 1* Ht* n' tesvluchten, recla- I ' Scp?.e Vormen van lucht* \ kn ta de milieu-belangs|S NaJ?en- °e kleine luchtï dar, i dan wel minder la"'ltant e ErQte luchtvaart, ' 11 uitermate veel ov- JJ< £eren en irritaties ver' Hnd ,e Eroot de hinder ln ' • niemand pret Sr *Wel is een onderzoek K^lts^genomen ln het oni van de In' entale Commissie /1\ kT,er' Maar dat er over% jr* niet betwist worden i van u delende protesten iqe' gezagsgetrou* Sbovrike staatsburgers). 3 %ar;en komt dat de kleine § h w.een sterke neiging tot "; öe i°nt- Twee voorbeeljl % Hilversum * 4755° vliegbewegini of landing). In 1975 ! 'sav^Bel°Pen tot 85.551. De vl!o ?euee telde in 1970 ' Kopoewegingen, in 1976 !! i ten aanzien ! 2Mw, luchtvaart moet Koning luiden: hoeveel achten we aan- riH |;.en waar? We moeten itHar n hangen van wat ' W-PPelijk wenselijk ls en ' ?'beLm.ede door de milieu is moge- er een paar. ' 2Ü? viair gen m net PerahNtpe hoogte, aan- en uit**» wf d)- Dezebepalingen ftr,et) de gecontroleerd woroi op niet-nale|A len sterk verzwaard K 'ondom luchthavens. % M hu Dat bete" Lt,beha°jj.een bepaalde grens e hoeveelheid gef&Vrtp g overschreden w ölr- naar gelang de ES, , gehanteerd zal gaan cSeo?i afhangen hoeveel \\^£fen dan nog plaats Van de voorschrü»Sf ekkingtotdehoeratff« van aUe directe of steun (bijv. <*S ~ exploitatletekor- Sfdsbi^thavens). V,e om over be- den te vliegen, zoals ,^Ci?smte^biede,L *Cel £aUnßen en op bepaal- V v^vllegen- V*He iü bepaalde vormen bijv. reclaillSe o?rdeK,'aa! ls actief in de MiiioUchtvaart van de Vere- Sw CU Defensie. --- Recht op identiteit door Guus van Hemert ledereen ls het wel over eens dat minderheden gelegenheid moeten hebben hun eigen cultuur te beleven en verder te geven aan hun kinderen. Immers, de meerderheid heeft niet het recht de rest aan zich gelijk te schakelen. Minderheden hebben recht op hun Identiteit. Maar waar zijn de grenzen van dat recht? Niemand zal er over twijfelen dat die ln leder geval liggen waar schade aan anderen begint. Wanneer de Nederlandse Volksunie mensen om hun huidskleur wil verwijderen, zet Je een vraagteken bij de toelaatbaarheid van de identiteit van die unie. Geen samenleving ook zal een maffia, met godfathers en al, zijn eigenheid gunnen. Identiteit vindt een toelaatbaarheidsgrens bij de schade aan anderen. Er bestaat nog een ander terrein waar vraagtekens over de identiteit kuni nen rijzen, namelijk de opvoeding. Een groep bij voorbeeld die uit overtuiging zijn kinderen geen onderwijs laat volgen, zou weinig kans hebben ln onze samenleving. Een minderheid die zijn kinderen niet wil laten inenten, wordt op dit punt niet zomaar geaccepteerd. En er zouden weinig Nederlanders zijn die de zinloze en pijnlijke besnijdenis van meisjes, zoals die bijvoorbeeld in Somaliland tot de identiteit van vele stammen hoort, ln onze samenleving ongestraft zouden willen laten. Dus ook wat de houding van mensen tegenover hun eigen kinderen betreft, is er een grens denkbaar aan de identiteit. Dit laat zien hoe wij, diep in ons hart, niet geloven dat de kinderen helemaal van hun ouders zijn. Het kind ls er zelf ook nog, en als hoger beroep, zo voelen wij, moet het de samenleving hebben. Buren die kindermishandeling aangeven zijn geen bemoeiallen. Een vraag is ook in hoeverre Identiteit een onveranderlijk statisch gegeven is. Om een voorbeeld te noemen: de identiteit van mijn grootmoeder ls de mijne niet meer. De timide Brabantse vrouw die in 1900 naar „Holland" kwam, naar een Den Haag zonder auto's, fietsen en radio's en zonder vrouwenkiesrecht, en Ik, haar kleinzoon, beiden katholiek, hebben een andere cultuur. Haar identiteit, met die bepaalde gebruiken (wijwater bij onweer), met die bepaalde overheersende plaats van de man in het gezin (en in het parlement), met die bepaalde diepe maar situatiegebonden wijsheid, is voor een deel... weggevaagd door de moderne westerse cultuur. Niet alleen de oude Aziatische en Afrikaanse, maar ook de oude westerse cultuur ls door de moderne technische, democratische, anti-feodale waardenscala aan een verandering onderworpen. Europeanen zitten niet ln een zó ander schuitje als Aziaten en Afrikanen. Ook wij hebben onze oude cultuur zien veranderea Voor allen ls Identiteit geen statisch maar een bewegend begrip. De tijdsfactor hoort erbij. Alleen een factor van verwantschap en plaats (Fries, Zuldmoluks, Turks) geeft de eigenheid niet voldoende weer. Een man die zijn Friese Identiteit zonder tijdsfactor zou beleven en bijvoorbeeld het oude Friese standenonderscheld handhaven, verstart zijn eigenheid. In ledere identiteit zitten elementen die uitgezuiverd moeten worden in de loop van de tijd. Wanneer ln sommige Zuldmolukse gezinnen de vader een macht heeft waardoor hij een door hem uitgezochte bruid aan zijn zoon kan opleggen, in plaats van het meisje van diens keuze, of als jongens die 's avonds laat thuiskomen, hun zus wakker mogen maken om koffie te zetten — omdat zij mannen zijn — dan kan men soortgelijke dingen ln de geschiedenis van Nederlandse voorouders aanwijzen. Dat soort gebruiken hebben niet met een eeuwig geldende Aziatische Identiteit te maken. Ze zijn evengoed Europees. Het is de vraag of bepaalde machtsverhoudingen in Zuldmolukse gezinnen niet een ongunstige uitwerking hebben. Hun Jongeren treden vaak zeer welopgevoed op. Maar is de goede opvoeding in sommige gevallen niet ook een tirannieke opvoeding die in hen een woede heeft neergelegd die elders afgereageerd wordt? Ik heb nooit religieuze medailles gedragen als bescherming tegen onheil — mijn ouders voelden meer voor sacramenten dan voor sacramentalla — maar in onze katholieke kring waren er veel kinderen die altijd zoiets bij zich droegen, met een veiligheldsspeld aan een degelijk borstrokje of kamizooltje bevestigd, en het kan eventueel een goede functie gehad hebben, herinnerd hebben aan het vaderland dat de hemel ls. Maar evengoed kan het onderdeel geweest zijn van een houding van bijgeloof en afgeslotenheid. Wanneer ln sommige Ambonese kringen een kind even de deur uitgaat en zijn moeder vraagt: „heb je het bij je?", dan gaat dat over een stukje hout van Ambon. Het kan ook een herinnering zijn aan een gelukkig vaderland waarnaar zij terugwillen. Het kan ook een afsluiting zijn van de maatschappij en de mensen met wie zij in feite zullen opgroeien en functioneren. De diepgaande en delicate vraag van het bewaren en tegelijk het ontwikkelen van een identiteit vindt een groot exempel in de worsteling van Israël. In een land van een heel andere cultuur, van landbouwgoden, Baflls, en de daarmee samengaande gebruiken, hielden zij vast aan Jahweh uit de woestijn en aan zijn wet In hun bewaarde identiteit lag hun kracht Maar niet alleen daarin. Ook in het groeien in steeds nieuwe fasen en nieuwe menselijkheid: koningstijd, profetische beweging, tempel- en schriftcultuur. Tot tenslotte, ln Jezus, die identiteit met zon wezenlijkheid en menselijkheid verscheen, dat zij open werd voor heel de wereld. Is dit voorbeeld te groot voor wat er onder ons bezig ls? Toch herken ik erin dat bij eigenheid beweging hoort, en uitzuivering, en aandacht vpor menselijkheid. --- rsbureaus en de derde wereld Meer problemen met inkomend dan met uitgaand nieuws door Henk Biersteker \N » tvSteï het ILET' het Latilns V 'He stltuut voor Transnati\' v°or k ™aar Nederland in seP' V "Vr.t ' houden van een symi V Vit "een n,euwe informatie- N,"" bnjloBB' wa« afgrijzen ge\ * Vr» nal het 'eit. dat onze i di' ook ont*lWielingshulp, Jan * nog subsidieerde. ' aTtikel heb ik weergege\X ' «et ILET wil de „onbe- N ■ O*"**00™"ln de were,d S *"« ~ Aeze neerkomt op een VStcli,an de multinationale, VKi J, Beoriënteerde persbu- V k0tI)eU "«et steun van de rege,. feB'or.Üitot het opricht*l» van \ic|>td nieuwsbureaus, die Ne Vr,°en het eiBen beeld en de V' Vefd en van de ontwlkkelingst 1 kl*B<*Z*ttn n'euwe internatio- NijLïd*nni~ * Voor journalisten, en 'f 1 v! 's- DaT*'18 van wat nieuws el- Ni s,8ele ! al'e* zou moeten wor- I * II11 'en "Internationaal ]\ Primair vallen over het PODIUM feit dat dit allemaal heel raar en bedreigend klinkt voor mensen die aan hun grondwettige vrijheden hechten — dat is inmiddels volop gebeurd. Men kan ook proberen na te gaan wat er achter zit en dat is niet of nauwelijks gebeurd. De vraag of we in de toekomst ons dagelijks nieuws nog wel in voldoende mate geserveerd krijgen uit de derde wereld, evenals onze grondstoffen, blijkt nauwelijks ln het geding te zijn. Blijkens enige documenten van het ILET gaat het veel minder om wat er aan nieuws het land uitgaan, dan om wat er binnenkomt. En wie, afgaande op een onderzoek onder zestien La-' tijns-Amerikaanse dagbladen, dat ingesteld werd door de journalist Fernando Beyes Matta, kennis neemt van wat de mensen daar te lezen krijgen, zal het probleem begrijpen. Beyes Matta stelt dat deze hele regio in de nieuwsbedeling van de Internationale persbureaus grotendeels onkundig wordt gelaten van zijn eigen situatie en overstroomd wordt met allerlei nieuws dat daar in het geheel geen betrekking op heeft. Hij wijt dat aan het feit dat meer dan zestig percent van het nieuws in de door hem onderzochte kranten van persbureaus uit Noord-Amerika afkomstig ls en de maatstaven die daar gelden bepalen ln grote mate, wat de krantenlezende Latino's onder ogen krijgen. Aan de andere kant verbloemt Matta niet, dat de toevloed van westers-gekleurd nieuws in Latijns-Amerika ook doorgaat als gevolg van het ontbreken van een behoorlijke eigen nieuwsgaring op dit continent Nu een paar voorbeelden: op 25 november werd Suriname onafhankelijk, een gebeuren dat precies in de onderzoeksperiode viel. In slechts zeven van de zestien onderzochte dagbladen werd de geboorte van de nieuwe republiek op het eigen continent daags tevoren aangekondigd en twaalf van de zestien kranten berichtten er over toen het zover was. In vier landen — Guatemala, Panama, Nicaragua, en de Dominicaanse Republiek — stond er geen letter over in de krant En voorzover de Latijns-Amerika er kennis van neemt, wordt het geserveerd als tweede rangsnieuws, precies zoals de Noordamerikaanse nieuwsbureaus UPI en AP het brengen. „O Estado" in Brazilië besteedt meer aandacht aan een juwelenroof ln New Vork. Toch is Suriname een noorderbuur van Brazilië. „El Heraldo" in Mexico kent grotere nieuwswaarde toe aan de moord op een politiechef ln Oregon. De rede van premier Arron op onafhankelijkheidsdag werd op de manier, waarop een Noordamerikaans persbureau die pleegt te verknippen, ln Latijns-Amerika ontvangen en kreeg meestal in het geheel geen aandacht. Wel werd gesignaleerd, dat Arron een tegemoetkomende houding aannam tegenover buitenlandse Investeerders, maar niet zijn waarschuwing dat de rijkdommen van het land niet bedoeld waren om anderen rijk te maken en Suriname zelf arm te laten. Andere zaken die in de onderzoekperiode gebeurden en nauwelijks aandacht in de Latijns-Amerikaanse pers kregen: een rapport uit Genève, volgens hetwelk de meerderheid van de In de wereld te koop zijnde farmaceutische produkten nutteloos zijn of een ander produkt imiteren. Een deel van het onderzoek (verricht door de universiteit van Oxford) heeft zich afgespeeld in Brazilië. De medische behoeften van dat land kunnen volgens dit rapport bevredigend worden met 116 medicijnen.Slechts 52 ervan zijn absoluut onmisbaar. Niettemin waren er 14.000 op de markt In Brazilië. Brazilië neemt van dit bericht zelf geheel geen kennis. Onderhandelingen tussen niet en wel ollebezittende derde wereldlanden, het tekenen van een nieuw koffie-akkoord, de uitsluiting van Ecuador en Venezuela van handelsvoordelen met Amerika, een nieuwe stap in de voorbereidingen van ontwikkelingslanden voor de Vierde UNCTAD — al die dingen krijgen In het overgrote deel van de Latijns-Amerikaanse pers nauwelijks aandacht, Wel een expositie van de kunstzinnige Caroline Kennedy in New Vork. In Guatemala werd In de onderzoekperiode een conferentie van ministers van arbeid gehouden over ~de invloed van multinationale maatschappijen op de arbeidsverhoudingen en wat regeringen daaraan moeten doen". Geen woord erover — terwijl de conferentie in Latijns-Amerika wordt gehouden. Wel de financiële crisis van New Vork, een grote brand in Los Angeles en een transportstaking in Tokio. Wat het cultuurbeeld betreft dat westerse persbureaus ln ontwikkelingslanden binnendragen, verzuchtte de Guyaanse premier Forbes B urnham al eens: het ls een CadUlac-mentaliteit in een fiets-economle. Kortom, dat de landen van de derde wereld ln een positie van afhankelijkheid van het Westen verkeren, die hun geen goed doet, blijkt volgens de bevindingen van het ILET uit wat je er in de kranten leest en vooral uit wat je er niet ia leest Daar willen ze nu verandering in brengen door eigen regionale persbureaus. Dat betekent dus: onderlinge samenwerking bij de eigen garing en verspreiding van nieuws. Want nu hoort de krantenlezer in Argentinië belangrijk nieuws over Bolivia of Uruguay slechts via New Vork of Madrid. Zo ziet men elkaar op hetzelfde continent slechts via een verre spiegel op een ander continent Niemand kan ontkennen dat dit een dwaze toestand is. Als de collega's uit Latijns-Amerika, die westerse journalisten met hun boze resoluties zo kwaad hebben gemaakt, straks ln Amsterdam op het symposium komen, zal hun stellig worden duidelijk gemaakt dat het ontbreken van werkelijke democratie in de meeste van hun landen een belangrijke oorzaak is van het gebrek aan een behoorlijke eigen nieuwsvoorziening. Als er niet genoeg waarheidsgetrouw binnenlands nieuws voorhanden is dan worden de gaten gestopt met buitenlands nieuws dat geen kwaad kan, of met algemene artikelen over zonnevlekken of sport In zoverre voorzien de internationale persbureaus vaak wel ln de behoeften van de heersende regimes: er kan altijd een krant uitkomen, ook al li er ln eigen land geen nieuws. Het kan een uiterst nuttige discussie worden op dat vermaledijde symposium in Amsterdam. Mits de participerende westerlingen in alle nederigheid beseffen dat hun vrijheid en welvaart zowel in de geschiedenis als ln de wereld tamelijk uniek zijn. Henk Biersteker ls redacteur van de IKON-televisie. Zijn eerste bijdrage over dit onderwerp stond op de Podiumpagina van vorige week. --- De Midden-Oostenpolitiek van het Witte Huis --- Kerk en samenleving Toch zit er achter die brief een manier van denken, die erg waardevol ls. Van de kerk mag kennelijk verwacht worden dat het getuigenis en de dienst van het evangelie van Christus te maken heeft met de levens van mensen. Dat ls ook vroeger telkens weer door kerkmensen begrepen. De aanstelling van diakenen in de eerste gemeente ls daar een bewijs van, maar evengoed het brede scala van Instellingen voor „school, staat en maatschappij" dat ln de loop der jaren ls ontstaan — en soms ook weer ls vergaan. Deze latere ontwikkeling heeft echter ook een minder plezierig bijprodukt opgeleverd. De kerk als zodanig heeft een stuk betrokkenheid op die werkelijkheid verloren. Daar waren Immers al die Instellingen voor? Er komt bl), dat ook van overheidswege allerlei taken opgepakt zijn, die vroeger hooguit ln de sfeer van het particulier initiatief lagen. Op zich een erg gelukkige ontwikkeling, met veel meer mogelijkheden op het gebied van geld en deskundigheid dan er anders had kunnen zijn. Wel ls het opnieuw een oorzaak dat de kerk minder met zaken van de alledaagse werkelijkheid te maken kreeg, hoezeer dat voor Individuele christenen wèl het geval la. --- Ook deze week ontbreman als gevolg van dc vakantie twee vaste medewerkers: H. J. Neuman en Torn Janssen. Dc tekening op deze pagina Is van Auth. dc tekenaar van dc Washington Post. ---