Ministers maken 25 miljoen vrij voor architectuurbeleid Van onze kunstredactie AMSTERDAM - De ministers D'Ancona (WVC) en Alders (VROM) geven de komende driejaar 25 miljoen gulden uit om hun nieuwe architectuurbeleid te kunnen uitvoeren. Zij presenteerden gisteren de wereldprimeur van een nota waarin 's rijks architectuurbeleid is vastgelegd. De 25 miljoen zal onder andere worden besteed aan een fonds dat goede architectuur moet stimuleren. Prioriteit van de ministers is om gunstige voorwaarden te scheppen voor de totstandkoming van architectonische kwaliteit. 'an onze kunstredactie [OTTERDAM - Het Nederlands Architectuurinstituut is blij het de architectuurnota van N ministers Alders en d'Anco[* die gisteren verscheen: „Al*«n al omdat we daarmee het Nge land ter wereld zijn dat *sn dergelijke nota kent", al- Kis Adri Duijvestein, directeur 'an het instituut. 'ij vindt het vooral belangrijk dat toaliteit wordt gestimuleerd. ■Daarom is het stimuleringsfonds ■'t meest wezenlijke onderdeel van mv n°ta." pijvestein vindt het, in tegenstel- PKj tot de BNA, terecht dat de overl]eid de verantwoordelijkheid voor fe kwaliteit doorschuift naar de f*cht verantwoordelijken. „De ■ Rijksoverheid zou, met de rijksgebouwendienst, wel het goede voormeld kunnen geven." Maar meer van de overheid is ze*er niet wenselijk. „Gebouwen worden eerder kapot gemaakt door regelgeving. Er zijn eerder teveel re-9els dan te weinig." Door de decentralisatie kregen gemeentes meer verantwoordelijkheden voor de gebouwde omgeving. Net is dus zaak, volgens Duijvestein, Jat het daar nog meer doordringt architectonische kwaliteit kan borden nagestreeft. criteria die de ministers in de "°ta 'Ruimte voor architectuur' nanteren voor kwaliteit zijn de gaarde die het gebouw als gebruiksvoorwerp heeft, de cultuurhistorische waarde en de waarde die een bouwwerk voor de toekomst heeft of kan hebben. De kwa'teit zit volgens de nota ook in peer aandacht voor milieuvriende- bouwen. De twee ministers willen met hun nota „meer samenhang tot stand brengen in het eigen architectuurbeleid en meer aandacht besteden aan het architectonische aspect van de eigen bouwproduktie." Dat wil zeggen dat ze vinden dat de overheid zelf het goede voorbeeld moet geven door alle bouwopdrachten van het rijk onder toezicht van de Rijksbouwmeester te laten uitvoeren. Bovendien wil het Rijk vanaf 1993 alleen nog architecten inschakelen die zijn ingeschreven in het architectenregister. 1 oktober 1993 wordt de architectentitel beschermd. De ministers willen ook geld besteden om architectuur, meer nog dan nu het geval is, onder de aandacht van het publiek te brengen door televisie-programma's, tentoonstellingen, lesprogramma's en manifestaties. Het architectuuronderwijs krijgt in de nota speciale aandacht. Behalve het jaarlijkse miljoen voor het Berlage-instituut, zullen de bestaande opleidingen worden uitgebreid met een jaar om een stagejaar mogelijk te maken. Zo sluiten de opleidingen beter aan bij de beroepspraktijk. Als het gaat om de internationale uitwisseling van Nederlandse kwaliteits-architectuur, willen de ministeries Nederlandse architecten helpen zich in het buitenland te profileren bij prijsvragen en manifestaties. --- Stakingen dreigen in metaal CAO-onderhandelingen lopen al na een dag vast Van onze redactie economie ZOETERMEER - Vanaf 1 mei dreigen stakingen in de grootmetaal, waarin 200 000 mensen werk vinden. Het CAOoverleg tussen de bonden en de metaaiwerkgevers liep gisteravond laat na een dag van onderhandelingen vast. Vandaag en volgende week houden de industriebonden van FNV en CNV actievergaderingen waarop tot staking zal worden besloten. Vandaag nog zullen de bonden een ultimatum versturen aan de werkgeversorganisatie FME. H. Peperkamp van de Industriebond FNV sluit niet uit dat er hier en daar al voor één mei, de dag die vannacht al is uitgeroepen tot 'dag van de arbeidsonrust', zal Worden gestaakt. Hij sprak namens de bonden zijn teleurstelling uit over de opstelling van de werkgevers. Datzelfde deed de werkgeversonderhandelaar C. Blankert ten aanzien van de houding van de bonden. ~lk ben teleurgesteld, ondanks onze concessies is er 9een akkoord gekomen. Er mocht kennelijk geen akkoord komen." De onderhandelingen braken af nog voor de wergevers een eindbod voor een nieuwe CAO hadden gedaan. Zij wilden eerst een reactie van de bonden op hun voorstellen ten aanzien van ziekteverzuim, WAO en vut alvorens een definitief loonbod te doen. In de loop van de onderhandelingen hadden de werkgevers hun loonbod wel al licht verhoogd van 5,5 procent naar 6,5 pro cent voor een tweejarige CAO. Ten aanzien van de vut waren de partijen elkaar dicht genaderd. Het werkgevers-voorstel om de vut-uitkering te staffelen (wie eerder uittreedt krijgt een lagere uitkering) was van tafel. De werkgevers wilden de huidige vut handhaven in ruil voor een verhoging van de premie op termijn van 3,9 procent nu naar 6,4 procent over twee jaar. De bonden moesten dan van hun kant de eis laten vallen om de vut uit te breiden voor werknemers met 40 dienstjaren. Daartoe waren de bonden niet bereid. Ook over de aanvulling van de WAO voor 55-jarigen en ouder willen werkgevers niets weten. Aanvulling vanaf 58 jaar is voor hun de grens. De bonden gingen akkoord met een sterke verruiming van de mogelijkheid voor bedrijven om zelf het ziektewet-risico te dragen. Nu mogen slechts bedrijven met minimaal 10 000 werknemers eigen risicodrager zijn en de bonden waren bereid om de grens te verlagen tot 200 werknemers. Maar zij stelden daarbij wel de voorwaarde dat bedrijven die net als nu gewoon premie betalen, dwingend opgelegd zouden krijgen het ziekteverzuim aan te pakken. De werkgevers stellen zich op het standpunt dat de bedrijven vanwege de hogere ziektepremie waarvoor zij zouden moeten opdraaien, uit zichzelf wel iets zouden gaan doen aan het ziekteverzuim. De bonden geloven echter niet in dit vrijheid-blijheid verhaal. In een vluchtelingenkamp bij Isikveren, Turkije, proberen Iraakse Koerden bij een Amerikaanse helikopter te komen om voedsel te bemachtigen. FOTO REUTER --- Sterfte onder Turkse en Marokkaanse jeugd blijkt opvallend hoog een onzer verslaggevers AMSTERDAM - De sterfte onder Turkse en Marokkaanse Jongeren hier is twee tot drie zo hoog als onder hun Nederlandse leeftijdgenoten. De sterfte onder de twee buitenlandse groepen boven de 50 Jaar is echter lager dan onder vergelijkbare Nederlanders. Dit is berekend door het Centraal Bureau voor de Statistiek. Het CBS heeft voor het eerst ook gekeken naar de doodsoorzaken. Turkse en Marokkaanse mannen sterven relatief vaker als gevolg van een verkeersongeval of als gevolg van moord. De sterfte als gevolg van zelfdoding ligt lager dan bij de overige Nederlanders. Voor Turkse en Marokkaanse jongeren zijn infectieziekten en ziekten aan de ademhalingsorganen een belangrijke doodsoorzaak. Voor de allerjongste leeftijdsgroep van 0 tot 4 jaar is de verhoogde sterfte deels het gevolg van aandoeningen ontstaan voor de geboorte. Jonge meisjes hebben naar verhouding meer last van ziekten aan de ademhalingsorganen. Relatief veel Turkse kinderen sterven als gevolg van 'wiegedood'. Voor Nederlandse jongeren is kanker een belangrijker doodsoorzaak dan voor Marokkaanse en Turkse leeftijdgenoten. Het patroon van doodsoorzaken van de hele Turkse bevolkingsgroep doet sterk denken aan het Nederlandse van enkele tientallen jaren geleden. Er sterven relatief weinig Turken aan kanker en hartkwalen en betrekkelijk veel aan infectieziekten en uitwendige oorzaken. i Het CBS deed zijn onderzoek in de periode 1979-1988. Helemaal precies vallen de Nederlanders en Turken of Marokkanen niet te vergelijken, omdat meer dan een derde van de sterfgevallen van in Nederland wonende buitenlanders buiten Nederland plaatsvindt. --- Buitenlanders in Dresden leven in angst voor de 'skinheads' door Theo Koele DRESDEN - „Buitenlanders in Dresden kunnen maar beter binnen blijven. Wie toch de straat op gaat, zou een gaspistool moeten meenemen. Voor zn eigen veiligheid." Dat is de goede raad die Tasneem Ahmad uit Pakistan dezer dagen geeft aan andere buitenlanders in de stad, die een bolwerk van extreem-rechts in de voormalige DDR dreigt te worden. Ahmad, werkzaam bij een kerkelijke hulporganisatie, staat niet alleen met zijn waarschuwing. Zelfs op het stadhuis klinkt begrip voor buitenlanders die zich bewapenen. „Dat deed ik ook als ik buitenlander zou zijn. De situatie is gevaarlijk. Ik hoop dat het niet tot een bloedbad komt", zegt Marita Schieferdecker-Adolph, die als Auslanderbeauftragte niet-Duitsers terzijde staat. Drie jonge mannen uit Mozambique voelen zich absoluut niet op hun gemak. Gejaagd steken ze de Prager Strasse over, de Lijnbaan van Dresden. „Slecht", antwoordt een van hen kortaf op de vraag hoe het leven in deze stad hem bevalt. Een van de anderen: „Het is hier gevaarlijk." Een landgenoot van de jongens overleed kortgeleden aan de verwondingen die hij had opgelopen toen hij door Duitse jongeren, waarschijnlijk skinheads, uit een tram werd gegooid. Bij de begrafenis van Jorge Joao Gomondai (29) kwam het een week geleden tot ongeregeldheden. Een honderdtal extreem-rechtse jongeren viel de rouwstoet aan. De politie greep in met knuppels en een waterkanon, om de 8 000 deelnemers aan de plechtigheid te beschermen. Het drietal uit Mozambique heeft het slachtoffer niet goed gekend. 'Als het nog erger wordt, gaan we naar huis' Hun eigen ervaringen met vreemdelingenhaat beperken zich tot scheldpartijen. Ze willen graag nog een paar jaar in Dresden blijven, om hun studie aan de technische hogeschool af te maken. „Maar als het hier nog erger wordt, gaan we naar huis." De politie van Dresden houdt ernstig rekening met geweld tegen buitenlanders in het komende weekeinde. Een wedstrijd van Dy namo Dresden - onlangs wegens het wangedrag van fans uit het Europese voetbal gestoten - tegen een andere Oostduitse ploeg wordt vandaag al gespeeld in plaats van morgen, om te voorkomen dat deze samenvalt met de 'viering' van de geboortedag van Hitler. De politie heeft aanwijzingen dat neo-nazi's op 20 april een grootscheepse manifestatie willen houden. Meer dan negenhonderd politiemensen zullen daarom op de been zijn, niet alleen gerecruteerd uit het plaatselijke korps, maar ook uit het westen des lands. Ook veel extreem-rechtse jongeren „die hier vaste voet aan de grond hebben gekregen", zoals mevrouw Schieferdecker-Adolph op het stadhuis zegt, komen uit Westduitsland. Burgemeester Wagner becijfert hun aantal op enkele honderden. „De terreur van de skinheads is voor een groot gedeelte geïmporteerd uit het westen", meent hij. In verband met de dood van Jorge Gomondai heeft de politie deze week een 19-jarige jongen aangehouden, die uit de 'oude' Bondsrepubliek komt en sinds enkele maanden in Dresden woont. Samen met andere skinheads - kort haar, vliegeniersjack, laarzen - zou hij verantwoordelijk zijn voor het eerste dodelijke slachtoffer van vreemdelingenhaat in de ex-DDR. Die haat is een nieuw verschijnsel, meent Tasneem Ahmad uit Pakistan, die namens de interkerkelijke organisatie 'Cabana' buitenlanders behulpzaam is bij het vinden van woonruimte, bij het oplossen van problemen met autoriteiten, en dergelijke. Ahmad, een asielzoeker die eerder al in Duitsland woonde, schrijft de onverdraagzaamheid van de burgers toe aan de komst van zijn lotgenoten, aan het groeiend aantal asielzoekers. De DDR voerde nauwelijks een vluchtelingenbeleid. Bonn heeft na de Duitse eenwording beslist dat twintig procent van diegenen, die zich als vluchteling in Duitsland melden, in de nieuwe deelstaten moeten worden ondergebracht, in de ex-DDR dus. Anders dan Ahmad meent mevrouw Schieferdecker-Adolph, dat de vijandigheid jegens buitenlanders al bestond. Geliefd waren buitenlanders in de DDR in elk geval niet. De Vietnamezen, die door het communistische bewind als gastarbeiders waren aangetrokken, werden (en worden) alom 'Vijis' genoemd, voor buitenlanders met een nog donkerder huidskleur bestond (en bestaat) het scheldwoord 'Kanakken'. Net zo min als het antisemitisme joden nodig heeft om zich te handhaven, zoals nazi-jager Simon Wiesenthal zei over de atmosfeer in Oostenrijk, zo weinig heeft in de ex- DDR de vijandige stemming te maken met het aantal vreemdelingen. Er zijn momenteel 120 000 buitenlanders op Oostduits grondgebied, enkele tienduizenden minder dan ten tijde van het regime-Honecker. In Dresden wonen 2 500 buitenlanders, half zoveel als in de nadagen van de DDR. Buitenlandse werknemers behoorden vorig jaar, na de invoering van de D-mark in de DDR, tot de eerste slachtoffers van de economische neergang. Wie zijn baan verloor, raakte meestal ook zijn woning kwijt, die door de werkgever ter beschikking was gesteld. De Vietnamezen zijn in groten getale vertrokken. De achterblijvers proberen zich in Dresden, net als elders in Oost- Duitsland, te redden met straathandel in sigaretten, kleding en muziekcassettes. Oostduitsers dachten dat buitenlanders voorgetrokken werden, en koesteren die gedachte nog steeds. Een inwoonster van Dresden vertelt met ergernis, dat Vietnamezen („het zijn van die schriele mensen") dankzij westerse valuta met de altijd schaarse kinderkleding aan de haal gingen. Een pijnlijk misverstand, meent mevrouw Schieferdecker-Adolph ten stadhuize. Alleen 'dollarstudenten', meestal Arabieren met rijke ouders, en werknemers van enkele westerse bedrijven hadden de beschikking over de Dmark. Verreweg de meesten werden uitbetaald in Ostmarken, en leidden „een hard bestaan." Van de door de communistische leiding beleden 'vriendschap der volkeren' bleek in de praktijk weinig Nu de sociale onzekerheid in Oostduitsland groeit, worden buitenlanders als zondebok gezien. Dat is een veelgehoorde verklaring voor de vreemdelingenhaat. Maar volgens de Auslanderbeauftragte in Dresden heeft de vreemdelingenhaat ook wortels in de DDR. Tot haar eigen verbazing is ze in contact gekomen met extreemrechtse jongeren uit Dresden - niet met de 'harde kern', maar wel met 'meelopers. Er is iets mis gegaan met hun opvoeding, concludeert de afgestudeerde pedagoge. Het ontbrak jongeren in de DDR aan een „eigen identiteit": ~De ouders werkten en de kinderen werden in veel te grote groepen bij elkaar gebracht, zonder goede begeleiding. Ze kregen van alles te horen over de 'kapitalistische klassevijand', terwijl ze thuis cadeaus van familieleden uit het westen uitpakten." Ook het aangeleerde ontzag voor autoriteiten heeft sporen nagelaten: rechtsradicale jongeren gehoorzamen nu blindelings hun Kameradschaftsfüh rer. Voor de officiële gezagsdragers hebben de jongeren ogenschijnlijk weinig respect. Maar de politie in Oost-Duitsland is dan ook opvallend terughoudend, om niet te zeggen: passief. Dat is althans de ervaring van hulpverleners als Tasneem Ahmad en Marita Schieferdecker- Adolph. De eerste: „Als de politie al komt, is het meestal te laat, zoals een paar weken geleden bij de overval op een woonblok van Vietnamezen. Tientallen mensen raakten gewond, de politie liet zich pas na twee uur zien." De politie „kijkt vaak de andere kant op", net als de meeste burgers trouwens. Schieferdecker-Adolph:„Het is voorgekomen, dat op klaarlichte dag en op een drukke plek buitenlanders gemolesteerd werden. De Dresdenaren deden alsof ze niets zagen. Ze zijn bang. " Op het stadhuis wordt er naar gegist, waarom uitgerekend Dresden een verzamelplaats voor rechts-radicalen werd. Misschien is er een grote fout gemaakt, toen de Westduitse neo-nazi Michael Kühnen vorig jaar toestemming kreeg met zijn geestverwanten door de stad te marcheren. Ultra-rechtse jongeren ontmoeten elkaar nu ook in openbare gelegenheden, meestal in een café in zon sombere nieuwbouwwijk die 'Trabantenstad' wordt genoemd. Sommigen wonen in een oude stadswijk, waar echter voornamelijk krakers en linkse jongeren leven. Deze gemeenschap, de Bunte Republik Neustadt', ontpopt zich als tegenhanger van het rechts-radicalisme. Op het stadhuis bestaat de vrees, dat ook uit deze hoek geweld komt. De politie is bang voor tegenacties, als ultra-rechts zich dit weekeinde weer laat gelden. „Linkse militanten" zouden al betrokken zijn bij de rellen die de begrafenis van Jorge Gomondai ontsierden. Tasneem Ahmad was ook van plan naar die begrafenis te gaan, maar zag zijn weg versperd door rechtsradicalen. De asielzoeker uit Pakistan werd lastig gevallen in de trein die hem naar Dresden moest brengen, en keerde terug. Maar een verrassend groot aantal mensen nam wèl deel aan de rouwplechtigheid, en daarin zien Ahmad en Schieferdecker-Adolph een teken dat het lot van buitenlanders niet iedereen onverschillig laat. THEO KOELE Schermutselingen tussen de Duitse politie en rechtse jongeren die het op buitenlanders gemunt hebben. foto epa --- (Advertentie) Vanavond op RTL 4: 0 hef reclameblok na Goede Jijden, Slechte Tijden. pak pen, papier en de Gouden Gids en... DOE MEE! Kijk vanavond naar / De Gouden Gids /v~a, Telekwis en win een A* M\ van de tien draad- 'oze telefoons v*n ü&ff£/*'/ pTTTelecom! J-^^'/mF Model 'Sydney' i<^^&fèp~^&/o^mW . tw.v.fi.3oo.- p^ggjfegrg^Jr SLOOP EERST 'NS DOOR DE GOUDEN GIDS. --- Len I. fei .A A M --- (OAoVerrenr/e,) hijfclMaipM electroa/ics'9l AMSTERDAM I Collectieve presentatie van de totale I industriële elektronicabranche. I Van component tot industriële software. «J\\S VI Ondersteund door praktijkgerichte Industriële WÊ : Automatisering I Compleet overzicht van hard- en soft- I ware, produkten en diensten vooront- I werp (C'AD/CAE), produktie (CAM), lüPiilV RHBj I logistiek en integratie (OM). Plus prak|Éy|HHjiÉM|| MjjjjMLMjMl—mË tijkgerichte seminars en congressen. --- TROUW HOUDT JE BETROKKEN I Bezorgt U mij gedurende 4 weken ochtendblad Trouw voor slechts fl 14,30. • Naam: : i Adres: ' I Postcode: Plaats: I I Telefoon' (i vm controle op bezor9|n9> I I Bank/Giro: K 5 I I Aansluitend neem ik een abonnement en betaal per D maand afl 30,95 ' D kwartaal a fl 92,60 I I Voor de betaling ontvangt u een acceptgiro. I Deze bon in open envelop - zonder postze- ~,. ..... ...... gel - zenden aan Trouw, Antwoordnr. 2792, I Bellen kan ook: (020)6 6813 00. I ochtendblad ff fC/U'lflf 8 71037l"o04003 --- Kamer achter militaire missie naar Noord-lrak Van onze parlementsredactie DEN HAAG - De Tweede Kamer staat pal achter het voornemen van het kabinet om een militaire bijdrage te leveren aan de gecoördineerde hulpactie voor de Koerdische vluchtelingen in Noord-lrak. Dat het sturen van beschermingstroepen voor de op te bouwen tentenkampen uiteindelijk zou kunnen leiden tot gevechten met het Iraakse leger is voor geen van de fracties een bezwaar. In het noorden van Irak zullen vandaag commandanten van het Amerikaanse leger een ontmoeting hebben met Iraakse oficieren om onder meer de Amerikaanse hulpactie te bespreken, al heeft Irak het plan veroordeeld als inmenging in interne aangelegenheden. Vandaag besluit in Den Haag de ministerraad welke bijdrage Nederland precies zal leveren, maar minister Van den Broek van buitenlandse zaken gaat er vanuit dat er beschermingseenheden en geneeskundige troepen zullen worden gestuurd. CDA en WD hadden al in een eerder stadium laten doorschemeren inzet van militairen ter bescherming van de opgejaagde Koerden wenselijk te vinden. Gisteren schaarde PvdAwoordvoerder Melkert zich in een Kamerdebat aan hun zijde: ~We ondersteunen dat het ook kan gaan om beveiligingseenheden. Dan moet een mogelijke confrontatie met het Iraakse leger onder ogen worden gezien." Melkert deed deze toezegging om dat hij op voorhand duidelijkheid wenst over het mandaat waarmee de Nederlandse inbreng kan vertrekken. ~We moeten nu expliciet zijn tot hoever de interventie kan gaan. Je kunt niet troepen sturen en die dan weer schielijk terugtrekken als er agressie van Iraakse zijde komt." De meeste fractiewoordvoerders waren het eens met minister Van den Broek dat de meest recente VNresolutie over de situatie in Irak de ruimte biedt voor een dergelijke humanitaire interventie in de binnenlandse aangelegenheden van Irak. De resolutie erkent immers dat de opjaging van de Koerden een bedreiging kan vormen voor de internationale vrede en rechtsorde. De gecoördineerde hulpactie, die nu op touw wordt gezet, moet van de Kamer zo snel mogelijk onder VN-vlag worden gebracht. De vereniging van dienstplichtigen AVNM verlangt van minister Ter Beek de garantie dat alleen vrijwilligers naar Irak worden gestuurd. De bond liet gisteren weten bezorgd te zijn over mogelijke inzet van Nederlandse troepen in Irak. ~De kans op ! onvrijwillige uitzending bestaat nog i steeds. Ook al zouden de Neder- . landse militairen uitsluitend naar Irak gaan voor hulpverlening aan de Koerden, dan nog moeten we werken onder directe oorlogsdreiging", aldus AVNM-woordvoerder Jurgen Friedrichs. • Meer nieuws op pagina 4 en 5, ons commentaar op pagina 9. --- Koerden hebben weinig vertrouwen in reddingsplan door Wim Jansen in Turkije ANKARA - Koerdische vluchtelingen in de bergen langs de grens tussen Turkije en Irak hebben de afgelopen dagen weinig enthousiasme getoond voor geallieerde en andere plannen voor het inrichten van grote opvangkampen op Iraaks grondgebied. Ook hulpverleners die al in het rampgebied actief zijn kijken met enige argwaan naar de aangekondigde massale reddingsacties, die een nieuwe grootscheepse verhuizing van de vluchtelingen met zich mee zou brengen, net nu er in de huidige toevluchtsoorden enige structuur begint te ontstaan in de hulpverlening. Vooral de onduidelijkheid over de veiligheid op langere termijn van de nieuwe lokaties schrikt veel Koerden af. „Veel vluchtelingen zijn als de dood voor gedwongen terugkeer naar het gebied dat ze net ten koste van zoveel zijn ontvlucht. Ze vragen zich af hoelang ze kunnen genieten van de bescherming van de geallieerden of de Verenigde Naties", aldus Marianne Meyerink van Artsen zonder Grenzen. Zij is zojuist uit het rampgebied teruggekeerd naar de Turkse hoofdstad Ankara, waar de organisatie een logistiek hoofdkwartier heeft ingericht. Volgens haar zijn de kansen van slagen van de grootscheepse reddingsactie voor een groot deel afhankelijk van de garantie die de Koerden krijgen dat ze in Noord- Irak voor lange tijd bescherming zullen krijgen. Zolang die garantie er niet is, is het waarschijnlijk dat een groot deel van de vluchtelingen niet zal meewerken aan het plan, aldus hulpverleners in zuidoost-Turije. Dat verlangen naar zekerheden over bescherming tegen de agressie van Saddam Hoessein is begrijpelijk tegen de achtergrond van de wreedheden die de Iraakse troepen de afgelopen weken en in 1988 hebben begaan. Maar het is ook die Iraakse gifgasaanval drie jaar geleden, die Turkije ertoe heeft gebracht grote druk op de geallieerden uit te oefenen om de vluchtelingen terug naar Irak te drijven. Toen namen 60 000 Koerden de wijk naar Turkije, van wie er tot op heden slechts 2000 zijn teruggekeerd. Het inrichten en toegankelijk maken van nieuwe kampen kan nog weken tot zelfs meer dan een maand duren en de vraag is wat er in de tussentijd met de vluchtelingen gebeurt. In het gebied Iskeveren, nabij het gehucht Uludere, sterven nog steeds dagelijks een onbekend aantallen kinderen aan uitdroging. In de bergen van Iskeveren, waar naar schatting 160 000 Koerden zijn neergestreken, lijkt de voedselsituatie nu min of meer onder controle. De'vluchtelingen zijn zich aan het organiseren, zodat ze zelf enige vorm van distributie hebben. Volgens de woordvoerder van Artsen zonder Grenzen, dat de medische en sanitaire coördinatie voert over ruwweg de westelijke helft van het hele Turks-lraakse grensgebied, beginnen ook de medische hulpposten te functioneren. De belangrijkste problemen op dit moment zijn de slechte hygiënische omstandigheden op de koude berghellingen, waar de vluchtelingen letterlijk tussen hun eigen uitwerpselen en kadavers van geslachte dieren lopen. Nog deze week krijgen de vluchtelingen op grote schaal schoppen uitgereikt, zodat ze zelf latrines en afvalputten kunnen graven. „De structuur is er, maar de middelen zijn volstrekt onvoldoende en de situatie is nog mensonwaardig. Er sterven nog steeds mensen die te redden zouden zijn", aldus woordvoerster Meyerink. „En dat zal de komende weken alleen maar erger worden. De temperaturen zijn nu aan het stijgen. Dat is enerzijds een verbetering, in een gebied waar het 's nachts vriest. Maar het verhoogt ook de kans op cholera en tyfus." Artsen zonder grenzen heeft gisteren een noodhospitaal en een medisch team uit Nederland naar Turkije overgevlogen met een Fokker F-27, die door het Nederlandse Ministerie van Defensie beschikbaar is gesteld voor hulpvluchten. De medische hulporganisatie heeft in totaal 80 mensen in het gebied en coördineert ook het overleg met de overige hulpinstanties hier. Verwacht wordt dat UNHCR, de VNorganisatie voor de vluchtelingen, binnenkort in staat is die coördinatie over te nemen. ---