Vertraging Toen aan het eind van de jaren zeventig de toenmalige minister van binnenlandse zaken Wiegel juichend liet horen dat het beraad in de ministerraad over de herziening van het decoratiestelsel bijna ten einde was kon ook hij niet vermoeden dat zijn opvolger Van Thijn opnieuw een commissie (voorzitter mr. Henk Koning, later opgevolgd door mr. Frits Portheine) moest instellen die het allemaal opnieuw moest bekijken. In 1984 bracht de commissie haar rapport uit en in 1988 werd het wetsontwerp ingediend. Wat is er toch aan de hand met de herziening van het decoratiestelsel? Het gaat om wijzigingen van de wetten van 1892 (Orde van Oranje-Nassau) en 1815 (Orde van de Nederlandse Leeuw). Heel weinig Nederlanders willen de ridderorden afschaffen en het voorbeeld van landen als Israël, India en Zwitserland (waar geen ridderorden bestaan) volgen. Ook is iedereen het erover eens dat het decoratiestelsel in zijn huidige vorm niet meer bij onze samenleving past. Maar de zaak ligt in sommige kringen zó gevoelig dat heel wat voorstellen tot wetswijziging het parlement niet eens bereikt hebben. Men mag daarom wel stellen dat minister Cees van Dijk over moed beschikte toen hij zijn wetsontwerp in 1988 indiende. --- Kerken Tientallen mensen uit de kerkelijke kring ontvingen een lintje. Mgr. J. G. M. Zuidgeest, vicarisgeneraal van de bisschop van Rotterdam werd benoemd tot ridder Nederlandse Leeuw. De plebanen (pastoors van de kathedraal) G. H. J. van de Camp (Den Bosch) en mgr. J. Th. van der Zalm (Haarlem) werden officier Oranje-Nassau, evenals ds. A. van der Klaauw (hervormd emeritus, Schiedam), ds. D. J. Klein Onstenk (geestelijk verzorger penitentiaire inrichting Hoogeveen), dr. H. J. Ponsteen (hervormd emeritus, Oosterbeek), ds. T. D. van Soest (hervormd emeritus, Rotterdam), ds. J. de Waard (geestelijk verzorger huis van bewaring Rotterdam), deken C. P. M. Luykx (Roosendaal) en luchtmachtpredikant ds. B. W. Okma. Ridder Oranje-Nassau werden ds. W. Baas (geref. emeritus, Sassenheim), ds. D. H. Borgers (geref. emeritus, Den Ham), ds. L. .A. Böttcher (geestelijke verzorging krijgsmacht, Tilburg), ds. M. W. S. Cramer (luthers, Schagen)„ds. J. M. Goedhart (geref. vrijg. Leek), ds. W. Janssen (hervormd emeritus, Amstelveen), ds. P. H. van Lent (NPBemeritus, Silvolde), ds. A. Muilwijk (hervormd, Monster), ds. H. van Niel (hervormd emeritus. Rijnsburg), ds. Z. G. van Oene (Ned. geref. emeritus, Zwolle), ds. A. Romein (hervormd, Ede) en ds. A. Zwartendijk (doopsgezind emeritus, Den Haag), evenals emeritus-pastoor H. D. Raijmakers (Hilversum), mevrouw W. Groeneveld (oud-evangeliste in Amsterdam), M. Joemman (lid van de raad van Moulvies van de federatie Ahmadiya Anjuman Ish'at Islam Nederland), mevrouw F. Menco-Brommet (voorzitter van de Liberaal joodse gemeente in Amsterdam), W. C. Veenendaal (hoofd bureau Theologische universiteit gereformeerde kerken in Kampen) en ds. H. E. P. Hessen (prot. gemeente Aruba). In deze sector gingen gouden eremedailles naar J. K. Steenhoven (organist hervormde kerk in Klaaswaal), A. A. Le Duc (dirigent van het koor Jubilate Deo in Woerden), mevrouw H. Egberts- Baris (majoor Leger des Heils in Amstelveen), J. N. Hand (dirigent van kerkkoren in Wognum), mevrouw ds. C. W. den Herder (doopsgezind emerita, Amsterdam), ing. M. de Klerk-Wolters (oudpresident-kerkvoogd hervormde gemeente Voorschoten). C. J. de Koning (oud-cantor-organist hervormde gemeente Barchem), Willem Mesdag (oud-beiaardier, -cantor en -organist te Stad Delden), H. van der Meulen (districtscommissaris Gereformeerde Bijbelstichting) te Driesurn, P. Rothuizen (voorganger Volle Evangelie-gemeente in Zoetermeer) en F. Zuidema (majoor Leger des Heils in Hoogeveen). De eremedaille in zilver werd verstrekt aan A. Alkema (lid van de vrijg. geref. mannenvereniging in Hallurn), S. van de Belt (voorzitter zondagsschoolvereniging Belt-Schutsloot), J. W. .Boone (beheerder hervormd kerkcentrum in Oostburg). M. Boorsma (lid geref. kerkeraad in Spijkenisse), mevrouw A. van den Brink (leidster zondagsschool God Zij Met Ons in Wageningen), T. van den Broek (scriba hervormde gemeente Scherpenzeel), mevrouw G. C. G. Broekman-Fun (kosteres hervormde kerk in Tricht), A. Buining (president-kerkvoogd hervormde Kloosterkerkgemeente Ter Apel), mevrouw J. W. Dijkman- Hanse (mede-oprichtster interkerkelijk koor Haamstede), K. Hofland (koster lutherse kerk Apeldoorn), P. Hofman (oud-scriba hervormde gemeente Maasdijk), mevrouw B. Hoogendoorn- Wijnands (oud-voorzitter chr. gemengd koor Exaudi in Amersfoort), K. Huijgen (oud-diaken hervormde gemeente Bunschoten), W. Kok (oudouderling geref. kerk Bunschoten), H. Koopman (oud-lid hervormde centrale kerkeraad Emmen), N. H. Maat (ouderling hervormde gemeente Rotterdam), H. J. Meijering (oud-kerkeraadslid vrije evangelische gemeente Amersfoort), mevrouw J. Nelemans-de Heert (oud-presidente vrouwenzendingscomité geref. kerk vrijg.in Bunschoten), K. I. Reiffers (kerkvoogd hervormde gemeente Zeerijp), mevrouw A. Scheltens-Smit (organiste hervormde kerk Appingedam), K. Speelman (lid kerkeraad chr. geref. kerk Sneek), mevrouw J. Smitvan Waaij (kosteres geref. gemeente Opperdoes), mevrouw E. W. C. van Vessem (soldate Leger des Heils in Zierikzee), R. Vredeveld (lid algemeen bestuur Disk) en D. de Wit (kerkvoogd hervormde gemeente Schiedam). --- Onderwijs Tot de onderscheiden hoogleraren behoren mevrouw dr. H. M. Langeveld (Rotterdam), dr. ir. H. van Bekkum (Delft), dr. P. J. D. Drenth (Vrije Universiteit en voorzitter Kon. Nederlandse academie van wetenschappen), dr. H. W. von der Dunk (emeritus, Utrecht), dr. M. de Jonge (emeritus, Leiden), dr. J. Lyklema (Wageningen), dr. C. W. Stortenbeker (emeritus, Wageningen), dr. P. R. Wiepkema (Wageningen), dr. G. Kuiper (emeritus VU) en dr. D. de Jonge (Delft). Zij werden ridder Nederlandse Leeuw. Prof. dr. L. Bak (Amsterdam) werd officier Oranje-Nassau, evenals H. W. van den Brink (oud-bestuurslid chr. pedagogisch studiecentrum) en prof. dr. K. H. Voous (emeritus VU). Van de onderscheidenen in de onderwijswereld noemen we verder L. Luijendijk (oud-directeur chr. MTS Scutos in Utrecht), A. van Triest (oudrector chr. scholengemeenschap Aalten), C. A. Verbree (oud-rector scholengemeenschap Merwedrecht in Dordrecht) - allen officier Oranje- Nassau - en de nieuwe ridders Oranje-Nassau Bertus Donks (vice-voorzitter stichting rijdende scholen in Apeldoorn en voorzitter van de Nationale bond van kennishouders), A. D. Fierlier (ouddirecteur chr. scholengemeenschap Snoeck Henkemans in Den Haag), K. Frankruijter (oud-directeur chr. basisschool De Rengersborg in Farmsum), W. M. Fuykschot (oud-voorzitter stichting algemeen chr. voortgezet beroepsonderwijs in Amsterdam en Zaanstreek). H. Hilgeman (ouddocent chr. mavo Juliana in Katwijk), G. J. Jansen __ (oud-directeur Prins Willem-Alexanderschor voor chr. mavo in Leiden), T. van de Kamp (oud- _,■ directeur chr. mavo De Brouwerskamp in Nun- t_ speet), mevrouw S.o Kingma (oud-adj.-directeur chr. scholengemeenschap De Schakel in Sneek), J. A. de Klerk Wolters (directeur chr. onderne mersschool in Apeldoorn), D. A. Koebrugge (ouc directeur chr. mavo in Den Ham), G. Koppela. (directeur scholengemeenschap geref. beroeps D onderwijs in Amersfoort), mevrouw H. M. van , Ommen (oud-directeur chr. basisschool Koningin Juliana in Ommen), G. J. Overbeeke (oud-direc teur Ds. D. L. Aangeenbrugschool in Terneuzen), n W. van de Pol (oud-penningmeester chr. hoge school Felua in Ede), P. de Raad (oud-directeur chr. scholengemeenschap De Gordelweg in Rot . terdam), ir. G. Stolk (voorzitter vereniging chi onderwijs op reform, grondslag in Dordrecht), W. Verhoek (oud-directeur chr. basisschool Amalia 1 Astro in Baarn), B. P. in 't Veld, oud-directeur Prinses Juliana scholengemeenschap in Dor-1 I drecht), R. Vriesema (directeur prot- chr. basisschool in Koekange),T. C. Wielsma (directeur chr. mavo De Uylenburcht in Uithoorn) en F. Witzi (oud-directeur basisschool G. J. van Rootselaar ii Nijkerkerveen). . --- Als vanouds: honderden Nederlanders onderscheiden Van een onzer verslaggevers DEN HAAG - „Ik heb noch als Kamerlid noch als minister of staatssecretaris de herziening van het decoratiestelsel als een prioriteit beschouwd. Maar dat zegt niets over het belang dat ik aan de koninklijke onderscheidingen hecht. Als ik zie hoeveel mensen blij zijn met hun benoeming zeg ik: de onderscheidingen moeten blijven bestaan." Tweede-Kamervoorzitter drs. W. J. Deetman ziet het in 1988 ingediende wetsontwerp tot wijziging van het decoratiestelsel nog niet zo snel (als wet) in het Staatsblad verschijnen. Hij wijst erop dat de regering nu weer aan zet is. De Tweede Kamer stelde vorig jaar hartje zomer het voorlopig verslag vast, maar de memorie van antwoord van minister Dales is nog altijd niet bij de Kamer gearriveerd. Een woordvoerder van de minister verwacht dat dit stuk 'vóór het zomerreces' verschijnt. Het wetsontwerp heeft in de Tweede Kamer tot zóveel vragen en opmerkingen geleid dat de minister kennelijk een klein jaar nodig heeft om daarop te reageren. Aan het Binnenhof gelooft vrijwel niemand in eensnelle afhandeling van het wetsontwerp. Na de Tweede Kamer komt de Eerste Kamer (die in dergelijke zaken erg lastig kan zijn). Alleen optimisten durven nog de hoop uit te spreken dat het wetsontwerp vóór 1994 de eindstreep haalt. De heer J. P. Eusman, met naast hem zijn echtgenote, kreeg gisteren in zijn woonplaats Uithoorn de eremedaille in goud. De heer Eusman (71) is tijdens de oorlog actief geweest voor Trouw. Momenteel is hij voorzitter van de illegale groep Trouw die jaarlijks bijeenkomt, foto louis van der vuurst --- Bedrijfsleven Zoals gebruikelijk vielen er ook in de kring van bedrijfsleven heel wat lintjes. G. J. A. van Lugt (plaatsvervangend voorzitter raad van be-' stuur NMB Postbank Groep) werd ridder Neder', landse Leeuw, evenals ir. A. H. C. Deleye (president-directeur Volvo Car). Tot officier Oranje-j; Nassau werden onder anderen benoemd ir- F. A. G. Baron Collot d'Escury (lid groepsraad Akzo), dr. A. van Es (idem), ir. W. M. Harinck' (directeur Veluwse Nutsbedrijven), dr. J. Heemskerk (directeur algemene zaken Shell Laborato-, rivm in Amsterdam), ir. H. G. Smits (president', directeur AEG Nederland in Amsterdam) en ir.' A. J. A. Oomen (Cehave, Veghel). Een opvallende topambtenaar onder de nieuwe officieren is dr. R. Hueting (hoofd afdeling milieustatistieken bij het CBS). Ir. J. Barkhof (plaatsvervangend hoofddirecteur van de ANWB) werd ook officier Oranje- Nassau, evenals N. F. Halbertsma (oud-directeur Wereld Natuurfonds), ir. P. J. van Herwerden (directeur Natuurmonumenten), drs. A. Stokkers (algemeen secretaris NCBTB), W. Ruggenberg (voorzitter Algemene bond uitzendondernemingen) en mr. P. A. Schaafsma (president-directeur Sociale verzekeringsbank). Een aantal mensen dat actief was of is in het CNV werd eveneens betrokken bij de lintjesregen- A. A. Andeweg te Amsterdam werd ridder Oranje-Nassau, evenals G. Termorshuizen te Utrecht en A. Zandstra te Drachten. Eremedailles gingen naar de CNV'ers I. M. C. de Jonge (Zaamslag), W- Bijl (Pernis), C. Blankensteijn (Nijkerkerveen), A. A. Looymans (Budel), H. de Ridder (Den Burg). J. Stoffelen (Kesteren), M. van der Voord (Leiden) en A. Zwaan (Egmond aan Zee). Een eremedaille in goud ging naar J. P. Eusman, die tijdens de tweede wereldoorlog actief is geweest voor Trouw. Ook was hij van 1945 tot 1962 chef van diverse bijkantoren van de krant. Ook heeft hij vele verdiensten op kerkelijk en maatschappelijk terrein. Dr. ir. A. Brakel (oud-voorzitter bestuur Ikazia ziekenhuis in Rotterdam), dr. E. van den Brink (hoofdambtenaar WVC) en mr. J. M. Loonstein (secretaris Uitkeringsraad vervolgingsslachtoffers) behoren tot de nieuwe officieren Oranje- Nassau, evenals B. Evenhuis (hoofdredacteur Arnhemse Courant e.a.). Evenhuis' collega K. L- Koopmans (oud-hoofdredacteur van enkele Wegener-dagbladen) werd ridder Oranje-Nassau, evenals mevrouw J. H. van Kempen (voorzitter stichting Nederlandse slachtoffers Japanse vrouwenkampen), A. J. Kliest (voorzitter vereniging Landelijke Contact-groep verzetsgepensioneerden 1940-1945), AP. Blokland (oud-voorzitter prot.-chr. verzorgingstehuis Presikhaaf in Arnhem), J. Verheule (actief in de wereld van blinden en slecht zienden) te Apeldoorn en C. van Zwol (oud-medewerker muziekafdeling NCRV). Deze opsomming is een uittreksel uit de lange lijst onderscheidenen die opgenomen is in de gisteren verschenen extra editie van de Staatscourant. --- Lintjesregen 1991 ommandeur A. C. H. M. van Gurp Ifficier Oranje-Nassau Mr. E. Veder-Smit Commandeur Oranje-Nassau Koos Postema Ridder Oranje-Nassau Drs. J.C.E. Belinfante Officier Oranje-Nassau Mr. B. J. Asscher Ridder Nederlandse Leeuw 1. Luimstra-Albeda ifficier Oranje Nassau --- Kritiek De kritiek op de huidige wetstekst en praktijk spitst zich toe op een drietal punten. In de eerste plaats het ietwat feodale systeem dat mensen in lagere rangen en lagere inkomensklassen in het algemeen alleen voor een eremedaille in goud, zilver of brons in aanmerking komen. Verder hekelen velen het bureaucratische karakter van de toekenningsprocedures, waarbij persoonlijke verdiensten niet meer primair lijken te staan. Globaal gesproken was en is het langdurig bij één baas werken voor de toekenning van een onderscheiding van wezenlijker belang dan dat mensen die gedurende een veel kortere tijd een of meer functies voortreffelijk vervullen. En ten slotte is er sprake van een ongelijke verdeling van de onderscheidingen over de diverse groeperingen in de samenleving: meer naar mannen dan naar vrouwen, meer naar overheidsfunctionarissen dan naar werkers in het bedrijfsleven, en heel weinig jongeren. In wetsontwerp en toelichting worden deze kritiekpunten aangepakt. In elk geval zullen (als het ontwerp wordt aanvaard) de eremedailles sec plaats maken voor het 'lidmaatschap in de Orde van Oranje-Nassau'. De eremedaille krijgt men erbij. Maar nogmaals: wanneer het zover zal zijn durft ook aan het Haagse Binnenhof niemand te voorspellen. Het kan nog jaren duren. Dit jaar ging de lintjesregen dus weer als vanouds: vele honderden Nederlanders ontvingen gisteren, veelal uit handen van hun burgemeester, een koninklijke onderscheiding: van commandeur tot bronzen medaille. Het totale aantal onderscheidenen is enkele honderden kleiner dan vorig jaar. Overigens wordt slechts een deel (ongeveer de helft) van de koninklijke onderscheidingen rond Koninginnedag uitgereikt. Dit jaar zijn er slechts drie nieuwe commandeurs: een politica, een bestuurder en een topambtenaar: het Eerste-Kamerlid mevrouw mr. Els Veder- Smit (oud-staatssecretaris van volksgezondheid), de Gelderse commissaris der koningin, ing. M. de Bruijne, en de directeur-generaal landelijke gebieden en kwaliteitszorg van het ministerie van landbouw, natuurbeheer en visserij mr. J. P. van Zutphen. Tal van andere bekende Nederlanders kregen gisteren eveneens een 'lintje. Onder hen enkele diplomaten en een militair die tijdens de Golfcrisis veel in de publiciteit kwamen: de oud-ambassadeur in Bagdad dr. N. van Dam en zijn verdreven en teruggekeerde collega in Koeweit drs. J. F. R. M. Veling. Beiden werden officier Oranje- Nassau. De eerste ambassadesecretaris in Koeweit mr. J. F. M. A. Damoiseaux is ridder Oranje- Nassau. Eskadercommandant A. van Gurp van de Nederlandse marineschepen in de Golf werd officier Oranje-Nassau met de zwaarden. Bekende Nederlanders die ridder Nederlandse Leeuw werden zijn onder anderen mr. B. J. Asscher (president van de Amsterdamse rechtbank), prof. dr. C. I. Dessaur (criminologe en auteur Andreas Burnier), ds. E. Overeem (aftredend praeses van de gereformeerde synode), mr. Leo C. M. Spigt (onlangs afgetreden als deken van de Nederlandse orde van advocaten), de spraakmakende oud-hoogleraar criminologie dr. W. Buikhuisen, Rabobank-topman drs. H. Wijffels, de Haagse burgemeester mr. dr. A. J. E. Havermans, het lid van de Algemene Rekenkamer drs. Saskia J. Stuiveling en het CDA-Eerste Kamerlid prof. dr. L. M. van Leeuwen (voorzitter van de raad van bestuur van het verzekeringsconcern Stad Rotterdam). Tot officier Oranje-Nassau werden onder anderen drs. Judith C. E. Belinfante (voorzitter Nationaal comité 4 en 5 mei), Richard Schoonhoven (mediadirecteur KRO), de architecten H. Hertzberger en O. Greiner en de coördinator van het Landelijk milieu-overleg mevrouw M. J. C. Kranendonk-Schwartz benoemd. Tv-presentator Koos Postema, organist-dirigent Klaas Jan Mulder uit Kampen en mevrouw M. C. Vreeken-Bouwman (internationaal schaakgrootmeester) wer den ridder Oranje-Nassau. Ook enkele echtparen kregen lintjes: de heer en mevrouw Schoonewille, oud-kosters van de Oude en Nieuwe Kerk in Delft (eremedaille in zilver), de heer en mevrouw De Weerd (beheerders van de jeugdherberg Oer 't Hout in Grouw), de heer en mevrouw Van Drunen (verfzaak De Bok en Van Drunen te Leerdam) en de heer en mevrouw Stoltenhoff (commissaris van Cieba te Leiderdorp). Mr. L.C.M. Spigt Ridder Nederlandse Leeuw Dr. L.M. van Leeuwen Ridder Nederlandse Leeuw Ir. H. H,ertzberger Ridder Nederlandse Leeuw Prof. dr. G. Kuiper Ridder Nederlandse Leeuw Klaas-Jan Mulder Ridder Oranje-Nassau prof. dr. Cl. Dessaur Ridder Nederlandse Leeuw --- Ambassadeurs Zoals gebruikelijk werd ook nu een groot aantal ambassadeurs onderscheiden. Naast de al genoemden zijn dit mr. J. F. E. Breman (Ottawa), mr. H. C. G. Karsten (Helsinki), dr. A. G. O. Smitsendonk (Oeso, Parijs), mr. S. J. J. Baron van Voorst tot Voorst (Vaticaan) en mr. H. Wijnaendts (Parijs). Zij werden ridder Nederlandse Leeuw. Officier Oranje-Nassau werden hun collega's drs. H. J. Heinemann (Praag), D. J. van Houten (San José), mr. J. Leefmans (Port of Spain), mr. J. Th. van Leeuwen (Muscat, Oman), drs. V. H. Meertins (Sofia), mr. G. Meihuizen (Damascus), mr. J. W. Semeijns de Vries van Doesburgh (Warschau), dr. J. Sizoo (Unesco, Parijs), en mr. G. N. Westeroven van Meeteren (Bogota), evenals drs. J. Bos (tijdelijk zaakgelastigde in Khartoem). Elk jaar daalt de lintjesregen ook op parlementariërs neer, die ridder Nederlandse Leeuw worden. Ditmaal waren het Eerste-Kamerlid drs. J. H. Simons (PvdA) en de Tweede-Kamerleden A A. M. E. van Erp (VVD) en drs. D. Eisma (D 66) aan de beurt. Ridders Nederlandse Leeuw werden ook de commissaris der koningin in Noord- Brabant, mr. F. J. M. Houben en de gedeputeerden mevrouw drs. I. Günther (Zuid-Holland, VVD) en drs. W. T. van Gelder (Noord-Holland, CDA). Een aantal burgemeesters reikte niet alleen lintjes uit, maar kreeg ook zelf een onderscheiding. Ridder Nederlandse Leeuw werd A. J. Hubers (Apeldoorn). Tot officier Oranje-Nassau werden benoemd de burgemeesters L. J. Hoogland (Brunssum), G. M. Scholten (Schijndel), J. E. van Boeijen (Harderwijk), mr. H. V. van Walsurn (Delft), A. J. A. L. Bruggeman (Leiderdorp), J. N. Stuifbergen (Heerhugowaard). Ridder Oranje- Nassau werden de burgemeesters mr. E. A. Berger (Gennep), A. J. M. G. Teheux (Simpelveld), P. A. C. C. van Hout (Lieshout), A. H. P. Hogen- Bosch (Mill en St. Hubert), dr. A. J. D. Seelen (Zevenbergen), L. J. Hommes (Buren), C. A. van Wiggen (Huissen), J. Ordelman (Ruurlo), M. Hulst (Renswoude), mr. M. Roest Crollius (IJsselstein), J. Ritsema (Bergen), mr. D. J. Krajenbrink (Enkhuizen), W. Mulder (Diepenheim), mr. S. Torensma (Marum), mr. J. van der Meer (Nijefurd) en P. Wisse (Wissenkerke). Officier Oranje-Nassau werden ook de Amsterdamse oud-wethouder mevrouw M. Luimstra-Albeda en de oud-gedeputeerden mevrouw mr. Th. C. H. M. Huberts-Fokkelman (Noord-Brabant), J. K. Alma (Noord-Holland), P. Wagtmans (Noord- Brabant) en mevrouw E. Maris-Koster (Zeeland). De ex-gedeputeerden drs. R. Vos (Groningen) en J. D. de Voogd (Zeeland) werden benoemd tot ridder Nederlandse Leeuw. Ook tal van statenleden, wethouders en gemeenteraadsleden werden onderscheiden. ---