I (Advertentie) pétMM kopen 'WATIE: HANNEKE HANEVELD r°-5622493 jjx—- ,-^i 100% linnen Prijs per meter breedte 215 cm ' f .Z .. stalen worden .^L«Tj* op aanvraag 7 toegestuurd Geldersekade 80c Amsterdam I Tel. 020-237785 'EDEREEN IS STEEDS ONDERWORPEN AAN visitatie Lies de Wolf 3 maart t.m. 25 maart ft ÈDOuu, / met HvOTUliêk Joeel .."■ Stiphout laltsd'i STEDELIJK MEMPHIS 1981-1988 27 januari -11 maart EdgarFERNHOUT schilderijen 1930-1974 lanuari -11 maart AnsuyaßLOM • keuze uit werk 1982-1989 17 februari - 8 april AMSTERDAM --- (Advertentie) JMamW"3èx --- Kunst Belangenstrijd rond vleugel van Stedelijk door Ineke Schwartz [•STERDAM - Alwéér hompies rond de Nieuwe vleugel h het Amsterdamse Stedet museum. Directeur Wim sluit zich aan bij zijn pgangers door te proberen ■ I kunstenaarsverenigingen 1 nier acht maanden per jaar 'Poseren, weg te krijgen. De peente Amsterdam, die & deze ingewikkelde kwes- I wel voorstellen schreef Mr niets besloot, wil dat nu "delijk gaan doen. Ook de |nstenaarsverenigingen wil- II een oplossing. Zij achten Mijd rijp om eens met Bee"*e gaan praten. Zonder elpi - met steeds dezelfde toddoeners te bestrijden. 'aar is Mondriaan? Altijd in het delijk museum. Maar verder is Je vaste collectie er voornamelijk lr de zomertoerist," schreef Wim ?ren in een brief aan het Amster- college van burgemeester en thouders. De zomermaanden >. naast nog anderhalve maand in winter, de enige waarin het Ste- W over haar nieuwbouw kan bekken. En dat is lastig, want de 'ectie van het museum is groot. Its de depots zijn overvol. Geen »nder dat Beeren -evenals zijn organgers - zijn zinnen op een rmanente beschikking over de suwe vleugel heeft gezet. Als ar- gebruikt hij de kwaliteit van 1' door de verschillende vereniginn getoonde werk, dat volgens i niet aan de door het museum I stelde eisen voldoet. Veel kunstears laten zich er ten onrechte op i orstaan dat zij in het Stedelijk cxi 'seren. vindt hij. Hét museum Jst dan ook iedere verantwoorde'heid voor deze exposities af. Zijn organger Edy de Wilde liet zelfs : 'rdJes bij de tentoonstellingen van l plaatn: 'deze exposities vallen niet onr de verantwoordelijkheid van 'l Stedelijk museum. '* nu toe pareerden de kunste- elke nieuwe aan'' "iet dezelfde argumenten. „De Hjw van het Stedelijk museum is ifinancierd uit een legaat van So-1 Augusta de Bruijn," legt Willem aassen, voorzitter van de Samenerkende Amsterdamse kunsteiarsverenig ngen (SAK), uit. „Naar er,s van dit legaat werd de Sofia Jgustastichting opgericht, die het ?UWe museum, dat onder beheer van de gemeente zou komen, aan 'de Amsterdamse kunstenaars' aanbood. En dat zijn wij. De Nederlandse Etsclub en de Vereeniging St. Lucas zijn beiden lid van de SAK en exposeren al sinds het openingsjaar 1895 in het Stedelijk. Bovendien bieden de 1700 bij de verschillende verenigingen aangesloten leden samen een dwarsdoorsnede van het werk van Amsterdamse kunstenaars." Vreemd genoeg zijn de statuten van de Sofia Augustastichting zoek. ~Ze zitten vast ergens bij Beeren in de kluis, al beweert hij van niet," vermoedt Claassen. Maar de strijd gaat toch om de Nieuwe vleugel? „Dat is zo, maar de rechten van de kunstenaarsverenigingen zijn overgegaan naar de Nieuwe vleugel," zegt Claassen, ~en wel rechtens het legaat Vom Rath, waarmee die vleugel bekostigd is." In dit legaat is van zon bepaling echter niets terug te vinden. Het vermeldt slechts dat „met dit legaat de zoolang gewenschte uitbreiding van, het Stedelijk Museum wel tot uitvoering zal komen". De gemeenteraad besloot dat „de verkregen ruimte gedurende een bepaalde tijd van het jaar ter beschikking kan worden gesteld van de belangrijkste Amsterdamse verenigingen van beeldende kunstenaars teneinde het voor tentoonstellingen van werken harer leden te gebruiken". Dat is dan ook sinds de opening van de Vleugel in 1954 het geval, maar als het kan, hoeft het nog niet. De gemeente, die het uiteindelijke beslissingsrecht heeft, heeft zich tot niets verplicht. Dat wil niet zeggen dat de gemeente niets voor de verenigingen wil doen. Wethouder Luimstra is van mening, „dat Amsterdam zeker een taak heeft voor deze expositieverenigingen van kunstenaars van goede professionele kwaliteit. Ook al vormen de Nederlandse kringen van tekenaars en beeldhouwers, de Hollandse Aquarellistenkringkring en de diverse verenigingen van schilders, illustratoren, grafisch ontwerpers en edelsmeden misschien geen dwarsdoorsnede van het Amsterdamse kunstleven, samen zijn zij toch een grote groep kunstenaars. Luimstra stelt dan ook voor, hun andere tentoonstellingsmogelijkheden te bieden, als alternatief voor de Nieuwe vleugel. Want daar moeten zij weg, vindt zij, sinds Beeren haar ervan wist te overtuigen dat het museum deze ruimte zelf nodig heeft. Bovendien is dat een veel goedkopere oplossing voor het ruimtegebrek dan nieuwbouw op het Museumplein, die nog geenszins vaststaat. Het ligt voor de hand om bij alternatieve tentoonstellingsmogelijkheden' te denken aan museum Fodor, dat onder de verantwoordelijkheid van het Stedelijk museum valt. Ook voor de gemeente zou dat goedkoop zijn, want de huur van andere genoemde alternatieven, zoals de Beurs van Berlage en de Nieuwe kerk, kosten handenvol geld: a vierduizend gulden per dag. Kunstzaken beweert echter „het voortzetten van het huidige expositiebeleid van Museum Fodor van groot belang te achten". En daarin is geen plaats voor de verenigingen. Er is dus zo langzamerhand een onontwarbare kluwen van belangen ontstaan. Als het even kan, willen de verenigingen helemaal niet weg uit het Stedelijk museum. En geen van de partijen wil deze zaak door de rechter laten beslissen. Het is namelijk nog maar de vraag, wat die zou oordelen: er is ook nog zoiets als gewoonterecht. Daarom besloten een paar verenigingsvoorzitters tot een gesprek met Beeren. Mogelijk kan er voor de verenigingen in de nieuwbouw van het Stedelijk ruimte gereserveerd worden. Als die er komt, tenminste. Ook de gemeente acht de tijd rijp om deze zaak af te ronden, voordat na de verkiezingen een nieuwe wethouder op de stoep staat. Over twee weken moet de commissie van bijstand een voorstel geformuleerd hebben. --- Vertrek directeur en financieel tekort plagen Kamerkoor Van onze kunstredactie AMSTERDAM - De directeur van het Nederlands Kamerkoor, Bert van Mourik, is in overleg met het bestuur na vijf jaar opgestapt. Zijn werkzaamheden als zakelijk leider waren niet verenigbaar met het directeurschap van het impressariaat Home of Voices, dat onder meer het komende Voices-festival organiseert. Volgens het bestuur staat het vertrek van Van Mourik los van het tekort van een paar ton, waarmee het Kamerkoor sinds kort kampt. Er zijn gesprekken gaande met het ministerie van WVC over een structurele oplossing van dit probleem, in de vorm van verhoging van de huidige subsidie (nu 2,4 miljoen gulden). --- Vele topattracties op antiquarische beurs in Amsterdamse RAI Van onze kunstredactie AMSTERDAM - Twee zeldzame gravures uit 1599 en 1601 van Pieter Bast, een set van vijf 18de eeuwse manuscriptzeekaarten op perkament van de VOC en een aparte expositie van een selectie zeldzame incunabelen uit de in Amsterdam gevestigde Bibliotheca Philosophica Hermetica, zijn enkele van de topattracties op de elfde European Antiquarian Bookfair deze week in Amsterdam. Op deze antiquarische beurs, tot en met zaterdag in het RAI Congrescentum, bieden antiquaren uit Amerika, Canada, Engeland, Scandinavië, Duitsland, Zwitserland, Frankrijk, België en ruim veertig uit Nederland onder meer handschriften van beroemde schrijvers en wetenschappers, rijk geïllustreerde (kinderboeken, eerste of bijzondere drukken en topstukken uit de moderne grafiek te koop aan. De beurs trekt elk jaar duizenden bezoekers. De Bibliotheca Philosophica Hermetica, die de zeldzame incunabelen toont, bezit de grootste verzameling ter wereld op het gebied van occultisme, magie en mystiek. Behalve zeer vele boeken, prenten en manuscripten op dit gebied, heeft de bibliotheek ook zon tweehonderd incunabelen. Incunabelen (van het Latijnse woord voor 'bakermat') of wiegedrukken zijn de eerste drukwerken in boekvorm, die gemaakt werden vanaf de uitvinding van de boekdrukkunst (circa 1454) tot aan ongeveer 1500. De incunabelen werden gedrukt met losse, gegoten letters. In uiterlijk en opvatting sluiten deze boeken nauw aan bij de laat-middeleeuwse handschriften. --- Ingekleurd In het begin werden illustraties, vignetten en initialen met de hand ingetekend en soms ook ingekleurd. Later gebruikte men vooral houtsnedes en soms kopergravures als illustratie. Omdat elke drukker zijn eigen lettertype ontwierp, kan men aan de hand daarvan bepalen wie de drukker is geweest. De oplagen van wiegedrukken waren over het algemeen beperkt tot enkele honderden exemplaren. De tweede helft van de 15de eeuw is van groot belang geweest voor de geschiedenis van het menselijk denken. De Middeleeuwen raken definitief in verval, de Renaissance triomfeert, nieuwe wetenschappen en werelddelen worden ontdekt. Dit alles wordt direct weerspiegeld in de eerste gedrukte boeken, de incunabelen of wiegedrukken. --- Pieter Bast De twee gravures van Pieter Bast, die op de European Antiquarian Book Fair te zien zijn, worden beschouwd als zijn meest opmerkelijke uitingen. De vroegste toont Amsterdam, met het IJ op de voorgrond, en laat de importantie zien van Amsterdam als maritieme handelshaven. Het samenspel tussen de stad - met een blik op het Damrak en de Amstelmonding - en het IJ, de nauwkeurig gedetailleerde tuigage van de schepen en een aantal elegante figuren op de voorgrond, maken deze prent, waarvan maar acht exemplaren bekend zijn, zeer levendig. Ook over de gravure die hij twee jaar later maakte, zeggen kenners dat de exactheid waarmee Pieter Bast de contouren van de stad, de mensen en het vee uitbeeldde, opmerkelijk is. Van deze prent zijn tot nog toe slechts vier exemplaren achterhaald. Ook de vijf zeekaarten op perkament zijn bijzonder. In de 18de eeuw gebruikte de Verenigde Oostindische Compagnie (VOC), naast gedrukte kaarten, ook speciaal voor haar met de hand getekende zeekaarten, die strikt geheim dienden te blijven. Deze kaarten werden voortdurend gecorrigeerd en aangevuld aan de hand van de logboeken van de VOC-schepen. --- Perfecte staat Tot de vijf getoonde kaarten, die in perfecte staat verkeren, behoren drie zogenoemde 'leggers. De legger' was de originele of basis-kaart, getekend door de hoofd-kaartenmaker, die vervolgens door zijn medewerkers naar behoeven kon worden nagetekend voor gebruik op de schepen. Deze drie 'leggers' zijn gesigneerd en gedateerd door hoofdkaartenmaker Isaak de Graaf, die tussen 1705 en 1743 werkzaam was in Amsterdam. Eén kaart is niet gesigneerd en de vijfde is vervaardigd in de 'kaarenmakerswinkel' van de VOC in Batavia. European Antiquarian Book Fair, tot en met zaterdag in de RAI. Amsterdam. Open: vandaag 16-21 uur, vrijdag 11-18 uur en zaterdag 11-17 uur. --- HET VAN GOGH-KOEKBLIK Het vierkante Van Gogh-koekblik is 10x10 cm, 14 cm hoog. De grondkleur is blauw. Op de vier zijkanten staat - blauw omkaderd dus - een schilderij van Van Gogh afgebeeld: 1. zijn zelfportret voor de ezel uit 1887/88 (geschilderd in Parijs, nu in eigendom van Rijksmuseum Van Gogh); (het blik linksdraaiend) 2. een versie van Vaas met veertien zonnebloemen uit 1889 (geschilderd in Arles, nu in eigendom van Rijksmuseum Van Gogh); 3. het bekende caféterras bij avond uit 1889 (geschilderd in Arles, nu in eigendom van Rijksmuseum Kröller-Müller); 4. Vaas met paarse irissen tegen gele achtergrond uit 1890 (geschilderd in Saint Rémy, nu in eigendom van Rijksmuseum Van Gogh). Bovenop het blauwgekleurde, scharnierende deksel is in lichtblauw een handtekening van Van Gogh afgebeeld; ook is er de tekst te lezen: Vincent van Gogh 1890--1990. Op de goudkleurige onderkant van het blik is een afkrabbaar, blauw etiket geplakt waarop met rode letters de naam van de koekfabrikantstaat, met de toevoeging expert in kwaliteitszoetwaren sinds 1897'; in witte'letters staat er bovendien: 'Amsterdam 300 gram Hollandse brosse koeken', alsmede een opsomming van de ingrediënten. Tenslotte bevat een wit vlakje op het etiket de uiterste versheiddatum. De naam van de koekfabrikant komt terug op een van de zijrandjes van het deksel. De prijs van het blik bedraagt ƒ 12,50. --- Beoordeling Het Van Gogh-koekblik oogt kleurig en misstaat niet (na nuttiging van de in geplastificeerd papier verpakte inhoud) als opbergblik in welk knutselhok dan ook (of daar nu gekookt of getimmerd wordt). Minpuntje: bij twee van de vier afbeeldingen (zonnebloemen en caféterras) is - ten behoeve van reproductie op het blik - aan weerszijden een smal reepje afgesneden, de schilderijen van Van Gogh hebben immers verschillende maten. De koeken waren vers. Overpeinzing Het Van Gogh-koekblik in huis heeft als voordeel, dat je regelmatig herinnerd wordt aan het bestaan van de werken van de betreffende kunstenaar. Het blik is om die reden tevens een hardnekkige reminder aan de vraag: zal er - na het lopende Rembrandt-onderzoek en het aankomende Frans Hals-onderzoek - ooit nog een Van Gogh-onderzoek komen? (M.K.) FOTO WERRY CRONE, TROUW --- Sipek terug naar Praag Hij noemt het 'een patriottische verplichting' waaraan hij wel moest voldoen. Bofek Sipek is blij met zijn benoeming tot professor in de architectuur en design aan de-Hogeschool voor toegepaste kunsten in Praag, maar weet niet of hij aan de eisen van zijn nieuwe baan kan tegemoetkomen. Sipek is van huis uit een Tsjechoslowaakse architect en designer die na de Russische inval van 1968 naar het westen ging. Hij vestigde zich aanvankelijk in West-Duitsland waar hij architectuur en filosofie studeerde. In de omgeving van Hamburg staat het enige huis dat ooit naar zijn ontwerp is uitgevoerd, een eigenzinnig gebouw dat uit glas is opgetrokken. Enkele jaren geleden verruilde Sipek Duitsland voor Nederland. In de Jordaan in Amsterdam heeft hij een bloeiende praktijk als ontwerper van meubels en glas. Sipek wordt algemeen erkend als een opmerkelijk en origineel designer. Zijn ontwerpen vonden al snel hun weg naar de musea voor moderne kunst. Zijn naam werd gemaakt op de allereerste expositie die Wim Beeren bij zijn komst in het Stedelijk Museum in Amsterdam maakte, 'Wat Amsterdam betreft. Sipek was niet uit op de functie die hém begin van dit jaar werd aangeboden. ~lk vind het erg leuk om er les te gaan geven, maar ik voorzie straks grote problemen als het allemaal gaat lopen", zegt Sipek. Hij moet in Praag één dag in de week les gaan geven, maar hij wil voorstellen om er maandelijks voor een kleine week naar toe te gaan, om op die manier alle lessen te combineren. Hij is zeker niet van plan om zijn goedlopende studio in Amsterdam op te geven ~en bovendien ben ik erg aan Amsterdam gebonden. Mijn kinderen gaan hier naar school, mijn vrouw werkt hier. Ik vind Havel een fantastische man, maar ik zie mezelf nog niet zo snel in Tsjecho-Slowakije gaan wonen," aldus Sipek. Nederlandse studenten die bij Sipek studeren willen.zijn in principe welkom. De opleiding is de beste in Praag en kan worden vergeleken met de hogescholen van Delft, Berlijn, Düsseldorf en Wernen. ~lk ben van plan om Engels als voertaal in de klas te gebruiken. Het is een internationaal samengestelde groep, er zitten studenten uit tal van (Oost-) Europese landen bij." (CS.) --- Vanuit 'de slaap der rede' Droomgestalten bevolken de werken van Kees Andrea beeldende kunst DEN HAAG - Kees Andrea - in Den Haag herhaaldelijk onderscheiden met prijzen - exposeert niet dikwijls, maar als hij het doet, dan pakt hij ook goed uit. Zo hangen nu de muren van de bovenzalen in de Haagse Pulchri Studio vol met 163 schilderijen en tekeningen. Veel prenten heeft Andrea niet gemaakt, maar in vitrines liggen toch 26 blaadjes. 'De armen', een drogenaaldje uit 1940, is verwant aan zon blad van Picasso met een acrobatengezin. Bij de schilderijen is een portretje uit 1943 van Andrea's zoon Pat, die nu eveneens een bekende schilder is. Op het eerste gezicht is de tentoonstelling grauwblauw. Andrea heeft dikwijls tekeningen gemaakt in warme landen, maar in de wereld die hij in zijn atelier oproept, is het daglicht niet zonnig. Het lijkt van de maan te komen. In opdracht heeft deze kunstenaar grote muurschilderingen, glas-in-lood-ramen en mozaïeken gemaakt. Ook ontwierp hij tapijten. Zijn vrije schilderijen hebben daarentegen bescheiden afmetingen. Ze vergen dus nabijheid en bewaren dan toch afstand van de kijker. Vaak is het motief gezien door een venster, soms met op de vensterbank een voorwerp enigszins in tegenlicht. Ook in andere gevallen schuiven zich wel eens figuren vóór de verbeelde ruimte. Ze doemen donker op, al dan niet afgesneden door de doekrand. Andrea heeft zijn atelier altijd aan de stadsrand gehad, waar zicht op de natuur had. In de jaren dertig gaf hij in zijn tekening van de werkende mens blijk van zijn bewondering voor Van Gogh en voor Permeke. Sterke indrukken van een reis door Hongarije brachten iets van vervreemding in zijn visie. Schilderijen uit de oorlogsjaren hebben in hun verdroomdheid verwantschap met die van Aad de Haas uit die periode. De toon is gorig lichtblauw met lichtbruin. De figuren zijn ongedetailleerde, in zichzelf besloten gestalten. Ze toeven of schrijden. Hij houdt van een nogal pasteus en getimbreerd wit, maar heeft ook voor aquarellen meermalen het winterlandschap met smeltende sneeuw tot motief genomen. Meestal echter schildert hij herinneringen waar zijn verbeelding op is voortgegaan. De voorstelling is statisch als een lantaarnplaatje met verstarde marionetten. Sedert enkele reizen naar het stugge platteland van Spanje met een vreemde folklore, kregen zijn droomgestalten iets van spooksels - met dan weer heel nuchter en feitelijk een dierenschedel. Andere schilderijtjes komen voort uit de herinnering aan tot figuren geschoren heggen in een Noordlimburgse kloostertuin. Wonderlijke gestalten komen voor in het landschap of in kale, hoge kamers. De vrouw met een keukenstoel op het hoofd was in het echt op weg naar een geïmproviseerde corrida. Dat zon corrida-vrouw ook wel eens een stierekop heeft, is te wijten aan wat Goya 'de slaap der rede' noemde. Dat is een toestand waar Andrea zich met mate aan overgeeft. Bij hem baart die slaap geen monsters. Zijn maskers dansen minder macaber dan die van Ensor. Wel kan het voorkomen dat hij met een bloesemvuurwerk en zwevende danseresjes de hand reikt aan Chagall. Sommige figuren komen steeds weer terug. Motwitte danseresjes, de ietwat sinistere staande klok met vlamvleugelige ornamenten, de geit en de haan: ze zijn kenneHijk vol woordloze betekenis. Het oeuvre kent lichtere en donkerder perioden met soms een koel rood, als van Ernst Jüngers 'violette andijvie. Maar groepen zijn duidelijker te onderscheiden in de tekeningen. Ze hebben elk hun eigen schriftuur: het Spaanse landschap met de forse rietpen, de Provence met fijne arceringen, de tastende lijn voor zachte vormen van een naakt, de lenige woekeringen van grassen bij het landhuis Steenvoorde. Sedert jaren heeft Andrea zijn atelier daar op Steenvoorde, in het door kunstenaars eerbiedwaardig geworden pand een beetje terzijde van het toch nabije stadsleven. Bij het huis staan oude bomen en oude tuinstoelen. Binnen sleutelde vroeger Livinus van de Bundt temidden van snoeren en stekkers aan zijn lichtorgel; Ton Hoogendoorn tekende er geestige illustraties en Berserik heeft er als een zijn nest stofferende vogel kleine voorwerpen vergaard, waarvan sommige op zijn schilderijtjes figureren. Het is een goede mijmerplek. Maar behalve met zijn herinneringen is Andrea ook altijd zeer bezig geweest met mensen. Hij doceerde aan de Vrije Academie, had leerlingen in zijn atelier en heeft zeker wel een kwart eeuw schildertherapie gegeven in het Haags sanatorium. In de Scheveningse gevangenis heeft hij gedetineerden aan het schilderen gebracht. Met deze tentoonstelling viert hij zijn 75ste verjaardag. Dolf Welling Pulchri Studio, Lange Voorhout 15. Den Haag: Kees Andrea. Di t/mza 11-17 uur, zo 13-17 uur, t/m 18 maart. Schilderijtje van Kees Andrea uit 1946 --- Museum tegen Van Goghdorp Overholland vreest last en lawaai en spant kort geding aan tegen gemeente Van onze kunstredactie AMSTERDAM - De plannen om op het Museumplein in Amsterdam tijdelijk een dorp met evenementen gewijd aan Vincent van Gogh te bouwen, hebben de woede gewekt van Museum Overholland. Het museum, gevestigd aan het Museumplein, vreest onbereikbaar te zijn als het dorp voor zijn deur komt. Het Van Goghdorp is in de ogen van Museum Overholland „een commercieel circus" dat met lawaai en overlast gepaard gaat en de bouw van het dorp zou in strijd zijn met een bestemmingsplan dat bepaalt dat ter plekke maar heel beperkt mag worden gebouwd. Overholland heeft om zijn gelijk te krijgen de gemeente voor de rechter gedaagd. Het kort geding wordt 6 maart behandeld. Volgens Overholland zal het 'Van Gogh Village', dat samenvalt met de grote Van Gogh-expositie in het gelijknamige Van Goghmuseum, horeca-voorzieningen als een café, coffeeshop en restaurant bevatten en komen er winkels met wandkleden en serviesgoed, naast een feestruimte en bankkantoren. Het museum had al eerder grote evenementen voor zijn deur, wat volgens het museum veel last opleverde. Daar werd tegen geprotesteerd, waarna de gemeente toezegde dat het museum in het vervolg van dergelijke manifestaties vlak voor zijn deur verschoond zou blijven. Door nu toch een vergunning te verlenen voor het Van Gogh-dorp, handelt de gemeente Amsterdam in strijd met eerder gedane toezeggingen. De overlast komt het museum allerminst van pas bij een voorgenomen expositie van zwarte kunstenaars uit de Verenigde Staten. „Deze tentoonstelling stelt hoge eisen, in het bijzonder een rustige en stille omgeving. Daarmee valt de overlast in de zin van geluid van de exploitatie van horeca-voorzieningen en van winkelend publiek, muziek en lawaai, sponsoractiviteiten, etc. niet te rijmen." De gemeente Amsterdam wil nu de zaak onder de rechter is, geen commentaar geven. --- REDACTIE: JOOST DIVENDAL BIJDRAGEN: MICHIEL KOOLBERGEN, INEKE SCHWARTZ, CEES STRAUS OVER & UIT Vangoghelaria I (Vangoghelaria zijn produkten die in het kader van het Van Gogh-jaar 1990 op de markt verschijnen; hiervan komt in Over & Uit elke week een voorbeeld aan de orde). --- Kunstenaressen speelbal Dit jaar kunnen beeldend kunstenaressen uit Amsterdam en omstreken voor de derde keer een 'budget voor publiciteit en documentatie' aanvragen: ƒ 1 500 om een presentatie en documentatie van hun werk mee te bekostigen. In 1988 werd deze subsidie bij wijze van proefneming voor de eerste maal beschikbaar gesteld. Minnie Luimstra, wethouder Kunstzaken van de hoofdstad, stelde de maatregel in nadat haar aandeel aan de gemeentelijke emancipatienota beneden peil was bevonden. Een goede presentatie maakt dat een kunstenaar beter met zijn of haar werk naar buiten kan treden en verhoogt de expositie-, verkoopen opdrachtkansen. Aangezien cijfers aantoonden dat de sociaaleconomische positie van vrouwelijke beeldend kunstenaars slechter is dan die van mannen, wilde de wethouder wel een bedrag reserveren om kunstenaressen, wier werk kwalitatief goed genoeg bevonden was, een extra financiële mogelijkheid te bieden hun creaties op een professionele manier te presenteren. Voor 1989 kende een jury 74 van de 567 aanvraagsters eenbedrag toe. Het gezelschap oordeelde bovendien positief over het totale budget en raadde aan ook het volgende jaar weer een budget beschikbaar te stellen. Maar nu heerst er onduidelijkheid. De wethouder besloot inderdaad ook voor 1990 geld vrij te maken. Jurylid Inge van der Kooy is daar blij om: ~De jury vindt deze specifiek gerichte steun nuttig. Naar onze ervaring komt het geld bij de doelgroep terecht. De meeste vrouwen, die een aanvraag doen, zijn korte tijd van de academie af of vatten hun kunstenaarscarrière opnieuw op. Er zijn wel een paar bekende namen bij, maar voor de echte groten is het bedrag toch lang niet genoeg. Die zullen het dan ook niet aanvragen." De Amsterdamse Kunstraad adviseerde echter de proefneming dit jaar niet te continueren. Marco van den Berg, secretaris van de Raad, licht toe: „Deze subsidie was bedoeld om kunstenaressen de mogelijkheid te bieden een achterstand in te halen, maar wij hebben de indruk dat vooral diegenen ervan profiteren, die in het circuit al een goede positie hadden." Wie heeft gelijk? Blijkbaar is verwarring ontstaan over de doelgroep van deze subsidie. Bestaat die uit onbekende kunstenaressen, die een kans moeten krijgen? Of uit - desnoods 'bekende' - kunstenaressen met een beperkt inkomen? Bekendheid via exposities of media hoeft immers niet samen te gaan met een dikke portemonee en betekent niet per se een 'goede positie in het circuit. Voor 1990 is de regeling gecontinueerd, de Kunstraad ten spijt. Het is aan de volgende wethouder (Luimstra komt na de verkiezingen van 21 maart niet terug) om - voor 1991 - de wirwar aan argumenten te ontrafelen. (IS.) ---