Mensen Strewth! Daar loopt Biggles Winschoter geeft periodiek uit over vliegende held van toen door Arend Evenhuis WINSCHOTEN - Nimmer in zn leven heeft Bert van Vondel in een vliegend vliegtuig gezeten. Onlangs liet hij vliegretourtje Nottingham schieten vanwege de hoge prijs terwijl daar nota bene een Bigglesweekeinde werd gehouden. Toch kan Van Vondel wind door de snaren van vliegende oude dubbeldekkers horen suizen. Dat dankt hij aan de Britse schrijver en geestelijke vader van vliegenier Biggles, captain W. E. Johns. Met de driftigheid waarmee anderen Oranjehuiscuriosa of devptieprullaria verzamelen, zo gaart Bert van Vondel (29) alles bijeen wat maar met de dolende en immer voor rechtvaardigheid vechtende vliegenier Biggles te maken heeft. Johns' boeken zijn zo goed als vergeten en nauwelijks meer te koop, en dat maakt Van Vondel juist zo hitsig in zn verzamelwoede. Of het nu om een achtdubbelste exemplaar gaat, en of dat nu in het Fins, Westgotisch of Spaans is gepubliceerd -Van Vondel verzamelt er tot de dood toe op los. --- Onderkoeld Hij woont op een (voor zn liefde althans) passende lokatie: op de toegangstrap naar Jutland. Ofwel, in het opperste noordoosten van Groningen, het winderige Winschoten, waar de Duits/Nederlands/Groningse taal zich tot een ondoorgrondelijke grens-gebrabbel hebben samengesmolten. Die wind, die woestheid, dat grensoverschrijdend onderkoelde, dat past wel bij blanke pit annex ruwe bolster Biggles. „Is er iemand, in dit kot tussen hemel en aarde?", informeerde hij. - „Kijk maar 'ns rond", zei Biggles zonder te bewegen. „Ik neem aan dat uw ogen net zo goed zijn als de mijne." De andere man fronste zn wenkbrauwen en deed een stap in de richting van Biggles. „Heet het hier Marinique?", vroeg hij bits. - „ Heb je er ooit over nagedacht om een plattegrond mee te nemen?" vroeg Biggles zo nonchalant mogelijk. „M'n tanks zijn tamelijk droog". - „In dat geval lijkt het me geen dom idee om ze weer te vullen." „Daarom ben ik hier geland." - Nou, ga je gang. Niemand die je tegenhoudt." „Maar hebt u dan brandstof?" Biggles geeuwde en ging recht op zitten. „ Ik heb nog iets in m'n benzine-aansteker, maar ik denk niet dat dat genoeg voor je zal zijn." „Grappige Oerard uithangen zeker! Ik heb het over jerrycans met benzine." Van Vondel -tijdens werkdagen vlakdrukmonteur op een uitgeverij - richtte ter meerdere glorie voor zijn vlieger het periodiek 'Biggles News' op en publiceerde de 'Biggles gids' met de belangwekkende ondertitel 'Eerste en kompleetste gids van alle Biggles verhalen in de Nederlandse taal. Uit die gids blijkt klip en klaar dat 'Biggles in de west', - in vijandelijk gebied', / in Spanje / in de knoei / in de kou / in de Oriënt / op bekend terrein / in de vallei des doods / in een wespennest', is geweest, en wel in de hoedanigheid van: goudzoeker / vermist / detective / luchtheld, maar uitgerekend nooit in Nederland was, als toerist noch als toevallig voorbijganger. Dat zit ook Van Vondel niet lekker. Overal ter wereld - tot en met België - sloeg Biggles toe, behalve in Nederland. Van Vondel wijt dat aan het feit dat de vliegende schrijver Johns (piloot bij RFC, voorloper van de RAF) zelf nooit in Nederland was. --- James Bigglesworth En passant wijst Van Vondel op de precieze naam van zijn held: niet Biggles, maar James Bigglesworth. Laat het worth er maar af, zegt Biggles zelf altijd tegen zijn mede-figuranten. Van Vondel: „Big ■ duidelijk; groot, belangrijk. Less = minder, kleinder dan. None the less = niettemin. Een geval van woordspeling, zeker als je Bigg-less omdraait. Worth = waard, waarde en kan ook 'goede karaktereigenschap' betekenen", aldus Van Vondel. Hoe goed Biggles tot in ziel en botten was, is niet meer precies na te gaan. In de feuilleton-afleveringen, die Captain W. E. Johns eerst publiceerde, kwam Biggles nogal eens met vrouwen in aanraking. In die tijd dronk hij meer whisky dan later limonade in de herdrukken. Met een te veel aan vrouwen werd Biggles maar week, weet Van Vondel. Een desinteresse in vrouwen in de latere drukken heeft dus niets met een sluimerende homoseksueel bewust zijn van Biggles te maken. Wel had Biggles in die dagen nogal eens last van discrimerende gedachtengangen. Een halfbloed was doorgaans: 'niet te vertrouwen. Maar naarmate Biggles ouder werd, sneuvelden dergelijke opmerkingen. Ruw in de mond was Biggles van begin af aan niet: als het hem echt te veel werd riep hij: 'Strewth!', wat niet harder klinkt dan de mini-vuistslag: 'gossie, allemachtig, warempel!' Captain James Bigglesworth van het 266ste squadron van het Royal Flying Corps (RFC) was knorrig. Hij was knorrig om een aantal redenen, maar alleen één was al genoeg om hem te irriteren. Ten eerste had hij een gebroken duimnagel, doordat hij een verstopte geweerloop te snel had schoongemaakt. Dan was hij korrelig, op de een of andere manier, dat zn thee te laat was. Daarnaast was hij hongerig en dorstig. En ook nog eens eenzaam. Niet dat hij nou speciaal om gezelschap stond te trappelen, maar als een piloot in de oorlog na zeven uur vliegen zonder zichtbaar resultaat achter de rug thuiskomt, alleen maar thuiskomt om te ontdekken dat iedereen naar een of ander danspartijtje is, dan mag die piloot vinden dat het leven hard is. Hard. De vraag waarom hij Biggles-boeken en -trivalia vergaart, komt Van Vondel wat vreemd voor. Als hij werken van zijn naamgenoot had verzameld, zou er geen haan naar 'm kraaien. --- Kapitein Rob en Dick Bos Ooit begon hij met kameraadjes de Biggles-pockets voor ƒ 1,50 te kopen, hij was daar niet eens enthousiast over. Biggles' natuurlijke tegenpolen van destijds, 'Kapitein Rob' en 'Dick Bos', interesseerden hem evenwel niet. Daarnaast verzamelde hij auto-onderdelen, zette daarmee een Cabriolet in elkaar, die uiteindelijk te duur was om te houden. Het verzamelen van pockets is goedkoper en handzamer; zo schimmig zag het begin van de Bigglesgekte er uit. Dat die nu is uitgegroeid tot een heuse Biggles-aanhang, die zich van Spanje tot Scandinavië uitstrekt, elkaar schrijft en zelfs treft op de jaarlijkse 'Biggles Meeting' (28 november in café De Driesprong te Ugchelen bij Apeldoorn) - dat komt Bert van Vondel even plezierig als vanzelfsprekend voor. Ten minste de zeventig Nederlandse abonnees van het (tweetalige) 'Biggles News' komen dan bijeen om bepaalde drukken uit te wisselen (Van Vondel- heeft honderden dubbele exemplaren maar nog steeds geen vijfde druk van 'Biggles maakt korte metten'), om naar de Bigglesfilm te kijken („slecht, slecht", weet Van Vondel, „maar je moet 'm er op zn dag wel bij hebben".) of om mee te doen aan de Bigglesquiz. Die wedstrijd moet niet worden onderschat, want een buitenstander zal al snel schaperig grijnzen bij het horen van de vragen: - Welk avontuur beleeft Biggles als hij onprettig ontwaakt in Hotel Kapital in Oslo? - Wie bewoog Biggles ertoe tijdens de Japanse bezetting rubber te transporteren uit Malakka? (Citaten uit: 'Biggles takes the Bait') 'Biggles News': Sleedoornweg 84, 9674 JK Winschoten. Bert van Vondel: „Met te veel vrouwen werd Biggles maar week. Maar soms dronk-ie ook limonade in plaats van whisky." foto elmer spaargaren --- MENSEN OP DONDERDAG bijdragen: loes smit 'schat' gaat nu zelf in ijskast Nooit meer zal hij naar huis opbellen. Nooit meer zal zijn schat bevestigen dat de Bokma koud staat. Hij is niet meer, evenmin als zijn schat. Na twaalf jaar heeft Bokma ruw een streep door de gelieven gehaald. Sinds gisteravond heet het op de Ster: 'Vaak is rond beter, soms vierkant' - want die vierkante fles is de enige die onbeschadigd uit de reclame tevoorschijn is gekomen. Zou die slogan ooit vergeten worden? Waarschijnlijk niet. Waarom moesten schat en koelkast dan zo nodig wijken voor een vierkant? Volgens tekstschrijver Jim Prins (van de oude en de nieuwe tekst) is „zon bekende campagne onderhevig aan slijtage". Die reclamejongens willen natuurlijk ook brood op de plank. „Het gaat er om", zegt de woordvoerster, „het kwaliteitsaspect te benadrukken. Er is wel geprobeerd om zulk soort variaties in de Schat-campagne te brengen, maar dat bleek niet de oplossing." In 1975, toen hun nieuwe schat gepresenteerd werd, moesten de Bokma-mannen wel iets wegslikken, bekennen ze. Wat wil je ook? 's Lands grootste kruidenier lette toen nog lang niet op de kleintjes, C & A's prijsbewijs heette nog prijsvogel ('doorknoop- en tweedelige prijsvogels'), Simon de Wit was, vooruitlopend op de totale ondergang, zn achternaam al kwijt, en in de Hema kon je nog meer met minder geld doen. Een enkele campagne loopt even lang als die van de jenever. Twaalf jaar geleden was er al geen betere wasmachine dan Miele, waren het wonder op wielen (Peugeot) en de gestaalde perfectie (Mitsubishi) al op de weg, was de halfzware Dochter van de Weduwe al geboren en dacht de NMB al met ons mee. Zoiets doet directeur export Piet Bokma ook, achterop zijn vierkante Jonge. Ook deze Piet is een echte Bokma, alleen niet zon jonge meer. slecht voorbeeld Wie hoog gezeten is, wordt betaald om het gewone volk een goed voorbeeld te geven. Maar de hoge ambtenaren van Kenia doen net of het volk niet veel te hard aanwast en zetten de ene baby na de andere op de wereld. Kenia's president Daniel arap Moi ergert zich daar zo aan, dat hij zulke kinderrijke hoofdambtenaren nu met ontslag dreigt. De president: „Veel ambtenaren beseffen de ernst van de zaak niet. Ze blijven zes, zeven of zelfs acht kinderen krijgen of het niets is. Ik zal een onderzoek instellen met het oog op ontslag van zulke mensen. Ontslag, meent Arap Moi, zal die ambtenaren tenminste enigszins doen voelen dat landgenoten met kleinere gezinnen hun kinderen niet eens kunnen voeden. De bevolking van Kenya groeit als een van de snelste ter wereld, met bijna vier procent per jaar. boekje open over freud Sigmund Freud, grondlegger van de psychoanalyse, heeft altijd weten te voorkomen dat iemand in zijn eigen privéleven ging graven. Zelfs na zijn dood in 1939 heeft dat nog lang geduurd, maar nu heeft dan eindelijk zijn huishoudster een boekje over hem opengedaan. Paula Fichtl is 85 en woont in een bejaardenhuis in Salzburg, maar weet zich van 'Het leven van alledag in het gezin Freud' nog veel te herinneren; ze heeft 53 jaar voor de Freuds gezorgd. Die titel is bedacht door de Westduitse journalist Detlef Berthelsen die haar herinneringen heeft opgeschreven. Paula Fichtl had kennelijk geen hoge pet op van Freuds revolutionare methoden op de sofa. Ze moest veel rijke, psychisch verknoopte patiënten binnenlaten, vooral vrouwen: „Ze kwamen gedeprimeerd binnen en gingen gedeprimeerd weer weg. Die vrouwen waren natuurlijk allemaal verliefd op hem; dat kon ik aan ze zien. Soms had de professor rode koontjes als hij een knap ding op bezoek gehad had." Ook dochter Anna Freud, bij wie ze later in Londen introk, had volgens haar weinig succes als psychologe: Marilyn Monroe liet zich daar voor een inzinking behandelen, maar maakte het daarna niet zo lang meer. De voormalige huishoudster, die Freud in 1938 achterna reisde naar Engeland, vertelt vooral intieme dingen over Herr Professor: hoe zij hem bloot in de badkuip betrapte, de sigarenrook uit zijn tweed kostuums haalde en hoe ze zijn ondergoed waste. Niet of hij tangaslipjes droeg, niets over de kleur. Evenmin over Freuds vermeende verhouding met zijn inwonende schoonzuster Minna Bernays, met wie hij wel veel besprak omdat de echte mevrouw Freud zo vaak hoofdpijn had. Het boek is in Freuds Weense huis, nu Freud-museum, gepresenteerd. „Freud zou er zeker niet blij mee zijn dat zon intiem boek in zijn huis ten doop wordt gehouden", sprak voorzitter Leupold-Löwenthal van het Sigmund Freudgenootschap, „maar de tijden zijn veranderd." De nieuwe campagne die de 'schat' verdrong --- Personalia Priester-religieuzen - Tot nieuwe voorzitter van de Samenwerking Nederlandse priester-religieuzen (SNPR) is gekozen pater A. van Santvoord, provinciaal overste van de missionarissen van het heilig hart. In de SNPR werken 44 orden en congregaties samen. Van Santvoord volgt pater R. Vaanhold op die zes jaar voorzitter is geweest. De samenwerkingsverbanden van kloosterlingen, waarvan de SNPR er een is, zijn vooral onderling overlegorgaan. Zij hebben geen zeggenschap over de afzonderlijke congregaties. Toch functioneerden de laatste jaren zowel de SNPR als de SNVR (van vrouwelijke religieuzen) herhaaldelijk als spreekbuis van de kritiek uit hun achterban op het beleid van de bisschoppen. Van Santvoord was voor zijn congregatie tot 1981 werkzaam in het buitenland, eerst in de Filippijnen, later in Australië. Drs. E. J. Mulock Houwer wordt binnenkort benoemd tot directeur sociale verzekeringen op het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid. Zij gaat deze functie per 1 april 1988 vervullen. Mevrouw Mvlock Houwer was tot februari dit jaar directeur coördinatie emancipatiebeleid op dit departement. Sinds februari is zij 'uitgeleend' aan de Tweede Kamer als hoofd van de staf van de parlementaire enquêtecommissie bouwsubsidies. Drs. J. P. Erbé wordt voorzitter van de raad van commissarissen van Hollandsche Beton Groep in Rijswijk. Hij zal als zodanig fungeren vanaf de algemene vergadering van aandeelhouders in mei 1988. Tot dat tijdstip blijft vice-voorzitter mr. H. B. van Liemt het voorzitterschap waarnemen. Drs. J. H. W. Anderson, hoofd van de stafafdeling van de Consumentenbond, is benoemd tot voorzitter van BEUC, het Europese bureau van consumentenbonden. Anderson (39) had al enkele jaren als penningmeester zitting in het BEUC-bestuur. Hij volgt de overleden Engelsman Peter Goldman op. --- Overleden P. Kuijt - Op 77-jarige leeftijd is overleden P. Kuijt te Garderen, een van de oprichters en oud-directeur van de pedagogische academie De Driestar in Gouda. Na onderwijzer in Rotterdam en hoofdonderwijzer in Krabbendijke te zijn geweest richtte hij in 1945 in Zeeland een kweekschool op die in 1954 naar Gouda verhuisde. In 1973 nam hij afscheid als directeur van de krachtig gegroeide Driestar. Kuijt is ook lid van de gemeenteraad van Gouda voor de SGP, docent op cursussen van de gereformeerde gemeenten, leider van zangkoren en auteur van boeken geweest. J. J. Dassel, oud-voorzitter van de Vervoersbond CNV, is op 59-jarige leeftijd overleden. Hij was, na onder meer een aantal jaren bij de Nederlandse Spoorwegen gewerkt te hebben, bondsvoorzitter van 1967 tot 1978. Ook was hij van 1968 tot 1978 voorzitter van de bedrijfsgroep spoorwegen van de bond. --- Gokkers krijgen mee keuze om lust binner grenzen te houden door Marieke Rietkerk Gokkers die een geldprijs van 500 000 gulden, het maximum in Nederland, niet genoeg vinden hoeven voor hun liefhebberij niet meer naar het buitenland. Nu besteden mensen elk jaar 'maar' 140 miljoen gulden aan loterijen in Nederland. Ruim 75 miljoen gulden gaat naar loterijen in Duitsland, waar veel grotere geldprijzen zijn te winnen dan bij ons. Als het aan de Stichting nationale sporttotalisator (SNS) - van de toto en de lotto - ligt, zijn er binnenkort nieuwe mogelijkheden voor goklustigen. De lotto zou gespeeld gaan worden met een zogenoemde jackpot. Dit systeem gaat uit van een opstapeling van hoofdprijzen die niemand heeft gewonnen. Ze worden opgespaard in één pot, die elke keer groter wordt. Degene die de hoofdprijs wint, krijgt deze jackpot erbij. Nu worden overgebleven prijzen voor een deel bij andere prijsklassen gevoegd en een deel gaat door naar de volgende week. --- Illegaal kansspel Staatssecretaris Dees reageerde gatief, omdat het tegen de wet Wel ziet Dees meer heil in veraf ring van de bestaande loterijen < het actiever opsporen van illej kansspelen als loterijen in Duitsl* Jos Zwartjes van de Stichting r\i nale sporttotalisator: „De ml dient te worden verhoogd om toekomst van de loterijen veilij stellen. Dat betekent dat het f dukt verbeterd moet worden en mogelijkheden tot gokken breed." De woordvoerster van het mini rie van WVC vindt Zwartjes wel resoluut. „De onderhandelin zijn nog in een beginstadium." --- Maximum bedrag In de Verenigde Staten is deze manier van spelen heel gebruikelijk. Eergisteren nog won een Amerikaans echtpaar 46 miljoen dollar. Dat is hier onmogelijk, omdat de maximumprijs vijf ton mag bedragen. Misschien is dat maar goed ook, want te veel geld maakt niet gelukkig. Regelmatig hoor je verhalen van grote prijswinnaars die failliet gaan, verkeerd beleggen en in de schulden raken of op zn minst 'in echtscheiding liggen. Een jackpot zal hier echter pas mogelijk zijn als eerst de wet op de kansspelen, waar het maximumbedrag in is vastgelegd, wordt veranderd. --- toekomst Van Emden van de Algemene lof Nederland is verbaasd over de ui' tingen van de SNS: „Het is mijt raadsel waarom Zwartjes dit nU de publiciteit brengt. Voorld staat er nog niets vast. Samen < len we de instantloterij gaan org* seren, maar zelfs als iedereen in 0 Haag het ermee eens is, dan d*> het nog anderhalf jaar voordat' procedures zijn doorlopen. En i* de jackpot hebben wij niets te' ken." Bij de ALN worden de prij* altijd uitgekeerd. Maar ook bij de ALN ontwikkelt f een nieuwe vorm van kansspel. I Emden doet er een beetje gehel zinnig over. Een klein tipje vaff sluier wil hij wel oplichten: „V? dat nieuwe kansspel is een Wt, ging van de wet niet nodig, z LUCHTDRUK IN WW WARMTEFRONT H HOGEDRUKGEBlf 0 •ww KOUFRONT L LAGEDRUKGEBIED ---*=* VERPlAATSlNGSRICHTlN^ --- Weerrapporten Woensdag 19 uur max * Amsterdam weerlicht 16 De Bilt onbewolkt 17 Deelen onbewolkt 16 Eelde onbewolkt 14 Eindhoven onbewolkt 17 Den Helder zwaar bew. 15 Rotterdam onbewolkt \6 Twente onbewolkt 16 Vlissingen weerlicht 15 , Zd Limburg onbewolkt Aberdeen zwaar bew. 12 Athene licht bew. 21 Barcelona zwaar bew. 21 Berlijn zwaar bew 12 Bordeaux half bew 16 Brussel onbewolkt 16 .j Dublin regen 8 Frankfort zwaar bew 13 Genève zwaar bew 13 Helsinki zwaar bew 5 Innsbruck licht bew. 16 Klagenfurt zwaar bew. 14 Kopenhagen onbewolkt 12 Lissabon zwaar bew. 16 Locarno zwaar bew 13 Londen zwaar bew. 14 " Luxemburg onbewolkt 15 Madrid zwaar bew. 11 Malaga zwaar bew. 20 Mallorca zwaar bew. 24 " Malta onbewolkt 26 München zwaar bew 11 ' Nice zwaar bew. 23 'J Oslo zwaar bew. 10 Parijs half bew. 15 Rome licht bew. 23 Split zwaar bew. 22 Stockholm zwaar bew. 9 Wenen zwaar bew. 12 Zurich zwaar bew. 17 Istanbul zwaar bew. 17 Las Palmas zwaar bew. 25 Tel-Aviv half bew. 26 Tunis onbewolkt 28 MORGEN ZON OP:07.18 , ONDER:I7.3O MAAN OPOB 17 , ONDER:I7 24 HOOGWATER vrijdag 23 okt. j. Vlissingen 2.07-14.20 Haringvlietsluizen 2-j 1432 Rotterdam 405-1632 ScheveninK 3 1115.32 Urnuiden 3.49-16.06 Den Helder i\ 20.36 Harlingen 9.55-22.26 Delfzijl 0.11-12-' ---