Meewerken in vakantie: Kinderen keerden oververmoeid op school terug (Van onze correspondent) Het „Geneeskundig Toezicht van het district West-Friesland" heeft medegedeeld, dat de kinderarbeid in dit deel van Noord-Holland tot ongewenste toestanden heeft geleld. Vele schoolkinderen staan 's morgens te vroeg op en gaan 's avonds te laat naar bed, omdat zij meewerken in het bedrijf. Vooral in de zomervakantie leidde dit tot ongewenste toestanden. Bij de aanvang van het nieuwe schooljaar keerden vele kinderen oververmoeid op de schoolbanken terug Weinig rust Verder wordt opgemerkt, dat de kinderen te weinig rust krijgen door te kleine behuizing, de radio en de onrust van menig ouderpaar. De doktoren constateerden, dat de voeding veel te wensen overlaat. De kinderen snoepen te ,ccl wat de eetlust bederft Er is dan ook een tekort aan vitaminen en eiwitten. Verder wordt gewezen op het euvel, dat «rele kinderen per autoped naar school gaan. De schoolartsen achten dit niet goed voor een harmonische ontwikkeling van het lichaam. --- Rusland wil in Bonn nieuwe ambassadeur De Sowjet-Unie heeft de Westduitse regering benaderd over het benoemen van een nieuwe Russische ambassadeur in Bonn en een verlevendiging van de Russische-Westduitse betrekkingen. Dit heeft bondskanselier Adenauer in Berlijn meegedeeld. De nieuwe ambassadeur zal Vatenan Zorin vervangen, die in juli teruggeroepen werd. Men noemt in dit verband de naam van Andrei Smirnow, die thans de Sowjet-Unie in Oostenrijk vertegenwoordigt. --- OP VERZOEK VAN MOEDER: Tanja (2½ jaar) van Sowjetschip gehaald Onder Britse voogdij geplaatst "T\E in Amerika geboren Tanja *~* Chwastow — een meisje van 2Vè jaar, dat de inzet is van een juridische strijd tussen Oost en West — is gisteravond in Londen van het Russische schip Molotow gehaald, een halfuur voordat dit. met haar vader naai Rusland zou vertrekken. Hét was hetzelfde schip waarmee de Russische at lel e Nina Ponomareva vertrok. Het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft de Russische ambassade ervan verwittigd, dat de kleine Tanja onder voogilijschap van de Britse gerechtshoven is geplaatst. Het meisje zal in Engeland moeten blijven totdat in de zaak een beslissing genomen zal zijn. De moeder van de 2%-jarige Tanja, mevrouw Helena Dieczok, die gescheiden ij en opnieuw getrouwd, had Britse juridische hulp ingeroepen om het kind in Engeland te houden. De moeder had in Detroit verklaard dat Alexis haar beloofd had, dat hij haar het meisje zou teruggeven vóór hij naar Rusland zou terugkeren. De vader en de moeder zijn beiden verplaatste personen. De moeder is Amerikaanse geworden. Toen Chwastow met zijn dochtertje aan wal kwam, keek hij gespannen en somber. Hij hield het hoofd gebogen. Chwastow en Tanja waren omringd door officieren van de Russische vloot en burgerlijke autoriteiten. Tanja, kleintjes, in een rood wollen vest en met een rode gebreide muts op, droeg een pop toen zij met haar vader over de loopplank aan wal ging. De Britse regering heeft zich afzijdig gehouden van het geval. Zij had de Amerikaanse ambassade doen weten dat alleen voorkomen zou kunnen worden dat het meisje naar Rusland ging als de moeder een aanklacht indiende, waardoor het vertrek verboden zou worden. Omdat het schip nog in een Britse haven lag, viel het kind nog onder de jurisdictie van de Britse gerechtshoven. --- DE VAL HET is altijd uiterst boeiend te die *len> hoe er schrijvers zijn, v<"aa los kunnen komen van de na^r de P*aats> die de mens itinp *n de wereld en naar de tnoprJ/Jke levenshouding, die het bHiv Jk maakt °P die plaats te otnj.11 ftaan. Ik sprak van „zien", Crete Kin de litteratuur de conscjj beelden voor ons komen, gebe6jP en dcor de artistieke ver- Tv* \varin alles bli^ft ons boeien ook §eiïiaUier de auteur het ons niet Vh lijk maakt- Ik denk nu C;wet Jongste boek van Albert boejT.s »La chute", de val. Dit rw nauwelijks een verhaal te nolo„en' Het zijn een zestal monu j - En deze gesprekken — *aarh'- -ten slotte gesprekken, één voortdurend aan het estj * ls en een ander luistert en ccl enkele opmerking maak. 2ekepb^ek is niet doorzichtig gebouwd. '« Veri!ltterair gesproken, niet het besdie Vq * van Camus. De hoofdpersoon, aan het woord is, kan '°ch h. enige sympathie wekken. En vfaagrt°eveel inspanning en geduld get k"m Worden om met dit boek klaar a" fien' -we worden er door geboeid. *«Fr t,r?£tiste Clémence is een rijk en Parijs advocaat, die zijn Ssterfnde carrière afbreekt en in Nirt m Baat wonen in de haven- ~^— door . e!Cht en wet dag l°oDt nW daar tegen een op, met wie hij langs de $ tot.?amse grachten wandelt en e maakt naar Volendam en .%,}„■ En onderweg is Clémence i[oVpend aan het woord. Hii ver" zichzelf, zijn leven, zijn ge- ziJn kijk op de wereld of lieih 6" st de mEnier waarop hij in het o Nn Zo kriJÊen we de lange o%ïlJ!en van een ijdel, egocentrisch, %f Pathiek mens, die altijd maar rj'et *'chzelf spreekt en een ander *bbc n het woord laat komen. We &n„ ** eigenlijk meer met een wijs- J Psychologisch essay te doen dan Maa verhaal. r'iti c r ondertussen heeft Clémence if die in de knoei zijn get boet en is alleen nog maar biecht > bot Het bliJft aanvechtbaar. Uit A i etc komt nergens een nobel Ui "gen Voorscni.in- In de zelfbespie\j n schuilt naast een stuk oot"ei weinig ijdelheid. * * V de** Zit nu het boeiende? Het is *i)'fScha racnt van Camus' kunste- C vanP' de met de vraag van het de mens in de wereld voor | Aemt staan. .advocaat is vreemdeling. Uit V] •* 1§ en de rust van net eiSen Ij taal, beschaving, is hij V.!1 taaHeigenllik is: vreemdeling in V'Shed lachti8 bestaan- Nu alle (ij. «uCc cri en alle levensgemakken Vt °1beSSen verdwenen zijn, staat % levpescnermd voor de vraag, die % erx hem stelt. Hij is vreemde\ 6t K Camus net eerder gesteld, C%derek,. dat dan 00k heet "De fl.j°l ij. In 8". Het verhaal van een gejj'jannetje daar in Noord-Afrika, V*. lev11'61 tnuis kan voelen in de ge?C se lnsvormen en onmogelijk het is.' fyanr°e*heidsvertoon kan opbren\M\ henfeer zÜn moeder gestorven ik • Ijjj e" die gevoelens nu eenmaal in Wordt later zo maar moordes **h ACen uiterst toevallige twist abier- Als de zon niet z0 fel V 4' Ir- ad> was '* wellicht niet ge!> ««at 'j wordt ter dood veroordeeld Ven> zonder wanhoop. Een Vf too'ng in een vreemd leven, tsat., alllBheden ten slotte een V eiïWen- Seval: een vreemdeling, die W *n alleen op zichzelf is aan'% «rg ?taat in -De Vreemde- V HS bet ontnullende zinnetje: V**l par . herinnering aan een ver- U^Wj0 adijs of de verwachting van rV ler land"- Dat wil zeggen: hij kJ to68t,ns vandaan en gaat nergens Kh Sist is Seen plan, geen doel, % een6ren' geen morgen. Er is ala 'l n geneimzinnig nu. Vreemde- absurde wereld. a'omaar in wezen gelijk ia de vreemdeling ia Am- V. ÏljVi * C hijS ls anders dan Sartre, met 'ü wPtnlijk gebroken heeft. Deze ekt bevreemding, geen angst en geen walging. En daar is het feit, dat de mens mens moet zijn, niet beneden de maat mag blijven. Dat is bij Camus niet te funderen. Het is eenvoudig een innerlijk ethisch feit. * .* • f N zijn boek „De Pest" heeft Ca-1 mus dit duidelijk gesteld. Wanneer in Oran een pest-epidemie is uitgebroken zijn er een paar mensen, die bewust en vrijwillig blijven om tegen de ziekte te vechten. Daar is een dokter, die alleen maar zijn plicht moet doen. Een priester is er, die eerst meent over Gods toorn te mogen spreken, maar zijn zekerheid verliest bij 't sterfbed van een kind. Dan kan hij alleen nog maar oproepen tot een onvoorwaardelijke keus, voor of tegen God, hoe de wereld er ook mag uitzien. Een journalist is er. Hij blijft „want hij zou zich schamen de enige gelukkige te zijn". En dan nog een rijke zonderling, die met de vraag bezig is of men een heilige kan zijn zonder God. In een gesprek over deze dingen zegt de dokter: ik heb geen gevoel voor heiligheid of voor heroïsme, ik wil alleen maar mens zijn. En de ander antwoordt: we bedoelen misschien wel hetzelfde, maar ik heb minder pretenties dan jij. De dokter beseft dat dit ernst is: inderdaad is het hoog gegrepen, mens, menselijk, te zijn zonder steun van idealen of iets, dat groots is of bezielend. Alleen maar gewoon, doodnuchter mens en dan niet beneden de maat blijven. Geheel op zichzelf aangewezen zijn en dat zo radicaal mogelijk en 't innerlijk zedelijk besef vast te houden van te moeten vechten tegen wat on-menselijk is. En dat zonder uitzicht. Want deze wereld blijft zinloos en vreemd. De pest-epidemie komt nu wel tot staan, maar de ratten komen onherroepelijk terug. En dan blijven vechten zonder hoop of wanhoop. HIER rijst natuurlijk de vraag: maar als we dan wel beneden de maat blijven? Ik geloof dat het jongste boek van Camus op deze vraag ingaat. Clémence gaat op een nacht naar huis. Hij loopt over een van de Seine-bruggen en ziet vaag en zonder aandacht een meisje, dat zich over de brugleuning buigt. Maar hij heeft geen aandacht: hij is alleen maar bezig met zichzelf, een egocentrisch vrijgezel. Dan hoort hij een plons in het water en een laatste, wanhopige schreeuw om hulp. Even blijft hij staan en loopt dan weer door. Hij vergeet het geval zo volkomen, dat hij niet eens in de krant zoekt, wie 't meisje was dat zelfmoord pleegde. Maar jaren later hoort hij in zijn droom, telkens terugkerende een stem, die roept: „meisje, spring nog eens in het water, opdat ik de kans krijg ons beiden te redden". Ons beiden. Daar komt het op aan. Dat meisje, maar ook de man, die beneden de maat bleef. De advocaat vertelt deze dingen aan zn landgenoot op hun wandelingen door Amsterdam. En hij zegt er bij „Een tweede keer! Wat een onvoorzichtig woord. Stel je voor, m'n vrind, dat men onze woorden serieus nam. We zouden ons moeten overgeven. Brr..! het water is zo koud! Maar wees gerust! Het is nu te laat, het zal altijd te laat zijn. Gelukkig!" DAT is geen cynisme. Trouwens met wat zo gemakkelijk cynisme genoemd wordt, moeten we voorzichtig zijn. Het is — speciaal in de moderne litteratuur — afweer en verberging en de behoefte zware dingen licht te zeggen, luchtig met een tikje zelfspot. Het komt aan op wat wel gezegd wordt: het is nu te laat, het zal altijd te laat zijn. Hiar ontmoeten we het consequente, melancholische humanisme van Camus. Voor de mens, die op zichzelf aangewezen is, radicaal en onwrikbaar, is er geen hoop. Alle franje moet weg. De ijdele egoïst Clémence blijft beneden de maat van werkelijkheid. Dat dwingt hem wel tot een loutering. Er is schuldbesef. En daarom een leven van boete. Bijna van ascese, hoewel hij in Mexico-City niet weinig borrels drinkt. Hij ziet door de schijn van onechte veiligheden heen en aanvaardt zijn situatie: hij wordt „vreemdeling", al blijft hij een ijdele veelprater. Hij keert zich helpend naar mensen, die in de klem zijn geraakt. Maar het is altijd te laat. Er is geen vergeving, geen redding, geen uitkomst. Het is niet te laat, omdat de tijdsmaat overschreden is. Het is altijd te laat. Onze menselijke situatie is die van „te laat". De onherroepelijkheid is er van elke daad. • * * DE mens is aangewezen op zichzelf. Camus keert zich tegen Sartre, omdat hij — terecht of ten onrechte, dat blijft hier buiten beschouwing — bij Sartre alleen maar de ontbinding van het menselijke ziet. Maar hij keert zich evenzeer tegen het christendom of liever nog tegen elk geloof, dat steun van buiten, van een hogere macht verwacht. Daarom is het altijd te laat.. Een mens mag zichzelf niet zijn on-menselijkheid vergeven. En een ander, die vereven kans, is er niet. Daarom is er geen vergeving. Camus heeft niet alleen in dit boek de invloed van Nietzsche ondergaan. „De ratten komen onherroepelijk terug" doet denken aan Nietzsche's gedachten over de eeuwige terugkeer van alle dingen. En deze gedachten zijn in ethische zin te interpreteren: elke daad behoort de ernst in zich te bergen van eeuwig herhaald te moeten worden. We moeten er voor staan, eeuwig. Er is geen vergeving. Maar de strakke nuchterheid van Camus grijpt ons veel meer aan dan de wilde woorden van Nietzsche. Camus heeft een boek geschreven, dat meer bespiegeling is dan verhaal. De opzet is niet gemakkelijk. Het is moeilijk de draad te vinden en vast te houden. En toch heeft hij zijn nobel, nuchter humanisme nooit zo duidelijk voor ons neergezet. In „De Pest" heeft hij van de priester geen karikatuur gemaakt. De laatste preek van de priester roept op tot een onvoorwaardelijk kiezen. De priester sterft, maar het is niet zeker