Conclusie Op grond van de ongelijke verdeling van de economische groei - tussen rijke en arme landen - binnen arme landen - tussen mannen en vrouwen moet mijns inziens de invulling van 'adequate maatregelen' totaal worden veranderd. Het verstrekken van voorbehoedmiddelen levert geld op voor particuliere ondernemingen (een speler op het wereldschaakbord);échte verdeling kost de rijkere landen en groepen geld en invloed. Als we niet alleen in de analyse van het probleem, maar ook bij het zoeken van een richting om te handelen, luisteren naar de arme vrouwen in de Derde Wereld, moet 'adequaat' betekenen: - het van de hand wijzen van zuiver technische oplossingen van gezinsplanning; - structurele veranderingen bevorderen in bezit en beheer; - het verlenen van macht aan vrouwen in produktieve en reproduktieve zaken. --- Mgr. Bomers (2) Bisschop Bomers kan het niet langer aanzien hoe 'zijn' gelovigen zelfdenkende christenen geworden zijn; ze worden als vanouds opgeroepen tot een politieke keuze. Bomers vergeet gemakshalve dat juist dit CDA mede gezorgd heeft voor de door hem omstreden abortuswetgeving Samen met zijn baas, aartsbisschop Simonis, krijgen alle gelovigen die deelgenomen hebben aan de 8 mei-manifestatie een veeg uit de pan; ze worden betiteld als tweederangs gelovigen ...; priesters en religieuzen, die deel wilden nemen aan deze 8 mei-manifestatie werden aan alle kanten bedreigd. De KRO durfde nauwelijks nog enige woorden aan de bijeenkomst van oprechte christenen in Zwolle te wijden, bevreesd als ze is voor de opkomst van een uiterst rechtse, nieuwe roomse omroep. Komt ook hier wellicht het machtsvertoon van Rome in een geldelijke bijdrage op de achtergrond tot-uiting? Toch, wat een weldaad te zien dat, ondanks dit geestelijke wapengekletter, duizenden rooms-katholieken zich niet meer blindelings willen laten leiden door die uitspraken van Rome die uitsluitend willen verwijzen naar heilzaam leven na dit leven, maar die veelal voorbij gaan aan het leven van mensen in deze "wereld nü, en in 1987. Wat doet de kerk aan de verbetering van de mensenrechten? Waar komt zij op voor gevangenen en hongerigen? Gelukkig dat de Acht mei-beweging niet gebukt gaat onder het machtsvertoon van Rome, maar als een levende kerk van Christus in de samenleving wil staan. Delft A. Zijlman --- Tom in zwart wit --- Mgr. Bomers (5) ledereen in ons land mag in het openbaar zeggen wat hij of zij wil, zelfs bij het godslasterlijke af, maar als een bisschop, in opdracht en in gehoorzaamheid aan zijn Zender de vinger legt bij zaken die eigenlijk elke christen zou moeten weten, en er op wijst (meer niet!) dat degenen die PvdA of WD stemmen mede verantwoordelijk zijn voor toename van abortus-provocatus, dan valt een half volk over zon man heen. Christenen van Nederland, ziet u niet wat er gaande is? De wetsverachting (van de Allerhoogste) neemt hand over hand toe, en als daar tegen wordt gewaarschuwd, doorVvie dan maar ook, dan beijveren ook zij die de naam van Christus dragen, zich om het hardst, daartegen te hoop te lopen. Hilversum J. M. van Doesburg --- Rechters kibbelen over salarissen door C.H. van Dijk rechterlijk ambtenaar in opleiding De redelijkheid van het salarisvoorstel van het bestuur van de belangenvereniging van de rechterlijke macht (NVvR) ontgaat mij ten enenmale. Het is bekend dat de salarissen van de rechterlijke macht minimaal dertig procent achterlopen bij vergelijkbare functies in de advocatuur en het bedrijfsleven (o.a. vanwege het ontbreken van een dertiende maand). Dat daardoor de doelstelling van de selectie van leden van de rechterlijke macht (vijftig procent uit de eigen opleiding en vijftig procent buitenstaanders) in de knel komt, omdat een grote salarisachteruitgang een te grote drempel is om toe te treden tot de rechterlijke macht, is een logisch gevolg daarvan. De minister heeft na onderhandelingen (ik vraag mij af hoeveel pressie er op het ministerie is uitgeoefend) de NVvR te kennen gegeven dat hij geen geld beschikbaar heeft. De oplossing van de NVvR is de beginsalarissen van rechters met ƒ 1400, resp. ƒ 800 (grote en kleine rechtbanken) omlaag te brengen, om zo het eindsalaris voor rechters hoger te maken en buitenstaanders eventueel in een hogere schaal te laten instromen (ik betwijfel overigens de zuigkracht van het eindsalaris voor buitenstaanders, nu dat van ƒ 7800, resp. ƒ 8400 naar ƒ 8900 zou gaan). In concreto betekent dat, dat de Rechterlijke Ambtenaren in Opleiding (RAIO'S), de rechters van straks, de salarisverhoging voor de zittende rechters betalen. Dit voorstel lijkt mij zeer onverstandig en in strijd met een redelijke afweging van belangen. Ten eerste wordt op deze manier een onderscheid gemaakt tussen de 'rechters van eigen kweek' en de 'buitenstaanders. De eigen kweek zou met een lager salaris beginnen, hoewel zij een opleiding van acht jaar, na de rechtenstudie, spéciaal voor het 'rechterschap' achter de rug hebben. Zij zijn dus beter voor deze taak opgeleid dan buitenstaanders (indien dit niet zo is dient deze opleiding verbeterd te worden). Ten tweede zullen vele juristen omwille van salarismotieven geen opleiding tot rechter ambiëren. Hoewel, zoals de NVvR ook opmerkt er voldoende sollicitanten zijn voor deze opleiding, is de kans groot dat de beste juristen niet voor deze opleiding kiezen. Het zou eën zeer kwalijke zaak zijn, indien de advocatuur en het bedrijfsleven kwalitatief beter personeel zouden hebben dan de rechterlijke macht. Deze laatste moet immers oordelen. Ten derde is het argument van het bestuur van de NVvR als zou de RAIO door de langere uitloop van salarissen voor rechters, later van dit voorstel profiteren, onjuist. Een eenvoudige berekening leert dat de RAIO van nu zijn achteruitgang bij grote rechtbanken nooit zal inhalen en bij kleine rechtbanken als hij ongeveer vijftig jaar is. Als laatste lijkt mij het voorstel in strijd met het opgewekte vertrouwen ten aanzien van de RAIO's van nu. Bij indienstneming werd hun voorgehouden (want waarvoor worden zij anders opgeleid?) dat zij over acht jaar als rechter ƒ 6800 of ƒ 7400 zouden verdienen. Dit als verzachting voor het feit dat zij, in tegenstelling tot de meeste andere juristen bij de overheid (om niet te spreken van bedrijf of advocatuur) zes jaar in één salarisschaal (van ƒ 3200 naar ƒ '4100 blijven). Het bovenstaande overziende, vraag ik mij in gemoede af of rechters die gewend zijn te denken in termen van billijkheid en opgewekt vertrouwen een dergelijke broedermoord' willen begaan, als het om hun eigen positieverbetering gaat. Ik moge hopen van niet. --- PODIUM Podium is een vrijplaats voor meningen van buitenstaanders die wij, om welke reden ook, belangwekkend vinden. De brievenrubriek is uitsluitend bedoeld voor korte reacties op berichten, artikelen en commentaren in Trouw. De redactie behoudt zich het recht van bekorting voor Hierover en over het niet plaatsen (meestal wegens ruimtegebrek) kunnen wij niet corresponderen Brieven adresseren aan Redactiese cretanaat Trouw, postbus 859, 1000 AW Amsterdam. Inzendingen voor De tekening van een lezer kunnen worden voorgelegd aan Jury Trouw, postbus 859. 1000 AW Amsterdam Geplaatste tekeningen worden beloond met een boekebon van dertig gulden --- Perspectief van vrouwen In de eerste plaats wijzen ook de arme vrouwen op het verband met het totale ontwikkelingsproces. Zij bepleiten verantwoordelijkheid van vrouwen bij het produceren van goederen en het reproduceren van nakomelingen. Ten aanzien van beide terreinen hebben zij hun eigen eisen geformuleerd, gebaseerd op de voor haar teleurstellende ont- wikkelingen tot nu toe (zie Dawn, Novib, 's-Gravenhage 1987). De economie moet ik hier kortheidshalve buiten bespreking houden. Centraal staan de eisen in verband met het totale ontwikkelingsbeleid, waarin projecten zijn ingebed. Ze zijn voor het ministerie voor ontwikkelingssamenwerking en voor projectorganisaties van veel belang. In de gezinsplanningsprogramma's (niet los te zien van de algemene ontwikkelingsprogramma's) eisen zij erkenning van het feit dat controle over de voortplanting een basisbehoefte en een basisrecht van vrouwen is. Programma's die daarmee geen rekening houden en vrouwen zien als een 'instrument' bij de gezinsplanning, zullen geen succes hebben. Te lang is het lichaam van de vrouw behandeld als pion in de strijd tussen de staten, godsdiensten, mannelijke gezinshoofden en particuliere ondernemingen. --- Uit BRIEVEN van lezers Mgr. Bomers In de pers is veel aandacht besteed aan de uitspraken van bisschop Bomers die gezegd zou hebben dat katholieken niet op PvdA of WD mogen stemmen. Zoals zo vaak heeft de schrijvende pers maar half geluisterd. Wie KRO-Brandpunt-zaterdageditie namelijk goed bekeken heeft, komt tot de conclusie dat Bomers veel verder is gegaan. Hij zei "dat katholieken niet op partijen mogen stemmen die verantwoordelijk zijn voor de huidige abortuspraktijken. Daarvoor is niet de PvdA maar zijn WD en CDA (!) verantwoordelijk. Want de beide coalitiepartijen hebben het ontwerp voor de huidige wet tot stand gebracht (namelijk in het kabinet Van Agt 1). Ene Klaas Beuker van de Rooms-katholieke Partij Nederland zal likkebaardend de uitspraken van Bomers tot zich genomen hebben. Den Haag Th. Jansen --- Mgr. Bomers (3) Als bisschop Bomers een uitspraak doet vanuit zijn hart dat mensen die op PvdA of WD stemmen, bijdragen aan het grote aantal abortussen, dan barst er een storm van kritiek los. Er wordt dan geredeneerd: „ledereen heeft alle vrijheid zijn eigen geweten te volgen." „leder heeft zn eigen verantwoordelijkheid." „De Nederlandse burger is mondig genoeg." „De tijd is voorbij dat de kerk kan voorschrijven hoe de katholiek zich moet gedragen." Maar doet een kerkelijk leider een duidelijke uitspraak anti kernbewapening, dan staat men aan de kant te juichen. Blijkbaar zijn dan plotseling de mensen niet meer zo mondig en verantwoordelijk ... Breugel Hans Waagmeester --- Hoekendijk Wat een waardeloze prediker, die jongeren op zijn hand wil krijgen over de ruggen van mensen met aids. Hoekendijk laat veel van zichzelf zien. O.a. zijn verachting voor (zieke) mensen. En daarmee staat hij dan volledig in dienst van het volle non-evangelie. Tweeduizend jongeren liet hij er klappend instinken, daar in de Laurenskerk. Hel-leluja! Den Haag Marieke Stil --- De Goerees (2) Ook ik heb met een medewerker van de Goerees een zeer onverkwikkelijk gesprek gehad. Hij kwam langs met Evan en de bekende smoes: Als de joden zich hadden bekeerd waren ze gespaard gebleven. Op mijn opmerking dat er ook Christus belijdende joden en christenen in concentratiekampen waren omgekomen, zei hij dat die mensen geen ware gelovigen waren geweest. Als je geloofde kon je niets overkomen. Dit werd toegelicht met enkele uit zijn verband gerukte bijbelteksten. Bij hun, de Goeree-volgelingen, was geen ziekte, er was zelfs niemand die een bril droeg (misschien contactlenzen)? Toen vertelde ik hem dat mijn man 15 jaar ziek was geweest en de laatste 6 jaar niet meer had kunnen spreken, terwijl hij predikant was en heel graag het woord van God nog had willen brengen. Zijn antwoord daarop was: „Als uw man werkelijk een gelovige was geweest, dan was hem dit niet overkomen, want dan had God hem nog kunnen gebruiken, nu niet. Je krijgt dan wel even een vreselijke dreun, maar met zulke gehersenspoelde mensen is niet te praten. Het zijn bij de Goerees allang niet meer alleen de joden die het moeten ontgelden. Wierden M. Schenk-Mooy --- Podium Liever ontmoedigen Beweeglijke strijdkrachten verwijderen door Egbert Boeker •°r»ltt»r van het interfacultaire **m«nwerkingsverband aan da Vrije an binnen da weging deelnemer aan _ besprakingen over Eu *nt'on*'* onvw*P«n,n9 'n °e voorstellen van de Sowjet- Unie over het verwijderen van KGrnraketten uit Europa, zowel "oor de middellange afstand als Vo°r kortere afstanden, geven **n nieuwe stimulans om na te 'tenken over de conventionele krachtsverhoudingen in Europa. &e Westduitse bondskanselier Kohl "e*ft onlangs het standpunt ingeven, dat het niet mogelijk is om a' te zien van kernwapens voor de Verdedigingvan West-Europa. In *']n voetspoor volgt Huib Goudriaan yan het dagblad Trouw, die Scnrijft dat conventioneel geen 'af- Scr|rikking' tegen de Sowjet-dreij lng mogelijk is. eide denkers gaan voorbij aan de publikaties van Westduitse zij- Qe over een mogelijke om-structurering van de conventionele bewapening in Europa, waardoor kernwapens praktisch overbodig wor°eh en conventioneel op geen en. e'e manier een oorlog te winnen !*• 'h het laatste nummer van het °!ad Sicherheit und Frieden wordt 'ervan een overzicht gegeven. In 11 artikel wil ik enkele elementen aaruit op de voorgrond halen. Na de eventuele verwijdering van kernraketten in Europa blijft de conventionele bewapening, zoals zij thans is georganiseerd, een bedreiging voor het evenwicht. FOTO AP --- Oorlogvoorkoming n de eerste plaats moet duidelijk ?'Jh, dat iedere militaire structuur '"Centraal Europa gericht moet 'jn op het voorkomen van oorlog. e meeste schrijvers, ook zij die ge'eerd zijn met de NAVO, zijn van dat de enige militaire be- ?rei9ing bestaat uit een Sowjet- Blitzkrieg' in de richting van West- Uropa. Sommigen denken dat de owjets iedere kans zullen grijpen Ti zulk een snel offensief te ontnemen; anderen, onder wie schrijver dezes, menen dat de Sowlets alleen een Blitzkrieg zullen ontnemen, als zij zich daartoe door e omstandigheden gedwongen °elen. Dat zou kunnen optreden ?s *Ü ten tijde van een politiek-mi'taire crisis ergens ter wereld een 'litaire dreiging voelen vanuit West-Europa. e opbouw van de strijdkrachten zijden van de scheidslijn in Europais bijzonder geschikt voor een beweeglijk gevoerde oorlog. Aan beide zijden dicteert het militaire denken, dat men een overwinning kan behalen door langs de scheidslijn op een aantal punten troepen te concentreren. De verdediger moet dan, zo luidt de traditionele wijsheid, aan zijn eigen kant van de scheidslijn tegenconcentraties opbouwen om ter plaatse de tegenstander te kunnen weerstaan. Het is duidelijk dat men uit de structuur van deze beweeglijke strijdkrachten niet kan afleiden of ze passen in een defensief dan wel in een offensief. Troepenbewegingen aan de ene kant kunnen daarom aan de andere kant worden geïnterpreteerd als de voorbereiding voor een aanval. Bovendien kunnen thans beide zijden met enig recht volhouden dat de andere zijde over de capaciteiten voor een offensief beschikt. In tijden van internationale spanning zal het traditionele denken ertoe leiden, dat elk van beide zijden een ontwapenende slag aan de ander zal proberen toe te brengen. Deze militaire instabiliteit op het conventionele vlak wordt nog versterkt, als beide partijen beschikken over raketten met conventio- nele koppen, want daarmee kan men in enkele minuten de ander een klap toebrengen. Het wordt nog erger, als beide zijden beschikken over raketten met kernwapens. De eerste die daarmee een klap uitdeelt, beschikt over een aanzienlijk voordeel. Het nadeel is natuurlijk dat beide grootmachten via de zogenaamde escalatie hun totale vernietiging riskeren. Het is daarom geen wonder dat de Verenigde Staten en de Sowjet- Unie ernaar streven om de kernwapens in Europa tot een minimum te beperken. Of wij dat nu leuk vinden of niet, we doen er goed aan ons bij deze realiteit neer te leggen. Dan moet men er ook voor zorgen, dat andere instabiliteiten verdwijnen, waarvan wij in Europa het meeste last hebben, maar die de supermachten buiten schot laten: de conventionele raketten en de beweeglijke strijdkrachten. Wat er dan overblijft is een structuur die geoptimaliseerd is op de verdediging. Zulke structuren bestaan. In de Tweede Wereldoorlog kreeg Hitler van zijn Blitzkrieg-experts het advies om zich rondom het Duitse Rijk van een effectieve verdedigingsgordel te voorzien. Hitler sloeg deze raad in de wind (gelukkig maar) met het gevolg dat hij de oorlog verloor. Na de Tweede Wereldoorlog kreeg Adenauer het advies van zijn militaire expert von Bonin om langs de oost-west scheidslijn voor een pure verdediging te kiezen. Adenauer wilde de structuur van zijn strijdkrachten echter aanpassen aan die van Amerika en Engeland, die typische expeditielegers hebben, om overal ter wereld te kunnen vechten. Het argument dat dit voor een defensief bondgenootschap niet nodig is, sloeg Adenauer in de wind. Vandaar dat we nog steeds zitten met een beweeglijke structuur van de strijdkrachten, die vroeg of laat grote rampen kan veroorzaken. In de traditie van de militaire experts, die tijdens en na de Tweede Wereldoorlog adviseerden tot een specialisatie op het defensief, zijn er ook nu Westduitse generaals van diverse politieke overtuigingen, die pleiten voor een om-structurering van de strijdkrchten in West-Europa. Dat vereist inderdaad enig creatief denken, maar het is de moeite waard. Als de tekenen niet bedriegen, is zelfs de Sowjet-Unie bereid tot enige om-structurering van haar strijdkrachten. Maar zelfs als dit niet zo zou zijn, dan nog zal een effectief defensief aan Westelijke zijde de Sowjet-Unie ontmoedigen van militaire avonturen. En daar gaat het tenslotte om. --- Gezinsplanning: luister naar vrouwen in de Derde Wereld door A. Leeuwis sJ?,1m««t» secretaris van da Wijting Interkerkelijk """'ngswerk ontwikkelingsamenwerking IKVOS ■-Een explosieve bevolkingsgroei edreigt onze wereld in allerlei openten." Het Amerikaanse bevol*'ngsinstituut in Washington kwam °t deze conclusie in zijn onderoeksrapport 'Blauwdruk voor sta"'sering van de wereldbevolking. 'r°uw van 22 april citeerde de samenvatting van dit rapport. De oodschap voor een 'oplossing' "'at dat de explosie beperkt kan I Jv*n indien met name de rijke f nden adequate maatregelen tref. Deze zouden moeten bestaan J maatregelen voor gezinsplan•"g ter waarde van zestig miljard 9ulden! °oraf: het is goed om te beseffen at 'de wereldbevolking' niet beaat - Er zijn landen met een in «Iheid variërende bevolkingstoearrie (zie figuur). Binnen de afzoner|'Jke landen bestaan bevolkingsschNiPen die soms van elkaar ver' In h 9r°eicijfers vertonen. de h a'gemeen is de toename van I* bevolking in de armere landen . 9er dan die in de rijkere. Daarom höt verstar,dig bij de analyse van _et Probleem van de bevolkingsklas te luisteren naar de stem'en ut deze landen. De stem van r°uwen wordt in die analyse »«eds beter hoorbaar. GEZINSOMVANGEN IN DE WERELD Gemiddeld worden er 3,9 kinderen geboren bij iedere vrouw in de wereld - maar er zijn grote regionale verschillen. Er zijn ook grote verschillen binnen regio's. In Azië is het cijfer voor China 2,8, terwijl dat voor Pakistan 6,3 bedraagt. --- Zware druk verbevolking wordt in arme lann ook als een zwaar probleem erren. Het fenomeen zet landen en zv!nSen op a"erlei manieren onder j are druk en belemmert vrouwen hoge mate om aan de sociale en dcOnomische ontwikkeling bij te jriagen. Toch heeft de uitsluitende niet lnning voor 9ezinsP|ann'n9 Vr- het gewenste succes. Die gaat Ij 'IWel nooit vooraf aan ontwikkew?L maar isereen9ev°l9van- ont- zelf-zo is de stelling he? mensen uit de arme wereld -is et beste voorbehoedmiddel. scfi'S onmiskenbaar economine groei in veel 'arme' landen. Jat lijkt dus logischer dan in het ei*og daarvan veel geld voor oorbehoedmiddelen uit te treken; nu het iets beter gaat zullen klo 6nSen immers - a,s de stelling opt - deze graag gebruiken, 'o simpel ligt het echter niet. In et boek Arm in arm (Evert Verder Stichting, Amsterdam 1987) wijst Pronk op het karakter van de economie die deze groei veroorzaakt: een versterkt marktmechanisme. Een van de gevolgen is een toenemende tweedeling in de maatschappij (dualisering) en een concentratie van kapitaal (kapitalisering), die te zamen grote delen van de bevolking - met de nadruk op vrouwen en kinderen - steeds armer maken. Een economisch systeem kan zich kennelijk ontwikkelen, terwijl in de eerste levensbehoeften van veel mensen nog slechter wordt voorzien dan voorheen; aldus Pronk. Armen in de Derde Wereld blijven arm en onder hen lijden vrouwen extra. Zowel een indeling per sector (landbouw, dienstensector) als per regio (platteland, krottenwijk, vrijhandelszone) toont dat aan. Dat, verbonden met het gegeven dat zij het zijn die kinderen verwachten, ter wereld brengen en verzorgen, geeft reden speciaal naar vrouwen te luisteren, als het over overbevolking gaat. --- Commissie-Dekker te drastisch door J.C. Sanders voorzitter van Nef anna (Nederlandse associatie van de farmaceutische industrie) Op de Podium-pagina van 7 mei reageert apotheker Maas Jan Top op het interview, dat Bram Pols met mij had over de plannen van de Commissie-Dekker om een positieve lijst' van 200 a 300 geneesmiddelen samen te stellen. Top (die het overigens met een aantal van mijn meningen eens is) heeft uit dat interview afgeleid dat ik toepassing van het 'essential drugs-principe' zou beschouwen als een vorm van geneeskunde van mindere kwaliteit. Hier is sprake van een flinke communicatie-stoornis. Nefarma erkent, en de jaarverslagen van onze Associatie getuigen daarvan, ten volle het nut van het essential drugs-beleid dat - gestimuleerd door de Wereld Gezondheidsorganisatie - gelukkig in een toenemend aantal landen wordt gevoerd. Waar het mij om ging en om gaat, is dat er geen aanleiding is om in ons land de keuzevrijheid van artsen en patiënten feitelijk zo drastisch als door Dekker aangegeven, in te perken. De kosten van de geneesmiddelenvoorziening zullen niet veranderen als er in plaats van uit tien geneesmiddelen tegen hoge bloeddruk die door de verzekering worden vergoed, gekozen kan worden uit vijf. Wat wél verandert is dat patiënten die nu juist pp het zevende of achtste beschikbare middel goed reageren, dat niet meer krijgen of slechts als ze het zelf kunnen betalen. Een ander duidelijk voorbeeld daarvan is 'de pil'! Soms is het. Top geeft dat zeer terecht aan, nodig keuzes te doen en niet alles wat kan ook altijd voor iedereen beschikbaar te stellen. Maar waarom zou je keuzemogelijkheden beperken, als dat geen wezenlijke (financiële) voordelen oplevert, niet tot een betere kwaliteit leidt, maar wel nadelen heeft voor individuele patiënten? Een recente literatuurstudie van de Vakgroep Praktische Farmacie te Utrecht heeft uitgewezen, dat toepassing van dergelijke beperkingen in welvarende landen veel problemen geeft en niet of nauwelijks tot voordelen leidt. Nogmaals: voor veel arme landen is het 'essential drugs-concept' een . ware zegen, omdat het ertoe leidt dat.de vaak uiterst beperkte middelen ten behoeve van een zo groot mogelijk deel van de bevolking optimaal worden besteed. Nederland behoort gelukkig niet tot die arme landen en kan zich daarom - bin- - . nen zekere grenzen - veroorloven voor allen (en niet alleen voor weigestelden) een meer op het individu afgestemde zorg te bieden. --- Mgr. Bomers (4) Advertenties getuigen soms van meer bezieling dan onze bisschop die in het nieuws komt. Mgr Bomers zet andermaal zijn talenten aan de dijk. Ooit een herder die zijn schapen 'koud' maakte? Fier is hij om de r.-k. traditie, fier is hij om zijn eigen positie, maar hij doet geen moeite om zoiets overtuigend waar te maken. Als traditie en geloofsgoed uit het verleden ons een toekomst moesten verzekeren, dan hadden we toch al lang échte herders voor alle schapen gekregen? Maak een museum van je kerk, psalmzingen doen we voortaan beter in de tram! Let niet op deze dirigent, want hij dirigeert de hemel! Harmonie is geen noot op zijn zang. Amsterdam Folkert van Galen ---