Schengen en organisatie van kritische burjjers van Europa' als het Cedri *), etl coördinatiepunt voor groepen !e opkomen voor de rechten van en migranten, waar-2"Uw\ al enige jaren tegen de naelige gevolgen van de eenwording Jn Europa voor hulpzoekenden en groepen van de bevol% Het verdrag van Schengen Frankrijk, Duitsland, Benelux) bevat Wieime bijlagen over de bestrij'n9 van terrorisme, drugs en de . °elating van vreemdelingen. De | artlenhang waarin deze zaken aan e orde komen, moet ons te den*e.n geven. /"Jn onrust gewekt zijnde door de 'Ie berichten van geheime over'nkomsten en gewaarschuwd oor de ervaringen in 1980 met de "handeling van migranten die oner de bekende 1 -novemberwet 'e'er|, heb ik de gelegenheid ge- Pen- mij door de Cedri geboden, prnen met nog twee landgenoten kontact te komen met vertegenoordigers van hen die zich in verzetten tegen het af- cnrikkings- en ontmoedingsbeleid ~a' in hun land tegenover vreemde'n9en wordt gevoerd. aar het eerste doel van de wette'lke regelingen is: te verhinderen at een vreemdeling binnenkomt, *'dt praktisch niemand zich aan de grenzen. Wie een paspoort heeft wordt sowieso doorgezonden naar een ander land, en zonder papieren mag men er niet in. De wet verplicht als het ware om op illegale wijze binnen te komen. Om bovengenoemde reden vernietigt men zijn paspoort. Aanvragen om asiel kunnen alleen gedaan worden op vier plaatsen bij de grenzen: Genève, Basel (op een schip), Zürich (Kreuzlingen) en Chiasso. De opvangkampen liggen geïsoleerd en worden bewaakt. Daar vindt een sortering (triage) plaats: Wie de 'normale' procedure mag volgen, wie de 'versnelde' (praktisch uitzichtloos). Beroep tegen deze beslissing is niet mogelijk. De omstandigheden van deze eerste ondervraging zijn ongunstig voor de aanvrager. De versnelde procedure is speciaal ontworpen om de zogenaamde echte vluchteling van de onechte te scheiden. Wie uit een land komt waar officieel geen mensenrechten worden geschonden, maakt al heel weinig kans erkend te worden. Wie geluk heeft kan na enkele dagen naar een opvangkamp in een van de kantons, waar een tweede ondervraging volgt en de hulpverlening aanwezig mag zijn. - Asielcoördinatie Zwitserland, een samenwerkingsverband van zes organisaties uit de asielbeweging, organiseerde een persconferentie in Bern over de verharding van de politiek ten aanzien van asielzoekenden, over de willekeur die in de wet werd ingebouwd en 'die de humaniteit maakt tot een luxe artikel. Van verschillende kerkelijke en juridische zijden werd bevestigd dat de asielpolitiek in het slop is geraakt. Voor de bewijsvoering droegen mensen die gemachtigd zijn van een asielzoeker concrete gegevens aan. Het instituut 'gemachtigde' is mogelijk interessant ook voor andere landen. Het betekent dat een vluchteling door iemand kan worden begeleid, die ook namens hem/haar kan optreden, die toegang heeft tot de ondervragingen en recht heeft op inzage van documenten enz. Deze personen beschikken daardoor over een goed inzicht in het verloop en de kwaliteit van de procedure. Het regende klachten van deze zijde. Opmerkingen als: intimidatie, gespannen klimaat, onvoldoende meest schriftelijke informatie, fouten in de registratie en het opzettelijk dwarsbomen van de gemachtigde, vielen voortdurend. - De asielbeweging in Zwitserland heeft al een lange traditie en wordt vrij breed gesteund onder de bevolking. Het is begonnen in 1973, toen Chilenen hun land moesten ontvluchten. Er verscheen een boek onder auspiciën van de Federatie van protestantse kerken, dat een verantwoording tracht te geven van het verzet. Het boek heet ook zo (Widerstand?) en het bevat bijdragen van verschillende auteurs. Behandeld wordt het recht op verzet in een democratische rechtsstaat. Het gaat over situaties waarin de legimiteit van beslissingen van de staat, hun verenigbaarheid met 'hoger recht' aan twijfel onder hevig is. Het begrip rechtsstaat wordt uitvoerig behandeld. De autonomie en de grenzen van de kerken. Gewetensbeslissing en gewetensconflict. De profetische opdracht van de kerk. Aanbevelingen voor het concrete handelen. Kortom, alle aspecten van burgerlijke ongehoorzaamheid. - Toekomstige ontwikkelingen Niet erkend worden als vluchteling wil niet zeggen dat iemand buiten gevaar is in het herkomstland of daarbuiten. Tegen dat gevaar zou toepassing van een artikel in de asielwet betreffende het niet-verwijderen (non-refoulement) werkzaam kunnen zijn. Daarin wordt het verboden iemand te dwingen naar een land te gaan waar op politieke gronden gevaar te duchten is voor lijf, leven en vrijheid. Dit artikel vindt nauwelijks toepassing. De afgewezen vluchteling wordt gemakkelijk de grens overgeschoven en aan de verantwoordelijkheid van het buurland overgelaten, dat vervolgens niet veel anders doet dan terugzenden naar het herkomstland. De asielbeweging denkt een beter gebruik te bereiken van de non-refoulement als onder meer voldaan wordt aan de eis van scheiding van asielbeleid en uitwijzingsbeleid, en het instellen van een instantie voor bezwaarschriften die onafhankelijk opereert van het ministerie. Daarnaast wil de beweging het werk uitbouwen van begeleide terugkeer en het zoeken van alternatieve vluchtwegen. Internationale samenwerking is daarom vereist. Verder werkt men aan het creëren van vrijplaatsen, het in stand houden van comités die in opvangkampen een kritisch oog en oor blijven, een netwerk voor begeleiding van en advies aan gemachtigden, controle op de vier kampen van eerste opvang (eentres d'enregistrement). --- Pharetra De kritiek van het studentenblad Pharetra op het dagblad Trouw (A. J. Klei, dinsdag 28 maart) herinner ik me levendig, omdat ik ons dagblad op kosten van enorm gezichtsverlies in die dagen heb verdedigd. Het volgende ter verduidelijking: Eindjaren vijftig, toen Bruins Slot en de AR zich nog niet hadden 'bekeerd' in de Nieuw-Guinea-kwestie (1963) namen vele studenten van de VU alles wat zich kerkelijk en politiek aandiende als gereformeerd onder vuur! Bij de door Klei genoemde kritiek van Pharetra op sportevenementenverslaggeving herinner ik mij de kritiek van een redacteur van Pharetra op een politiek commentaar in Trouw, die vernietigend voor Trouw uitpakte. Als archiefbediende (parttime) had ik toegang tot alle nummers van Trouw. Volijverig zocht ik in de Trouw-kranten naar het politiek getinte artikel, waarop de kritiek doelde, maar vond het niet. Ik deelde daarom de redactie van Pharetra mee, dat het artikel, waarop men kritiek had, onmogelijk in ons dagblad had kunnen verschijnen. Blijkbaar heb ik onder de redactie van Pharetra niet de verwarring gezaaid, waarop ik had gehoopt, want in een volgend nummer maakte de redactie bekend, dat het bewuste artikel wel degelijk in Trouw had gestaan, omdat op de achterkant ervan nog een deel te zien was van de onvolprezen 'Tekko Taks-strip. Zij het niet nederig, maar ik heb wel mijn excuses gemaakt. De door Klei genoemde drs. Schuman is na zijn eerste gemeente wetenschappelijk ambtenaar geworden van de VU en een door mij zeer gewaardeerd publicist! Lisse E. Boswijk --- Rectificatie. In de brief onder de kop 'Verpleegkundigen 7' in Trouw van gisteren wordt een voorbeeld genoemd: het maximumsalaris van een onderwijzer aan een basisschool zou 4 100 gulden zijn. De briefschrijfster had hier terecht het bedrag van 4 700 gulden genoemd. --- Liberale vrijheidsopvatting geen garantie voor opheffing armoede door B. Vijf vinkei en A. Kooi t Trouw van 18 maart leverden i- v?s Brenner en A. H. G. M. Spitho° een bijdrage aan de discussie t "*ƒ '>et initiatief van de Raad van f*ren de armoedeproblematiek • er de aandacht te brengen. I' signaleren tegenstrijdige oorder d n over dit initiatief en stellen, nai t zij de verschillende posities bed v"rt*en hebben: 'Eigenlijk ligt de n |caa9 naar de oplossing van het • l cd van werkloosheid en armoede I 6l eenvoudig. Inderdaad, de v aa9 naar de oplossing is heel een• udig. Dje wordt indringend en » ,'et mis te verstaan door de arme j vant van Nederland gesteld. Of het f aa9stuk van de oplossing zelf ook ' Wu envoudi9 is als de auteurs ons 1 'Hen doen geloven betwijfelen wij ' sirTk' 'n het artikel komt de oplos" ' en Van net ProDleem van armoede . werkloosheid neer op een keuze ssen de economische theorieën : n Adam Smith en John Maynard : darn Smith (1723-1790) stelde dat . anneer vrije individuen hun ecoi "lische eigenbelang volgen er als Wel*e'f een gemeenschappelijke i do 'stand zou ontstaan. Dit 'als t)e°keen onzicntbare nand geleide' . cnanisme wordt gestuurd door d(J COr|currentie tussen de individQen op de vrije markt, met name Nar de Pr'Jsvorming. De 'Wealth of tions' waar Smjth het Qver had js dat i^r uit9eb,even' en voor 20ver , jnj °innen de westerse naties al j?' evident geworden is, geldt dat ln *er voor de twee-derde wereld. I tra t'aren derti9 van deze eeuw hett ten economen veler landen l ' kapitalistische systeem meer bektand te9en crises te maken. De Joh ndste van deze economen is aar!? Keynes HiJ onderzocht naar 19?q in9 van de beurskrach van 9an de dynamiek van °P'en neer' mie Van de kaPitalistiscne econost ' en de mogelijkheid om door linaliteit' (mevrouw Korte-van Jrnel). We kunnen ons misschien **' een voorstelling maken van de van de voorstellen oor de samenleving als geheel. J°ederen zullen straks minder hiner ondervinden in het gewenste *'le verkeer dan sommige persofn. Er dreigt een verharding die in *le gevallen reeds voelbaar is in 6 verhouding tot 'vreemdelingen. Zwitserland: afschrikkings- en ontmoedigingsbeleid tegenover vreemdelingen. --- Misdrasj In de boeken 'Lukas, de Jood' en 'Zonder Tora leest niemand wel' heb ik samen met Wil Barnard laten zien wat het wil zeggen de evangeliën te lezen als midrasj. Een midrasj-verhaal moet vooral worden opgevat als een literaire creatie, echter met een godsdienstige strekking en verworteld in de geloofstradities van het jodendom. 'Midrasj' betekent tenslotte zoiets als 'onderricht. Belangrijk aan midrasj is, dat zij altijd gericht is op het heden, ook al vertelt zij met behulp van beelden of gebeurtenissen die ontleend worden aan het recente of verre verleden. Midrasj kan heel wel historische kernen bevatten, maar zal terwille van de strekking van het verhaal de historische gebeurtenissen transformeren tot 'heilsgeschiede nissen' (in meervoud!). Deze benadering van de evangelieverhalen als midrasj komt dicht in de buurt van de wijze waarop Ter Linden de bijbel leest. Ter Linden maakt er weer zijn eigen midrasj bij! Hoewel ik zijn benadering zeer kan waarderen, ontkom ik toch niet aan de indruk dat hij het joodse karakter van de evangeliën te weinig gewicht toekent in zijn beschouwingen. Wel is zijn uitleg actueel en vaak uitdagend, maar soms ook te gemakkelijk, te weinig aansluitend bij het gedachtengoed van het joodse milieu waarin de verhalen zijn ontstaan. Verhalen moeten heilsgeschiedenis actueel maken Niet helemaal ten onrechte spreekt Van der Meiden over prachtige eieren in de tekst verstopt, die Ter Linden er dan weer uithaalt. Daardoor ook kan ik mij voorstellen, dat zijn verhalen in de ogen van mensen als Spijkerboer en Van den Berg theologische diepgang missen, ja zelfs de theologie uithollen en van haar essentiële waarheden ontdoen. De persoon van de exegeet speelt wel een overheersende rol in Ter Lindens aanpak. --- Rondom Tien Aleid Schilder zou, zo zei ze me bij de televisie-opname van Rondom Tien over kerkverlating, nog laten weten wat ze van het programma vond. Dat heeft ze gedaan. Via Trouw van vorige week woensdag. Een merkwaardige vorm van communiceren. Enkele opmerkingen naar aanleiding van haar column. 1. Aleid Schilder 'leverde' ons voor het programma zon vijftig namen van kerkverlaters, inderdaad voornamelijk vrouwen. Onder hen een aantal dat de feministische theologie aanhangt. Voor een discussie over dat onderwerp lijkt me Rondom Tien niet het geschikte programma. Behalve feministen waren ook opmerkelijk veel lesbiennes bij de opgegeven namen, zo bleek uit de voorgevallen. Hun verhaal kreeg, en terecht vind ik nog steeds de nodige aandacht in het programma. De andere deelnemers aan het programma kregen wij door een oproep via de radio. 2. Aleid Schilder doet voorkomen alsof kerkverlating vooral een vrouwelijk probleem is - immers 85 procent van de brieven die zij door haar boekje ontving was geschreven door vrouwen. Een wonderlijke en weinig wetenschappelijke conclusie. Bij alle oproepen die wij voor Rondom Tien plaatsen, voor welk onderwerp dan ook, zelfs als het gaat om prostaatkanker, reageren voornamelijk, soms uitsluitend, vrouwen. Mannen generen zich kennelijk om openlijk over hun problemen te praten. 3. Een risicoloos programma, schrijft Aleid. Wel, ik bied haar hetzelfde honorarium als de vorige keer wanneer zij komt helpen, de meer dan honderd reacties van voornamelijk geschokte kijkers, te beantwoorden. Hilversum H. E.Mochel --- De bijbelse verhalen nu weer laten horen door Peter van 't Riet Bij de 'discussie' tussen Ter Linden, Spijkerboer, Van der Meiden en Van den Berg over het historische karakter van de bijbelverhalen (Trouw van 27 februari en 9 maart) bekruipt me - zoals zo vaak bij dergelijke exegetische debatten - het gevoel, dat het meningsverschil wel weer in een impasse zal eindigen, omdat men niet doordringt tot de kern. Ter Linden benadert bijbelverhalen sterk vanuit de methoden van de literatuurwetenschap, Spijkerboer vanuit de Barthiaanse theologie, Van den Berg vanuit een min of meer fundamentalistische theologie over de heilshistorie en Van der Meiden wil het, als ik goed begrijp, allemaal maar aan de geoefende knecht overlaten. De kern van de zaak is echter dat we in de bijbelverhalen en met name ook in de evangeliën te doen hebben met een vorm van joodse literatuur, ontstaan in het jodendom van de Oudheid. Daaraan gaan de vier deelnemers aan het 'debat' voorbij. En zolang men dat blijft doen, zal de discussie weinig vruchten opleveren. Het feit dat de evangeliën (daarover gaat het kennelijk voornamelijk) joodse geschriften zijn, heeft twee belangrijke consequenties voor de manier waarop zij moeten worden gelezen. Ten eerste is dat bepalend voor het literaire genre waartoe zij behoren. Ten tweede is dat bepalend voor de leef- en gedachtenwereld, van waaruit zij moeten worden verklaard. --- PODIUM Podium is een vrijplaats voor meningen van buitenstaanders die wij, om welke reden ook, belangwekkend vinden. De brievenrubriek is uitsluitend bedoeld voor korte reacties op berichten, artikelen en commentaren in Trouw. De redactie behoudt zich het recht van bekorting voor. Hierover en over het niet plaatsen (meestal wegens ruimtegebrek) kunnen wij niet corresponderen Brieven adresseren aan: Redactie-secretariaat Trouw, postbus 859, 1000 AW Amsterdam. ---