Miklós Batori heel nauwkeurig met gegevens Boeiende roman over geboortetijd van kerk door DRS. G.R. VISSER Hoe zag de gewone man de wereld in de dagen van de eerste zendingsreizen? In de gistende wereld van het Romeinse rijk werd de periode tot de verwoesting van de tempel in het jaar 70 gekenmerkt Boor geestvervoering, door gespannen toekomstverwachting dat elke dag de wederkomst en het koninkrijk der hemelen op aarde openbaar zou worden. Miklós Batori, een auteur, die in het Frans schreef, heeft zich in het leven van de gewone man uit die tijd verplaatst. Hij koos daarvoor de boeiende figuur van Marcus. Een voortreffelijke keuze, want wij weten dat deze Johannes Marcus jong sen, beschreven in de Handelingen, genoeg geweest is, om de gebeurtenismeer dan bijkomstigheden in het grote verhaal. Maar nu het verrassende van deze roman: Batori weet zonder veel nadruk deze kleine bijzonderheden zó in het geheel te passen, dat er een harmonieus verhaal ontstaat. onbevangen mee te maken. Marcus was 'een gewone man', omdat hij niet een discipel of apostel is geweest, maar wél zeer nauw bij het werk van Paulus en Petrus betrokken is geweest. Hij is met Paulus op weg gegaan op de eerste zendingsreis, al heeft hij het gezelschap vrij gauw verlaten. Hij wordt in de fragmenten van Papias 'de tolk van Petrus' genoemd, een historische mededeling buiten de Schriftgegevens om, maar waar. voor zover mij bekend is, nooit iemand een vraagteken achter heeft geplaatst. Gewoon en toch betrokken, mooier figuur kan men zich niet kiezen. 'k Moet altijd een zekere reserve overwinnen om een 'Bijbelse roman' te lezen. Of het is onwezenlijk en suikerachtig-romantisch, zoals in de werken van Douglas, óf het is gewild ruig. -zoals 'De gehoorzame dode' van Willem Brakman. Maar hier heb ik een boek zoals ik nog niet las. Ik kende Miklós Batori niet. Moor n%ken ik Miklós wel, en Marcus nog veel beter! Ik ben enthousiast over dit boek. Het is prijzig (ƒ 32.50) maar het is door Nijgh & van Ditmar ('s- Gravehage/Rotterdam) in groot formaat uitgegeven. Een turf van een boek. met zelfs een rood lintje als bladwijzer. Erg plezierig, want men leest het niet 'in één adem' uit. Daarvoor is het trouwens te mooi en daarvoor geeft het te veel. Prachtig zijn figuren uit de evangeliën ingepast in dit boek, door terloopse gesprekken. Het verhaal begint met die merkwaardige bijzonderheid, die alleen in het evangelie van Marcus te vinden is: de jongeman, die in de nacht van de gevangenneming wakker wordt, de straat op gaat en de stoet volgt. Algemeen neemt men aan, dat deze anonieme jongen Marcus zelf is geweest. Hoe Marcus met zijn moeder en met haar jongste broer Barnabas er toe gekomen waren om van Cyprus naar Jeruzalem te verhuizen moet men eigenlijk zelf lezen. De bijbellezer weet enkele feiten: de moeder van Johannes Marcus had een huis in Jeruzalem, royaal genoeg om gasten te ontvangen en gelegenheid tot samenkomsten te geven. Wij kennen haar dienstmeisje Rhodé. Wij weten dat haar broer Barnabas land bezat in de omgeving. Bovendien, dat zij Levieten waren en van Cyprus kwamen. Maar dat zijn in wezen toch knipsels. Dat is niet erg. want het zijn niet Daarmee heb ik eigenlijk al een antwoord gegeven op de vraag of de verwerking van summiere Schriftgegevens tot brede omschrijvingen en tot een 'roman' verantwoord is. Ik meen van wel. Een enkel foutje daargelaten: de tuin van Jozef van Arimathea wordt de tuin van Nicodemus genoemd. Maar op de bekende onzekerheden' kiest de schrijver zeer aanvaardbare oplossingen. Herinnert u zich, dat op de eerste zendingsreis drie mannen op pad gingen? De oudste was Barnabas. Dan ook Paulus en als derde kwam de jonge neef van Barnabas in aanmerking: Marcus. Na een boeiend verhaal over de belevenissen op het 'familie-eiland' wordt de grote oversteek van Pafos naar Klein Azië beschreven. Daar, in Perge, verlaat Marcus het gezelschap en hij keert naar Jeruzalem terug. Dikwijls heeft men naar een verklaring van deze desertie gezocht. Het meest aannemelijke is, dat de typische beschavingsjongeman Marcus afgeschrikt werd door het woeste gebied van afgesloten bergkommen dat we Klein Azië noemen. Hij 'durfde' niet. En om dit gebrek aan durf zou er bij het begin van de tweede zendingsreis een conflict zijn ontstaan tussen Barnabas en Paulus. Paulus wilde Marcus onder géén beging mee hebben. Barnabas wel. Dit eerste conflict in de Kerkgeschiedenis is zó hoog gelopen, dat er twee zendingsreizen ontstonden: de éne van Paulus en Silas over land en de andere van Barnabas en Marcus over zee weer naar Cyprus. Batori geeft een mij onbekende maar boeiende tip over de vraag: Waarom wilde Marcus niet verder mee? Hij zoekt de oorzaak in het verblijf van Paulus in Jeruzalem, vlak na zijn bekering (Hand. 9, vooral vers 26). Daar tracht Paulus zich bij de discipelen te voegen (en dat zal dan wel in het huis van Maria, de moeder van Marcus, zijn geweest! maar allen schuwden hem. daar zij niet konden geloven, dat hij een discipel was Reken maar. -dat Marcus met wijdopen oortjes naar die fluistercampagne tegen Paulus heeft geluisterd. Batori veronderstelt nu, dat daar iets van is blijven hangen bij Marcus en dat, toen in de laatste plaats op Cyprus Paulus het initiatief overnam van de door Marcus zo vereerde oom Barnabas, zich op zee een wrok heeft vastgezet in het hart van Marcus Giftige lasterpraatjes uil Jeruzalem f'Hij is niet echt bekeerd. . . hij wil als afgezant van de duivel bij ons binnendringen ... hij doet maar alsof hij ... enz.') verzieken de gedachten van Marcus zó, dat hij het met Paulus als 'afgezant van de Duivel' niet langer kan uithouden. Hij gaat terug! Wij moesten, een veertig jaar geleden, van prof. F. W. Grosheide vier gissingen over deze terugkeer kennen. Daar was déze niet bij. 'k Zou het een psychologische verklaring willen noemen. Interessant. Men behoeft het niet met Batori eens te zijn om toch geboeid zijn beschrijving op blz. 165 te lezen en daarna de twist bij het begin van de tweede zendingsreis (Hand, 15; in het boekblz. 188 vv.) en van de latere verzoening tussen Paulus en Marcus (2 Tim. 4: 11 'Haal Marcus af en breng hem mede, want hij is mij van veel nut voor de dienst'; in het boek blz. 292 vv.). Het is een lust deze fragmenten in het geheel van het verhaal te lezen. Even attendeer ik nog op een andere bekende onbekendheid: 'Welke kwaal heeft Paulus gehad als 'een doorn in het vlees'? Maagklachten, zegt Batori (o.a. blz. 299. Moor honderd pagina's eerder heeft hij het over hoofdpijnen en 'Zijn ogen waren niet erg goed meer' en 'Paulus schreef met grove hanepoten'). Om u een indruk te geven zou ik enkele fragmenten uit het boek moeten geven. Maar dit vraagt te veel plaats. Daarom volsta ik met u mee te delen, dat ik na lezing nog eens extra het boek heb doorgebladerd om de pagina's te ontdekken, waarop géén dialoog voorkwam. Op de 422 heb ik er 13 geteld. Dit is een aanvaardbaar criterium, ik geef het toe. De Samenspraken' uit de tijd van mijn knapenvereniging bevatten uitsluitend dialoog en waren nochtans niet levendig, hoogstens boertig. Maar u moet mij «eloven, dat déze dialogen als uit het Marcus-leven gegrepen zijn. Het is mij overigens niet duidelijk, waarom op blz. 37 staat: 'Op de middag van Pinksteren openbaarde zich eindelijk de Heilige Geest. In Hand. 2:15 staat, dat het 'de derde uur van de dag is' en dat is, nooit later dan v.m. 9 uur. Ik heb niet kunnen vinden, waarop Batorni zijn middag-theorie steunt. Een tweede opmerking: In de laatste helft van het boek wordt Petrus-in-Rome er wel een beetje bijgesleept. Dat zal wel met de (vermoedelijk Rooms Katholieke) traditie-opvatting van de auteur samenhangen. Hinderlijk is het niet. Met warmte beveel ik dit volumineuze hoek aan voor: de Bijbelvertellingen uit Handelingen in het basis-onderwijs. De Onderwijzer, die van Pinkster tot de zomervakantie wat extra moeite aan de Bijbelles wil besteden, moet ten Have e.a. dicht laten en dit boek gebruiken. de Bijbellessen op het Mavo en Havo. Ja, ik wéét het. . . in Mavo is er een examenklas en in Havo ook. Maar er zijn ook nog enkele 'gewone' klassen. Probeer het eens met dit boek. Causeren. kaartjes op bord. voorlezen van een fragment klassegesprek, u kunt er bij het afgaand getij van het schooljaar nog wekenlang lessen van maken. Chr. Pedagogische Akademie. Het zal ouders niet veel, maar hun kinderen zéér veel zoggen, wanneer ik schrijf, dat ik Batori nergens betrapt heb op ook maar één fout tegen dat, wat a.s. onderwijzers moeten weten: 'Het dagelijks leven in Palestina en het Romeinse Rijk. En de trant van schrijven is zó modern in de goede zin van het woord, dat hun kinderen in de klas uit dit boek kunnen leren hoe men levendig, reëel, nuchter, maar ook geboeid kan vertellen. Men heeft voor het vertellen uit de Handelingen de slagroom-romantiek van veel kinderbijbels niet meer nodig. Miklós Batori TOT AAN DE UITERSTEN DER AARDE (het verhaal van de apostelen) oorspr. titel Les va-nu-pieds de Dieu, 1967 Laffont Parijs. Nederlandse vertaling G. R. de Bruin 1970 Nijghen van Ditmar den Haag Rotterdam, geb. 422 bladzijden ƒ 32.50. --- Lopen bijna alleen nog in Finland Per auto naar het werk is heel gewoon geworden Van een onzer verslaggeefsters AMSTERDAM — Per auto naar het werk is in veel landen geen utopie meer Bij een onderzoek, dat Guüup en NIPO in Amerika, Japan, West- Duitsland, Finland en Nederland hielden, blijkt de auto, op Finland na, het meest voor dit doel gebruikte vervoermiddel. Amerika staat bovenaan: meer dan de helft van de werknemers spoedt zich per auto naar het bedrijf. In West-Duitsland is dat 26, \ederland IS pet. Fietsen wordt alleen nog in .V land en Japan gedaan, maar in ons land dan wel tweemaal zoveel. Bromfietsen komen in al deze landen voor (in Finland gaat men het meest daarop naar het werk), behalve in Japan. Het gebruik van openbare vervoermiddelen is, althans volgens de steekproeven, overal teleurstellend. Bussen teren naar verhouding de meeste werknemers (Finland en Japan staan beide met 10 pet. bovenaan), maar tram en metro halen nauwelijks een paar pet; in ons land beperkt het tram- en van mensen op weg naar hun werk zich tot niet meer Kt. Treiiu m Finland weer helemaal niet aan bod, m de •■e landen stapt 2 pet. elke dag in rein. maar in Japan 10. Lopen naar je werk schijnt alleen m Virland nog in trek te zijn: daar wandelt 27 pet. dagelijks op en neer, in Duitsland nog 13, maar in ons land neemt nog maar 4 pet. deze lichaamsbeweging Bijna twintig jaar geleden nam het NIPO hier eenzelfde steekproef. Hoe anders de situatie in 1952 was, blijkt wel uit het feit, dat toen nog 17 pet. te voet de afstand naar het bedrijf aflegde. Nu lijken er veel fietsers en bromfietsers te zijn (18 pet. van het totaal), maar in 1952 ging meer aan de helft van de werknemers per rijwiel. Bussen en trams namen in die tijd nog 12 pet. voor hun rekening, terwijl dat nu nog maar 4 pet. is. Dat komt natuurlijk ook, doordat toen niet meer dan 5 pet. zich kon permitteren per auto te gaan. --- De Haas/Van Brero in Apeldoorn ontslaat 40 man Van een verslaggever APELDOORN-SCHIEDAM — De tot het Uni lever-concern behorende Levers Zeep Maatschappij N.V.. in Schiedam en N.V. De Haas en Van Brero in Apeldoorn gaan met ingang van 1 januari volgens jaar hun verkoopactiviteiten bundelen. Als gevolg van deze maatregel zullen bij De Haas en Van Brero in Apeldoorn veertig werknemers worden ontslagen. Met de vakorganisaties is overeenstemming bereikt over een afvloeiingsregeling. In overleg met de vakoraties zullen de ontslagen werknemers de eerste tijd na het ontslag sociaal begeleid worden. De ondernemingsraad en het personeel van De Haas en Van Brero zijn gisteren over de maatregelen ingelicht. Momenteel werken bij het bedrijf in Apeldoorn 190 mensen. De door De Haas en Van Brero op de markt gebrachte wasmiddelen worden al vele jaren in de fabriek van Levers Zeep in Vlaardingen geproduceerd. Unilever wil door de samenbundeling van de verkoopactiviteiten 'haar slagvaardigeid in de wasmiddelensector verder vergroten. --- EMOTIE Het belangrijkste bij de tweede Ei is de zgn. emotie-opbouw. In een grote hal doorloopt de deelnemer (bezoeker) verschillende fasen waarbij hij geamuseerd, geschokt, geïrriteerd en bevrijd kan worden. Vijftien gulden voor drie dagen of zes gulden per dag kost de toegang tot Ei. op campings kan worden overnacht. Er zijn volop parkeerplaatsen, een café. een medische hulppost een crèche en een restaurant. Kinderen tot 12 jaar hoeven niet te betalen. Voor hen zijn er tekenfilms, Chaplins-films en een poppentheater. --- LAGE INBRENG Het krachtigste argument van de heer Verolme dat zulks wel het geval is. baseerde hij op de relatief lage inbreng van zijn bedrijf in de fusie in verhouding tot zijn wachtingen in de eens mr. Slotemaker komstkansen voor cern pas ontstaan na en fnf geworden dat het tot e wfliijt Rijn-Schelde-groep z°" dat de rederijen bij a t iHT» den geïnformeerd °l, oll* *l zijn opdracht tot de pen aan Verolme te ° .(t»h Eerder hadden de ie' de heer Verolme zl]"arlim actie als bijzonder ge» yM ficeerd. Een uitstel va»f volgens hen zonder B> kenen. I ia — --- Subsidie onderzoek van woningmarkt Van een verslaggever DEN HAAG — Minister Schut (volkshuisvesting en ruimtelijke ordening), heeft Gedeputeerde Staten meegedeeld te willen bijdragen in de kosten van woningmarktonderzoek (in beginsel 25 procent), als de subsidieaanvraag is voorzien van een advies van de adviescommissie voor de verdeling van de rijkssteun in de provincie. De minister wil dit advies, omdat hi.j wenst, dat initiatieven voor marktonderzoek binnen de provincie worden gecoördineerd. Regionaal woningmarktonderzoek verdient in het algemeen de voorkeur omdat het geen goed uitgangspunt biedt voor de meerjarenprogrammering van de woningbouw. --- Tomatenplukkers aan de dood ontsnapt PIJNACKER —Drie inwoners van Pijnacker zijn gisteren ternauwernood aan de dood ontsnapt toen de kas waarin ze tomaten aan het plukken waren eensklaps met donderend geraas in elkaar stortte. Toevallig werkten ze vlakbij een deur, waardoor ze nog bijtijds een goed heenkomen konden zoeken. Zodra ze buiten waren stortte het vierduizend ramen tellende warenhuis in. De gehele tomatenoogst werd door het vallende glas vernield. De schade bedraagt ruim een ton. De eigenaar, tuinder J. M. Kerklaan, kan de ƒ 100.000 niet als stormschade bij de verzekeringsmaatschappij declareren, omdat het op het moment van de instorting windstil was. Maandag was het hem opgevallen, dat de tien jaar oude kas scheef gezakt was. Hij had maatregelen genomen om hiertegen voorzieningen te treffen. --- Heenvliet en Geervliet tegen ICI Gemeenten vrezen bedrijf met gifgas \ au een onzer verslaggevers ROTTERDAM —De gemeentebesturen van Geervliet en Heenvliet hebben cle stnj( j tegen het plan van tle ICI-Nederland NV om bij Rozenburg een fabriek te bouwen, jn z;i! worden met liet uiterst giftige gas fosgeen. Dit gas is in de tweede wereldoorKf strijdgas. J Mocht een voorgenomen gesprek met het col'ege van Gedeputeerde Staten van Zuii -Holland geen succes hebben, dan zuller Heenvliet en Geervliet zich tot de mini .ter en staatssecretaris van volksgezondhi d wenden, in de hoop dat zij dan althans het besluit van het Rotterdamse gemeentebestuur om de ICI een voorlop-"e hinderwetvergunning te geven, nietig zullen verklaren. 'Die vergunning mag dan niet in strijd zijn met de wet', aldus een verontwaardigde heer Derksen, burgemeester van de tweelinggemeente Heenvliet en Geervliet, 'maar zij is in elk geval wel in strijd met het algemeen belang, en we zullen doen wat we kunnen om de bewindslieden hiervan te overtuigen. Erg veel verwachtingen hebben de de beide ernstig verontruste colleges overigens van hun actie niet. 'Nee', geeft burgemeester Derksen direct toe. 'reken maar dat daarvoor de onderhandelingen tussen de beide partijen Rotterdam en ICI al te ver zijn gevorderd. Volgens ons zijn ze zelfs al aan het bouwen. Vergeet niet de enorme economische belangen die hier in het spel zijn! Maar dat is voor ons beslist nog geen reden om hel hoofd maar in de schoot te leggen!' Maandagmorgen zijn de gemeentebesturen van de in de omgeving van de nieuwe fabriek te bouwen liggende gemeenten door de ICI-directie uitgenodigd voor een informatieve bijeenkomst, waarbij de nu ontstane situatie besproken werd. Deze bijeenkomst is volgens burgermeester Derksen bijzonder onbevredigend verlopen. 'Ze konden ons geen enkele garantie geven dat men de zaak bij een eventuele calamiteit in de hand zou kunnen houden. En d?t kort na die aanslag op de Gulf-raffinaderij. Menselijkerwijs gesproken hebben ze alles gedaan wat ze konden. Maar dat is voor ons beslist nog niet genoeg. Er zijn meer dan genoeg omstandigheden te bedenken waarin de veiligheidsmaatregelen niet voorzien', aldus de heer Derksen, 'en dan komt er een dodelijke gifgaswolk vrij die niet meer te stuiten is. door geen enkele rampenorganisatie. Dat moest zelfs de ICI-directie ons toegeven, al lachten ze de gedachte aan dergelijke calamiteiten als wat naief onder de tafel!' --- Levensgevaarlijk Een dergelijk groot risico achten de gemeentestuurders van Heenvliet en Geervliet absoluut onaanvaardbaar, vooral nu het gaat om een levensgevaarlijk gas als fosgeen. Men neemt het de gemeente Rotterdam dan ook bijzonder kwalijk dat in deze zaak niet meer openheid is betracht. 'Al was het alleen maar om niet zelf van gemeentewege mee te werken aan de verzwaring van de psychische druk op de bevolking van het Rijnmond-gebied, die toch al steeds groter wordt.' vindt burgemeester Derksen. 'De mensen hebben toch al het gevoel op een kruitvat te leven. Moet een gemeente als Rotterdam hier dan nog eens aan gaan meewerken?' vraagt de heer Derksen zich af. De beide colleges van B. en W. zeggen zich overigens bijzonder goed be- wust te zijn van der d* 1 economische beia''h dustriële mond-gebied een r" «j, ft gen zich daarna ff' g met deze ICI-vestig'>s* vol is, enof Rotterdam er niet <-a]tsP . 'ja' le zeggen, waar #1 moeten klinken. , 'Hoe kun je ei aan je mensen ve.Hat meester Derksen, a van. j"I de staatssecretaris heid het RUnm««St. rinsggebied verklap andere kant deze farbiek wel doodge / getolereerd. --- Van Harte-actie bracht genoeg op voor Van Buuren Van een verslaggever HILVERSUM — De 42-jarige W. G. van Buuren, afkomstig uit Rotterdam, die in Amerika een riwlhart kreeg, kan zijn reis naar Nederland maken zonder geldzorgen. De actie Van Harte, die de VARA gisteravond voor hem hield, had om acht uur al ƒ26.381 opgebracht. Er was een bedrag van ƒ 20.000 nodig om de heer Van Buuren en zijn echtgenote naar Nederland te laten komen. Daarmee zal de hartewens van de heer Van Buuren zijn vervuld. De man, die anderhalf jaar geleden een ruilhart kreeg en in Amerika woont, had te kennen gegeven, dat hij nog dolgraag eenmaal Rotterdam wilde zien. --- Verolme verliest kort geding Geen opschorting fusie met Rijn-Schelde-groep Van onze Haagse redactie DEN HAAG — De fusie-overeenkomst tussen het VeroH* en de Rijn-Schelde-groep behoeft niet te worden opgescll sident van de Haagse rechtbank, mr. Slotemaker deed de*1 in het kort geding dat scheepsbouwer Cornelis VeroW1 Jk staat der Nederlanden, de Rijn-Schelde-Groep, en VeroH" maatschappij had aangespannen. De heer Verolme had om opschorting van de fusie gevraagd, totdat een door hem aangespannen gewone gerechtelijke procedure zekerheid zal hebben verschaft over de rechtsgeldigheid van het besluit van de regering uitvoering te geven aan het fusie-advies van de commissie-Winsemius. De president van de Haagse rechtbank wees deze ets echter van de hand omdat de heer Verolme naar zijn mening onvoldoende heeft kunnen aantonen dat uitvoering van dit advies hem schade berokkent. --- Ministersconferentie technische samenwen DEN HAAG - Vetf „ J S van 19 Europese lan° VJ 'p de voorbereiding .va.ver'j Si ministersconferentie JM ■ projecten inzake »vete.nL « f technische samenwerk tief hiertoe is genome\ pese ministersconfer1, #'\\ vertegenwoordigers t 0 voot * | zijn gekomen, dat het pese ministereonie' jtP« ( moet zijn concrete ?'" tot gezamenlijke u,tv reeks projecten. _^*S\'- --- Vlaardingen wint haringrace IJMUIDEN — De tr*in race is dit jaar Vlaardingcn 1 van de stem uit Vlaardins1' gen 1 (Ursinus) ar"V voor hall' elf m de den, waar 84 kantjes den. De haring waS,aL,t'H Pi schillende vissersscHep » derii Kwakkelstein. \}l?m. In het kielzog van ac *fflL de VLI42 van de vi* , I Hoogendijk, die ter meerde om 'B ,f Omstreeks half &iA tWA\ 112. Alle haring ue',,aar»ll,'k overgebracht naar '^/l --- Zesendertig mille voor Breitner Op de dinsdag gehouden veiling bij Mak van Waay te Amsterdam heeft een portret van een jonge vrouw van de hand van Breitner ƒ 36.000,— opgebracht. Ook werk van andere meesters bracht hoge prijzen op. Zo werd een werk van Isaae Israels: 'Portret van een meisje' voor ƒ 12.000.— verkocht. Een ander schilderij van dezelfde meester bracht nog du i/ent! gulden méér op. 'Arabieren aan de maaltijd op een binnenplaats' ging voor ƒ 4600.— van de hand. Er heerste een willige stemming; er werd gemakkelijk verkocht. is. Want geacteerd wordt er niet. Er zijn geen dramatische handelingen. Er is wel beweging en geluid, maar geen leven. Er zijn alleen door zeven mensen uitgevoerde technische effecten om een tijdje naar te kijken. Toneelregisseurs zou het op een idee kunnen brengen hoe ze zon middeleeuwse veldslag eens op de planken kunnen proberen. Daar wordt meestal erg mee gesukkeld, en wat deze Gruppo laat zien, tot 6 juni, lijkt er een beetje op. --- Gruppo di Sperimentazione en King Lear in Mickery door BER lIULSING LOENERSLOOT — De Gruppo di Sperimentazione Teatrale Orsolino 15 uit Rome gaf dinsdagavond, voor het eerst in Mickery, een experimenteel schouwspelletje, dat Re Lear heet en verder met Shakespeares Koning Lear niets te maken heeft. Het had ook Richard. Henry, John, Macbeth of Fulco de Minstreel kunnen heten. Het ging om de kleren, (stok)paarden, schilden en speren, en wat je daarmee kunt doen. Je kunt er, zagen wij, heel langzaam, en dan even verrassend, een draaimolen mee maken. Je kunt er toernooitje en veldslagje mee spelen. Bij vol licht lijkt dat nog niks, maar met kleurige projecties in de donkere ruimte krijg je aardige effekten. Vooral als de witte schilden en vaantjes als losse, bewegelijke projectievlakken dienen voor een kleurenfilmpje met dezelfde verklede mensen op die, mooi gemaakte, .stokpaarden in een bar landschap. Daar horen dan geluiden op de band bij: gesproken teksten • die niemand hoelt -.taan, muziek, onweer, regen, storm en meeuwengekrijs. Dat geeft een vleugje krankzinnigheid van Lear. Hij scharrelt ook wat rond in een primitieve poppenkast, waarvan de voorstelling wordt overschreeuwd door de medespelers. Zijn afbeelding wordt ook een tijdlang bij stukken en brokken verschoven in een knap getimmerde witte lijst. Tenslotte zet een sneltekenaar hem nog in houtskool op papier en zwarte gedaantes vegen het weer uit. Dat zal Lears dood wel wezen. De groep is geregisseerd door Mario Ricci die, als u het mij vraagt, meer beeldend kunstenaar (decor.- costuumen effectenontwerper) dan dramaturg --- Antiekbeurs in Delft Van 17 juni tot en met 7 juli wordt in de zalen van het Prinsenhof te Delft de vermaard geworden oude kunst en antiekbeurs gehouden. De tentoonstelling omvat dit jaar zowel antiquiteiten als Oostaziatische kunst en Oudhollandse tekeningen en schilderijen. Met deze beurs richt de kunsthandel zich tot het grotere publiek, biedt zij een blik op de internationale markt en geeft zij gelegenheid tot vergelijken. De collectie zal zeer gevarieerd zijrn. Er zullen onder veel méér beschilderde vazen uit de K'ang Hsi-periode zijn, Koreaanse kakemono's, Amsterdamse zilveren luchters, Kaukasisehe tapijten, meubelen, grafiek en schilderijen, waaronder een Van Goyen, een Ruysdael, een Terborch en een Jan Steen. --- (ADVERTENTIE; »•■*''' \\m% DE SPAARBANK TE ROTTERDAM HOOFDKANTOOR BOTERSLOOT 25 Dit nummer bevat 18 pagina's --- Drie straaljagers bij Kaapstad verongelukt KAAPSTAD (Reuter) — Drie Zuidafrikaanse straaljagers zijn gisteren tijdens slecht weer tegen de Tafelberg bij Kaapstad aangevlogen. De elf bemanningsleden kwamen om het leven. --- Bezoekers van 'Ei' in Olst worden bij kunstuiting betrokken Van onze correspondent OLST — In 1969 trokken met Pinksteren ruim 18.000 mensen naar de manifestatie 'El' op het kasteel Groot Hoenlo in Olst Ei, opgezet als poging het samenbrengen van diverse kunstuitingen, muziek, beeldende kunst, poëzie, toneel en film, krijgt het komende weekend een vervolg. Zaterdagmiddag 29 mei. om 14.00 uur zal Pierre Jansen op het terrein van de voormalige steenfabriek Hengforden in Olst de tweede manifestatie Ei openen. Dit jaar wil de organisatie de bezoeker niet alleen laten kijken en luisteren, maar men tracht deze ook bij dit gebeuren creatief te betrekken, de bezoeker moet iets doen. Stichting V die de manifestatie organiseert heeft als doel het culturele leven in de regio omhoog te brengen, en zij is van mening dat de creatieve deelname van de mens aan de samenleving ten achter is gebleken bij de sociale, economische en politieke ontwikkeling. Met de manifestatie tracht men een relatie te leggen tussen de straat en het museum en wil men de kloof tussen kunstenaar en publiek trachten te overbruggen. 'Creativiteit en participatie' is het motto van de manifestatie. Olster verenigingen, middenstand, scholen, bedrijven en particulieren zullen hun bijdragen aan Ei leveren. Popgroep CCC, een geluidshappening Grin', een session van Willem de Beuker, een voorstelling van de accordeonvereniging 'Kunst naar Arbeid', in het toneelvlak: een parodie op Hair, poppentheater van Otto van Nieden, het Amsterdamse Werktheater, dichters en schrijvers met een write-in waarop bezoekers met behulp van een drukmachine zelf een bundel kunnen maken, een kerkdienst op Pinksterzondag, beeldende kunstenaars met exposities, een expositie van oude kaarten en prenten, een rariteiten ruilbeurs: dat alles staat op het programma van de Eiorganisatoren, een programma dat op 31 mei 's avonds wordt besloten met het optreden van de popgroep Super Sister en een Mickery-produktie. --- KUNST Plastiek in Deventer Op woensdag 9 juni zal de burgemeester van Deventer in het plantsoen aan de Karel de Grotelaan. een plastiek van de Andijker kunstenaar André Volten, 'De driehoeken' genaamd, onthullen. De zeven driehoeken zijn uit staal vervaardigd. De buizen hebben een diameter van vijftig centimeter. Ze zijn één tot zeven meter hoog. André Volten die thans in Amsterdam werkt ontving in 1964 de 'Prix de la Critique-1964'. --- Duikboot voor marine ROTTERDAM — B'JnU ij i " Droogdok MaatschaPP" # * door deze werf boot voor de marine , Het vaartuig heeft l . een atoomonderzeeei'ctK ■ gedreven door diese•. fi g ren. Het schip «£ jojj ( 'Zwaardvis' en zal & y beginnen aan een . --- Bestraling na operatie vermindert kans op kan LEIDEN - De *flp