Onze mentaliteit MAANDAG 28 december 1987. Ook het sportjaar 1987 ligt weer achter ons en er op terugblikkend, kunnen we niet vaststellen dat het ons veel vreugde heeft gebracht. In geen enkele tak van sport, met uitzondering van het kaatsen, draait Nederland nog mee in de wereldtop. Zelfs in de disciplines, die ook in Nederland op professioneel niveau worden beoefend, hebben we niet veel meer bereikt dan landen, die de beroepssport niet kennen, noch van kapitalistische, noch van socialistische aard. Het meest schrijnend is natuurlijk de uitschakeling van het Nederlands voetbalelftal in de kwalificatieronde voor het Europees kampioenschap. Het gelijke spel tegen Hongarije (1--1), de pijnlijke nederlaag (0-3) tegen Polen en de broodmagere zege op Cyprus (1-0) hebben ons met de neus op de feiten gedrukt: het Nederlandse voetbal is op sterven na dood. Lonkte twee, zelfs één jaar geleden nog het perspectief van een hergeboorte, we moeten nu vaststellen dat het Nederlandse voetbal zich alleen nog kan meten met het spel dat wordt gespeeld op IJsland, op Cyprus, in Luxemburg en in Andorra. De toeschouwers hebben de stadions verlaten. Het gemiddelde toeschouwersaantal sinds het begin van de competitie 1987-1988 is met ruim dertig procent gedaald ten opzichte van dezelfde periode in het vorige jaar, de schulden van het betaalde voetbal zijn met vijftig procent gestegen en nu al hebben de voornaamste sponsors aangekondigd dat zij het voetbal aan zijn lot zullen overlaten. Zelfs André van der Louw, toch de meest optimistische voetbalbestuurder sinds Karel Lotsy, liet op de jongste vergadering van de betaalde sectie in Zeist weten, dat hij een betrekking heeft aanvaard bij het Stedelijk Museum in Amsterdam, waarvoor hij sponsors gaat werven voor een reeks grote tentoonstellingen. De belangrijkste fabrikanten en importeurs van electronica in Nederland zouden al blijk hebben gegeven van hun interesse in dit soort projecten. Maar dat is niet alles. Oud- Ajax-voorzitter Harmsen heeft zijn voormalige club het aanbod gedaan de zogeheten skyboxen' voor eigen rekening te gaan exploiteren. Hij wil er klaverjastoernooien in organiseren. De erfgenamen van wijlen Peyenoord-voorzitter Kieboom hebben een bod op het gelijknamige stadion gedaan. Zij zijn van plan op de terreinen van het stadion een enorme kolenopslagplaats aan te leggen, nu sinds de vierde oliecrisis de aanvoer van Australische en Nieuwzeelandse kolen de Rotterdamse haven een enorme impuls hebben gegeven. EN nog zijn we niet aan het einde van deze ellendige litanie. Met de verkoop van drieëntwintig spelers aan buitenlandse clubs - de meesten behorend tot de nationale selectie of jeugdselectie - en het vertrek van niet minder dan vijf trainers over de grenzen, van wie het duo Cruijff-Kraay voor Juventus al na drie maanden competitie een gouden greep blijkt te zijn, lijkt elke hoop voor het Nederlandse voetbal verloren. Voorgoed, of in elk geval voor vele jaren. Voor het einde van deze eeuw zal Nederland in het voetbal geen rol van betekenis meer spelen en het voetbal in Nederland al evenmin. De vraag is gerechtvaardigd (al lijkt de beantwoording nutteloos): hoe is het zo ver kunnen komen ? Wie heeft (of wie hebben), wat heeft het voetbal in onze contreien de das omgedaan ? Het heeft geen zin om te verwijzen naar de zuigkracht van het buitenland: de vele miljoenen die daar in het voetbal zijn geïnvesteerd, hebben hun rente opgebracht in de vorm van publieke belangstelling, belangstelling van de media en derhalve in reclame voor de geldschieters. Waarom is dan een dergelijke ontwikkeling hier uitgebleven ? Waarom werd er het afgelopen jaar wel voor miljoenen geïnvesteerd in sporten als kaatsen en skütsjesilen, in het Wadlopen en fierljeppen ? Is dit een herleving van het nationale gevoel, een reactie op de jarenlange infiltratie van buitenlandse sporten als American football, cricket, ijshockey, rugby, snooker ? Is het zaalvoetbal hieraan schuld, het damesvoetbal wellicht ? Wellicht is de vraag eenvoudiger te beantwoorden. Het gedrag van de Nederlandse televisiekijker is veelzeggend: naar het stadion gaat niemand meer, maar de belangstelling voor voetbal op de televisie vertoont nog altijd een stijgende lijn. BBC 1 op zaterdag, de Sportschau op Duitsland 1 op dezelfde dag worden door miljoenen Nederlanders bekeken. Het is zo simpel: wie zou zich de moeite getroosten om naar Tatort te gaan kijken als het als voorstelling in een schouwburg zou worden vertoond ? Wie gaat er dan door weer en wind naar De Meer om daar tweeëntwintig jongelui te zien ronddraven, terwijl men thuis een veel betere voorstelling in veel geriefelijker omstandigheden krijgt aangeboden ? Zo zijn wij Hollanders nu eenmaal niet. Voetbal is een sport die een tamelijk stevige mentaliteit vereist, vooral van de toeschouwers. En die mentaliteit hebben we nu eenmaal niet. We zetten liever domino-stenen op in een goedverwarmde hal. LAMBIEK BERENDS --- Marathon-circus trekt over de grens Van Kempen-show ook al op Noors ijs OSLO - "Zo zijn wij dertien jaar geleden ook begonnen," mijmerde Hans Brandt langs de rand van de baan. Terwijl de marathonschaatsers hun rondjes op het kunstijs van het Valle Hovin-stadion van Oslo draaiden, kwam hij tot inkeer. Even daarvoor had de voorzitter van de Landelijke Technische Commissie Marathon van de KNSB zich namelijk nog erg kwaad gemaakt over de gebrekkige organisatie van de eerste officiële schaatsmarathon op Noors ijs. Naar Nederlandse maatstaven viel er wel het één en ander aan te merken op de gang van zaken in Oslo. "Wij zijn met het marathonschaatsen in eigen land verwend", besefte Brandt later. Je hebt dat pas in de gaten als je weer eens wordt geconfronteerd met feiten die zich ook bij de start in Nederland hebben afgespeeld." En toch hadden de Noren er op hun manier alles gedaan om de wedstrijd vlekkeloos te laten verlopen. Op enige ervaring kon de organisatie amper bogen. Niet zo verwonderlijk dus dat niet alles tot in de puntjes was geregeld. Het bonte gezelschap van puur Nederlandse marathonschaatsers streek gisteren in Oslo neer. Op uitnodiging van de Noorse bond waren 43 A-rijders en 11 Brijders afgereisd voor een Nederlandse' marathon over 100 ronden. Het doel was om in Noorwegen propaganda te maken voor deze, alleen in Nederland nog bekende, tak van de schaatssport. De organisatoren wilden het Noorse publiek kennis laten maken met dit fenomeen dat in ons land de laatste jaren zo enorm aan populariteit heeft gewonnen. Het initiatief daartoe was uitgegaan van het dagblad Akershus Arbeiderblad. Tweevoudig Europees kampioen Kai Arne Stensjemmet, als free-lancer aan de krant verbonden en sportredacteur Kjell-Gunnar Dahle waagden de gok. Met behulp van enkele sponsors en de Noorse bond - die voor het experiment 40.000 (!) gulden aan reis- en verblijfkosten voor de Nederlanders moest neertellen - werd het probeersel gewaagd. Richard van Kempen ...ook in Oslo de snelste ... fotoanp schaatsen , door PAUL VINKEN --- Boodschap En dat pakte al met al goed uit. De promotionele marathon werd weliswaar door slechts 200 toeschouwers bekeken maar kranten, radio en televisie besteedden in ruime mate aandacht aan het evenement. Bovendien hadden de Nederlandse rijders de boodschap goed begrepen. Nadat zij een dag tevoren in Den Haag een van de betere wedstrijden van dit seizoen hadden gereden, maakten ze er in Oslo een waar spektakelstuk van. Een spervuur van demarrages, het nemen van ronden voorsprong en de schier onverslaanbare Richard van Kempen als winnaar; het Noorse publiek werd, kortom, op zijn wenken bediend. Tevreden gezichten derhalve bij de organisatie. Dahle: "Dit was precies een wedstrijd zoals wij die voor ogen hadden. Wij zijn erg blij met de inbreng van de Nederlanders. Voor ons is dit het begin van het marathontijdperk in Noorwegen." Dahle vergat in zijn enthousiasme de nadelen van het opzetten van een marathoncyclus in Noorwegen aan te geven. Alleen de afstanden tussen de diverse ijsbanen zijn al dermate groot dat het initiatief daarop best eens zou kunnen stranden. Voor de Nederlanders kon de trip naar Noorwegen echter niet stuk. Nederlands kampioen Jan Kooiman: "Dit is toch hartstikke leuk. Wat mij betreft gaan we volgend jaar weer." Toch dreigde het experiment even de mist in te gaan. Nadat de marathon aanvankelijk was vastgesteld op het natuurijs van Lillestrem, moest deze worden verplaatst naar Oslo, omdat er door het late invallen van de vorst geen natuurijs was. Rommeliger verliep evenwel het gedoe rond het prijzengeld. Tegen de met de LTC gemaakte afspraken in kwam de organisatie met één grote hoofdprijs (een caravan) en twee kleine geldprijzen op de proppen. Kwanturn-ploegleider Jaap Nassette: "Wij zijn hier min of meer naar toe gelokt met een aantrekkelijk prijzenpakket voor een groot aantal rijders. Nu komen slechts drie jongens daarvoor in aanmerking. Daar passen we voor." Onder druk van de rijders slaagden Hans Brandt en de zijnen er in de zaak alsnog op te lossen. Het in Nederland gebruikelijke prijzenschema werd gehanteerd en de waarde van de caravan werd onder de deelnemers verdeeld. Achteraf bezien hadden Hilbert van der Duim en Piet Kleine dus best mee naar Noorwegen kunnen gaan. Het tweetal vroeg op voorhand om startgeld. Toen dat werd geweigerd bleven zij thuis; tot grote teleurstelling van het Noorse publiek en de organisatie. Dahle: "De namen van Van der Duim en Kleine, maar ook die van Yep Kramer, Robert Vunderink en Klaas Vriend zijn bij ons door het langebaanschaatsen bekend geworden. Van Richard van Kempen had bij voorbeeld hier nog niemand gehoord." De leider in het klassement om de KNSB- Cup bracht daar dus zelf verandering in. Op de inmiddels bekende wijze was hij zijn medevluchters Albert Bakker, Kooiman, Lex Cazemier, Jos Pronk en Yep Kramer in de sprint de baas. En hoe zat het met de Noorse inbreng? Van de kernploegleden was Rolf Falk-Larsen afwezig, bleef Geir Karlstad geblesseerd aan de kant en figureerden Björn Nyland, Nils Einar Aas en Oistein Hammeren. De overige deelnemende tien Noren en twee Zweden kwamen helemaal niet in het stuk voor. Het marathonschaatsen in Noorwegen heeft nog een Jan&e weg- te eann ... --- APPIE HAPPIE ...zwart gemaakt voor blanco cheque door DIK BRUYNESTEYN ---