Meningen VRIJ, ONVERVEERD Willekeurig Het tempo waarin het autoverkeer toeneemt, kan niet zo doorgaan. Al worden auto's iets schoner, al verbruiken ze per kilometer minder energie, toch zorgt de groei van het autogebruik er voor dat de milieubelasting nog elk jaar fors toeneemt. De keuze moet daarom zijn de groei van het autoverkeer af te remmen. Het gaat er niet om het autoverkeer alleen aan te Pakken; veel andere menselijke activiteiten zijn evenzeer fors i milieubelastend. Maar ieder zal moeten erkennen, dat het autoverkeer tot de grote boosdoeners behoort. Het autoverkeer heeft nog een ander aspect. Het creëren van de voorzieningen om al die auto's rijdende te houden, kost miljarden. Het lijkt langzamerhand een onbetaalbare klus ooit •tog eens al die files op te lossen die dagelijks zijn waar te nemen. Ook vanuit financieel oogpunt moet de automobiliteit met een kritisch oog worden bekeken. Bij de uitgaven voor de mfrastructuur (wegen, viaducten, tunnels) zal de prioriteit moeten liggen bij die voorzieningen, die de economische ontwikkeling gaande houden. Vanuit dat oogpunt is het niet verwonderlijk, dat uit de deze Week uitgelekte nota's inzake het milieubeleid en het verkeers en vervoersbeleid blijkt, dat op ambtelijk niveau verregaande maatregelen ten aanzien van het autoverkeer worden overwogen. Zo wordt gesuggereerd het autoverkeer vijftig procent duurder te maken. Binnensteden zullen taboe voor auto's Worden. Het woon-werk-verkeer per auto zal wordden beperkt door bedrijven slechts een klein aantal parkeerplaatsen ter beschikking te stellen. Parkeertarieven zullen verder worden verhoogd. En het openbaar vervoer wordt gestimuleerd. Ingrijpende maatregelen zijn onontkoombaar. Maar uit deze uitgelekte concept-rapporten rijst niet het beeld, dat nu al een helder antwoord voorhanden is. Het lijkt veeleer een willekeurige opeenstapeling van allerhande maatregelen, zonder dat de precieze effecten duidelijk worden. Ook kan men zich niet helemaal aan de indruk onttrekken,«dat de opstellers enigszins met het idee van 'autootje pesten' behept zijn. Maar concept-nota's zijn nog geen definitieve beleidsstukken. Het is aan de ministerraad straks met een doordacht geheel aan voorstellen te komen. Het milieuprobleem is nijpend, en daarom is haast geboden. Maar het kabinet moet in ieder geval wel zo veel tijd nemen, dat het pakket voorstellen straks °P een breed maatschappelijk draagvlak kan rekenen. Het milieubeleid is te belangrijk om het onderwerp van scepsis te laten zijn. --- BRIEVEN Ingezonden brieven kunnen worden ingekort. Plaatsing betekent niet, dat de redactie instemt met de inhoud. --- Bijzonder °ver Van Gogh wordt veel geschreven. Zijn schilderijen brengen veel geld op. Toen hij nog jeefde, leed hij armoe. Er waren 111 zijn tijd, net als nu, veel mensen die goed konden tekenen of Schilderen. Wie heeft nu ineens i uitgevonden, dat het werk van |' an Gogh iets bijzonders is? Handige zakenmensen hebben dOl riaar voren geschoven en ! Gaar lekker aan verdiend. Van °gh kon goed schilderen, maar , hij het nu zo veel beter kon an veel anderen, blijft toch een vraag. Amsterdam J. ROMEIJN --- Zeggingskracht fl reactie op wat Journaille allemaal te melden had over de Van °gh-heisa en de betekenis van (M Unstenaar in het algemeen Wet Parool van 31 maart) het °lgende. Terecht rijzen er veel raagtekens over de herdenking an een groot kunstenaar op eze wijze, en terecht komt er "nke kritiek op. Maar om dan °k maar de status en betekenis an de kunstenaar in diskrediet e brengen, voert wat ver. Het an Gogh-'offerfeest' en de algemene betekenis van Vincent van ! .°gh hebben weinig met elkaar u« te staan. Als je je alleen beperkt tot de erken en de hele achtergrond ontkom je gewoon niet aan de waarachtigheid en de zegpngskracht bij aanschouwing, aat Journaille eens goed naar j.'e tekeningen kijken, en de gril'gheid inzien en onderkennen. Amsterdam L.N. HOEKMAN --- Exact De foto op de pagina Hoger Onderwijs van Het Parool van 6 maart toonde mijzelf met twee meisjes uit de brugklas. Het onderschrift bij de foto luidde: 'Leerkrachten behandelen meisjes anders dan jongens. Ik wil niets afdoen aan het nuttige onderzoek van Hetty Deckers en Dorien Kristensen. Het toeval wil echter, dat ik als vrouwelijke docent én schooldecaan werk op een school waar zon negentig procent van de jongens én meisjes een exact vak kiezen, en waar meisjes niet anders behandeld worden dan jongens. Bij ons op school wordt gekeken naar de capaciteiten en interesse van de individuele leerling en kiezen de leerlingen wat ze willen en kunnen, ongeacht hun sekse. De foto is destijds gemaakt voor de in januari verschenen onderwijsbijlage en is niet bedoeld om ongevraagd 'uit de kast' te trekken als illustratie voor een verschijnsel waar ik part noch deel aan heb. Amsterdam M. VAN LELYVELD decaan Vossiusgymnasium --- Afvalonven niet bouwen door HARMEN BOS Minister Alders heeft vol trots de eerste paal geslagen voor de nieuwe vuilverbrandingsinstallatie in Amsterdam-West, precies op de plek die, te zamen met de dominante noordwestenwind, ervoor zorgt dat de rookgassen neerdalen op onze stad. Deze installatie heeft bijna de dubbele capaciteit van de oude en kost ongeveer een miljard gulden. De kapitaallast kan alleen worden opgebracht als de ovens dertig jaar lang 24 uur per dag liefst op volle capaciteit kunnen loeien. In die dertig jaar wordt dan ongeveer 14.700.000.000 ton aan gassen (dioxine, verzurende stoffen, water enzovoort) de lucht in geblazen, die wij vervolgens mogen inademen. Als de oven af is, zal onze zeer armlastige gemeente liefst alles erin kieperen om de kosten te dekken, ook het waardevolle organische afval, papier, hout en glas. Geld voor het opzetten van een degelijk recyclingcircuit is er dan niet; wat de burgers aan reinigingsheffingen betalen, moet grotendeels naar de financiers. Boudewijn Oranje (D 66) vindt daarentegen, dat er geen verband hoort te bestaan tussen de grootte van de oven en het gemeentelijk streven naar gescheiden inzameling en afvalbeper- Minister Alders van milieu heeft donderdag in Amsterdam de eerste paal geslagen voor een nieuwe vuilverbrandingsinstallatie. Harmen Bos, raadsfractiemedewerker van Groen Amsterdam, zet de bezwaren op een rij. king (Het Parool van 21 maart). Heel nobel, maar dat is hetzelfde als de tweede Coentunnel bouwen, de NS-bogen in de ringlijn niet aanleggen en tegelijkertijd zeggen dat je het openbaar vervoer wil bevorderen en het autoverkeer wil afremmen. Dat de oven aan de strengste normen voldoet, is niet waar. Minister Nijpels, geschrokken van de dioxine in moedermelk, stelde zulke strenge normen vast dat ze technisch onhaalbaar blijken. Amsterdam wil nu tweehonderd miljoen gulden investeren in een filterinstallatie, die niet voldoet. PvdA en CDA hebben nog voorgesteld zich op juridische gronden aan deze verplichting te onttrekken, maar dat is niet gelukt. Met de twintig cent per kilo, die we dreigen te moeten betalen voor ophalen en verbranding, kan een gescheiden inzamelsysteem voor organisch afval, papier, glas, hout enzovoort prima worden opgezet en verbeterd. Dat kan de huishoudelijke afvalstroom (en daarmee de vervuiling) met tachtig tot negentig procent verminderen en de werkgelegenheid scheppen waar Amsterdam al jaren krokodillentranen om huilt. Dat is pas sociaal milieubeleid, maar deze mogelijkheid heeft de gemeente in al haar wijsheid niet onderzocht. Het lijkt alsnog verstandig de contracten op te zeggen, de oven niet te bouwen en mogelijke claims te bekijken op hun redelijkheidsgehalte en ze maar voor te lief nemen. De bestaande oven kan nog jarenlang mee, totdat een slagvaardig milieuvriendelijk beleid effectief wordt. ledere partij die dit standpunt niet inneemt, bewijst de natuur, waar wij volledig afhankelijk van zijn, en daarmee de bevolking lippendienst. Dat die lippendienst noodzakelijk is voor de economie en de werkgelegenheid, is onzin: zonder natuur is er niets meer, ook geen economie. Hopelijk worden standpunten tijdens de college-onderhandelingen aangepast aan de ecologische en financiële werkelijkheid van de dag - niet alleen wat betreft de afvalverbrandingsinstallatie West. ©e laatste boom von Nederland --- Trias Politica Die filosofie van de 'Trias Politica' werkt niet meer. In de moderne staat, waarin de overheid op vrijwel ieder terrein van het maatschappelijk leven verbiedend, gebiedend, vergunnend of subsidiërend ingrijpt, is de wetgever, voor zo ver het aankomt op het ordenend 'maatwerk' dat de maatschappij verlangt, uitgepraat. In de wet kunnen nog slechts de kaders worden aangegeven, en het is aan de bestuurders (en hun ambtenaren) op grond van doorgaans niet nader begrensde bevoegdheden aan het ordenend beleid' gestalte te geven. Dat verschijnsel, door de bestuursrecht-juristen als 'de terugtred van de wetgever' aangeduid, zal de lezer die ooit met de bureaucratische beslissingsmacht te maken heeft gekregen, niet onbekend zijn. In de meeste gevallen krijgt de burger, die voor een bepaalde zaak de medewerking van het bestuur nodig heeft of de overheid juist 'van zijn lijf wil houden, nul op het rekest, wanneer hij naar de wettelijke regels vraagt waaruit zijn rechten zouden kunnen blijken. Dat geldt bij voorbeeld voor de binnenstadbewoner die tegen een nachtvergunning voor een café wil opkomen, voor de buitenwijkbewoner die te horen heeft gekregen dat hij de zonder vergunning gerealiseerde vergroting van zijn garage moet afbreken, voor de winkelier dié reclame aan zijn gevel wil hangen, en voor de jonge ondernemer die voor militaire dienst dreigt te worden opgeroepen, maar meent dat hij 'persoonlijk onmisbaar' is in de zaak. In zulke en vele andere gevallen zijn de rechten van de burger niet afhankelijk van wat de wetgever heeft geregeld, maar van de beoordeling van zijn 'geval' door de administratie, die de bevoegdheid heeft gekregen rechten en plichten van de burger door middel van een beschikking' (vergunning, aanschrijving, bevel enzovoort) bindend vast te stellen. Dat vraagt - althans voor wie de rechtsstaat hoog wil houden - om een nieuwe normering van het handelen van de administratie. Deze eeuw, vooral na de Tweede Wereldoorlog toen de verzorgingsstaat werd uitgebouwd, heeft de rechter behoorlijkheidsregels en fatsoensnormen geformuleerd, die de administratie bij de uitoefening van haar bevoegdheden in acht moet nemen. Die door de rechter als 'in het algemeen rechtsbewustzijn levende beginselen van behoorlijk bestuur' aangeduide normen vormen eigenlijk het noodzakelijke 'tegengif tegen het dreigende verlies aan bescherming van de 'burger ten gevolge van de overdracht van de macht door de wetgevende macht aan het bureaucratische apparaat. Wie de historische ontwikkeling van dat 'rechts-recht' beschrijft en de veelheid aan eisen van behoorlijk bestuur in kaart brengt, wordt zich bewust van het wezenlijke belang van die regels voor de bescherming van de burger tegen de door de wetgever niet gebreidelde macht van de administratie. FOTO DIJKSTRA De nationale ombudsman M. Oosting licht zijn klachten over 'verkrampt' bestuur toe. --- De groei van onbehoorlijk bestuur door MR P. NICOLAÏ In deze spannende tijd van afdruipende wethouders, geschrokken politici en verschuivende panelen in de richting van een meer bescheiden (stads)bestuur, wordt zichtbaar dat de verhouding tussen overheid en burger niet los staat van de politieke conjunctuur. Maar wordt de beleving van de 'arrogantie van de macht' door de burger werkelijk anders, als de samenstelling van de gemeentebesturen aan de nieuwe verhoudingen is aangepast? Is de beleving van die niet zelden ongrijpbare bemoeiing met de individuele vrijheid door die niet zelden grijpgrage overheid niet veeleer een structurele zaak - een van die 'grote vragen', die de samenleving (en de herboren bescheiden politici) tot inzet van de discussie zou moeten maken? De vraag van de begrenzing van de (al of niet arrogante) macht van het bestuur heeft de beoefenaren van het bestuursrecht al een eeuw lang bezig gehouden. Vroeger lag het zo eenvoudig. In de filosofie van de (klassieke) rechtsstaat kon en mocht uitsluitend de naar de 'volkswil' luisterende wetgevende macht aangeven, in welke situaties de rechten en belangen van de burgers mochten worden aangetast. En de rechterlijke macht was geroepen erop toe te zien, dat die wettelijke regels door de uitvoerende macht stipt werden nageleefd. Vandaag promoveert mr P. Nicolaï, advocaat en hoofddocent bestuursrecht aan de Universiteit van Amsterdam, op een proefschrift over 'beginselen van behoorlijk bestuur. In dit artikel gaat hij in op de betekenis van die beginselen, en op het belang daarvan voor de burger in zijn contacten met het bestuur. --- Zorgvuldig Die regels van behoorlijk bestuur bestrijken het hele gebied van problemen, die zich tussen burger en besturende overheid kunnen voordoen. Zij hebben niet alleen betrekking op de behandeling van de burger (informeren, waarschuwen, overleg, behulpzaamheid), op het motiveren van besluiten, of op de zorgvuldigheid van het door de ambtenaren te verrichten onderzoek. Zij omvatten ook regels, die van het bestuur nakoming van toezeggingen of een zorgvuldige en billijke belangenafweging verlangen. Wat een behoorlijk besturende overheid behoort te doen, staat op grond van de overvloedige jurisprudentie inmiddels dus wel vast. Een andere vraag is, of die door de rechter opgestelde behoorlijkheidsregels voldoende door de overheid worden nageleefd. Het toenemende beroep op de administratieve rechter en de toenemende hoeveelheid klachten die bij de (nationale) ombudsman worden gedeponeerd en gegrond worden bevonden, stemmen niet bepaald hoopvol. In zijn recent verschenen jaarverslag over 1989 wijst de nationale ombudsman op de veelheid van klachten, die verband houden met de traagheid van de overheid en met - wat hij noemt - een 'verkrampte' bestuurspraktijk. De gemeentelijke ombudsman (of eigenlijk: ombudsvrouw, want de functie wordt door Nora Salomons vervuld) spreekt in zijn (haar) jaarverslag van 'Kafka-achtige situaties, die door politiek verantwoordelijken niet te controleren zijn. Wie een blik werpt op de massa aan behoorlijkheidseisen die de rechters onder de noemer van 'beginselen van behoorlijk bestuur' hebben geformuleerd en die een wapen kunnen vormen tegen de 'arrogantie' van de ambtelijke macht, maar anderzijds in de praktijk waarneemt hoe vaak nog tegen die eisen wordt gezondigd, beseft dat hier een probleem aan de orde is dat - los van de politieke conjunctuur - om een meer structurele oplossing vraagt. In de Memorie van Toelichting bij het in 1989 ingediende wetsvoorstel van een Algemene wet bestuursrecht (waarin onder meer een aantal regels van behoorlijk bestuur' wettelijk wordt verankerd) wijst de regering op de veranderde opvattingen over de verhouding tussen bestuur en burger. "Naar huidig inzicht is het bestuur niet meer te typeren als de overheid die over de burger beslist zonder met diens zienswijze rekening te houden," aldus de regering, die zelfs de verhouding tussen burger en administratie aanmerkt als één tussen 'partijen in een wederkerige relatie. Dat zijn mooie woorden, maar het is de vraag of de realiteit van de bestuurspraktijk daaraan beantwoordt. --- Vuilnishoop let gehinderd door enig gevoel °0r historische nuncering Werpt Ad Bloemendaal in Het Parool van 14 maart Israëls (rechtse) politici en Zuid-Afrika's racis"sche patriotten op één ideologische vuilnishoop. Het blijft kennelijk moeilijk de unieke kenmerken van het op raciale uitgangspunten gefundeerde apartheidssysteem te on- aerscheiden van de conservatieve politieke stroming, die zich net alleen in Israël manifesteert, •naar overal waar vijandelijkheden dreigen. Keer op keer komt in de media suggesties tegen, dat de zionistische ideologie en praktijk synoniem of ten minste vergelijkbaar zijn met die van Je Zuidafrikaanse machthebbers. Welnu, laat het nog eens duidelijk gezegd worden. De theoretische grondslag van het apartheidssysteem stoelt op het besef, dat mensen niet gelijkwaardig z°uden zijn en dat deze ongelijkwaardigheid dient te corresponderen met ongelijke aanspraken °P de democratische grondrechen. Dit idee heeft niets van doen met gevoelens van nationaal Zelfbehoud en evenmin met religieuze overwegingen, verankerd |" de bijzondere verbondenheid, welke het joodse volk voelt met "et oorspronkelijke land Israël, n°e de huidige staatkundige grenzen daarvan ook worden gedefinieerd. Pogingen, zoals ooit schandelijk genoeg binnen de muren van de Verenigde Naties geschiedde, een op politieke opportuniteit gerichte gelijkstelling van het Israëlische en het Zuidafrikaanse model te accentueren, dienen nu eens definitief tot het verleden te behoren. Amsterdam DR L.A. VERDONER --- POLITIEK IN AMSTERDAM Zwaar weer op komst EN het geschiedde in die dagen, dat vanaf de IJ-oevers een schip koers zette naar zee. Het was drie etmalen na de val van koning Etty, en op het schip zaten angstig vier mannen bijeen, die besloten hadden een nieuw stadsbestuur te vormen. De oude bestuurders van de stad treurden nog over het wegzenden van de koning. Zijn positie was volgens de edelen onhoudbaar geworden. Hij had de stadsomroeper laten rondbazuinen, dat hij woelend in zijn hemelbed twijfels had over zijn aanblijven. Maar goddank, uiteindelijk kon hij toch de stadsomroeper rondsturen om te zeggen, dat hij in het paleis wilde blijven. Aan de kade keken de twee Van Duijnen, Roel en Jan, naar het uitvarende schip. Ze hadden twee zaken gemeen: hun naam en de wetenschap dat zij te licht bevonden waren om zeewaarts te gaan. Jan van Duijn, omdat hij bekend stond om zijn zwijgzaamheid in tijden dat het er op aan kwam; Roel, omdat hij steeds over bomen doorzaagde, hetgeen geen aanbeveling is voor een zeeman. De grote afwezige was schout Ed van Thijn. Hij wilde alleen zijn om het vertrek van de koning te verwerken. Achter een raam van de Schreierstoren staarde hij over het water. Hoe wreed was het lot. Hij, de schout, had de meeste druk op Etty uitgeoefend om het volk snel te vertellen, dat de de koning zou blijven en dat hij zijn lot in handen van de edelen, de machtigsten in de stad, wilde leggen. De koning had zich laten overtuigen, en stuurde een koerier naar de vergadering van de edelen om zijn besluit mee te delen. "U zeurt te veel, donder op!" brulden de edelen echter, die wel wat anders aan hun kop hadden dan de ziel van de koning. Schout Van Thijn voelde een vage pijn in zijn maagstreek. Hij zag het schip met de vier, en vroeg zich af of zij in staat zouden zijn zonder adviezen van de koning te regeren. En hoe zou het leven voor hemzelf worden, nu hij zich niet meer kon laven aan de bron van 'skonings wijsheid? "Het volk zou eens moeten weten hoe somber de tijden zijn," bromde hij. Aan boord van het schip was de stemming bedrukt. De last om een nieuw bestuur te vormen, woog zwaar. Maar verontrustender was, dat het er alle schijn van had dat vier man voor deze schuit te veel was. Moest Frank de Grave, de aanvoerder van de liberalen, het water in, of Jeroen Saris, de spreekbuis van het roerige volksdeel? Frank en Jeroen zouden zich aan elkaar willen vastgrijpen, maar beheersten zich. Ze wisten dat ze elkaar niet konden vertrouwen, en dat een simpel duwtje voldoende zou zijn om het aantal opvarenden met één te verminderen. Dat Louis Genet, de voorman van de edelen, aan boord zou blijven, leek zeker, en de positie van kapitein Riek ten Have, aanvoerder van de nieuwlichters die plotsklaps zo veel aanhang hadden gekregen, was onaantastbaar. Frank de Grave, Jeroen Saris en Louis Genet wierpen af en toe bevreesd een blik op kapitein Riek, die de pet diep over de oren had getrokken. Was hij wel de goede kapitein; had hij wel genoeg ervaring om het schip door hoge golven en langs klippen te loodsen? Rare snuiter, die kapitein Riek, en nog nooit had iemand hem aan het het roer van een schip gezien. Was de boot een vier zonder stuurman? Op de kade stootte Jan van Duijn zijn naamgenoot Roel aan: "Als die schuit op de klippen loopt, verzuipen wij tenminste niet," bromde hij. "Daarom had jij er eigenlijk op moeten zitten," grinnikte Roel. Jan vloekte. In de dranklokalen van de stad schuimde het bier. "Een rondje op het vertrek van de koning!" brulde de een. "Op de nieuwe tijden!" riep een ander. Er werd gespeculeerd over kroonprins Louis Genet. "Een goed huisvader," zei iemand. "Dat ben ik ook," bromde een ander. Aan de tap was iedereen het er over eens, dat de kroonprins een slimme was, dat hij knipbuigend alles zou doen wat kapitein Riek wilde, en dat hij geduldig zou wachten tot alles daardoor in het honderd zou lopen, zodat hij, Genet, en zijn edelen konden roepen dat het helaas niet anders kon, maar dat zij het roer overnamen. En het volk zou dan massaal de straat opgaan om de edelen te bejubelen, en met de opkomst van de nieuwlichters zou het gedaan zijn. Alles zou anders worden in het land, dat wisten de aanwezigen zeker. Het bestuur zou geen enkele beslissing meer durven nemen zonder raadpleging van het volk. Tijdens vergaderingen van het bestuur zou af en toe worden gepauzeerd om koeriers uit te zenden die boeren, burgers en buitenlui zouden vragen, wat de bestuurders in de volgende fase van de debatten moesten zeggen. In het drankhuis naast het Scheepvaarthuis, trefpunt van zeelui, was het stiller. De mannen bekeken kaarten van de zee en zochten de klippen en zandbanken op die het schip tegen zou kunnen komen. Opeens zwiepte de deur open een hoge stem riep: "Goeiedag allemaal!" Jan Pelleboer, dat kon niet missen. Een rare, die uit het gedrag van mieren, vogels en eksterogen kon opmaken, wat voor weer het zou worden. "Deze week redden de vier op de boot het nog wel," piepte hij. "Ik voel aan mijn water, dat eind volgende week zwaar weer op komst-is." "Kunnen we ze nog waarschuwen," vroeg iemand. "Het lot moet zijn loop hebben," zei De Waart. En daar namen ze er nog één op. FRANS HEDDEMA --- Capaciteiten Een 'behoorlijk bestuur' vooronderstelt een ambtelijke organisatie, die beschikt over de daartoe vereiste capaciteiten (voldoende ! personeel en - in de termen van \ de ombudsman - 'een toereikend niveau van juridische kennis') en over de juiste instelling (de ombudsman spreekt hier van 'eisen van professionaliteit', die bij voorbeeld 'betekenen dat - ook in uitzonderlijke situaties - het geduld van de ambtenaar groter moet zijn dan dat van de burger'). Het vraagstuk van de structurele verbetering van de relatie tussen burger en overheid is dus niet alleen een zaak van (individuele) ambtenaren die naar een zo behoorlijk mogelijke behandeling van de burger streven, of van de rechters en de ombudsmannen en -vrouwen die de nakoming van de 'beginselen van behoorlijk bestuur' bewaken. Het is ook een zaak van de politici, van wie sommigen zich na de laatste verkiezingen moeten heroriënteren op 'de grote vragen' die de huidige maatschappelijke, politieke en staatkundige ontwikkelingen«oproepen. Zo bezien wordt het garanderen van een 'behoorlijk bestuur' een van de 'topics' van de jaren negentig. En zeker in Amsterdam, waar door de invoering van zestien 'deelgemeenten' het bestuurlijke en ambtelijke professionele kader (en daarmee het juridisch kennisniveau dat vereist is voor een verantwoorde uitvoering van de veelheid aan regelingen) zodanig is verknipt, dat de dreiging reëel is dat de kloof tussen overheid en burger tengevolge van onprofessioneel, onbeholpen en onbehoorlijk bestuur eerder toe- dan af zal nemen. De handelseditie van het proefschrift is uitgegeven door Kluwer (585 blz., prijs ƒ87,50, ISBN 90.268.2008.9) ---