FILM IN AMSTERDAM Abschied vom falschen Paradis ★★★ (Dl 1989) Regie Tevlik Baser, met Zuhal Ocay. Turkse vrouw zit in een Westduitse gevangenis omdat ze haar man heeft vermoord. Pas daar ervaart ze iets van persoonlijke vrijheid. --- The cook, the thief, his wife and her lover ★★★★★ (Eng. 1989) Regie Peter Greenaway, met Michael Gambon, Helen Mirren en lan Dury. Fraaie beelden voor ontluisterende visie op de mensheid die zich vooral bezighoudt met vreten, zuipen, neuken, doden en wraak nemen. --- Dangerous ilalsons ★★★★ (VS 1988) Regie Stephen Frears, met John Malkovich, Glenn Close en Michelle Pfeiffer. Meeslepend verhaal over hartstocht, kille berekening en overgave aan de liefde. --- High hopes ★★* (GB 1988) Regie Mike Leigh, met Philip Davis, Ruth Sheen en Edna Dore. Aardig verhaal over doodgewone mensen, helaas net wat te karikaturaal. --- Indiana Jones and the last crusade *★★★★ (VS 1989) Regie Steven Spielberg, met Harrison Ford, Scan Connery en Denholm Elliott. De perfecte jongensboekenheid Indy op zoek naar zijn verdwenen vader die de Heilige Graal op het spoor was. --- De kassière ★★ (Nl 1989) Regie Ben Verbong, met Marion van Thijn, Monique van de Ven, Thorn Hoffman en Coen van Vrijberghe. Lief meisje raakt zwanger, haar vriend wordt vermoord en ze loopt weg van huis. Neemt het alleen op tegen de kille buitenwereld. Verbong besteedt helaas meer aandacht aan gedurfde beelden dan aan acteurs en verhaal. --- Kleine Vera ★★★★ (Rus. 1988) Regie Vasili Pitsjoel, met Natalia Negoda en Andrei Sokolov. Opzienbarende debuutfilm van de jonge regisseur Pitsjoel over het weinig vreugdevolle leven in de Sovjet-Unie, waar de jeugd even rebels blijkt als in het Westen. --- Last exit to Brooklyn ★★ (VS 1989) Regie Ulli Edel, met Jennifer Jason Leigh en Stephen Lang. Duitser verfilmde met matig resultaat het boek van Hubert Selby, dat een sensatie was toen het in 1964 verscheen. Verslag van de verloren generatie jongeren in Brooklyn. --- Leedvermaak *★★★★ (Nl 1989) Regie Frans Weisz, met Annet Nieuwenhuijzen, Kitty Coürbois, Pierre Bokma en Rijk de Gooyer. Indrukwekkend en bescheiden meesterwerk, gebaseerd op toneelstuk Judith Herzberg. Vrolijke bruiloft met talrijke joodse gasten blijkt alras niet vrolijk te zijn. De Tweede Wereldoorlog drukt nog altijd zwaar. --- De leip van tv 62 ★ (VS 1989) Regie Jay Levey, met Al Yankovic. 'Weird Al' maakte naam met parodieën op video-clips van Michael Jackson. Hier doet hij hetzelfde. Meg Ryan en Billy Crystal in de sprankelende relatiekomedie 'When Harry met Sally' --- Licence to kill ★★★★ (VS 1989) Regie John Glen, met Timothy Dalton, Robert Davi, Carey Lowell en Talisa Soto. Dalton geeft de meedogenloze geheim agent, zoals Fleming hem ooit bedacht, nieuwe allure. Bond wreekt zijn vriend Felix Leiter, die door drugsdealer is toegetakeld. --- Uit & Thuis RESTAURANT De allure van Berlages beurs GRAND CAFÉ BERLAGE is eerder petit dan grand. Meer dan een stuk of twintig tafels passen er niet in. Wat de nieuwe gelegenheid grootse allure geeft is vooral de locatie: de Beurs van Berlage. Gilian Schrofer, de directeur en initiatiefnemer, kon zijn geluk afgelopen vrijdag bij de opening niet op: "Het bedrijf is mijn kind en ik ben verliefd op het gebouw. De Beurs is zo fascinerend, zo tot in elk detail perfect." Zelf blijkt hij ook op de details te letten: het personeel is gekleed in door Schrofer ontworpen piccolo-achtige jasjes. Het bedrijf waarover hij spreekt is 'Beurs van Berlage Food and Beverage', een jonge catering-organisatie die zowel binnen als buiten de Beurs werkzaam is en bijvoorbeeld ook diners in de prachtige Berlagezaal verzorgt. Het grand café in de Toorophal moet het visitekaartje worden. Afgelopen zomer, toen er in de Beurs een tentoonstelling over Russische architectuur werd gehouden, richtte Schrofer er al een Russian Tearoom in, waar onder andere blini's en borsjt verkrijgbaar waren. Maar toen was de inrichting nog niet gereed. Op 1 december was de officiële opening: 's morgens in alle vroegte en kou sloegen vertegenwoordigers van de buren, onder wie de Effectenbeurs, met enige moeite hun flessen champagne tegen de buitenmuur stuk. Altijd weer een akelig gezicht. Aan het grand café is twee jaar gewerkt in overleg met de stichting Beurs van Berlage, het Cuypers-genootschap en de verhuurder, de gemeente Amsterdam. Men kan in Berlages sobere monument niet als een wildeman tekeer gaan. Een opening naar de tentoonstellingsruimte naast het grand café was volgens Schrofer handig geweest, maar aan de muren, het plafond en de vloeren mocht niets veranderd worden. Ook de tegeltableaus van Jan Toorop waren onaantastbaar. Architectenbureau Pieter Zaanen zette echter wel een duidelijk stempel op het interieur - strak, een grote counter in het midden- met als uitgangspunt dat de architect in een karakteristieke ruimte iets karakteristieks moet inbrengen. Om openheid te creëren naar het Beursplein werden er grote deuren van (verwarmd !) glas aangebracht. Het etablissement is het tegendeel van een bruine kroeg en sluit daarmee aan bij de trend naar luxueus uitgaan. De prijzen blijven echter binnen de perken, want, aldus Schrofer, "iedereen is welkom. De drempel moet niet hoog zijn. De Beurs heeft een culturele functie, er zijn tentoonstellingen en concerten en het gebouw is bedoeld voor alle Amsterdammers." Zij kunnen er koffie drinken, maar ook ontbijten, lunchen en dineren, 's Morgens is de keuze tussen een continental breakfast (croissants, koffie of thee, jus d'oranges voor ƒ6,50) en het lopend buffet (f 12,75 p.p.) 's Middags zijn er voornamelijk sandwiches en salades, maar men kan ook uitgebreider lunchen. 's Avonds barst het op de grote brasseriekaart pas echt los met gerechten van uiteenlopende herkomst, van tartaar met zuur en Amsterdamse frites tot ossobucco en couscous. Er zijn achttien voorgerechten, achttien hoofdgerechten en even zoveel nagerechten. De prijs van de voorgerechten varieer van ƒ 6,50 tot ƒ 25,50, de hoofdgerechten (vis en vlees) van ƒ 15,50 tot ƒ 26,50 en de nagerechten van ƒ5 tot ƒ13,50. Voor het laatste krijgt u appelsorbetijs met calvados. Bij de openingslunch was de bouillabaisse alvast een groot succes. De vissoep was lauw, maar wat donderde dat: er zaten héle gamba's in, zo werd luidkeels aan elke tafel geconstateerd. MARJA VERBRAAK Grand Café Berlage, Beursplein 3, Amsterdam (020-200595). Open 7.30-01 uur (vr.za. 02 uur). Ontbijt 7.30-10, lunch 12-15, diner 18-24 uur. Gilian Schrofer (r) en rechterhand Dick Taat in het nieuwe Grand Café Berlage foto petterik wiggers --- BOEKEN Kleine helden MARTIN CRUZ SMITH, de auteur die beroemd werd met het verfilmde Gorki Park, kwam met zijn derde titel Poolster. De in ongenade gevallen Moskouse inspecteur Arkadi Renko uit zijn eerste boek bevindt zich nu in de Bering-zee op een drijvende visfabriek, een soort strafschip. Hij werkt daar al een jaar in 'de slijmstraat', daar waar de bevroren vis aan de lopende band door de arbeiders schoongemaakt wordt en de mannen èn vrouwen constant overdekt zijn met een laag glibber afkomstig van rondspattende ingewanden en kieuwen. Ploegbaas Karp is naar goed oud kampgebruik een 'gerehabiliteerde' beroepsmisdadiger, een oerka, een van top tot teen getatoeëerd beestmens, wiens zwaar gehavende voorhoofd en schedel het werk van diverse kampbeulen is, die een bijtend zuur gebruikt hebben om teksten als "De Partij is een Hoer" en "Communisten Zuipen het Bloed van het Volk" er af te branden. Het is ploegleider Karp, die in zijn net een verdronken en misschien zelfs vermoord meisje ophaalt, de keukenhulp Zina 'die het met iedereen deed. Ar kadi wordt van 'de slijmstraat' gehaald en moet een discreet onderzoek instellen van de leiding. Maar omdat Arkadi dingen ontdekt die hij niet mag weten en niet achter de dingen komt die hij móet weten, blijven de moeilijkheden niet uit. Het gaat soms dan ook ruig toe in Poolster, maar het vrouwelijk personeel blijkt een hartje van Slavische peperkoek te hebben en de humor beperkt zich niet tot de Sovjet-slogans. Perestrojka of 'Een Nieuwe Manier van Denken' (p. 7L), maar niet heus. De Russen werken officieel samen met de Amerikanen in deze koude wateren, maar zon leuke spionagehobby hoeft daar toch niet direct voor overboord gezet te worden? De integere Arkadi, een soort op ijs gezette Len Deightoncreatie heeft onze sympathie, maar blijft ongrijpbaar. Mens en kleine held ofwel heldhaftig mens. Er valt veel te leren uit dit vaak spannende boek over het vissen en de navigatie in de ijszee, over menselijke verhoudingen, deugden en tekortkomingen van twee failliete systemen. Een stimulerend boek voor wie hoop heeft èn voor wie geen hoop meer heeft. OOK BIJ HELENE NOLTHENIUS, dit jaar genomineerd voor de AKOprijs met Een man uit het dal van Spoleto en van wie twee misdaadschelmenromans uit '77 en '80 werden herdrukt, zullen de eersten de laatsten zijn. Onder de titel Moord in Toscane werden twee verhalen die halverwege de veertiende eeuw spelen in één band uitgebracht. Het eerste deeltje, Geen been om op te staan, is lichter en speelser van toon dan het tweede, Als de wolf de wolf vreet, geestiger ook. Maar dit tweede deeltje is vooral maatschappijkritischer door de grote hoeveelheid informatie over de toenmaals heersende misstanden die erin verweven zijn, zoals inquisitie, uitbuiting van het volk, willekeur van de hogere standen en scherprechters die voor kleine vergrijpen oren, neuzen, handen en voeten afhakten. In Geen been om op te staan, het eerste avontuur in Moord in Toscane wordt de eenvoudige en goedhartige kloosterling Lapo Mosca - zijn orde is honderdvijfentwintig jaar eerder door Sint-Franciscus opgericht - er door zijn patergardiaan op uitgestuurd om in een benedictijnen-klooster in Sienna een relikwie, het been van de heilige Bartolo, op te gaan halen. Maar Lapo, ex-speelman en nog altijd met een tamboerijntje in zijn achterzak en een rondeeltje in zijn achterhoofd, maakt heel wat omwegen, waarbij hij geplaagd door honger en vlooien en passant heel wat misdrijven oplost. En bedenk toch, kleine en grote spaarders: "Wie arm is, heeft geen verplichtingen. Hij heeft niets te verliezen. Hij hoeft niets te bewaken. In de hemel krijgt hij voorrang." (p. 98) In het tweede avontuur Als de wolf de wolf vreet gaat het wat grimmiger toe. Lapo, die wel iets van Platon Karatejev uit Oorlog en Vrede heeft, wordt er ditmaal op uitgestuurd om een afgescheiden broeder, die met wat maten voor zichzelf begonnen is, tot andere gedachten te brengen. De inquisitie loert ten slotte overal op 'ketters. Op stap krijgt hij in de ruige bergen ten oosten van Florence te maken met roofridders, pelgrims, heksen, voor het leger wegtrekkende boeren en een overval van diezelfde boeren op het leger, dat in een smalle bergpas klemgezet en door de boeren met stenen bekogeld wordt. Een schitterende scène voor een Toscaanse western. De afgescheiden franciscaan treft Lapo al prekend in de dorpskerk:"... de hel zit tot barstens toe vol. Alleen al daaruit kunnen we afleiden dat het einde van de tijden nabij is: er zijn meer zondaars dan de hel kan bevatten." (p. 247). Dat er veel valt te genieten in Moord in Toscane is duidelijk. De schrijfster heeft een voorbeeldig gebruik gemaakt van haar kennis van de Renaissance, waarbij ze steun had aan oude kronieken en modern onderzoek naar de leefomstandigheden van de Toscaanse boerenarbeiders, pachtcontracten en testamenten. Een moraal heb ik in Moord in Toscane, waarin de strijd tussen Florentijnse Guelfen en feodale Ghibellijnen als achtergrondmuziek meeklinkt, niet kunnen ontdekken, of het zou moeten zijn: "Ga naar de oever, blijf zitten wachten / eens drijft het lijk van je vijand voorbij." (p. 72). MARGREET HIRS Martin Cruz Smith: Poolster, uitg. Lultingh (ƒ27,90). Heiene Nolthenius: Moord in Toscane, uitg. Em. Querido (ƒ29,90). Helene Nolthenius Martin Cruz Smith --- Batman ★ (VS 1989) Regie Tim Burton, met Jack Nicholson, Kim Basinger en Michael Keaton. Batman blijkt een slappe hansworst in een rubberen pak. De tegenvaller van het jaar. --- Blind chance ★★ (Polen 1982) Regie Krzystof Kieslowksi, met Boguslaw Linda en Zbigniew Zapaziewicz. Taai verhaal over student op kruispunt in zijn leven. --- Blind fury ★ (VS 1989) Regie Philip Noyce, met Rutger Haver. Mislukte action-comedy' waarin Rutger Haver als blinde Vietnam-veteraan met zingend zwaard kwalijk boevenpak te lijf gaat. --- Camille Claudel ★★ (Fr. 1988) Regie Bruno Nuytten, met Isabelle Adjani en Gerard Dépardieu. Langdradig en sentimenteel drama over het treurige leven van Camille Claudel, beeldhouwster en minnares van beeldhouwer Auguste Rodin. --- Dead calm ★★★★ (VS 1988) Regie Philip Noyce, met Nicole Kidman, Sam Neill en Billy Zane. Uitermate spannende, door Orson Welles nooit uitgebrachte film die zwaar drijft op de sfeer. --- The dream team ★★ (VS 1989) Regie Howard Zieff, met Michael Keaton, Christopher Lloyd, Peter Boyle en Stephen Furst. Vier psychiatrische patiënten belanden tegen wil en dank in Manhattan en raken bij moord betrokken. Matige komedie. --- A dry white season ★★★★ (VS 1989) Regie Euzhan Palcy met Donald Sutherland, Janet Suzman Zakes Mokae, Marion Brando, Susan Sarandon en Gerard Thoolen. Bewer king roman André Brink over blanke die de overheid verantwoordelijk stel voor de moord op zijn zwarte tuinman en diens zoon. --- Edge of sanity ★ (VS 1989) Regie Gerard Kikoine, met Anthony Perkins. Perkins in zijn zoveelste rol van psychopaat. --- De geschiedenis van Asja ★★★ (Rus. 1967) Regie Andrei Konchalovsky, met Iya Savina, Alexander Surin en Lyubov Sokolova. Sympathiek plattelandsdrama over jonge vrouw. --- Manhattan ★*★★ (VS 1979) Regie Woody Allen, met Mariel Hemingway, Meryl Streep, Dianne Keaton. Zoetzure relatiekomedie van Allen en ode aan New Vork. --- Marquis *★ (Fr. 1989) Regie Henri Xhonneux, scenario en ontwerp Roland Topor. Topor herdenkt op eigen wijze de bicentenaire van de Franse revolutie met een scabreuze fabel over de vrijheid van het individu en lofzang op De Sade. --- Mystery train ★★★★★ (VS 1989) Regie Jim Jarmusch, met Youki Kudo, Masatoshi Nagase, Joe Strummer en Screamin' Jay Hawkins. Drieluik waarin de vreemdeling in de VS centraal staat. Twee Japanse tieners, een Italiaanse vrouw en een Engelse arbeider zwerven door Memphis, waar de geest van Elvis rondwaart. --- Parenthood ★★★★ (VS 1989) Regie Ron Howard, met Steve Martin, Mary Steenburgen, Dianne Wiest, Jason Robards. Geslaagde familiekomedie. Ron Howard schildert met veel gevoel voor humor de ups en downs van een familie. --- Sex, lies and videotape **★★★ (VS 1989) Regie Steven Soderbergh, met James Spader, Annie McDowell, Peter Gallagher en Laura San Giacomo. Verbluffend regiedebuut en uitstekend acteerwerk. Een kijkje in de hersenpan van jonge Amerikanen bezig met sex, leugens, bedrog en zichzelf. --- A short film about love **★ (Polen 1988) Regie Krzysztov Kieslowski, met Grazyna Szapolowska en Olaf Lubaszenko. Maagdelijke jongeman beloert rijpere vrouw en wordt verliefd op haar. Als hij haar zijn liefdebekent raakt ze geïntrigeerd. Ze probeert hem duidelijk te maken dat liefde en sex los van elkaar kunnen staan. --- Skin deep ** (VS 1989) Regie Blake Edwards, met John Ritter, Alyson Reed en Vincent Gardenia. Matige wrange komedie van Edwards. Schrijver zwalkt van vrouw naar vrouw en verliest daarmee echtgenote, waarna hij zich onderdompelt in poel van drank en zelfbeklag. --- The time to live and the time to die *★★★★ (Taiwan 1986) Regie Hou Hsiaohsien, met Tien Feng, Mei Fang, Vu Anshun. Familiekroniek van Chinese familie die in de jaren vijftig de volksrepubliek verlaat en een nieuw bestaan opbouwt in Taiwan. --- Torch song trilogy ★★*★ (VS 1989) Regie Paul Bogart, met Harvey Fierstein, Arme Bancroft en Matthew Broderick. Homoseksueel, in de avonduren werkzaam als zangeres van smartlappen, probeert zichzelf te zijn, wat niet meevalt. Vooral zijn moeder is een stoorzender. --- ADVERTENTIE Sonesta Koepelzaal - Amsterdam Zondag 10 december -11.00 uur fe MANJA SMITS £§ ~harp Handel - Flothuis - Rota - Chatschaturjan - Donizetti O HEBEMENSINGA - viool 53 JEANNETTE KOEKKOEK - piano &n Saint-Saëns - Debussy - Fauré Toegang: f 6,06 en cjp/65+ f 5.00 UgMMW Stichting D.E. koffieconcerten. Impresariaat John de Crane 8.\.. pO HF (;ro«l Meuwland 10.1811 ET Alkmaar. 072-15 7311. --- Bagdad café *★ (Dl 1988) Regie Percy Adlon, met Marianne Sagebrecht, C.C.H. Pounder en Jack Palance. Dikke Duitse dame raakt verzeild in café in woestijn tussen Las Vegas en Disneyland. Komedie. --- Cookie ★★* (VS 1988) Regie Susan Seidelman. Met Peter Falk, Emily Lloyd, Dianne Wiest en Jerry Lewis. Gangster-komedie. Punkmeisje treedt als chauffeuse in dienst van haar vader, de gangster Dino Capisco. Aardig niemendalletje, dat drijft op de vaardigheden van de acteurs. --- Damnation ★★★★★ (Hong. 1988) Regie Bela Tarr, met Miklós B. Szekely en Vali Kerekes. Mensen proberen vat te krijgen op hun bestaan. Oogverblindende treurnis. --- TOP VIJF De best bezochte films van de afgelopen week: 1. Sea of love 2. Indiana Jones and the last crusade 3. Sex, lies and videotape 4. When Harry met Sally 5. The cook, the thief, his wife and her lover --- New York stories ** (VS 1988) Regie Woody Allen, Francis Ford Coppola, Martin Scorsese. Met Woody Allen, Mae Questel (deel Allen), Nick Nolte en Rosanna Arquette (deel Scorsese) en Heather McComb (deel Coppola). Niet helemaal geslaagd drieluik. Woody Allen is komisch doch een tikje oppervlakkig, Scorsese indringend doch te kort, Coppola gewoon teleurstellend. --- Sea of love ★★★★ (VS 1989) Regie Harold Becker, met Al Pacino en Ellen Barkin. Pacino na jaren terug in opwindende thriller als de Newyorkse politieman Frank Keiler, die wanhopig verliefd wordt op een dame, die verdacht wordt van een reeks moorden. --- Secret wedding *★★ (NL 1989) Regie Alejandro Agresti, met Tito Haas, Mirtha Busnelli en Sergio Poves Campos. Argentijnse speelfilm van in Nederland wonende Agresti maakt op even melancholieke wijze als op krachtige wijze duidelijk dat liefde tot mislukken is gedoemd onder een gewelddadig regime. --- See no evil, hear no evil ★★* (VS 1988) Regie Arthur Hiller, met Gene Wilder en Richard Pryor. Klucht waarin een blinde en een dove ten onrechte verdacht worden van een moord. --- When Harry met Sally ★★★*★ (VS 1989) Regie Rob Reiner. Met Meg Ryan en Billy Crystal. Perfecte relatie-komedie over de mogelijkheden en onmogelijkheden van een hechte vriendschap tussen man en vrouw. --- KINDERFILMS Jungie book ★★★★ (VS 1969) Prachtige, klassieke tekenfilm naar verhalen van Rudyard Kipling over de avonturen in de jungle van het jongetje Mowgli. --- Mijn vader woont in Rio ★★★★ (Nl 1988) Regie Ben Sombogaart, met Geert de Jong, Theu Boermans, Peter Faber en Wenneke. Meisje is vastbesloten haar vader in Rio te bezoeken, j maar deze zit in Nederlandse gevangenis. --- Pinokkio ★* (Rus.) Regie Ivan Ivanov-Vano. Rus- ( sische tekenfilm naar het bekende ver- I haal van Collodi over de pop die tot leven komt. Nederlands gesproken. --- Platvoet en z’n vriendjes ★ (VS 1989) Regie Don Bluth. Super- j sentimentele tekenfilm met baby-dinosaurusje, dat geheel alleen op de wereld komt te staan. Met hulp van zijn vriendjes gaat hij op zoek naar de Groene Vallei, waar alle blaadjes sappig zijn. --- Sjakie en de chocoladefabriek ★★★★ (VS 1971) Regie Mei Stuart, met Gene Wilder en Jack Albertson. Geslaagde jeugdfilm naar boek van Roald Dahl over kinderen die gouden papiertje om reep vinden en daarom op bezoek mogen in de chocoladefabriek. Verklaring van de tekens: ★★★** = zeer goed ★★★★ = goed **★ = voldoende ★★ = matig * = slecht t = draait morgen voor het laatst Zie voor bioscopen en aanvangstijden de agenda op pagina 10. --- PREMIÈRES De films die aanstaande vrijdag in Amsterdam in première gaan: 1. The Boost, cocaine-thriller met James Woods. 2. De Avonden, de bij voorbaat omstreden Reve-verfilming. 3. Yo soy el quetu buscas, Marquez-verf ilming in de serie 'Amores dificiles'. 4. Robby, Kalle, Paul, Zwitserse komedie waarin mannen tobben met 'de vrouw. ---