(Ingezonden Mededelingen) 5000.-. of méér salaris? I En wat hebt Gi] aan te I H bieden? Hoe «taat het I met Uw ontwikkeling? I I Studeer bij Resa en ver- I over dat wat Gij begeert! I I Vraagt ons prospectus: Staatsexamen A& B, I H.B.S. AA.B. Mulo. ■ I Onderwijzersakte. Bekende Schriftelijke Cutêum --- KOU GEVAT. Hoe verkort U de duur van Uw ongesteldheid aanmerkelijk en voorkomt erger? Aandoeningen der luchtwegen, hoest, bronchitis, griep worden het best bestreden door Phimeline. De samenstelling van deze heilzame stroop Is een garantie voor uitermate goede resultaten. Phimeline is tegen redelijke prijs verkrijgbaar bij Apothekers en Drogisten. --- -^-—-_______-___________-___•-—--——--^^________________- BRUINKOLEN ZONDER BON f 38.— per ton, gezeefd f 3— per H._. Franco huis. oók in 't Gooi F. REESEN EN ZN., - .tr,„?iI;\NDSTOFFENHANDEL WAVERSTRAAT 14-16, AMSTERDAM-Z. „... <«een filialen. Telef 26747 Wy wensen onze cliënten een voor' spoedig 1948. WOLTERING'S MEUBILERING MIJ. N'ieuwendijk-Damrak — Amsterdam vraagt voor de controle en Leiding der expeditie een zeer betrouwbare en actieve kracht. Sollicitanten dienen te beschikken over voldoende vakbekwaamheid (meubelmaker) en begrip van organisatie, goed me; personeel te kunnen omgaan en reeds als zodanig werkzaam te zijn geweest. Uitvoerige schriftelijke sollicitaties met opgave van leeftijd, godsdienst, vroegere betrekkingen en verlangd salaris aan de Direcnie, Damrak 97. --- Nederlands doden in 1947 Ds. B. J. Aris, predikant en journalist D. Goedkoop Dzn. Amsterdams scheepsbouwer W. R. Vliegen, Oprichter BJ).A.P. Mr W. L. baron de Vos van Steenxoijk, Voorzitter van de Eerste Kamer Geertruida van Vladeracken, componiste en voordrachtskunstenares Prof. dr. C. U. Ariëns Kappers, hoogleraar hersen-anatomie H. van Boeyen Oudminister van Binnenlandse Zaken Willem Pijper, Toondichtertheoreticus Han van Meegeren .schilder Prof. dr. J. J. Salverda de Grave, Hoogleraar Frans G. J. Geyssendorfer beroemd Indiëvlieger Frits Tartaud, Rotterdams toneelspeler Mr. L. J. A. Trip, Directeur Nederlandsche Bank Mej. mr. C. H. A. Bletz, eerste vrouwelijke notaris Mr. J. B. Kan, Staatsraad en sportsman Klaas de Vries, Lid vjd Onderwijsraad Frans Bastiaanse Dichter van Hollands natuur Prof. dr. H. Th. Obbink theoloog --- Bij ons is het nog zo kwaad niet!(??) Ï_>lJ ons is het nog zo kwaad niet! (??) Zo voelen duizenden Nederlanders het. Immers, indien wij ons afvragen, wat wij met onze vrijheid na 1945 gedaan hebben en wij kijken naar de toestand in West-Europa en in grote delen van de rest ivan de wereld, dan is het inderdaad in Nederland nog zo kwaad niet Onze nuchterheid is ons goed van pas gekomen. Velen begrijpen, dat je geen kwartje kunt uitgeven, als je maar een dubbeltje tot je beschikking hebt en dat wij de goederen, die wij nodig hebben, alleen zullen kunnen krijgen, indien wij ook zelf bereid zijn om te werken. Die nuchterheid heeft in de arbeiderswereld bijgedragen tot het grote besef van verantwoordelijkheid, dat voorkwam, dat de sociale spanningen zich in stakingen en onrust op grote schaal zouden ontladen. De arbeidsproductiviteit is in het afgelopen jaar opnieuw gestegen. Nederland is gemiddeld boven het vooroorlogse productiecijfer uitgekomen. Het gaat met ontzettend veel inspanning van alle betrokkenen, bemoeilijkt en vertraagd door allerlei maatregelen en door een enorme papierwinkel, waarvan niet iedereen overtuigd is, dat deze zinvol is. Er is zeer veel in ons land, dat weer vooroorlogs begint te draaien, ja, echt vooroorlogs. Dat is voor velen een reden tot vreugde. Luister ook maar eens in de Tweede Kamer, hoe vaak men kan horen: „Voor de oorlog hoefde dat niet, dus hoeft het nu ook niet." Het spreekt dus wel vanzelf, dat men ook in allerlei advertenties in de kranten weer ziet staan: „Levering als voor de oorlog." Die winkelier weet, dat hij daarmee zijn klanten een vertrouwd en veilig gevoel bezorgt. „Echt vooroorlogs!'' Woorden, waarbij ik mij wat kriebelig voel wor_en, zoals er duizenden lezers zullen zijn, die zich ook geprikkeld zullen voelen bij het lezen van de zelfgenoegzame titel boven dit artikel. Laten die lezers echter gerust zijn, daarom liet ik ar ook twee dikke vraagtekens achter zetten. Over die vraagtekens wil ik het nu verder hebben. Maar het zou onjuist en ook niet goed zijn om te vergeten, dat in ons volk sterke krachten ten goeie werken en dat eenzijdige critiek al te gemakkelijk gelijkenis krijgt met onredelijk en afbrekend' gemopper, waarvan wij al ruim ons deel hebben. Spanning brengt geprikkeldheid r\E eerste geprikkeldheid over deze titel komt uit de hoek van die duizenden, die _oor de spanning tussen lonen en prijzen niet in staat zijn de eindjes bij elkaar te krijgen. Daarbij denk ik niet alleen aan de arbeiders, maar ook aan die grote groep van kleine ambtenaren, die het met salarissen tussen de twee en vijf duizend gulden mpeten coen. Ik denk aan al die mensen, voor wie het eigenlijk gewoon is, dat hun kinderen studeren en die onmogelijk de twee tot drie duizend gulden kunnen opbrengen, die daarmee nu voor ieder kind gemoeid zijn, indien men niet in een universiteitsstad woont. Op elk inkomenniveau vindt men deze spanning en haar ellende. De grond van deze onvrede ligt in 't eenvoudige feit, dat men niet kan kopen hetgeen men redelijkerwils mag aannemen nodig te hebben. Elders in _e wereld tracht men dit op te lossen door het loon te verhogen, waarbij men vergeet, dat dit niet helpt indien de goederen, waarom het gaat, er niet zijn, afgezien nog van het feit, dat hogere lonen weer hogere prijzen veroorzaken. De Nederlander is nuchter en intelligent genoeg om dit te begrijpen. Hij schijnt echter tot heden niet sterk genoeg te zijn om door te zetten, wat menigeen als de beste oplossing beschouwt. Het gaat om behoeftebevrediging door stoffelijke dingen. Dat betekent dus behoeften aan de ene kant, producten aan (1g f_Tidsr6 __&,__- Met betrekking tot de behoeften, stuit men op het feit van de fantastische verarming van ons volk. Wij moeten eerlijk durven zeggen, dat een gemiddeld levenspeil, zoals Nederland dit voor de oorlog kende, nu onmogelijk is. Het enig bereikbare is, dat de verdeling van de armoede eerlijker is dan voor de oorlog, toen de werklozen het gelag van een zeer slechte verdeling op schrijnende wijze betaalden. Waar het indexcijfer van de lonen hoger ligt dan van de prijzen, zoals in sommige sectoren (landarbeiders), is inderdaad al wat aan deze betere verdeling gedaan. Voor alle ambtenaren geldt die verhouding niet en zij betalen dus terdege hun aandeel in dé verarming. Hetgeen de mensen kriebelig maakt is, dat er categorieën in het bedrijfsleven zijn, voor wie dit laatste niet geldt. Laat ons echter eerlijk zijn en erkennen, dat ook in de middenstand al groepen voorkomen, waarvoor het niet zo rooskleurig is en helaas, als onvermijdelijk gevoelde, zwarte kinen een ijzeren noodzakelijkheid van zwar- te goederenhandel meebrengen. Neen, alles met elkaar ligt de sterk- ste oorzaak voor spanning niet aan de kant der behoeften. Waarom geen productiewet? UETGEEN ons echter bepaald ergeren kan, Is het besef, dat de techniek eigenlijk in staat is om ieder vraagstuk van productie op te lossen en dat dit ten aanzien van de fabricage van een goed massaproduct in ons land niet gebeurt. Waarom wel een atoombom en niet een voldoende aantal kopjes en schotels? Voor die atoombom was een enorme door de staat opgezette organisatie nodig, waarin niet ledereen kon doen, waaraan hij het meeste verdiende. Dergelijke maatregelen durft het na-oorlogse Nederland echter niet aan. Onder het motto van de vrijheid in de productie-sector, wordt de vrijheid van duizenden om een behoorlijk servies te kopen de nek omgedraaid. Het gaat om de ene vrijheid tegenover de andere. Waarom wil minister Huysmans eigenlijk niet aan een productiewet ? In 't eerste jaar na de bevrijding werd in regeringskringen reeds ernstig gesproken over de volstrekte noodzakelijkheid om tot de fabricage van goedkope gebruiksgoederen te komen. Men was het er toen over eens, ook echter over het feit, dat het In Neder. SLECHTS EEN SOCIALISME land moeilijker zou zijn dan in het Engeland van de oorlogsdagen. Maar waar is dit goede plan gebleven? Ergens in een ambtelijke (s)lijmpot? Of zijn er andere weerstanden? Wij durven blijkbaar op allerlei gebied de naakte waarheid toch niet zo duidelijk onder ogen te zien als wel nuttig zou zijn. Wij zitten met een zeer onvolkomen distributie-apparaat, met overbezetting in allerlei sectoren, terwijl elders gebrek aan arbeidskrachten bestaat. Er worat aan alle kanten enorm gezwoegd, maar ik heb de Indruk, dat men aan de fundamentele constructiefouten maar liever niet begint. Waarom wordt er niet eens ronduit gezegd, dat het kleine-boeren-vraagstuk in Nederland: in wezen onoplosbaar is, indien _e keuterboer niet terug kan naar de vooroorlogse kippen en baconvarkens? Het is nu eenmaal niet mo. gelijk voor dezelfde melkprijs het gezin van een keuterboer op het zand in Brabant van acht koelen te laten leven, waaraan een flinke Noordhollandse boer met dertig koeien een goed bestaan verdient. Er is oppositie tegen de boterprijs. verhoging. Waarom wordt er niet ronduit gezeg-, dat bij de verhouding van de prijzen voor de verschillende zuivelproducten op de wereldmarkt en hun aspect voor de toekomst, de fabricage van boter uit melk uit een nationaal oogpunt eigenlijk onverantwoord is en men andere producten uit melk zal moeten graan maken? Weet men dat, dan begrijpt men ook a'at het een schijneconomie is om de boterconsump- dat de geestelijke krachten achter eigen standpunt kent Vrees voor radicale politiek Maar in de eerste plaats zou ik er op willen wijzen, dat wij allen toch zeer goed \veten, dat deze hele bureaucratie niet bedreven wordt door socialisten. Wij weten toch allemaal, dat er in het ambtenaren- KAN STERK £iV RADICAAL ZIJN tic en daardoor de productie te steunen door een abnormale subsidie. Eigenlijk zou men de kostprijs moeten berekenen en zo de fabrieken er toe brengen gecondenseerde volle melk e.d. voor export te maken. Begrijp mij goed, als man van het platteland vind ik dat persoonlijk ook onaangenaam, maar het is nu eenmaal een gevolg van de bittere nood. zakelijkheden, die de verarming van Nederland met zich meebrengt. Wij kunnen ons die luxe niet meer veroorloven. Waarom daar omheen te draaien ? Lezer, ik bedoel dit slechts als toevallige voorbeelden uit een sector, die nog tot de besten behoort. Zij dienen alleen om duidelijk te maken, dat wij in het afgelopen jaar niet de kracht hebben kunnen opbrengen om de vraagstukken, waarom het gaat, niet alleen tot in de diepte te peilen, maar ook aan te pakken. IJ wilt toch niet zeggen, dat een democratisch bestel in een noodtoestand, als waarin ook ons land thans verkeert, daarvoor de krachten niet kan opbrengen? Dat was het vooroorlogse gangbare verhaal van halve fascisten. Zij, die dit nu zeggen, hebben de schijn helaas weer mee. Zij kunnen er op wijzen, dat het na-oorlogse Nederland uitermate bevreesd is voor radicale, d.w.z. sterke politiek, die naar funda. mentele vernieuwing streeft. Wanneer men tracht na te gaan, wat er eigenlijk in wezen gebeurt, dan krijgt men vaak de indruk, dat bijna alle activiteit van de overheid speelt langs de oppervlakte van het leven. Men raakt alles aan de buitenkant aan, men tracht de pijn te stillen, maar ergens, diep verscholen in het organisme, zijn oorzaken werkzaam, die niet worden geraakt. Er zit een soort automatisme in het apparaat. Let bijv. eens op de door de oorlog veroorzaakte grote materiële verliezen, die het nodig maken het gehele deviezenverkeer aan banden te leggen. Aan die banden zitten weer andere dingen vast en zo ontstaat een enorm mechaniek van regels en regelingen. Zij, die deze bedenken, voelen er zich blijkbaar bij als een vis in het water. De slachtoffers, die ze moeten ondergaan, staren met verbijstering naar een ingewikkeld geheel, dat zij noch kunnen vatten noch feilloos uitvoeren. Ik krijg wel eens de indruk, dat diep onder de oppervlakte een soort collectief onderbewustzijn van het ambtelijke apparaat werkzaam is, dat blijkbaar niemand baas kan. Massa's in den lande uiten er hun ergernis over en roepen om vrijheid. Met de strijd tegen dit alles wordt bovendien politieke zwendel bedreven, waarbij men poogt de P. v. d. A. tot slachtoffer te maken. Dat is immers de partij, die voor geleide economie pleit en niet gelooft, dat wij er zonder deze kunnen komen? Vandaar, dat de woede van alle oppervlakkigen zich tegen deze partij keert. corps nog steeds slechts een kleine minderheid van socialisten op de leidende plaatsen aanwezig is. Neen, de grote massa van al deze regelingen, deze hele papierwinkel, is bedacht en wordt gaande gehouden door mensen, die van het socialisme niets moeten hebben. Zulke feiten geven ons te denken. Er schijnt zo iets te bestaan als een inwendige demonie van de moderne staatsadministratie, die met politieke overtuiging weinig meer te maken heeft. Het ware te wensen, dat de volksver, tegenwoordiging bij de algemene beschouwingen zich eens uitgeput zou hebben in pogingen om de achtergronden van dit probleem van de moderne staat te belichten. Het zou een afzonderlijke beschouwing waard zijn om na te gaan waarom het parlement in dit opzicht in gebreke blijft. Het is een merkwaardige toestand: de concrete problemen van financiën en economie zijn voor vrijwel alle leden te ingewikkeld en te moeilijk; de fundamentele, abstracte problemen van de moderne staat, die ik hier heb aangeraakt, laat men liggen. De straf is dan, dat men zich in de Kamer bezighoudt met talloze details, waarvan velen in ons volk het gevoel hebben, dat het daar in wezen niet om gaat. Verscholen fouten MEEN, inderdaad, aan de buitenkant van ons maatschappelijke leven Is het bij ons nog zo slecht niet, maar als men dieper graaft en naar de fundamentele ontwikkelingstrekken van de staat vraagt, dan ziet men, dat er aan de ene kant een administratie is, die als het ware een leven voert met een doel in zichzelf, vaak tegenover een regering, die aan de buitenkant van dit hele apparaat blijft opereren naast een volksvertegenwoordiging, die wel telkens op allerlei gebied vraagt om ingelicht te worden, maar die voor de meest fundamentele problemen geen oplossing weet te geven. Zo goed is het dus toch ook weer niet. Daarom zullen wij 1948 met vereende krachten moeten gebruiken om met nuchter critische zin voor het betrekkelijke van al het goede, dat wij in Nederland wisten te bereiken, hard te werken aan die fouten, die in de depte verscholen liggen en die kennelijk uit gemeenschappelijke trekken van ons gehele volk voortkomen. Ten aanzien van ons, als socialisten, komt daar nog iets bij. Willen wij in deze strijd de weg omhoog vinden, dan zullen wij niet alleen moeten weten, maar tot in onze ziel moeten beleven, dat socialisme meer en hoger is dan plan-economie. Wie dat niet met zijn gehele hart kan nazeggen, bedoelt nlijkbaar niet meer te zijn dan een van de radertjes uit die afschuwelijke papiermolen, waar ik het hierboven over had. In alle tijden bracht het socialisme de strijd voor een zodanig maatschappelijke orde, dat daarin de nooit ophoudende drang van de mens naar gerechtigheid en gewone menselijkheid bevrediging vinden kan. De strijd voor een orde, waarin geen menselijke waarden worden vertrapt en gekneveld. Dat is geen wereld van mechanische gelijkheid tussen mensen, die niet bestaat, maar wel waarin die, van menselijke willekeur afhankelijke ongelijkheid' van levenskans is weggenomen, die in de diepte noch de Christen noch de humanist verdraagt. In dat alles is plan-economie alleen maar een hulpmiddel tot het doel. Eén uit vele en evenmin zonder gevaren als enige maatregel in deze eindige mensenwereld. Zij past in deze phase van onze technisch-economische ontwikkeling. Maar in dit aardse bestel geldt niets voor de eeuwigheid. In een vorige periode leek zonder staatsbezit van alle productiemiddelen geen socialisme mogelijk. Men is er nu wel achter, dat ook daarvan het volledige heil niet is te verwachten, doch dat het ook maar een middel is, dat niet eens helpt tegen alle kwalen. Zo is het ook met de planeconomie. Het eigenlijke en wezenlijke ligt dieper. Niemand treedt voor het vuurpeloton ten behoeve van plan-economie, ook niet voor de verzorging van de ouden van dagen, maar wel als het moet voor die opvattingen van het menselijke leven en van de menselijke persoonlijkheid, die ons er als politieke partij naar doen streven in het leven van alle dag deze zelfde practische dingen te verwezenlijken. Pas wanneer de socialist in 1948 beseft, wat er achter zijn socialisme aan geestelijke krachten ligt, kan het sterk en radicaal zijn. ff IJ hebben prof. Schërmerhorn bereid gevonden voor onze Oudejaarseditie een woord van overdenking te schrijven. Hij koos als opschrift: Bij ons is het zo kwaad nog niet.' met dubbele vraagtekens. Waarom deze vraagtekens? Professor Schermerhom zet het op zijn eigen boeiende wijze uiteen. --- WEDEROPBOUW: maar met Veel moeite! Het herstel van Nederland mag op de vreemdeling, die ons land bezoekt, dan een gunstige indruk maken, een balans van de wederopbouw aan het einde van dit jaar geeft een sober beeld. Het zal nog minstens tien jaar duren alvorens de door de oorlog in de bebouwingen geslagen wonden zullen zijn hersteld en de achterstand in de bouwnijverheid zal zijn ingeslopen. In 1947 is het woningtekort nog toegenomen met 30.000 boven het tekort, dat reeds door de oorlog was ontstaan. In het gunstigste geval kunnen wij in 1949 zo ver zijn, dat de woningnood niet meer zal toenemen. In de komende tien jaren zal de woningproductie moeten worden opgevoerd tot ver boven de grootste woningproductie van voor de oorlog om de achterstand in te halen. Dat zal alleen mogelijk zijn, wanneer er gebruik wordt gemaakt van fabriekmatige bouw, waartoe fabrieken zullen moeten worden opgericht, die te zamen in staat zijn tien a twintig duizend woningen per jaar te leveren. De voornaamste factoren, welke het tempo van de wederopbouw vertragen, zijn het gebrek aan geschoolde arbeiders, die bovendien, voor zover beschikbaar, moeilijk te krijgen zijn naar de gebieden, waar hun arbeid het meest nodig is, het gebrek aan en de slechte toevoer van materialen, de onzekerheid, die ook in het afgelopen jaar nog bestond over de financiering en de onmogelijkheid voor velen om hun plannen te financieren. Het aantal bouwarbeiders is teruggelopen van ongeveer 200.000 in 1939 tot ongeveer 158.000 nu. Velen zijn in militaire dienst en bovendien heeft in de bezettingstijd de mogelijkheid tot scholing ontbroken. Daardoor konden geen nieuwe arbeiders de wegens hun leeftijd afgevallenen vervangen. Verder schat men de arbeidsproductiviteit gemiddeld op 60 % ■ Samenwonen VOOR de komende jaren zal dus de enige oplossing samenwoning moeten zijn. Dit is een somber vooruitzicht, doch ook hierbij moet men denken aan de armoede, waarin wij door de oorlog vervallen zijn. Ook op dit gebied zullen wij de welvaart van voor 1940 met noeste vlijt en het brengen van offers moeten terugverdienen. Toch blijkt uit de cyfers, dat het tempo van de woningbouw toeneemt. In 19Jf6 werden er ïlhk woningen gebouwd, doch van 1 Januari tot 1 October -9-J7 waren er reeds 5000 gereed. Hoe het tempo oploopt blijkt uit het feit, dat op 11 November het cijfer reeds 7775 was geworden en op 31 December in toiaal over dit jaar 10.000 huizen klaar gekomen. Bovendien zijn er nu nog 36.000 woningen in aanbouw, waarvan een goed deel in 191/.8 afgemaakt zal worden. Daarbij zijn de 400.000 licht beschadigde woningen thans weer alle bewoonbaar en van de 41.000 zwaar beschadigde 36.500. Er zijn 126 montagewoningen gebouwd en 1586 stuks in aanbouw. Men mag verwachten, dat in IS4B 5000 montagewoningen in uitvoering zullen zijn. Over een der zwaarst geteisterde gebieden, West-Zeeuwsch-Vlaanderen, zijn belangwekkende cijfers beschikbaar. Volgens de woningtelling van 1 Juni waren er 7129 woningen nodig op een bevolking van 24.815. Er waren er 5194 beschikbaar, 1018 worden er bewoond, ofschoon zij nog niet hersteld zijn, 43 zijn er zwaar beschadigd en 700 zijn er in aanbouw. Wanneer dus alle huizen' hersteld zijn en de woningen, die nu in aanbouw z ..v, gereed gekomen zijn, zal het tekort nog 174 stuks bedragen, dus nog geen 3 %. r\E financiering is het moeilijke punt u bij de wederopbouw van boerderijen. Vele boeren zijn niet bij machte, de gevraagde bijdrage a fonds perdu te storten, terwijl anderen bezwaar hebben, zich te verbinden aan een nog onbekende regeling. Er zijn na de bevrijding 4563 noodboerderijen gebouwd en 6150 noodstallingen. Er zijn 5000 nieuwe boerderijen nodig en dan moet men de noodbehuizingen nog vervangen door definitieve. Sinds de bevrijding zijn er 117 nieuwe boerderijen herbouwd van de 8612, die verwoest waren. Daarbij zijn nog herbouwd wegens brand en nieuwbouw samen 93, zodat wij bij het einde van dit jaar over 210 nieuwe boerderijen beschikken. Van de gedeeltelijk beschadigde zijn er nog 260 gereedgekomen. In 1948 verwacht men, dat er 745 nieuwe boerderijen gereed zullen komen, indien de materiaalpositie geen roet in het eten gooit. Slechts de vorderingen met onze bruggenbouw rechtvaardigen het optimisme, waarmede de buitenlanders onze wederopbouw beoordelen. Vele bruggen zijn in het afgelopen jaar gereed gekomen en de nog niet voltooide zullen grotendeels in de zomer van 1948 gereed zijn. Aan weg- en waterbouwkundige werken heeft Nederland tot 1 October 1947 een bedrag van ƒ 132,3 millioen uitgegeven. Aan woningen, openbare gebouwen, fabrieken en andere bedrijfsgebouwen legde ons land in 1947 f 582 millioen ten koste tegen ƒ5lO millioen in 1946 (herstel, nieuwbouw en onderhoud). bruggen ging het beter.... --- OP KRAAMVISITE De ontstelde wereld: „Sprekend zijn vader.... helaas!" ---