Nog nimmer waren de spanningen zo fel! DE GEBEURTENISSEN VAN EEN JAAR VAN MAAND TOT MAAND 1947 GEEN enkel jaar kan in een enkele formule worden samengevat, maar ieder jaar vertoont toch iets kenmerkends dat voor de belangrijkste landen geldt, en dat daardoor in de geschiedenis, die alleen geschreven kan worden door het weglater van bijzaken, en door het pogen te onderkennen van de hoofdzaken, als het wezenlijke van het jaar naar voren komt. Zo zouden we 1945 kunnen zien als het jaar van de bevrijding, van de overwinning en van het optimisme en de illusies die aan bevrijding en overwinning vastzaten. En 1946 was het jaar van de oorlogsmoeheid, het laten lopen van veel dat gedaan had moeten worden om de vrede te verzekeren, van de verwarring die ontstond toen de Illusies, geboren tijdens de spanning van de oorlog geconfronteerd werden met de moeilijkheden van de werkelüke wereld. © , Van die moeilijkheden hebben we in 1947 volop ons deel gshad zelfs de natuur heeft ons die gegeven, in de vorm van een ongewoon lange en harde winter, een winter die het transport verlamde, de brandstoffenvoorziening voor de Industrie belette, de industrie stil legce, herstel en opbouw vertraagde. Dat ook in een aantal Europese landen de winteraanplant voor een groot deel verloren ging, dat was voor het toch al zo zwaar beproefde Europa nauwelijks minder dan een ramp. Aan die ramp voegde de natuur in de zomer van het afgelopen jaar er nog een toe, door een record van langdurige en hoge temperaturen, die opnieuw haar echadelijke uitwerking op de wereldoogst (de Russische uitgezonderd) en op de wereld-veestapel hadden. Voedaelnood is dus een van de kenmerken van 1947 geweest, en dat betekent voor de grote werkende massa altijd, ook als _e regeringen haar uiterste best doen om het aanwezige zo eerlijk mogelijk te verdelen, dat het uiterst moeilijk is liet hoofd boven water te houden, en dat de prijzen een stijgende strekking vertonen, waar de lonen gewoonlijk geen gelijke tred mee houden. En dit verklaart dan weer voor een gedeelte dat mat het extremisme van de natuur, ook het extremisme in de politiek aanwezig is of blijkt. Ook van dat politieke extremisme hebben we ons deel gehad, hoewel de strekking van het jaar uiteindelijk op een te boven komen van dat extremisme wijst. Stakingen zijn lang niet altijd een uiting van politiek extremisme, maar als de staking tot het middel bij uitnemendheid wordt om economische wantoestanden te bestrijden, en als de staking bovendien nog gebruikt wordt om in de plaats van 't normale politieke leven te treden, of erger nog om een land te dwingen de polititek van een ander land te aanvaarden, dan zijn we diep in het extremisme. JANUARI De stakingen die in Januari 1947 aan _e orde waren, de havenstaking in Antwerpen en de Londense transportstaking b v waren voorbeelden van economische stakingen die van een onjuist fnzicht in de economische situatie ge°Xen die, wat Engeland betreft, Moeilijkheden waarmee Labeur-het neleMaai'door te kampen zou hebben, vergrootten. De in Antwerpen waren in sterke mate door d communisten invloed en ze kondig den de regeringscrisis aan, die in JVlaart in België zou uitbreken, en die het einde van het mede-regeren der communisten in dat land zou betekenen In Frankrijk werd in Januari ™ cent Auriol, een der yoormannen vade socialistische partij, tot presioent van de Republiek gekozen, terwijl zijn partijgenoot Ramadier minister-president'werd, in een regering die poogde een zo links mogelijke middenkoers te houden. Het ministerie Ramadier heett het voor Frankrijk, lang uitgehouden, maar de' druk van uiterst links en van uiterst rechts zou op den duur te sterk blijken. En wel heeft men in Frankrijk ook aan het eind van het jaar nog altijd vastgehouden aan de poging om tussen de uitersten door te sturen, maar de koers van Januari heeft men op den duur niet kunnen bewaren. De grote Januari-gebeurtenis was echter het aftreden van Bymes als minister van Buitenlandse Zaken in de Verenigde Staten en zijn vervanging door generaal Marshall. Niet velen zullen in Januari gezien hebben dat de nieuwe minister weldra de belangrijkste politieke persoonlijkheid van het jaar 1947 zou worden, en dat de persoonsverwisseling ook een wijziging ra de nolitiek van de Verenigde Staten zou fnluden. Van een negatieve politiek, _Je bestond in een zich verzeitteai tegen een verder opdringen van Rusland in de wereld, zou Amerika in de loop van het jaar overgaan naar een positieve politiek van opbouw der ontredderde wereld. Het Marshall-plan zou het centrale politieke feit van 1947 worden, niet slechts voor Europa en Amerika, maar ook voor de rest van de wereld- Doch hét zou nog tot Juni duren eer Marshall met zijn constructieve plan naar voren kwam. FEBRUARI Februari was voor Engeland een noodlottige maand, omdat de winter tot een transport- en kolen-crisis leidde, waardoor een groot gedeelte van de industrie werd stilgelegd. De ontberingen die het Engelse "volk hierdoor leed werden met de bekende Engelse vastberadenheid en loyauteit gedragen, maar ze gaven toch ook aanleiding tot veel critiek op Labour. Dat een groot deel van deze critiek niet gerechtvaardigd was, nam niet weg dat ook in Labour-kringen de indruk ging ontstaan dat de regering niet alleen veel te optimistisch was in haar schatting van de moeilijkheden waarvoor ze stond en nog zou komen te staan, maar dat ze ook gebrek aan leiding vortoonde, vooral op economisch gebied. Dat zou dan in de loop van het jaar er toe leiden dat het Britse kabinet persoonsveranderingen zou ondergaan, waardoor de leiding van de economische aangelegenheden meer en meer in handen zou komen van een der energiekste leden van de regering, een der bekwaamsten tevens op economisch gebied, sir Stafford Cripps Tot een van de moeilijkste taken van de Britse regering behoorde zeker ook de definitieve regeling van het Indische prohleew. MAART Reeds in Maart kon het Lagerhuls de definitieve machtsoverdracht in India vaststellen, met ingang van Juni, en dus de verdere oplossing van de moeilijkheden overdragen aan Hindoes en Mohammedanen, die no? even langer werk zouden hebben om. althans op papier tot een overeenkomst tussen het Hindoese India, en het Mohammedaanse Pakistan te komen. In Januari was reeds aangekondigd dat Engeland en Frankrijk een alliantie zouden sluiten. In Maart werd ze in Duinkerken getekend, voor een periode van een halve eeuw. En er werd uitdrukkelijk op gewezen dat dit verbond niet tegen anderen gericht was en dat men bereid was ook met Rusland een dergelijke alliantie aan te gaan. Maar in Maart waren de Grote Vier in Moskou bijeen en het enige resultaat van de bijeenkomst was dat men het in November nog eens zou proberen. Al waren dan in Februari in Parijs de vredesverdragen met vijf vroegere assatellieten getekend, de wereldvrede was na de mislukte conferentie van Moskou, niet steviger gefundeerd. Maar wel werd uit Amerika duidelijke taal gesproken. En hoe hard die soms ook klinkt, de wereld is meer gebaat met het duidelijk stellen van de situatie dan met pogingen om bestaande tegenstellingen te verdoezelen. Truman kondigde aan dat de onafhankelijkheid van landen als Turkije en Griekenland, door Amerika gewaarborgd werd, en hij voegde er aan toe. dat die landen financiële hulp van Amerika zouden krijgen om hun zelfstandigheid tegen Rusland of door Rusland gesteunde krachten, te verdedigen. Het „Truman-plan", zoals het wel genoemd werd, had ook betrekking op andere landen die eveneens bedreigd werden of zouden worden en het was ongetwijfeld in overleg met Marshall opgesteld. Maar het was nog steeds afweer, geen opbouw. 'APRIL April bracht geen grote politieke gebeurtenissen, al zou het oprichten van een partij door generaal De Gaulle, op den duur blijken voor' de Franse politiek van veel betekenis te zijn. Dat de onrust in Palestina toenam en dat de Joodse extremist, Dov Gruner, terechtgesteld werd, wat tot grotere onlusten leidde, droeg er toe bij de Palestijnse Kwestie tot een internationale te maken en de latere beslissing voor te bereiden. Dat Reynolds in 79 uur om de wereld vloog bewees opnieuw hoe klein p,laneet geworden is bij de forrmaaDele groei van onze techniek, en h bb r Wè dus wereldregelingen nodig „ö-^f.ar het was zeker geen wereldregeling dat Franco in Spanje de monarchie herstelde, en zelf leider van wlntoetunden!'' "*' b€h°Ud V&n aU* T , MEI bw_„ el braken een aantal stakingen, vooral in het gebied van Bilbao •irv r eveninin werd de vreedzame ontwiKKeiing in de wereld bevorderd door _? politiek in Hongarye, waardoor Nagy, de leider van de grootste partij, gedwongen werd **■ '•f'eden en zijn land te verlaten, ornaat terugkeer op een proces en een doodvonms 2ou zi£ uitgeiopen. JUNI In Juni kwam dan de positieve bijdrage in de rede, die Marshall voor de Harvaro-Universiteit hield, en waarin hulp werd aangekondigd waardoor de wereld uit de na-oorlogse noodtoestanden zou kunnen komen. Hulp, waarvan ook Oost-Europa, ook Rusland zijn deel zou kunnen krijgen. Het was Marshall die sprak, niet Amerika, maar het Congres zou ongetwijfeld de noodzakelijkheid van een omvangrijke Amerikaanse hulp inzien, als de wereld van haar kant tot de nodige samenwerking en krachtsinspanning bereid bleek te zijn. Hier was voor het uitgeputte Rusland de kans om zijn aandeel in de wereldwelvaart, die nu eenmaal in hoofdzaak in Amerika is geconcentreerd, te krijgen. Politieke voorwaarden waren niet aan het plan verbonden, behalve dan de vanzelfsprekende van het ophouden van alle agressie, van het pogen om andere landen tot politieke en economische vazal-staten te maken, en van een vrij internationaal verkeer. Maar dit alles zou betekenen dat Rusland zich in het normale wereldverband zou moeten voegen en zijn bijzondere positie van staat die tegenover de wereld geen enkele verantwoordelijkheid erkent, zou moeten opgeven. JULI Vandaar dan ook dat toen Engeland, Frankrijk en Rusland in Londen bijeenkwamen om over het Marshall-plan te spreken, deze bijeenkomst in Juli zonder resultaat uiteenging, voor zover het Rusland betrof. Rusland stond afwijzend en vijandig. En toen in Juli te Parijs een Europese bijeenkomst belegd werd, dwong Rusland zijn vazalstaten en nabuurstaten, hoezeer die ook er van overtuigd waren dat het Marshall-plan zegenrijk zou zijn buiten het Parijse overleg te blijven, ook al hadden Finland en Tsjechosiowakije de uitnodiging reeds aanvaard. De zestien landen die in Parijs bijeenkwamen, brachten de eerste vorm van Europese, d.w.z. Westeuropese samenwerking tot stand die tot dusver mogelijk is gebleken. De gedachte dat men lijsten kon opmaken van wat men uit Amerika wenste, werd door Amerikaanse interventie weggevaagd, en een plan dat een begin van Europese economische samenwerking bevat, was het resultaat van deze beraadslagingen, die het duidelijk maakten dat het Marshall-plan Europa niet verdeelt, doch het integendeel tot een eenheid maakt, wier toekomstige kracht een waarborg te meer is van de zelfstandigheid van Europa, als het tot samenwerking met Amerika komt. Dat de nood in Europa hoog was, dat werd in Engeland duidelijk toen Attlee een nieuwe „slag om Engeland" aankondigde, nu de economische moeilijkheden groter werden, en de dollarlening vrijwel opgebruikt was. AUGUSTUS Dat was In Augustus, de maand waarin Pakistan en India vrij werden. Die vrijheid werd helaas direct gevolgd door grote conflicten tussen Hindoes en Mohammedanen, vooral in de Pendsjaab, die lieten zien dat de vrijwording van Azië, een noodzakelijk en heilzaam gebeuren, nog lang een gebeuren zal zijn dat vele smartelijke botsingen en tekortkomingen met zich mee zal brengen. In Juli had de moord op een aantal voormannen der Burmese vrijheidsbeweging, leiders der regering, hetzelfde laten zien. En het hele jaar door woedde in China de strijd tussen de regering van Tsjang Kal Sjek en de communisten, waarbij de communisten aan de winnende hand bleven, omdat zij in grotere mate de belangen der gewone Chinese boeren vertegenwoordigen dan de regeringspartij, de Kwomintang, die zo corrupt is dat de Amerikaanse hulp voor China, voorwaarde voor een snelle ontwikkeling van het land, niet in handen gesteld kan worden van de regeringskliek in Nanking. In Augustus werd ook de aandacht gevestigd op de nog zeer onbevredigende situatie in de Egyptische kwestie. En in September bracht de tocht van de „Exodus '47" opnieuw de Palestijnse kwestie naar voren. SEPTEMBER September zag het proclameren van Triest tot vrije stad, waardoor tijdelijk de rust op de grenzen van Italië en de Balkan werd tot stand gebracht. Maar de Balkan wordt meer en meer een gebied waarin nog slechts Russische maatstaven geldend zijn, zoals het ophangen van Petkov, de Bulgaarse vrijheidsstrijder, duidelijk bewees. De hele door Rusland beheerste Oost- en Zuideuropese wereld laat overeenkomstige verschijnselen zien. OCTOBER In Polen moest in October de leider van de oppositie, Mikolajczyk vluchten, om aan een doodvonnis te ontkomen, terwijl in Roemenië, Manioe, de meest populaire figuur in het land, leider van de boeren er met een gevangenisstraf afkwam die gezien zijn hoge leeftijd, toch ook een doodvonnis is. Anna Pauker, de Roemeense communiste, die, wat haar verbondenheid met Rusland betreft, op een lijn staat met de Bulgaarse leider Dimitrof en de Joegoslavische leider Tito, nam de leiding van Buitenlandse Zaken in haar hand, en werkt op haar wijze aan de volkomen Russificatie, die in de gebieden van Tito en Dimitrof door een allesomvattend bondgenootschap al tot stand is gekomen. De nieuwe Hongaarse regeringsleider moest een soortgelijke overeenkomst met Roemenië sluiten. In October werd onder direct Russische leiding de Cominform opgericht, de nauwere verbinding van de communistische partijen uit de vazal-staten met de Franse en Italiaanse partijen, gericht vooral tegen het Marshall-plan. In Italië, waar de communisten samenwerken met de socialistische partij van Nenni, leiden •de communiste-socialistische stakingen en onlusten wel tot een verschrikkelijke ontreddering, maar de regering van de Christen-democraat De Gasperi, houdt het heft in handen, en is in December versterkt door het toetreden van de onafhankelijke socialisten van Saragat, die nog weinig aanhang hebben, doch die op den duur de socialisten om zich zullen verenigen, als Nenni zijn partij naar de communisten heeft gebracht. In Frankrijk zijn de zaken anders verlopen. Daar was reeds in Juni door de socialistisch-MRP-regering het experiment Blum (loonstop en prijsverlaging) losgelaten, had men toegegeven aan de eisen der spoorwegarbeiders, en was daarna de loonsverhoging en de inflatie in werking getreden. In Octo__________________________________ ber behaalde bij de gemeenteraadsverkiezingen de partij van de Gaulle een geweldige overwinning, het protest van de Franse kiezers tegen de zwakke politiek der middenpartijen. De socialisten hadden echter na de oprichting van de Oominform, die de aanval op de socialisten predikte, zich los van de communisten gemaakt en zich onomwonden voor het Marshall-plan uitgesproken. Zij maakten bij de gemeenteraadsverkiezingen geen slecht figuur. De MRP was de grote verliezer. En de communisten bleken over hun hoogtepunt heen te zijn en leden in de grote steden en industrie-gebieden grote verliezen. Ook in Noorwegen en in Denemarken liep de communistische invloed terug. NOVEMBER In November probeerden de Franse communisten door een algemene staking hun macht op economisch en politiek terrein te herstellen en de macht te veroveren. Een regering onder leiding van de MRP-man Schuman verving Ramadier. Maar de socialisten bleven in de regering en voerden de strijd tegen de communisten thans ook in de vakbeweging, waar Jouhaux en zijn socialistische aanhangers samen met de syndicalisten zich verzetten tegen de poging der communisten de vakbeweging voor de actie tegen het Marshallplan en tegen de democratie te gebruiken. Met succes, want in December stortte de communistische stakingsbeweging ineen. Frankrijk is na die staking in een nog deplorabeler toestand gekomen, maar het is tevens tot bezinning gekomen, en het weet dat het van Rusland en de Russische vazallen in Frankrijk niets te verwachten heeft, en het zoekt de redding langs de democratische weg, met Amerikaanse hulp. DECEMBER In December voerde een nota-wisseling tussen de Russische regering en de Franse, die Russen, zich mengend in de stakingsconflicten uit het land zette, tot een duidelijke scheiding tussen de twee landen. In Engeland had de economische crisis reeds in September geleid tot de verheffing van Cripps tot minister van Economische Zaken. Toen in November Dalton, de minister van Financiën, moest aftreden, om persoonlijke redenen, werd Cripps zijn opvolger en kreeg hij het beheer over de hele Britse economie in handen. De nederlaag die de Labour-Party in November bij de gemeenteraadsverkiezingen leed, wees er op dat in de middengroepen veel ontevredenheid met de politiek van Labour aanwezig is, doch bij de tussentijdse parlementsverkiezingen bleek dat de groei van de conservatieven bij de gemeenteraadsverkiezingen nog niet betekent dat het land nu een conservatieve regering wenst. De vraag is of Cripps in staat zal zijn de economische moeilijkheden te overwinnen. Zijn politiek van „soberheid" drukt zwaar op de middenklasse. Hij wil de Britse economie zelfstandig maken, los van het Amerikaanse kapitalisme. Maar hij kan dat niet zonder hulp van het Canadese en van de andere Empirekapitalismen. En die zijn zelf weer in grote mate op Amerika aangewezen. De onderhandelingen met Canada verlopen, in December, niet gunstig. En het handelsverdrag met Rusland, dat in December tot stand kwam, kan slechts in zeer geringe mate in de Britse behoeften voorzien. De exportmogelijkheden van Rusland zijn, ondanks een goede oogst uiterst beperkt. Versobering kan in Engeland enigszins bevorderd worden door het eindigen van de verplichtingen van het Palestina-mandaat. De UNO heeft de verdeling van Palestina in een Arabische en een Joodse staat besloten. De beste oplossing die in de gegeven omstandigheden mogelijk was. De Joden hebben nu een. zij het dan ook beperkt, nationaal tehuis. En de Pan-Arabische actie hiertegen lijkt voorbestemd om na enige' rumoerige maanden dood te lopen. November bracht het begin van de bijeenkomst van de Grote Vier te Londen. December bracht het einde van een zitting die bewees dat de drie Westelijke mogendheden hoe langer hoe meer samengaan, en dat Molotof niet bereid is deze samenwerking tot een wereldsamenwexking uit te breiden. Dezelfde Decembermaand zag het Amerikaanse Congres het voorstel van Marshall tot directe steun aan Frankrijk, Italië, Oostenrijk en China, aanvaarden, met veel minder tegenstand dan verwacht werd. Dit is nog niet het Marshall-plan, maar de kansen voor dit plan zijn oneindig veel groter geworden. Truman wil in December nog het Marshall-plan aan de orde stellen. Hij heeft het verbonden met maatregelen tegen inflatie in de USA. Eigenlijk is het geloof in het onbeperkte kapitalisme verdwenen. Bij de volken van Europa is het besef groeiend dat samenwerking met een Amerika dat geen politieke voorwaarden oplegt, en dat begrip toont voor geleide ' economie, niet slechts nodig is voor onze redding, doch ook voeren moet tot vergroting van onze welvaart en tot versterking van onze democratie. Het moet ook voeren tot oplossing van de Duitse kwestie, al zal voorlopig alleen West- Duitsland (verenigd tot Trizonië) geholpen kunnen worden. - Het jaar 1947 heeft tot het inzicht geleid dat Rusland in de wereld alleen maar een ontbindende kracht is. Het heeft ook tot het inzicht geleid dat de samenwerking van een gematigd socialisme met een sociaal-gezind kapitalisme het maximum van het thans bereikbare vormt. Op voorwaarde natuurlijk van een handhaving en verdediging der democratie, waardoor, bij het sterker worden van de economische grondslagen, in de toekomst een verder gaande socialistische politiek mogelijk zal zijn. Tot deze wereld kan ieder toetreden, ook Rusland. Maar deze wereld is niet bereid onder het Russische juk door te gaan. Als het nodig is wil ze voor haar toekomst vechten. Dat is de groeiende werkelijkheidszin van 1947. En dat geeft hoop voor het volgend jaar. Amsterdam, 16 Dec. '47. J. DE KADT. De UNO stond in 1947 wel zeer in het middelpunt der belangstelling. --- Op jacht naar werkelijke vrede PE grote vraag, die ons in 1948 bezighouden en misschien zelfs vervolgen zal, is de vraag, of wij in dit jaar dichter bij de vrede zullen komen dan wel bij de oorlog. Dichter bij de vrede, want we hebben nog steeds geen vrede; we zijn nog niet eens toe aan de consolidatie, die een oorlog pleegt te volgen. Het is mogelijk — het plan- Marshall opent die mogelijkheid — dat in het komende jaar Achter het Nieuws Europa eindelijk de bottleneck van nood en schaarste zal passeren en een gebied bereiken van meerde.; economische ruimte. We hebben in de afgelopen twee jaar niet veel meer gedaan dan puin ruimen en het meest noodzakelijke gereedschap schoonmaken. Misschien zal dit jaar een begin kunnen worden gemaakt met wederopbouw, met iets, bedoelen wij, dat meer is dan het bijpleisteren van het meest urgente verval. Dat op zichzelf is al van geweldig belang, want het betekent een keerpunt. Maar het is nog altijd geen vrede, al zou de vrede er uit kunnen ontstaan. Daarvoor is dan echter nodig, dat deze wederopbouw het gemeenschappelijke werk wordt van de grote, en in het bijzonder van de twee grootste, mogendheden, die de wereld thans kent, van Rusland en Amerika. ALS die samenwerking niet tot stand komt — en er is geen teken, dat op deze samenwerking wijst — krijgen we een wederopbouw in twee wereldhelften en de consolidatie van twee werelden; we beleven dan de wederopbouw van het Westen en de wederopbouw van het Oosten. Die van het Westen zal geschieden onder de vigueur van het plan- Marshall, in de gebrekkige vormen van internationale samenwerking, die de democratie nu eenmaal eigen schijnt te zijn, maar ook onder de stimulerende werking van het enorme voortbrenging vermogen, dat het kenmerk is van het Amerikaanse kapitalisme. Die van het Oosten zal geschieden in de harde, naar militaire efficiëntie strevende, methoden van het bolsjewisme die de kantige volksfronten samenmetselen tot een even kantig front der volkentegelijk echter geschiedt die wederool douw in de atmosfeer van armoede grondstoffen- en goederenschaarste dié hem onvermijdelijk stempelt tot ' een uitermate pijnlijk proces. Hoe pijnlijker dit proces is, hoe pijnlijker de verhouding wordt tussen de beide blokken Nooit werkt het eigenbelang sterker dan wanneer het geladen is met jalouzie W/E zullen dan een wederopbouw krijgen, die onverbiddelijk de vorm aanneemt van machtsopbouw. Hoe groter de schaarste wordt, hoe meer men in het Oosten een beroep zal moeten doen op elkanders voortbrengingsvermogen, hoe krasser de aaneensluiting zal worden. Maar het Westen zal dan eveneens gedwongen zijn zich aaneen te sluiten: het plan-Marshall brengt met ijzeren logica een bondgenootschap mee ter beveiliging van het Marshall-gebied. Brengt ons dit dichter bij een conflict? Het is een conflict, deze ontwikkelingsgang; alleen, een conflict hoeft nog niet altijd uit te dijen tot een oorlog. Het kan ook leiden tot een dergelijk machtsoverwicht voor de een, dat de ander zich daarbij moet neerleggen. Dan heeft die ander nog altijd de keus tussen een wederopbouw in afzondering en stijgende ontbering of een wederopbouw zonder dezelfde ontbering in samenwerking met het Westelijke blok. Kiest Rusland het laatste, dan krijgen we vrede, werkelijke vrede, maar voor we zover zijn, zal het jaar 1948 wel tot de geschiedenis behoren. --- Herinnert gij U nog? DAT GEBEURDE ALLEMAAL BIJ ONS WfANNEER er één datum in de w geschiedenis van Nederland gedurende het afgelopen jaar alle andere data in betekenis belangrijk overtreft, dan is het wel die van de 22ste Juli 1947, toen in de avonduren van die warme Zondag minister-president dr. Beel via de radio het volk mededeelde, dat de „politionele actie" in Indonesië was begonnen. De gebeurtenissen rondom het Indonesische vraagstuk hebben gedurende dit jaar het politieke leven in ons land volkomen beheerst. De moeilijkheden, die haar einde schenen te naderen, toen op 25 Maart in het paleis Rijswijk de overeenkomst van Linggadjati door beide partijen werd ondertekend, verscherpten zich meer en meer, naarmate het duidelijker werd, dat Den Haag, Batavia en Djokja ieder op zijn wijze de overeenkomst trachtte te interpreteren. De reis van de ministers Beel en Jonkman naar Indonesië, eind Mei, bra 'ht geen verlichting. Kort daarop — 23 Mei — volgde de staatsgreep van de Pasoendanbeweging te Buitenzorg Op 26 Juni trad het kabinet-Sjahrir af, gevolgd door de regering-Ejarifoeddin. Nadat de Nederlandse troepen grote delen van republikeins Java hadden bezet, kondigde dr. Van Mook oo 3 Augustus het einde van de politionele actie aan, maar daarmee waren de vijandelijkheden helaas nog niet geëindigd. Bovendien verplaatste het terrein der debatten zich van Batavia naar New Vork en na schier, eindeloze besprekingen stelden beide partijen haar vertrouwen in een commissie van drie, die aan het eind van het jaar Nederlanders en republikeinen weer bijeenbracht aan boord van het Amerikaanse schip „Renville". Ondertussen was Schiphol telkens weer het toneel van vele „verklaringen" en .toelichtingen" over deze brandende kwestie: ministers gingen en kwamen, tot on het einde van het jaar maar liefst vier ministers naar Batavia vlogen Kort na de 22ste Juli was de (welhaast vergeten) commissie-generaal teruggekeerd, bestaande uit de heren prof. ir. W. Schermerhom en de heer M. van Poll, nadat op 20 Maart de heer De Boer reeds uit de commissie was ge treden. ° " De regering onderging in 1947 vele wijzigingen. De heer L. Nehèr verving op 1 Maart de in het vorig jaar afgetreden dr. ir. Ringers als minister van Wederopbouw en Volkshuisvesting; door ziekte van minister Jonkman nam dr. Beel lange tijd diens functie waar; op 23 September werd mr. dr. Witteman tot minister van Binnenlandse .Zaken I oemd en enkele weken later —■ 8 November — deed de heer L. Götzen, als ministev zonder portefeuille, zijn intrede in de regering. Ten slotte diende de minister van Marine, Schagen van Leeuwen, op 24 November zijn ontslag Voor het eerst sedert bijna vijftig jaar zag H.M. de Koningin zich dit jaar genoodzaakt haar taak — gelukkig gedurende korte tijd — over te dragen aan prinses Juliana. Het prinselijk gezin werd op 18 Februari uitgebreid door de geboorte van prinses Marijke, een gebeurtenis, die in deze koude wintermaand aanleiding gaf tot grote vreugde. Ja, koud ws het in de winter 1946— 1947: wekenlang lagen rivieren en kanalen dicht, met alle gevolgen van dien. De Limburgse mijnwerkers offerden enkele vrije Zondagen om bibberend Nederland van brandstof te blijven voorzien. De wederopbouw, die nog 'steeds niet dat tempo heeft gekregen, waarop de getroffenen menen te mogen aandringen, werd door sneeuw en ijs ernstig gestagneerd. Maar wie niet mopperden waren de sportliefhebbers: op 8 Februari werd de Elfstedentocht weer verreden; J. Bosman uit Breukelen kwam als eerste aan, maar het werd hartje zomer, voor het gekrakeel om deze uitslag tot een einde kwam. Koud was het... èn warm! Toen de zon in Augustus van geen wijken wist, had De Bilt al becijferd, dat het in honderd jaar nog niet zo warm was geweest als in 1947. De exodus naar strand, bos en heide leverde café- en hotelhouders goede winsten op, maar n;. waren het de boeren, die somber keken naar hun bedorven oogst en ver. schroeide weilanden. Terwijl Frankrijk tegen het einde van het jaar werd geteisterd door een hoge stakingsgolf, bleven de bedrijfsconflicten, die zich ten onzent hier en daar voordeden, gelocaliseerd. Een algemene staking, die de EVC bij het uitbreken van de politionele actie in Indonesië had willen afkondigen, ging niet door, omdat het NW weigerde mee te doen. De fusie tussen beide vakbonden, die in het begin van het jaar nog mogelijk scheen, werd evenmin verwezenlijkt. Grote beroering veroorzaakte een geheel andere staking, nl. die der broodbakkers, die vooral de Amsterdamse huismoeders in Augustus in moeilijkheden brachten. De incidentele prijsverlagingen tegen het eind van het jaar brachten overigens weinig verlichting voor diezelfde huisvrouwen; de boter bijv. werd zelfs duurder! De Spoorwegen gingen voort op de weg naar het herstel: de eerste elec. trische trein reed in Mei weer naar Eindhoven. De KLM sloeg haar vleugels steeds verder uit en ook voor de scheepvaart was 1947 een belangrijk jaar: zo voer de „Nieuw Amsterdam" voor het eerst als „gewoon" schip weer uit en na de „klucht-van-de-schroef" vertrok ook de gloednieuwe „Willem Ruys" van de Kon. Rotterdamse Lloyd voor haar maidentrip. Helaas waren de resultaten van onzf; walvlsvaarder „Willem Barendsz'' minder reusachtig dan de optimistische berichten uit het Zuidpoolgebled hadden doen geloven en de kjjuppel, die de Haarlemse arts dr. Melchior daarna in het walvissenhok gooide, miste zijn uitwerking niet. Wij kregen voorts gelegenheid, walvisvlees te proeven, maar veel opgang maakte het niet. Enkele grote rampen maakten helaas vele slachtoffers: 16 personen werden op 17 Januari gedood bij een munitie-' explosie te Muiden, 22 hij het verongelukken op 26 Januari van een KLMtoestel bij Kopenhagen, 13 bij een Instorting in de mijn „Hendrik" (24 Maart) en -12 bij een botsing tussen twee legervliegtuigen boven Gilze-Rijen. Nog 23.000 politieke delinquenten wachtten in Maart, volgens een mededeling van de minister, op hun berechting. Grote belangstelling was er voor de behandeling van zaken tegen oud minister jhr. De Geer en de oudburgemeester van Amsterdam Voute. Maar de rechtszaak, die de grootste belangstelling trok. was toch wel die tegen de schilder Han van Meegeren; hij stond op 29 October te Amsterdam terecht en de rechtszaal was in een museum herschapen! Rest ons nog er aan te herinneren, dat Nederland op 10 Februari mede de vrede van Parijs (met Italië) ondertekende, dat de gemeenteraad van Amsterdam besloot tot het instellen van een nieuwe faculteit, dat de Tweede Kamer zich verenigde met het voorstel, een enquête in te stellen naar het beleid van de Londense regeringen en ons tevens een nieuwe spelling leverde, dat de Canadese minister-president Mackenzie King ons land bezocht, dat een nieuwe politieke partij, de Democratische Volkspartij, werd opgericht, dat Den Haag, Haarlem en Breda nieuwe burge. meesters kregen, dat er op de Veluwe maar heel weinig en in de Waterweg heel veer goud werd gevonden en dat c,e eerste vrouwelijke rechter èn notarip haar intrede deden, en wij menen wel de voornaamste feiten van het jaar, dat achter ons ligt, te hebben aangestipt. WINTER 1947 IJzig ZOMER 1947 Luchtig --- ZIJ GINGEN HEEN Fiorella Laguardia, Burgemeester van Neiu Vork Henry Ford, Amekaans auto-koning Gustaaf Adolf, Zweeds prins en sportsman Victor Emanuel, ex-koning van Italië Tristan Bernard, Frans comedieschrijver Sidmey Webb, Engels socialist, één der Fabians Grace Moore, Amerikaanse zangeres Generaal Ledere, Bevrijder van Parijs Felix Timmermans Hij schreef „Pal- Heter" Christiaan X, Koning van Denemarken 1912-1947 John Winant, Amerikaans gezant in Londen George 11, koning van Griekenland Ernst Lubitsch, Amerikaans filmregisseur Dov Grüner, Radicaal Joods strijder Dr. Max Planck, Duits geleerde: quanten-theorie Barones Orczy, Schrijfster van ,JDe rode Pimpernel" Ellen Wilkinson, Engels socialiste Bronislaw Huberman, Pools violist, oprichter Palestijns Symphonie-orkest F. V. Toussaint van Boelacre, Brussels schrijver Stanley Buldwin, Engels conservatief premier ---