Plechtigheid van indrukwekkende eenvoud PRINSES WILHELMINA BEGRAVEN Koningin en de Prinsessen in het wit (Van onze verslaggevers) DEN HAAG, zaterdag - Even een moment van intense stilte, anders alleen hoorbaar op de avond van de 4de mei, en dan zet de militaire kapel heel zacht het Wilhelmus in. De deuren zwaaien open. Velen zijn hun ontroering niet meester als de acht koninklijke houtvesters in hun grijze pakken met groene jachlhoed de eenvoudige eikenhouten kist mei het stoffelijk overschot van prinses Wilhelmina het paleis aan hel Lange Voorhout uitdragen en in de witte korts plaatsen. Daar vangt de moeder des vaderlands, de moeder ook van het verzet, haar laatste tocht aan. I)»» kale win ter takken van de bomen langs het historische schelpenpad \an het Voorhout vormen de ereboog. Eén kran> sleehls siert de koets die, aller ogen trekt: de krans van het gezamenlijke Nederlandse verzet, symbool van de bezieling die zij vanuit hel vrije Engeland op haar \olk overdroeg, symbool van (Ie baud. die toen zo onverwoesthaar hecht is gesmeed. De dankbaarheid jegens de dode vorstin wordt stil on indrukwekkend betoond. Het is, zoals zij zelf heeft gewild, een werkelijk Nederlandse aangelegenheid, ontdaan van onnodig vertoon. Langs de route geen ceremoniële tenues van negenduizend militairen, maar sobere winterjassen, die zij gisteren ook droegen. In hun eenvoud even treffend als die ene Urans. --- Klokken Zelfs wie wars is van grootse plechtigheden, ontkomt niet aan de indruk die aeze begrafenis maakt. Op hetzelfde Voorhout, waar zij zo dikwijls door haar volk is toegejuicht, staan nu duizenden onhoorbaar klaar voor de laatste groei aan Wilhelmina. O, Nederland let op uw saeck, speell de Koninklijke Militaire Kapel, die voor de witte koets uit loopt. En terwijl Nederland gespannen let op wat zich voltrekt, luiden de Haagse klokken de dode uit. Van verre dreunen om de minuut de schoten, die twee afdelingen veldartillerie vatwt het Haagse Malieveld en het vliegveld Ypenburg bij Delft tijdens heel de lange rit van tweeëneenhalf uur afgeven. Honderdvijftig schoten. Als de stoet midden op de lange uitvalsweg Den Haag verlaat en Rijswijk binnen gaat, nemen de Rijswijk se klokken de afscheidsklanken over en het zelfde, herhaalt zich bij de grens van Delfi --- Aankomst Stil. zonder dal er muziek of roffels klinken, komen vanochtend om kwart over negen de koninklijke familie en allen, die verder aan de stoel deelnemen, vanuit Huis ten Boscb bij het paleis aan liet Lange Voorhout aan. Koningin Juliana is gekleed in een wil complet van fijne stof met een wil hermelijnen kraagje en een hoedje van wit bont. De prinsessen Beatrix «■n Irene dragen een helder witte, fijn wollen jas mei wilte hoed en de prinsessen Margriet en Marijke soortgelijke jassen In een iels gebroken witte tint. De koning van Denemarken verschijnt In de groot-tenue admiraalsunlforiii van de Deense Marine, koning Olaf van Noorwegen draagt het ceremonieel tenue van eeneraal van het Noorse leger. Prins I.ouis-Fcrdinand van Pruisen «•n de prins von Wied zijn gekleed In l.'isre overjas met hoge hoed. hun dames hebhen zich in bontmantels gehuld. Alleen de erewacht van he! gardereginient Prinses Irene presenteert het geweer. De bloemen, die gisteren nog bij de baar /.ijn gelegd, worden op een witte vohrkoets geplaatst. Het bloemen tapijt van de voorgaande dagen Is reeds naar Delft gebracht. Kwart voor tien worden spanning en stilte tastbaar. Acht kamerheren schalen zich rond de witte koets, de kist Wordt uitgedragen. Een van de viel slippendragers. schout bij nacht H. A. V. Goossens, legt het witte kussen met het grootkruis van de Militaire Willemsorde van prinses Wilhelmina, op de kist. Vóór de witte koets hebben zich reeds drie detachementen van honderd man van elk der krijgsmachtdelen opgesteld, alsmede een detachement marechaussee, de Koninklijke Militaire Kapel en ruiters van rijks- en gemeentepolitie. De chef van het militaire huis van koningin Juliana. luitenant-generaal H. Schaper en hofmaarschalk kolonel mr. R. J. E. M. van Zinnicq Bergmann lijden te paard ieder aan een kant van dè. lijkkoets. De adjudanten van Koningin en Prins, drie in getal, sturen hun paarden tn de koets en de bloemenwagen in. Da leden van de koninklijke houtvesterijen, die de kist hebben gedragen, gaan achter de bloemenwagen staan. Den verschijnen koningin Jlüiana, prins Bernhard (in het donkere galauniform van generaal der mariniers) en de vier Prinsessen op de stoep van hel paleis. De Koningin heelt haar bril op. Een extra volgkoets is aan de stoet toegevoegd. Daarin nemen op het Rijswijkseplein de vier slippendragers plaats. Bij de gemeentegrens van Delft gaan zij weer naast de witte koets lopen. Vorstin en Prins nemen plaats in het eerste volgrijtuig, de Prinsessen in het tweede. Koning Frederik van Denemarken en koning Olaf van Noorwegen verlaten het paleis en stappen in het derde rijtuig. Dan volgen in het vierde en vijfde rijtuig de Engelse prinses Alice gravin van Athlone, prins Louis- Ferdinand van Pruisen, prinses Kira van Pruisen en tenslotte Ac prins en prinses von Wied. In tegenstelling tot de sobere kledij van de militairen in de stoet, dragen de vorstelijke personen ingevolge een beslissing van het hof groot-gala. De vijf rijtuigen zijn bespannen met twee paaiden en worden begeleid door twee lakeien bij elk portier. De witte koets levert een indrukwekkend aanblik op. Koetsbekleding en dekkleden van tle paarden zijn gedekt ivoorwit. De koetsier draagt een beige jas met zwartgotiden steek. Op het dak van de koets slaat een zilverkleurige kroon en op de vier hoeken zijn witte pluimen en brandende kaarslantaarns geplaatst. De lakeien naast de koets steken nn't hun Helder i tegen het wit af. Op de witte bloemenkoets overheerst ook de kleur wit. Verder zijn er lila en gele blo tussen. De sfeer op het Voorhout is - zeer plechtig. Aan de heldere lucht verschijnt boven de Koninklijke Schouwburg een nog wat nevelige zon In een oranje gloed. Als een paar roffels klinken, zi stoet zich langzaam in beweging. Meteen daarna begint de Koninklijke Militaire Kapel met de eerste van de twintig koralen en liederen, die onderweg gespeeld zullen worden. Als de kern van de tweeeneenhalve kilometer lange stoet hel schelpenpad op schuift, groeit de achterhoede nog aan met de Luchtmachtkapel, die het spelen met de Koninklijke Militaire Kapel afwisselt, weer drie ' detachementen van honderd man van landmacht, luchtmacht en marine, twaalf man marechaussee en een groep politieruiters. ACHT dragers van het personeel van de Koninklijke Houtvesterijen Het Loo plaatsen voorzichtig het stoffelijk oversc.ioi van de vorstin in de witte lijkwagen. De lijkstoet is verrrokken op weg naar Delft. Hier wordt Ie Lange Voorhout gepasseerd. --- Lang lint Als een lans lint trekt de stoel door stil Den Haag. De gevels rouwen niet de vlaggen halfstok, de bomen rouwen bladerloos, de ontelharen langs de route rouwen ieder voor zien. De stad is druk en doods tegelijk. \an het einde van een groot leven staat hel leven in haar oude residentie stil. Voorhout, Kneuterdijk. Plaats, Vijm. Buitenhof, Hofweg, Spui. talloze malen heeft, koningin Wilhelmina Nir gaat de route en. Rijswijkseweg, Haagweg en dan plotseling hel k en Delft, e verkeersweg in Nederland, rijksweg "13. ligt nu il Ie strook beton, omzoomd door Nederlanders. De plechtige rust van deze gebeurtenis komt nergens sterker tot uiting dan op deze verkeersader. --- In Delft Terwijl de stoet langzaam richting Delft -.rekken om elf uur van Huis ten Bosch in Den Haag de vorstelijke gasten, die niet in de stoet meerijden. Het zijn groothertogin en prins van Lu: Araigard von moe. der van prins graaf en gravin van I orpff, familie van de Per aulo rijdt men rechlstr. , ft, Innïid• Belie koning Boud, ;jjn gemalin Fabiola aangeki mens Koningin en Prins worden zij verwelkomd door de grootmeester-honorair viee-admiraal b.d. N. A. Rost van Tonningen, die hen naar het D< [huis begeleidt, in al toet. --- Geen treurmuziek (Van onze Haagse redactie) DEN HAAG, zaterdag. — Het is de wens van prinses Wilhelmina geweest, dat er tijdens het overbrengen van het stoffelijk overschot van paleis Lange Voorhout naar de Nieuwe Kerk in Delft geen treurmuziek door de militaire muziekkorpsen wordt gespeeld. In plaats daarvan zijn vandaag twintig liederen en koraalmuziek ten gehore gebracht. Men heeft deze muziek aangepast aan de normale militaire pas. Uit Valerius' Gedenckklanch werden daartoe gekozen O. Nederland let op uw saeck, O. Heemskerck. Gelukkig is het land. Merck toch hoe Waar dat men sich al keert of wendt en Wilt heden nu treden. De overige gekozen koralen luidden: Nader mijn God bij U. U geldt de zaak Nooit kan het geloof te veel verwachten. Jezus, rustpunt van mijn leven. Beveel gerust uw wegen, Eén naam is onze hope. Jezus is mijn toeverlaat. Boven de sterren. Voorwaarts, Christenstrijders. Nader tot U. o Heer, Zou mijn dood i en graf doen beven (gez. 243), Nader, nog nader, TJ meer nabij. Here Jezus, Gij zi.jt mijn, 'k Heb geloofd en daarom zing ik. --- Wit overheerst in bloem ver sier ing Ook groene linten en herfsttinten in Nieuwe Kerk te Delft (Van een onzer verslaggevers) DELFT, zaterdag. — Wit is de overheersende kleur van de duizenden, slechts zeer zacht geurende bloemen, die in de avond en nacht van vrijdag op zaterdag in de k<-rk zijn aangebracht. Maar ook groene tinten en herfstkleuren zijn verweven In prachtige hloemversiering. De 8000 witte anjers, 80000 witte chrysanten en hyacinten zijn een geschenk van de gehele Nederlandse bloemisterij. Langs de achterste zuilen, aan de rechterkant van het kerkschip, zijn bruin-rode chrysanten aangebracht, die naar boven toe vervangen zijn door witte bloemen. Witte chrysanten en bonte planten bedekken de kansel. Er tegenover zijn voor de ramen bonte bladplanten geplaatst in een kader van wit. Witte anjers flankeren de preekstoel. Langs de grasteen. die naast de grafkelder ligt, staan witte hyacinten. met ertussen weer bladplanten. Voor de grafsteen welke pas na 15 december, wanneer het defileren langs de permanent door twee marechaussees bewaakte grafkelder zal zijn geëindigd, weer op zijn plaats zal worden gelegd! wordt de krans van het Nederlandse verzet gelegd. Achter de grafsteen staat het marmeren praalgraf van Willem de Zwijger met er voor een standaard van witte anjers. Voor het doophek bij de kansel is de katafalk opgesteld met een witte bedekking. De groepering van de 2800 aanwezigen maakt eens te meer duidelijk, dat het verzet een belangrijke plaats in het leven van prinses Wilhelmina heeft ingenomen. Want rondom de zetels van de koninklijke familie, direct voor de kansel, zijn de plaatsen van ongeveer honderd personen van alle verzetsgroeperingen. Links en rechts zitten de vorstelijke gasten en daar weer achter het kabinet, de leden der Staten-Generaal, de Raad van State, de Hoge Raad en talloze andere a teken, allen stemmig gekleed me; mijding van opvallend veel zwart. Tot de genodigden behoren ook de twet peetkinderen van prinses Wilhelmina: Wilhelmina Aartje Korlaar— uit Spakenburg en Wilhelmina Ukhuisje—Van Riel uit Marken. OET ogenblik, waarop koningin ** Juliana en prins Bernhard naar buiten treden om plaats te nemen in de eerste koets die de witte lijkwagen volgt op de lange weg van Den Haag naar Delft. --- Eenzaam, maar niet alleen \IfAT kunnen wij fmogen wij haar nog ' ' één keer zo noemen) koningin Wilhelmina meegeven als laatste groet? Onze dankbaarheid voor een zich eea leven lang in volledige overgave dienstbaar maken aan volk en staat? Onze eerbied voor haar standvastigheid in tegenspoed, die ons allen heeft gesterkt, aangemoedigd, overeind gehouden? Onze genegenheid voor die kan: haar persoonlijkheid, die zij ons heeft onthuld in haar ~Eenzaam, maar niet alleen"? Die tot 1940 onder vrachten protocol schuilgaande kant van haar wezen, die riep om menselijk contact met . het Nederlandse volk, dat is: met ons, met ons allen? Want eenzaam is zij ge we. eenzaam, doordat een vi nservaüsme haar heeft geïsoleerd, daarna eenzaam als bannelinge in den vreemde, en ten slotte eenzaam als vorstin, ai* had gehoopt," dat. naar Schuberts lied, alles, alles zou veranderen — maar het * wezenlijke, dat wat er op aan komt — , dat is. anders dan zij in Londen zo vurig had gehoopt en ook bepleit, niet veranderd. Eenzaam, maar toch met alleen. Zs, die thans leven en die in 1940 oud genoeg waren om de druk van de overweldiger te voelen, geven haar eea glimlach van verstandhouding nu Gij. Koningin var. van ons — en gij z n, zolang wij zullen leven en de herinnering aan uw opbeurende aan uw ons toegestoken hand zullen meedragen in ons hart. --- VERHAAL VAN DE OVERVAL EXCLUSIEF IN HET PAROOL VANDAAG achttien jaar geleden speelde zich in Leeuwarden een van de beet georganiseerde overvallen af, die verzetstrijders in on* land ooit uitvoerden: de Friese illegaliteit bevrijdde op die dag 51 politieke gevangenen uit het Leeuwarder Huis van Bewaring. Het dramatische verhaal van deze fantastische „kraak" werd het gegeven voor de film ~De Overval", die op 20 december in achttien bioscopen in de voornaamste steden van on» land in |.remière zal gaan. De mannen die aan deze overval deelnamen, maakten indertijd rapporten van hun ervaringen. Het lezen van deze verslagen is unieke lectuur, die een allesomvattend beeld oproept van een unieke verzetsdaad en de geest waaruit hij geboren werd. Ons blad zal in de komende weken deze authentieke rapporten publiceren. Vandaag publiceren wij ter inleiding een samenvattend verhaal en een fotovisie op de film over de Leeuwarder „kraak" op pag. 7. ---