AMARO HIJ is vanuit India voor een poosje in Amsterdam neergestreken. Naar zijn echte vaderland, Duitsland, wil hij nooit meer terug. De politiek, de onvrijheid, Amaro (28) kan er niet meer tegen. "Ik ben er opgejaagd, omdat ik anders was, anders leefde. Ik trok me terug in het woud, leefde met de dieren, met de natuur. En ik stopte op een gegeven moment ook helemaal met praten. Ik wilde alleen nog met de dieren communiceren. Maar de politie zat achter me aan, en de jagers." Uiteindelijk verliet hij het bos, opnieuw de grote boze wereld in. Naar India ging hij, waar hij als Zen-monnik in een klooster woonde en vervolgens keerde hij weer terug naar Europa. Zon drie maanden terug startte hij een 'carrière' als levend beeld. "Nou ja, lebend. Het gaat er natuurlijk om stil te blijven staan. Zodat de mensen zich gaan afvragen: 'Is hij echt of niet. Ik heb daar geen problemen mee. In het verleden werkte ik onder meer als model voor schilders. Ik weet wat stil staan èn zitten inhoudt." Een paar dagen per week trekt hij de stad in. En niet altijd in dezelfde gedaante. In de decembermaand waart hij rond als veredelde kerstengel, maar morgen kan het weer anders zijn. "Ik houd van verandering. Ook in mijn pnvé-leven. Mijn uiterlijk kan steeds verschillend zijn. Ja, ook omdat ik houd van de reacties die ik daarop krijg." Amsterdam vindt hij wel oké, maar toch niet meer zo vrij als het ooit was. "Dat merk je in alles. Maar in elk geval is het nog ietsje beter dan in Duitsland." Hoelang hij blijft weet hij niet. Misschien keert hij wel weer terug naar India om zich verder te bekwamen in Zen, meditatie en yoga. "Ik heb al eerder heen en weer gereisd. In India heb ik er ooit over nagedacht politiek asiel aan' te vragen omdat ik in mijn eigen land niet kan leven en denken zoals ik wil." Jo (28) uit Engeland: 'Soms pak ik iemand plotseling beet en geef hem of haar een zoen.' Amaro (28) uit Duitsland: 'Ik stopte op een gegeven moment ook helemaal met praten.' --- Centraal De levende beelden van Amsterdam Ze staan verstild in zilver of goud in winkelstraten. Soms bewegen ze, schokkerig, alsof de scharnieren moeten worden geolied. Verzorgde kostuums, gescheurde spijkerbroeken. Profs en een enkele dakloze: 'Ik sta hier echt mijn best te doen. tekst CORRIE VERKERK foto's STEPHANIE SAELMAN Scan Wilson (24) uit Los Angeles: 'Ze jagen ons weg omdat ze bang zijn voor zakkenrollers.' --- SEAN EEN schril fluitje en een gebiedend gebaar naar de hoed op de grond. Er valt een tientje op het handjevol kleingeld. Het biljet verdwijnt direct naar veiliger oorden. Scan Wilson (24) komt uit Los Angeles. En daar is net lang niet zo free als in Amsterdam. Wie hier een jointje rookt, weet hij, hoeft niet over zijn schouder te kijken. Scan heeft, zegt hijzelf, een heel grote mond, geschikt voor het 'stallen' van onder meer kleine piep- en lawaai-instrumenten. Hij jaagt er nietsvermoedende voorbijgangers de stuipen mee op het lijf of laat ze lachen. Zijn gezicht gaat schuil achter een zilveren masker en zwarte verf; de lange, soms oranje gekleurde haren gaan schuil onder een hoge hoed. In Amsterdam stond Scan onder meer als portier voor de deur bij club Moulin Rouge, op de Wallen. Nu is hij een menselijk standbeeld in het centrum. En hij verdient er ook nog wat bij op verschillende fetisj-feesten in de stad. Scan doet meer dan verstild langs de kant van de weg poseren; hij reageert op voorbijgangers, betrekt ze in zijn 'spel' en maakt geluid. Hij is 'te huur. "Dat is me nu al een paar keer voorgekomen. Dat mensen me vroegen voor een optreden op privéfeesten." Dat verdient niet slecht: zon honderdvijfenzeventig gulden per uur. "Stel dat je voor twee uur wordt ingehuurd. Dat is driehonderdvijftig gulden. Wie verdient er zoveel ineens? Zelfs een goede hoer nauwelijks." De verdiensten op straat zijn altijd onzeker. Op een slechte dag niet meer dan een tientje per uur. Maar het komt ook voor dat er honderd piek, in korte tijd, wordt verdiend. Het verhaal gaat dat een 'beeld' ooit een recordbedrag van tweehonderdvijftig gulden haalde. Scan houdt van zijn betrekkelijk jonge vak. "Ik kan lekker net zo lang in bed blijven als ik wil, precies die uren draaien waar ik zin in heb." Hij komt er helemaal voor uit Amsterdam-Zuid, waar hij sinds kort woont. Daarvoor woonde hij op de Wallen. "Het is lekker rustig waar ik nu woon. Dat is prettig. Al mis ik soms het lawaai van de nacht." Scan is een heuse allrounder: van kinderpartijtjes tot aan fetisj-feesten als Europerve. "Daar waren we onlangs echt een hit. Van ballonnen hadden we een lijf gemaakt, opgevuld met de ingewanden van een varken. Daar maakten we een hele act omheen. Uiteindelijk ging er een mes in en kwamen al die ingewanden eruit. Onder de tafel hadden we een gat gemaakt en ineens kwam er, uit dat neplijf, dwars door al die rotzooi een meisje tevoorschijn. Vies? ledereen vond het een te gekke act." Op straat houdt hij het bij het clowneske werk. Hij 'oliet' de scharnieren, schudt handen en deelt complimenten uit als een volleerd robotbeeld. Alleen voor de politie houdt hij zich even in. Evenals zijn collega's. "Ze jagen ons weg omdat ze bang zijn voor zakkenrollers. Maar die Web je overal. Toch niet alleen bij onze optredens?" --- RISKO HIJ heet Risko en hij hult zich in goud. Hij neemt zijn vak serieus. We spreken hem aan in het Engels, dan weer in het Nederlands en - nadat we hebben gehoord hoe hij heet - bij zijn voornaam. Het helpt niet. Het beeld blijft versteend, de ogen verstard en de lippen op elkaar. Je bent een beeld of je bent het niet. Collega's spreken over hem als een van de besten in het metier, zo niet De Beste. Opvallen doet hij zeker, ook als hij niet op zijn stek staat. "Ik zag vanmorgen een gouden man op een fiets richting stad rijden," zei een kennis enigszins verwonderd. Kort daarop gebeurde er een wonder: het beeld sprak en gaf zijn telefoonnummer. Maar hellen met een beeld valt niet mee. De telefoon deed hetzelfde als de abonnee en bleef zich in stilzwijgen hullen. Tweemaal Risko uit Finland. Collega's spreken over hem als een van de besten in het metier, zo niet De Beste. --- JO JO is net bezig zich te installeren als Guy voorbij wandelt. "Ik heb iets voor je," zegt hij. In de palm van zijn hand, middenop de grijzige, kapotte handschoen pronkt een piepklein goudkleurig speldje. "Een cadeautje voor de kerst." Hij loopt door, maar draait zich nog even om: "Je vergeet mijn verjaardag toch niet hè? Eerste kerstdag?" Jo komt uit Engeland. Maar eigenlijk, heel lang geleden, uit lerland. Hoe oud ze is? "Ik ben uit 1966, dus, even rekenen... achtentwintig!" Ze heeft veel gereisd en verdiende onderweg haar geld met werken op straat. Ze verkocht sieraden en haarkammen en is nu - circa negen maanden - een witte (straat)clown. "Ik leerde het van een Franse jongen. Ik kon tijden naar hem kijken, maar het zelf doen?... Nee, dat durfde ik niet. Tot ik het geld écht heel hard nodig had." Reizen doet ze een stuk minder, sinds ze zestien maanden terug beviel van een dochter. "Wil je haar zien? Ik heb altijd een foto bij me." Onder de vele kanten rokken komt een klein etui tevoorschijn. "Het is maar een pasfoto hoor. Maar toch." De 'levende beelden' kennen elkaar: Scan uit Amerika, Risko uit Finland, Jo uit Engeland en al die anderen die korter of langer de Amsterdamse straat tot toneelvloer verheffen. Toch is streetlife niet meer zo gemoedelijk als zon drie jaar terug, zegt Jo. "Toen was het echt één grote streetfamily, heel relaxed. Je kende iedereen, van muzikant tot duivenvoer-verkoper. Het is wat harder geworden, mensen zijn meer met zichzelf bezig." Soms verdient ze heel aardig, zegt ze, maar toch heeft ze er een baantje als werkster bij nodig om goed te kunnen leven. "Ik heb vroeger ook bij de reinigingsdienst gewerkt. Het zware werk, vuilniszakken in de wagens gooien. Er waren maar weinig vrouwen die dat deden. Drie in totaal." Als ze wil kan ze zo terug naar de reiniging, weet ze, maar de vrijheid van de straat geeft ze toch niet graag op. "Je maakt je eigen uren. Dat is prettig. Zo kan ik ook veel tijd aan mijn dochter besteden." Ze woont in de Bijlmer. Pas nog werd er, vlakbij haar garagebox, iemand neergeschoten. "Een vriend liep op datzelfde ogenblik naar zijn auto, vlakbij. Dan schrik je. Het had hem wel kunnen overkomen. En dat terwijl ik, toen ik Londen verliet, dacht: 'Nou. hier ben ik veilig. Amsterdam is zon schone stad. Dat is echt waar. Neem de Bijlmer. Die vinden jullie misschien verschrikkelijk, maar in vergelijking met soortgelijke wijken in Engeland is het een paradijs." Voor haar zou Amsterdam echter pas echt a perfect world zijn als ze belasting mocht betalen. Belasting? "Nou ja, als ik een papier krijg dat ik hier legaal op straat mag werken, wil ik best belasting betalen over wat ik verdien. Ik heb het politiemensen gevraagd, maar het gaat kennelijk niet. Maar als nu de hotdog-man zijn kraam voor mijn neus zet, kan hij altijd zeggen: Jammer, butl'm legal'." Nu wordt ze - soms - weggejaagd. "Terwijl ik toch niets agressiefs doe. Ja. soms pak ik iemand plotseling boet en geef hem of haar een zoen. Als je dat agressief wilt noemen... Kom nou, ik ben een pacifiste in hart en nieren." --- GUY VOORDAT hij naar Nederland kwam werkte Guy op een meubelfabriek in Manilla. "Heel wat lekkerder weer dan hier en ook heel wat veiliger." Toch reisde hij verder, naar Amsterdam. Met in zijn bagage enkele muziekinstrumenten, waarmee hij de straat op wilde. "De eerste dag is alles gestolen." Dat is inmiddels een kleine drie jaar terug. Guy is blijven 'hangen. Sinds kort is hij een levend beeld. Minder uit artistieke overwegingen dan uit overlevingsdrang. Hij heeft geen dak boven zijn hoofd; leeft op straat. Maar hij neemt zijn werk serieus. "Laatst was er ook iemand die iets schreef. Allemaal rottigheid over junken en zwervers die maar wat aanklooiden. Maar ik sta hier toch echt mijn best te doen. Je schrijft toch niet iets akeligs, hè?" Make-up heeft-hij niet op; een net pak heeft hij evenmin. Een oude muts over zijn lange haren, twee verschillende handschoenen tegen de kou en een vergane glorie-spijkerbroek met een aantal indrukwekkende scheuren: dat.is zijn tenue. En natuurlijk een grote papieren beker in de hand, voor de verdiensten. Hij heeft het afgekeken van anderen en dacht: 'Dat moet ik ook kunnen. Een leeg bierkratje dient nu als zijn podium. Een maatje van hem, Bernard, die in zonniger dagen zijn geld op straat verdient met zijn plastic blokfluit, probeert het ook. Hij heeft zijn kratje vlakbij de Dam geplaatst. Maar een kriebel aan zijn neus brengt, met enige regelmaat, leven in de verstilling. Guy is opgegroeid in Engeland, vertelt hij, en heeft Indisch bloed door zijn aderen stromen. Hij is een kerstkindje, op eerste kerstdag is hij 39 jaar geworden. "Ik houd niet van de kerst," zegt hij. En ook niet van de regen die, terwijl hij praat, op hem neerklettert. "Maar daaraan raak je wel gewend. Als ik hier zo sta, dan gaan er andere dingen door mijn hoofd. Ik los heel veel op, privé-dingen ook, doordat ik tijd heb om na te denken. Het is een soort meditatie. Zo zie ik het." "Ik word nog eens hartstikke beroemd. Echt waar. Ik word zoveel gefotografeerd. Laatst was ik zelfs op de televisie. Heb ik gehoord." ---