ADVERTENTIE VERVOLGUITGIFTE VOLGEMS HET TENDER-SYSTEEM ggfa 7V2% STAATSLENING 1993 WÊÊB PER 15 JANUARI 2023 l\ inschrijving tot 1 april 1993,9.00 uur via banken en commissionairs koers wordt na de inschrijving vastgesteld volgens het tendersysteem rente jaarlijks per 15 januari storting 8 april 1993 aflossing 15 januari 2023 wordt het uitstaande bedrag van de lening a pari aflosbaar gesteld, gehele of gedeeltelijke vervroegde aflossing is niet toegestaan vervolg uitgiftes 3 juni, 5 augustus en 7 oktober 1993 volgens het tendersysteem voorwaarden kosteloos verkrijgbaar bij banken en commissionairs --- Meningen Nieuw dogma is geen 'zorg op maat' door WOUTER VAN EWIJK 'Het is nog altijd gemakkelijker om aan je vrienden en kennissen te ver- Jollen datje een maand intensief bent voor buikklachten dan te J'ertellen dat je een maand intensief °ent behandeld voor een levenspro"-leem," zei staatssecretaris Simons vprige week bij de presentatie van *ijn nota Onder anderen over de toekomst van de geestelijke gezondheids- 2°rg. Het heeft er alle schijn van dat '•ij niet doelde op de nog steeds begaande vooroordelen, maar aangaf om dit dilemma op te lossen er in de psychiatrie niet langer intensief "ehandeld zal worden. De kern van de nota wordt gevormd door de uitgangspunten: reductie van ••et aantal bedden in de psychiatrische Ziekenhuizen, substitutie, extramura'isatie (behandeling buiten de inrichtingen) en herverdeling van middelen [en gunste van de ambulante zorg. •fet is de bedoeling dat de uitvoering ervan uiteindelijk 'zorg op maat' zal °Pleveren. Dit begrip wordt door de staatssecretaris gedefinieerd als 'niet •neer zorg dan nodig, maar ook niet binder dan noodzakelijk. Als ik de nota goed begrijp, gaat het er vooral om dat patiënten zo veel hogelijk de psychiatrische ziekenhuizen verlaten en gaan wonen in kleinschalige voorzieningen in de buurt, en de behandeling van de psychiatrische patiënt meer en meer in de samenleving zal plaatsvinden. Het is volgens de staatssecretaris echter niet de bedoeling dat iedereen "•-et doodsangst op een holletje naar een psychotherapeut gaat. Dat moet •••en kennelijk in eigen kring oplos- Sen. De definitie suggereert echter wel, dat men op iedere vraag om hulp een passend antwoord kan geven. Dat is helaas niet zo. Er zijn heel veel patiënten die om behandeling Vragen. Voor de één is psychoanalyse geïndiceerd en voor de ander een behandeling in een rustieke inrichting lri de bossen, maar de indicaties worden niet alleen gesteld op basis van de ••oodzaak tot behandeling, maar ook °P basis van het beschikbare budget. °at is reëel, maar noem je het dan °ch nog zorg op maat? Staatssecretaris Simons van volksgezondheid wil het aantal plaatsen in psychiatrische ziekenhuizen met 4500 verminderen (Het Parool van 25 maart). W.M. van Ewijk is directeur van het Psychiatrisch Centrum Vogelenzang in Bermebroek. Hij was tien jaar werkzaam als GG & GD-psychiater en directeur van de Centrale Riagg-dienst in Amsterdam. Hij dringt erop aan nog eens goed na te denken. --- Woonomgeving **et is natuurlijk wel een goed uitgangspunt psychiatrische behande'"-g op een zo min mogelijk beperkende manier in de eigen woonomgeving ?an te bieden. Maar wat moet er ge- ?eüren nu is gebleken dat de nieuwe ehandelvormen niet voor iedereen gehikt zijn en de innovatie- en subfütutieprojecten duurder zijn dan een /•"aditionele' psychiatrische behande"•g? Moet er dan, zoals de staatssecretaris doet, worden volhard in de Roering van het nieuwe dogma? Of ?°et er nog eens over worden nagea ht? Ik denk van wel. , Vraagt iemand zich wel eens af of •jet wel zo fijn is te zijn opgenomen in e buurt waar je woont? Niemand j eet het. Zou het niet juist stigmatise- send werken? Zit men in Amsterdame huurten te wachten op voorzienin- Sen voor psychiatrische patiënten? Er is, geloof ik, geen reden al te optimistisch te zijn over de verdraagzaamheid van de Amsterdamse bevolking. Daar moet de politiek iets aan doen. Het is voor een groot deel een politieke keuze geweest de psychiatrie anders vorm te geven. Het is dan ook vreemd dat de staatssecretaris (in de wetenschap dat de vraag naar geestelijke gezondheidszorg de komende jaren met veertig procent zal toenemen) juist nü heeft besloten het budget gelijk te houden - 'ongemoeid te laten', zoals hij zelf zegt - en bij de uitvoering van de nota terug te treden. Wij moeten ervoor oppassen dat begrippen als 'zorg op maat' niet gebruikt worden om ons te doen geloven dat bezuinigingen tot verbetering van zorg kunnen leiden. --- Democratisch debâcle EEN LAGE OPKOMST bij verkiezingen duidt niet noodzakelijk op crisis in de democratie; ze kan ook duiden op bpisedenheid biJ de kiezer. Het is een Ge*ende VVD-stelling die Klaas •/.oenveld, directeur van de liberale betrok. Hij haalde •.An v°orman Frits Bolkestein aan: kj10e saaier de politiek, des te gelukte|er het volk." Doorgeredeneerd bekent dit. dat zQ gauw er hele. te ar! memand meer stemt, in de bestaf?' Werelden leven- Aan de Pers' e* Werd het triumviraat geforkan rd dat ons dan onbekommerd heJlregeren: Couzy, Nordholt en Wilten Us Fortuyn - leger, politie en weiw aP- sCn et ntedewerking van de weten- Thorv?el'Jlce partijbureaus had de te *jt ecke-vereniging in de Jaarbeurs der i,recnt: een conferentie belegd on- Ik npet motto 'Partijen uit de tijd?'. leden nnerde miJ dat ik al 26Jaar ge" toen Z° n conferentie bijwoonde, ond georSaniseerd door de Volkskrant verr?r het °Pgewekte motto Partijschr uWing'" Mr G-B-J- Hiltermann dat ,6e.f griJnzend in de Haagse Post land°vets 'letterliJk alleen in Neder" part..k°n: 'functionarissen van alle lij-j. hJ.en in een rokerige zaal broeder•tiet en' niet om te bakkeleien, °m Politiek te bedrijven, maar er te onderzoeken of zij gen, -bijltje niet bij moeten neerlegde zit nog steeds iets in- De de]onrn,eming zelf onderstreept de ra- renti en zo bezien is zon confe- het ie geen oplossing, maar deel van 'Probleem. bleek 00k' Aan de woorden van Behe ?ns een der sPrekers viel in het Pen wgeen touw meer vast te kn°scj,' HIJ zei directeur van het wetenhij hPehjk bureau van D 66 te zijn en thaa • °°k de stem van Van M-erlo, komr S mans Paradoxen bleven volhad 6n onontwarbaar. Omdat hij het «*a over 'bearbeiden' vermoedde de dat hij Habermas gelezen „J^1" met gesnapt heeft. De overige sprekers waren het globaal oneens en de kluts kwijt. Prof. Jacques van Doorn verklaarde dat de parlementaire democratie is verkeerd in een 'partijendemocratie. Naarmate ze hun functie en identiteit verloren, versterkten de partijen hun positie in de staat. Ze maken deel uit van de macht, of zijn machteloos in de oppositie. De conferentie vond plaats op de dag nadat in de PvdA-fractie geklaagd werd over het 'gebrek aan leiding' van Wim Kok. Dit illustreert hoe partijen zichzelf zien. Wat had Kok moeten doen? Het partijbestuur ontslaan, een nieuw partijprogram schrijven, de fractie tuchtigen? Tot geen van die dingen heeft hij de bevoegdheid. Hij moet in het kabinet de schatkist beheren en als hij dat netjes doet, wint hij misschien het vertrouwen van de kiezers terug. Maar zijn georganiseerde achterban meent dat Kok er zit om, als 'partijleider', de belangen van de PvdA te behartigen. Wij worden geregeerd door de zetbazen der partijen. Wat je Kok kunt verwijten - en zonder zijn naam te noemen deed Paul Kalma, directeur van het wetenschappelijke PvdA-bureau, dat ook - is dat hij het WAO-debat naar zich toetrok zonder er een debat over de toekomst van de sociale voorzieningen van te maken. Het ging over procedures en details, nooit over de richl ting van de sociale politiek. Dat bewijst volgens Van den Berg ! van Groen Links eens te meer dat er helemaal geen sprake is van een heerschappij der partijen, maar van t een der ambtenarij. Bij alle bezuinii gingen is het zo gegaan dat eerst het Centraal Planbureau uitrekende hoeveel er bezuinigd diende te worden, daarna gaven het Sociaal-Cultureel Planbureau en andere ambtelijke col-1 leges aan hoe dat moest en vervolgens voerde de politiek dit uit. Het feit dat de partijen hun programma's laten 'doorrekenen' door het Centraal Planbureau, geeft aan hoezeer deze instantie de politieke agenda en de ruimte op het politieke speelveld bepaalt. Van den Berg zei, daarin bijgevallen door RPF-senator Schuurman, dat wij allang in een ■ 'schijndemocratie' leven. De kiezers hebben daarvoor een 'feilloos gevoel': het verklaart hun gebrek aan belangstelling in de manoeuvres der partijen, dat iets geheel anders is dan gebrek aan politieke belangstelling. Dr ir Schuurman merkte op dat de nagenoeg lege vergaderzaal van de Tweede Kamer bij belangrijke debat ten niet is toe te schrijven aan de ~ steevast aangevoerde 'tijdsdruk', maar aan 'onwetendheid. Namelijk over de besmettende werking die ervan uitgaat op de 'desinteresse' van de burger jegens parlement en partijen. De belangstelling van de burger voor politiek neemt eerder toe dan af en zijn participatie in allerlei vormen van politieke activiteit (handtekeningenacties, betogingen, actiegroepen) eveneens, maar niet in partijen. Interesse genoeg, maar ze vindt geen weerklank in de kabbelende kanalen van het partijwezen. Het zijn niet de burgers die met de rug naar de politiek gaan staan, maar de politici die, zoals Van Mierlo heeft gezegd, de maatschappij de rug toekeren. Schuurman voorziet door die houding een 'debacle' van de parlementaire democratie. Toen deden ze een - plas en dronken een glas. --- VRIJ, ONVERVEERD Aan de kaak stellen De langzaam maar zeker naderende landelijke verkiezingen zorgen voor onrust bij de gevestigde partijen. Het CDA probeert zijn macht te consolideren, de PvdA doet pogingen haar verval te stoppen, de VVD is bezig aan te sterken, D 66 zoekt naar nieuwe Kamerleden en Groen Links speurt naarstig naar een of twee nieuwe partijleiders. Maar op de achtergrond zorgt ook de electorale positio van de Centrumdemocraten (CD) voor verwarring bij de gevestigde politieke orde. De weergave van een Nipo-peiling waarin de CD tot twaalf zetels zou worden opgestoten, was grotesk overtrokken. Het staat echter wel nagenoeg vast dat CD-lijsttrekker Janmaat na de verkiezingen van mei volgend jaar niet meer in zijn eentje in de Tweede Kamer zal zitten. Dat betekent een probleem voor de andere politieke partijen. De eens afgesproken strategie de CD te negeren, werkt blijkbaar niet. In zon kunstmatig politiek en sociaal vacuüm kan die partij kennelijk niet worden gesmoord. De Centrumdemocraten hebben kans gezien een weliswaar klein, maar toch niet onbelangrijk deel van de kiezers te blijven boeien. Dat is om tal van redenen zorgwekkend. Zeker ook omdat de top van de CD er blijk van geeft het niet zo nauw te nemen met overheidsgelden. Het ministerie van binnenlandse zaken heeft de handen vol aan het misbruik van subsidiegelden door de CD. Om dat soort zaken hoeven de andere politici echt niet langer heen te draaien. Het is absoluut onvoldoende als de politieke partijen de werfkracht van de CD alleen maar tandenknarsend betreuren. De grote partijen zijn niet te beroerd eikaars ideeën fel aan te vallen, dus er er is helemaal niets op tegen verwerpelijke voorstellen van de Centrumdemocraten frank en vrij af te schieten. Leugens en onzin aan de kaak stellen en met feiten weerleggen - dat is veel effectiever dan bangig kiezers waarschuwen tegen een verkeerde stem. --- Schok in Italië De Italiaanse justitie heeft de afgelopen dertien maanden meer resultaten tegen de mafia en corrupte politici geboekt dan in de hele voorgaande periode sinds de oorlog. En eindelijk heeft de justitie ook de man in het vizier wiens veroordeling het verkalkte politieke systeem definitief zou opblazen. Niemand mag worden veroordeeld voor hij werkelijk schuldig is bevonden, maar met het onderzoek tegen de 74-jarige christen-democraat Giulio Andreotti wegens vermeende banden met de mafia is hoe dan ook geschiedenis geschreven. Nooit eerder werd een zo machtig politicus beschuldigd van het verlenen van hand- en spandiensten aan de mafia. De 'senator voor het leven', van wie nu gevraagd is de parlementaire onschendbaarheid op te heffen, heeft bijna vijftig jaar lang de Italiaanse politiek gedomineerd. Hij was zeven jaar regeringsleider en bekleedde tal van ministersposten. Niemand in Italië, laat staan in Europa, heeft zo lang in het centrum van de macht gestaan. Zijn positie leek onaantastbaar, tot eenjaar geleden de toenmalige Europarlementariër Salvo Lima op het strand van Palermo werd doodgeschoten door leden van de mafia. Lima was een vriend en vertrouweling van Andreotti en gold als diens 'onderkoning' op Sicilië, waar hij jarenlang de christen-democratische partij leidde. Volgens de justitie in Palermo was Lima al die jaren de schakel tussen de Siciliaanse mafia en de nationale politiek, waarmee maar één man kon worden bedoeld: Andreotti. Lima zou door de mafia zijn geëlimineerd, omdat hij niet langer had kunnen voorkomen (zoals voorheen gebruikelijk was) dat schuldig bevonden mafiabazen ook daadwerkelijk zwaar werden gestraft. In een tweehonderd pagina's dik dossier heeft de justitie in Palermo vastgesteld dat Andreotti zijn gunsten aan de mafia in Napels (de Camorro) en op Sicilië verleende om zijn machtsbasis veilig te stellen. Dit rapport is opgesteld aan de hand van getuigenissen van een aantal 'pentiti', ex-mafiosi die in steeds groteren getale uit de school klappen. Voorts willen de onderzoeksrechters Andreotti aan de tand voelen over aanwijzingen voor zijn betrokkenheid bij mafia-bankier Sindona, bij de duistere activiteiten van de vrijmetselaarsloge P 2 en bij de moorden op Aldo Moro en op generaal Dalla Chiesa. Andreotti verdedigt zich met het argument dat hij in zijn laatste regeerperiode zelf strengere maatregelen tegen de mafia had genomen. Hij zei er echter niet bij dat hij in al die jaren daarvoor niets tegen de mafia had ondernomen en dat zijn maatregelen pas werden uitgevoerd onder zijn opvolger, nadat onderzoeksrechter Paolo Borsellino in juli vorig jaar werd vermoord. Het is duidelijk dat de fundamenten van het naoorlogse Italië, waarvan Andreotti het belangrijkste symbool is, werkelijk aan het schudden zijn gebracht. Voor de regering-Amato wordt het steeds moeilijker nog overeind te blijven. --- Stad verliest zicht op problemen door JOS VERLAAN Nog geen twee dagen na het drama in de Vrolikstraat wisten Amsterdamse en landelijke politici al wat er moest gebeuren om dit soort zaken te voorkomen. Burgemeester Van Thijn beet de spits af met een pleidooi voor betere wettelijke mogelijkheden om psychisch gestoorde mensen eerder op te pakken. Gemeenten hebben daarvoor volgens hem nu niet genoeg bevoegdheden en het is de taak van Den Haag om te zorgen dat die er komen. Dat was voor staatssecretaris Simons van volksgezondheid het sein zich met de discussie te bemoeien. De wetgeving is juist aangepast om mogelijk te maken wat Van Thijn wil, bezwoer hij. Alleen kennen lokale bestuurders die mogelijkheden niet zo goed en dat probleem zou snel worden opgelost. Kwestie van een foldertje, nietwaar? Die opmerking schoot de Amsterdamse wethouder Wildekamp in het verkeerde keelgat. Amsterdam kent de wettelijke mogelijkheden heel goed en bijna dagelijks wordt er in deze stad wel iemand gedwongen opgenomen wegens uit de hand gelopen psychiatrische problemen, liet ze ogenblikkelijk weten. Wildekamp had de oplossing: de gezondheidszorg moest dit soort mensen in een veel eerder stadium thuis gaan opzoeken, zodat problemen veel vroeger kunnen worden aangepakt. De uitlatingen van de politici hebben de publiciteit gehaald, maar ze snijden in de Amsterdamse praktijk heel weinig hout. Niemand heeft wat aan een aangepaste krankzinnigenwet of het verbale streven (potentieel) psychiatrische patiënten thuis op te zoeken, als er nauwelijks deskundigheid bestaat om die mensen ook daadwerkelijk op tijd te vinden. Alle sociale vernieuwing ten spijt is er geen hulpverleningsinstantie die inzicht heeft in aard en omvang van dit soort huiskamerproblemen. Vijfjaar gelden was die kennis er in zekere mate nog wel. Toen had Am- De politici hebben de GGStGD in Amsterdam juist de mogelijkheid ontnomen bijtijds psychiatrische probleem. gevallen in de stad te signaleren, stelt Parool-redacteur Jos Verlaan vast. Die zorg is nu verdeeld over vijf Riaggs. sterdam nog een goed werkend systeem van zogenaamde mobiele psychiatrie, ondergebracht bij de GG&GD. Maar dat moest toen van de landelijke politiek allemaal anders. De 'rijdende psychiater', zoals de man werd genoemd die 24 uur per dag huisbezoeken kon doen, moest weg bij de GG&GD en worden ondergebracht bij de vijf Riaggs in de stad. Deskundigen hebben er toen uit en te na voor gewaarschuwd dat die ope: ratie de specifieke kennis van die dienst en zijn uitgebreide netwerk van contacten in de stad zou versnipperen. De korte lijnen bij de GG & GD voor een vroegtijdige signalering van probleemgevallen werden doorbroken. Bij voorbeeld: de afdeling ongediertebestrijding van de GG&GD heeft natuurlijk niets met psychiatrie te maken, maar was wel het oor en oog in de stad voor de psychiaters van de dienst. Het overhevelen van deze taken naar de vijf Riaggs betekende in de praktijk: als iemand in uitzinnige toestand van zijn balkon op straat springt, moet de GG&GD in actie komen, want dan is het verstoring van de openbare orde. Doet hij hetzelfde aan de achterkant van zijn huis, dan is dat de zorg voor de Riagg-psychiater. De politici besloten ondanks de bezwaren tóch de ambulante volwassenenpsychiatrie over te hevelen naar de vijf Riaggs. Om het overzicht en de kennis over de hele stad in stand te houden, sloten die instellingen onderling een samenwerkingscontract, maar dat staat inmiddels op springen. Twee van vijf Riaggs - waaronder die in Oost, het stadsdeel waarin de Vrolikstraat ligt - hebben die samenwerking inmiddels opgezegd en gaan op eigen benen door, niet gehinderd door de kennis die elders wordt opgedaan. Het overhevelen van die taken maakt ook de opmerkingen van Wildekamp over het afleggen van huisbezoeken ronduit gratuit. Ze kan wel zéggen dat ze wil dat er meer huisbezoeken worden afgelegd, maar ze heeft simpelweg geen zeggenschap over de Riaggs. Ze mag het ze hoogstens beleefd vragen en dan hopen dat er gehoor aan wordt gegeven. Woningcorporaties, gemeentelijke instanties en hulpverleningsinstellingen gaan nu opnieuw proberen op buurtniveau een dergelijk antennesysteem op te zetten. Maar het is de vraag hoe lang het duurt voordat zon operatie ook vruchten afwerpt. Dat is de consequentie als de lokale overheid taken afstoot die rechtstreeks het publieke belang van de stad raken, en die overlaat aan het 'middenveld. De lokale politiek verliest in toenemende mate haar primaat over de gezondheidszorg en het welzijn van de burger in de stad. Op korte termijn spreekt het stadsbestuur over verdere afkalving van de taken van de GG&GD in' Amsterdam. Die impliceert een verdere inperking van de politieke zeggenschap over de lokale gezondheidszorg. Alleen al de gebeurtenissen van de vorige week en het gebrek aan mogelijkheden voor de plaatselijke politiek daaraan iets te doen, geven aan dat met dergelijke afslankingsoperaties uiterst behoedzaam moet worden omgesprongen. --- Samenwerking Een achterliggende bedoeling van het nieuwe plan van Simons schijnt te zijn, dat herverdeling van en korten op het budget het psychiatrisch ziekenhuis aanzetten tot samenwerking met allerlei partners uit het veld, zodat zorgcircuits tot stand gebracht kunnen worden. Dat zou mooi zijn, maar het doet wel vreemd en naïef aan in deze tijd van marktwerking en concurrentie, die de staatssecretaris zelf heeft gepropageerd. Hij vraagt nog meer van de psychiatrie. Steeds vaker moeten psychiaters zich bezighouden met maatschappelijke vraagstukken (euthanasie bij voorbeeld) en bijdragen leveren aan het tot stand komen van een zorgzame samenleving. Er wordt zelfs verwacht dat zij meezoeken naar verklaringen voor afwijkende en ongewenste gedragingen van grote groepen mensen (F-side-supporters, rechtsextremisten). Druggebruikers met gedragsstoornissen en patiënten die ter beschikking van de regering zijn gesteld, dienen opgenomen te worden in psychiatrische ziekenhuizen. Dat is te veel van het goede bij een gelijkblijvend (lees: dalend) budget. Er zijn wel meer tegenstrijdige beweringen. De Amsterdamse burgemeester Van Thijn heeft naar aanleiding van de moord vorige week op een twaalfjarig meisje, waarvan een verwarde man wordt verdacht, gezegd dat psychisch gestoorde mensen die door hun omgeving als een gevaar worden beschouwd, eerder in bewaring gesteld en opgesloten moeten worden. Het is treurig-dat een burgemeester die zich anders sterk maakt voor de zwakkeren in de samenleving, zich zo opportunistisch heeft laten verleiden tot zulke goedkope en demagogische uitspraken. Hij weet uit eigen ervaring - de burgemeester geeft de inbewaringstelling af en dat komt in Amsterdam ongeveer tweehonderd keer per jaar voor - dat gekken niet gevaarlijker zijn dan andere burgers en dat heksenprocessen verboden zijn. Bovendien is het een gevaarlijke tendens, want juist politie en justitie zijn geneigd psychiatrische patiënten niet voor vol aan te zien en daardoor niet de maatregelen te treffen die voor andere burgers wel gelden. Dat maakt psychiatrische patiënten rechteloos en dat is een slechte zaak, die haaks staat op het streven patiënten te integreren in de samenleving. De staatssecretaris gaat bij zijn streven tot extramuraliseren voorbij aan de realiteit. In Amsterdam verblijven veel psychiatrische patiënten voor wie lichte vormen van zorg ontoereikend zijn. Toch wil hij het aantal opnameplaatsen terugdringen, terwijl verwacht mag worden dat in het kader van de Wet op de Bijzondere Opnemingen in Psychiatrische Ziekenhuizen meer gedwongen opnemingen zullen gaan plaatsvinden. De staatssecretaris moet politieke vijanden hebben, want anders is het niet te verklaren dat hij met zijn onrijpe en onevenwichtige boodschappen op pad is gestuurd. Het is ongewenst en gevaarlijk onvoldoende middelen toe te kennen aan een specialisme dat enerzijds allerlei maatschappelijke noden lenigt en anderzijds met de zorg aan het experimenteren is. Het is niet genoeg alleen de samenwerking te willen bevorderen tussen partners, die eerst door een onbegrijpelijke herverdeling van middelen uit elkaar worden gedreven. De staatssecretaris loochent kennelijk de ernst van de problemen. Indien er minder middelen beschikbaar komen, zal de politiek moeten aangeven welke groepen patiënten -niet meer behandeld hoeven te worden. De overheid moet nog even wachten met terugtreden. FOTO WUBBO DE JONG / HET PAROOL Psychiatrisch ziekenhuis Santpoort --- JOEP BERTRAMS ---