Zelfs niet over vrede spreken IMe wereld snakt naar vrede. De vijf maanden oorlog die we tot heden hebben gekend heeft, een schermutseling in vergelijking met de eerste maanden van de wereldoorlog, naast de slachtoffers die gevallen zijn, een zodanige ontreddering en ontwrichting gebracht, dat in heel Europa alles is vastgelopen. , Ons werelddeel is één groot legerkamp geworden, want niemand weet of hy de rol van onzydige tot het einde toe zal kunnen vervullen, dan wel zal worden meegesleept in de maalstroom. van de alles vernietigende krijg. Handel en verkeer zyn voor een groot deel verlamd, en de oorlogsindustrie in de ruimste zin is nagenoeg het enige bedryf dat bloeit. En dan moet men niet vergeten dat de eigenlijke oorlog, de botsing van de millioenen, nog moet beginnen. l~~]en merkwaardige discussie is gisteren in het oorlogskader gevoerd in de vergadering van de bestuursraad van het Internationaal Arbeidsbureau. De Amerikaanse en de Engelse arbeidersafgevaardigde stonden lijnrecht tegenover elkaar. De Amerikaan stelde voor, dat in de volgende internationale arbeidsconferentie vraagstukken zouden worden behandeld, die na de oorlog zullen worden gesteld in verband met de overgang van de oorlogseconomie naar de vredeshuishouding. De Engelsman kantte zich vinnig tegen dit voorstel en verklaarde dat het voor de landen die midden in de vijandelijkheden zitten niet gaat over een overgang van oorlogshuishouding naar vredeshuishouding, maar veeleer over de overgang der huishouding van de witte oorlog naar de huishouding van de werkelijke oorlog. De werkelyke 00r10g.... Zulk een woord in de mond van een arbeidersafgevaardigde van een der oorlogvoerende landen — een Fransman of een Duiteer zou vermoedelijk niet anders hebben gesproken — zegt alles. Het tekent de stemming onder de oorlogvoerenden. I\ ader werd de Amerikaans-Engelse tegenstelling toegelicht. De Engelsman verlangde, dat de internationale arbeidsorganisatie de vraagstukken zou bestuderen, die door dé oorlog opkomen zowel bij de oorlogvoerenden als by de gemobiliseerde neutralen. Eerst daarna dienen de problemen te komen van de sociale politiek, die algemeen zullen worden gesteld door de terugkeer van de staat van vrede. De Amerikaan daarentegen wenste, dat een arbeidsorganisatie zou worden in het leven geroepen voor de vraagstukken die zich zullen voordoen wanneer tot demobilisatie zal worden overgegaan. Als dat ogenblik zal zijn gekomen, vond de Amerikaan, moet een internationale arbeidsorganisatie gereed zyn: niet na de oorlog, maar reeds nu moet men de vrede gaan bestuderen. De bestuursraad hield de voorzichtige kant en koos geen partij, besloot derhalve dat in de internationale conferentie, die in begin Juni te Genève zal worden gehouden, alleen de kwestie zal worden bestudeerd van de methoden van samenwerking tussen openbare besturen en werknemers- en werkgeversorganisaties. Er wordt derhalve doorgegaan met wat men de gewone agenda zou kunnen noemen, aldus doende alsof er geen oorlog was en alsof er na de oorlog geen vrede behoefde te komen met al de vraagstukken waarvoor de wereld dan zal worden gesteld. ~\ et is niet alleen de vrede die nog veraf lijkt: er is aan de zijde der oorlogvoerenden een verbetenheid, een wrangheid die alle geneigdheid tot overleg afsnijdt. Zelfs de arbeidersafgevaardigden verstaan elkaar niet. Eenvoudig omdat die der oorlogvoerenden van het woord vrede zelfs voor een afzienbare toekomst niet willen weten. Uit vrees dat spreken over de vrede als een soort defaitisme zou worden beschouwd. Men wacht immers op de „werkelyke" oorlog, de oorlog voorgoed, de onbarmhartige, niets ontziende oorlog over de hele linie. Zó is de stemming in de oorlogvoerende landen, en niemand kan zich daaraan onttrekken. Men gaat derhalve voorzichtigheidshalve alles wat de ene of andere party aanstoot zou kunnen geven uit de weg. Het tekent de geesten, die door de oorlog zijn opgeroepen. En het doet vrezen dat het ogenblik waarop over vrede zal kunnen worden gesproken, nog veraf is. --- JOHAMMES DE JONG Door de genade Gods en de gunst van de Apostolische Stoel AARTSBISSCHOP VAN UTRECHT AAN DE GEESTELIJKHEID EN DE GELOVIGEN VAN ONS AARTSBISDOM ZALIGHEID IN DEN HEER Beminde gelovigen! Als wij ooit het licht, de kracht en de troost van de godsdienst nodig hebben, dan is het in de sombere en kommervolle tijden, die een groot deel van de wereld en ook ons land nu reeds maanden lang doorleeft. Vele jaren heeft de dreiging van een katastrofe over ons gehangen. Aan menselijke pogingen om haar af te wenden heeft het niet ontbroken, maar zy hebben alle gefaald. En nu de ramp over de wereld gekomen is, kunnen wij; menselijkerwijze gesproken, nog nergens uitkomst zien. Dit is een reden te meer om onze ogen en harten naar God te richten, om Hem het licht en de hulp te vragen, die alleen de wereld kunnen redden. Sursum corda, de harten omhoog, zoals wij met den priester bidden in da Praefatie der H. Mis. Naar boven zouden Wy u he-' den willen wijzen: op onzen Vader, die in de hemel is, in wien wy thans meer dan ooit ons vertrouwen moeten stellen. Nog immer geldt het woord der H. Schrift: „De mens leeft korte tijd en is vol van velerlei ellende." De wetenschap heeft geweldige vorderingen gemaakt. Zy heeft de oorzaak ontdekt van vele ziekten. Zij heeft de uiterlyke welvaart aanzienlijk vermeerderd. Zy heeft ook talloze middelen gevonden om ons te vermaken en te verstrooien en onze zorgen een tyd lang te vergeten. Doch heeft zij de mensheid innerlijk rijker en meer gelukkig en tevreden gemaakt? Heerste er ooit zoveel onrust en ontevredenheid en geestelijke armoede als in onze tijd van de grootste stoffelijke vooruitgang? En mocht iemand zich nog zo gelukkig gevoelen, na enige jaren komt de dood en maakt onverbiddelijk een einde aan dit aardse leven. Niemand, die in zichzelven keert, kan aan de vraag ontkomen: Waarom is er zoveel leed en zoveel kwaad in deze wereld? Er zijn slechts twee antwoorden mogelijk, al naar gelang men het bestaan van een persoonlijken God ontkent of aanvaardt. Als er geen God bestaat, die alles leidt en bestuurt, dan is de mens een speelbal van de blinde krachten der natuur; al wat hem overkomt, gebeurt door een toeval of het onafwendbaar noodlot, waaraan hij zich in doffe berusting heeft te ontderwerpen. Het is het troosteloze antwoord van hen, die, zoals de apostel zegt, „geen hoop hebben." Want wel somber is dan het leven, dat voor zovelen met leed gevuld is en in ieder geval na enige jaren zal eindigen. Voor ons echter, beminde gelovigen, is dit aardse leven een voorbereiding op de eeuwigheid. Wij zijn door God geschapen om Hem te kennen en lief te hebben en daardoor eeuwig gelukkig te zijn. God, die de wereld heeft geschapen, blijft ook haar leiden en besturen door zijn goddelijke Voorzienigheid. Ons natuurlijk verstand kan deze waarheid begrijpen, doch zij wordt ook in de H. Schrift op talloze plaatsen verkondigd. „Het is uw Voorzienigheid, o Vader, dfe bestuurt." „Want groot en klein heeft Hij geschapen; Hij zorgt op gelijke wijze voor allen." „Goed en kwaad, leven en dood, armoede en rijkdom komen aan God." Hij is het „die alles in allen werkt." Er gebeurt dus niets, beminde gelovigen, of God heeft het gewild en beschikt of ten minste toegelaten. Ook het lijden derhalve, dat ons overkomt, geschiedt met toelating van God. Doch waarom laat God dat lijden toe? Zolang de mensheid over God heeft nagedacht, heeft zij zich deze vraag gesteld. Velen zelfs hebben het bestaan van het kwaad als een motief aangegeven om het geloof in God te verwerpen. Ook wij kunnen hier niet een antwoord geven, dat ons volkomen bevredigt, omdat wij Gods raadsbesluiten niet kunnen doorgronden. Hij had de wereld anders kunnen scheppen. Hij had de mensen zulk een overvloed van genade kunnen geven, dat zij feitelijk nooit zouden zondigen. De -f zonde van Adam en Eva had Hij kunnen verhinderen, zodat wy nog in de paradijstoestand leefden. Hij heeft het anders gewild; waarom weten wy niet. Doch wel weten wij, omdat God alles van eeuwigheid uit voorziet en almachtig is, dat zijn Voorzienigheid alles leidt en bestuurt en dat ons niets overkomt, of Hij weet het en laat het toe. En omdat het doel van de schepping is de verheerlijking van God en het eeuwig geluk der redelijke schepselen, is alles in deze wereld gericht op het geestelijk heil der mensen. Ook uit het kwade weet Hij het goede te trekken. „Wij weten, dat God alles ten goede leidt voor hen, die Hem liefhebben." Beproevingen kunnen ons treffen, zware bekoringen ons overvallen, doch God geeft ieder voldoende genade; zonder zyn eigen schuld wordt niemand van de eeuwige zaligheid uitgesloten. Zo weten wij ons veilig in de handen der goddelijke Voorzienigheid en dat geeft ons een gevoel van rust en vrede. Van die vrede, die „alle begrip te boven gaat," die de wereld niet geven kan en die de Zaligmaker zo dikwijls zijn leerlingen heeft toegewenst. En een gevolg van die vrede, eveneens een der vruchten van den H. .Geest, is de blijdschap der kinderen Gods. In het licht van die waarheid krijgt het lijden zijn diepere betekenis en kunnen wy ook redenen zien, waarom God het kan toelaten of zelfs overzenden. Het is een oefenschool voor de grote christelijke deugden van geduld en naastenliefde. Het maakt ons meer gelijkvormig aan Christus, „die voor ons geleden heeft, u een voorbeeld nalatende, opdat gij zijn voetstappen zoudt volgen." Het is een bron van rijke verdiensten, die wij in vereniging met Christus kunnen opdragen tot uitboeting van onze zonden en die van geheel de wereld. Met geduld gedragen zal het ons hemels loon vergroten, want immer blijft ons de onwaardeerbare troost, „dat het lijden dezer wereld niet opwegen kan tegen de heerlijkheid, die ons geopenbaard zal worden." Ook wordt het dan verklaarbaar, waarom God toe kan laten, dat zware rampen thans geheel de mensheid bedreigen. Zij kunnen op de eerste plaats een straf zijn of zelfs een natuurlijk gevolg zijn van de zonde. Reeds jaren lang heeft een groot deel der wereld God uit het particuliere en openbare leven verbannen, ja zelfs toegestaan of bevorderd, dat het Godsgeloof op afschuwelijke wyze bestreden werd. „Doch waar God wordt geloochend, wordt de grondslag van de zedelijkheid aan het wankelen gebracht." Daarom, zo zegt de H. Vader in zijn encycliek Summi Pontificatus, „is de hoofdoorzaak van de treurige toestand der moderne maatschappy gelegen in de loochening en verwerping van een algemeen geldige zedenwet." In brede kringen is alle besef van zedelijk goed en kwaad verloren gegaan; goed heet wat nuttig of aangenaam, kwaad wat schadelijk is voor het individu of de staat. Hoe kan het dan anders, of velen zien hun enige doel in het zoveel mogelyk genieten van dit aardse leven, zonder zich ook maar enigszins te bekommeren om de middelen? Waarom zich laten weerhouden door de zogenaamde deugden van eerlykheid, trouw, naastenliefde, medelijden, door vrees voor een straffenden God? Het zijn slechts relatieve, thans verouderde begrippen. Men is zelfs zo ver gegaan de prediking van die deugden door het Christendom een ramp te noemen voor de mensheid. Het Christendom zou het einddoel van den mens plaatsen in een niet bestaande wereld hiernamaals, én daardoor er toe meewerken, dat hy de moeilijkheden van dit leven" ontvlucht in plaats van ze te overwinnen; het zou de levensdrang van den sterken man vernietigen. Met eigen ogen, beminde gelovigen, zien wij thans de verschrikkelijke consequenties van die dwalingen en hoe zich de waarschuwing voltrekt van den apostel: „En daar zy de kennis van God hebben versmaad, heeft God hen overgeleverd aan hun smadelyke instincten." Doch de rampen, die ons bedreigen, zijn niet alleen een| straf; zij zyn vooral ook een waarschuwing van God, een oproep van zijn genade, een opwekking tot inkeer. Nu zien wij eerst duidelijk, in welk een afgrond de afval van God de wereld dreigt te storten. Nu worden wij ons eerst goed bewust van onze eigen hulpeloosheid. Wat vermag ieder van ons, wat vermogen wy allen te zamen zonder God? Nu gevoelen wy, dat alleen een rouwmoedige terugkeer tot God ons redden kan. „Uren van zo pijnlyke teleurstelling," zegt de H. Vader, „zyn dikwijls uren van genade, „een voorbijgaan des Heren", waarin op het woord van den Zaligmaker: „Zie, Ik sta voor de ingang en klop aan," zich deuren openen, die anders voor Hem gesloten zouden zyn gebleven. Wellicht — God geve het — is dit uur van hoogste nood ook een uur van omkeer in de opvattingen en de gezindheid van velen, die tot dusver in blind vertrouwen de wegen der zo wijd verspreide moderne dwalingen bewandelden, zonder te beseffen, hoe hol en wankel de bodem was, waarop zij stonden .... De nood van onze tijd is een apologie van het Christendom, die niet aangrijpender zou kunnen zijn. Uit de wortels van anti-christelijke dwalingen en bewegingen zijn onuitsprekelijk bittere vruchten gerijpt en deze spreken een veroordeling uit, waarvan de kracht iedere theoretische weerlegging overtreft." Dierbare gelovigen! Moge ook voor ons deze H. Vasten een tijd zijn van diepe inkeer in ons zelven en van bezinning op de grote waarheid der goddelijke Voorzienigheid. Verwekken wij dikwijls een acte van geloof in God „onze toevlucht en onze kracht." „Vertrouw op Hem met geheel uw hart. Denk aan Hem op al uw wegen; dan zal Hij uw paden effenen." Die gedachte zal ons een bemoediging zyn en een sterkte. Een bemoediging, omdat wij weten, dat onze hemelse Vader ons beschermt. En waar zyn wy veiliger dan in zijn handen? Daarom geen nodeloze angst, waardoor wij ons zelf en anderen ongerust maken. „Weest dus niet bekommerd over de dag van morgen. Want de dag van morgen zal bezorgd zyn voor zich zelf; iedere dag heeft genoeg aan zijn eigen leed." „Werpt op Hem al uw bekommernis; want Hij draagt zorg voor u." Doch het geloof in de Voorzienigheid is ons ook een kracht, omdat zy ons de weg wijst. By alle vertrouwen op God en bij alle berusting in zijn leiding, mogen wij niet werkeloos blyven neerzitten. De genade van God veronderstelt onze eigen medewerking. Daarom moeten wij alle bovennatuurlijke en natuurlyke middelen gebruiken, die God ons ter beschikking stelt. Onder de bovennatuurlijke middelen neemt vanzelfsprekend het gebed en het dikwijls ontvangen der H. Sacramenten de eerste plaats in. Het gebed is een hoofdelement* in de ordening der Voorzienigheid. In de regeling van het wereldgebeuren voorziet God de smekingen zyner schepselen en houdt er rekening mee; Hy wacht er op en schept er behagen in ze te verhoren. Smeken wy dan om kracht voor ons zelven. Bidden wy vooral ook, dat de volkeren „begrijpen en inzien, hoe slecht en bitter het is den Heer hun God verlaten te hebben" en dat zy tot Hem terugkeren. Dan alleen zullen zy de goddelyke wetten erkennen, die de menselijke samenleving regelen en de boze begeerlykheid in toom houden; dan alleen zal een duurzame vrede mogelijk zijn. Ook onze natuurlijke krachten moeten wij in dienst stellen van de goddelijke Voorzienigheid. En hier vraagt God van ons, dat ieder de plichten van zyn staat zo trouw mogelijk vervulle; dit is immers de aangewezen weg om ons einddoel te bereiken. Dan zullen wij blijmoedig de zware offers brengen, die het vaderland heden van ons vraagt; de vrijheid en onafhankelijkheid van ons land zijn bovendien ook voor het godsdienstig leven van de grootste waarde. Beoefenen wij met meer toewijding nog dan anders, ieder in zyn eigen omgeving, de zo bij uitstek christelijke deugden van naastenliefde en rechtvaardigheid. De nood van onze medebroeders vraagt het en ons eigen voorbeeld zal dan tonen, dat het Christendom de zuurdesem is, die de werled moet doordringen. „Zo moet uw licht voor de mensen schijnen, opdat zij uw goede werken zien en uw Vader verheerlijken, die in de hemel is." De goddelijke Voorzienigheid leide onzen H. Vader den Paus bij het bestuur der Kerk in een der moeilijkste perioden in haar geschiedenis van negentien eeuwen. God schenke ook aan onze geëerbiedigde koningin en haar koninklyk huis zijn onmisbare steun en zegen. En zal dit Ons herderlyk schrijven in alle tot ons Aartsbisdom behorende kerken, alsmede in de kapellen, waarover een rector is aangesteld, op Zondag Quinquagesima op de gebruikelyke wijze van de preekstoel worden voorgelezen. Gegeven te Utrecht, op Zondag Septuagesima van het jaar 1940. t Dr. J. DE JONG, aartsbisschop van Utrecht. Op last van Zijne Hoogwaardige Excellentie: Dr. J. GEERDINCK, secretaris. --- Op last der brandweerautoriteiten werden op de Prins Hendrikkade voor het Centraal Station bijten in het ijs gehakt, om bij eventuele brand de beschikking over veel water te hebben --- DE „REIGER” OP DE TERUGWEG Gisteren te Nairobi aangekomen Het K.L.M.-toestel Reiger heeft de terugtocht van Zuid-Afrika naar Europa aanvaard. Zaterdag hebben bemanning en passagiers na een verblijf van zestien dagen afscheid genomen van Johannesburg en legde het toestel de eerste, korte etappe naar Boeloewayo af. Gisteren werd de reis van Boeloewayo via M'Pika en Dodoma naar Nairobi voortgezet, waar de machine in de middaguren geland is. Vandaag wordt naar Khartoem gevlogen. --- Bevordering van onze nationale eenheid Principieel betoog van oud-minister Romme Onze taak op staatkundig, geestelijk en maatschappelijk terrein DE SOCIALE OPVOEDING DER JEUGD In de gisteren gehouden buitengewone centrale raadsvergadering van de Limburgse R. K. Werkliedenbond, sprak oud-minister, mr. C. P. M. Romme over „actuele vraagstukken" met betrekking tot bevordering van onze nationale eenheid. Dit onderwerp beantwoordt, aldus de inleider, aan de eis van actualiteit, daarvoor bracht hij in herinnering het woord van wijlen prof. Struycken: Nederland dient de zaak van de vrede het best door het feit van zijn zelfstandig bestaan, waarvoor naar buiten en naar binnen offers gebracht moeten worden. Voor de vrede is het nodig dat voortgebouwd wordt aan de eigenheid van het nationaal bestaan. Voor defaitisme noch voor zelfvoldaanheid is by ons plaats; weliswaar is de nationale eenheid niet volmaakt, maar in elke levende gemeenschap moet altijd aan de innerlijke samenhang worden gewerkt. Zo ook moet aan onze Nederlandse gemeenschap worden gebouwd en moeten worden afgeweerd de bedreigingen, welke scheuringen kunnen doen ontstaan. --- Drie banden Drie banden, aldus prof. Romme, bewerkstelligen de nationale eenheid, te weten de banden van het staatkundig, het geestelijk en het maatscha ppel ij k leven. Op het terrein van het staatkundig leven wordt die band niet gevormd door de huidige democratie, waarin elk organisch groepsleven wordt miskend en die zich steeds minder gaat verdragen met ons maatschappelijk groepsleven. De huidige democratie zal plaats moeten maken voor de corporatieve democratie. De band op staatkundig terrein ligt in ons nationaal koningschap, niet als symbool, maar in de wezenlijke koningsmacht van Oranje. Op het terrein van het geestelijk leven leidt één gemeenschappelijke gedachte, de geestelijke vrijheid binnen het raam van de belijdenis Gods. Dat is géén volledige vrijheid voor ieder individu of van de staat. Bij ons heerst over het geestelijke leyen geen gemeenschappelyke mening en de staat behoort n i e t te dwingen tot geestelyke eenheid. Tussen de diverse geestelijke stromingen hoort verdraagzaamheid te bestaan en de staat moet die stromingen tegen onverdraagzaamheid behoeden. Nu we geestelijk verdeeld agn, moet de staat gelijke vrijheid schenken aan elke geestelijke richting, die blijft binnen het raam van de belijdenis Gods. Zo is het in Nederland ook historisch gegroeid. Wij zulen onze eigen geestelyke vrijheid verdedigen tegen de stoomwals van de staatsmacht. De ge*stelyke vrijheid is nationaal bezit geworden; daardoor hebben we levensruimte voor onze menselyke ziel. Op het terrein van het maatschappel ij k e leven bleven we te zeer verstandelyk; we erkennen de richting wel als goed, doch verzuimden voldoende volgens onze overtuiging te handelen. Spreker zette dan de sociale natuur van den mens en het belang daarvan voor de gemeenschap nader uiteen. Een hieraan tegen gestelde stroming als het individualisme heeft zichzelf overleefd; de tegenpool van het individualisme, het mechanische collectivisme heeft in de praktijk buiten onze grenzen door zyn niet aflatende demonstraties van geestelijke overheersing, als onafscheidelyk gezel van economische overmacht, onze ogen zodanig geopend, dat men mag vertrouwen, dat bij ons het collectivisme een schone toekomst achter zich heeft. Rest ons een stelsel van maatschappelijke verbondenheid van geestelijk vrije mensen, welke gemeenschap voor haar uitbloei nodig heeft de juiste geest van gemeenschap. De grote taak van de bevordering onzer nationale eenheid ziet spreker in de aankweking van die geest van gemeenschap, ter voorziening in het tekort aan innerlijke beleving van wat wij met de dag meer verstandelijk als goed erkennen. Bij alle verscheidenheid van vormen en middelen, moeten wy Nederlanders één zijn in doel,'in zover onze dagelijkse arbeid dienstbaar moet zijn aan het geheel van de staat, waartoe wij behoren en waarmee ons aller geluk is verbonden. Aankweking van de geest van maatschappelyke verbondenheid is opvoeding tot sociale deugden, welke doen handelen. Oud-minister prof. mr. Romïhe --- Opvoeding der jeugd Bij opvoeding denken we het eerst aan de jeugd en bij de vraag wat voor sociale opvoeding onze jeugd krijgt, past het ant« woord, dat in de leeftyd, waarop de jeugd het meest ontvankelyk is voor de sociale deugden, juist die opvoeding ophoudt en de ontwikkeling zich vrij eenzijdig specialiseert in de richting van vakkennis. Te "zeer werd verwaarloosd het feit, dat sociale karaktervorming even nodig is als technische vakkennis en by de sociale opvoeding hebben de confessionele jeugdbewegingen een grote taak. Dit vraagstuk is actueler geworden nu het departement van Sociale Zaken aan de gemeenten een circulaire heeft gezonden over de instelling van de ---