ADVERTENTIE bouw Varia méér dan 20.000 artikelen uit voorraad leverbaar! • Alkmaar-Overdie • Almere • Amersfoort • Amsterdam-Noord • Amsterdam Oud-West • Amsterdam-West • Amsterdam-Zuid • Apeldoorn • Arnhem • Breda • Delft-Ypenburg • Ede • Enschede • Leiden • Maastricht • Oss • Purmerend • Roermond • Rotterdam-Alexanderpolder» Rotterdam-Centrum • Spijkenisse • Tilburg • Veenendaal --- ADVERTENTIE amsterdam succes voor uw VERGADERING CURSUS TRAINING is onze opdracht Vraag de uitgebreide informatiemap met de tarieven en conferentie-arrangementen. HOTEL CASA 400 James Wattslraal 7?. (vlakbij hel Amstclstalion) 1097 DL Amslerdam. tel. 020 - 6 65 tl 71 Parkeergelegenheid rondom --- Binnenland Turkse inzet F 5 niet te verhinderen [*n onze politieke redactie) «N HAAG - Minister Ter Beek van defensie maakt zich °rgen over de mogelijke inzet van voormalige Neder- straaljagers bij bombardementen van Koerdi*e doelen in het zuidoosten van Turkije. De minister rïl in de toekomst alleen nog straaljagers aan Turkije op voorwaarde dat de toestellen uitsluitend °or Navo-doeleinden worden gebruikt. Pnd_ jaren tachtig heeft Nederwd zestig toestellen van het W Northrop-F 5 aan Turkije Weverd. Vijftien van de zestig waren nagenoeg vereen, maar werden door de luchtmacht aangekocht f°°r de onderdelen. Bij de ver*°°p, die in de vorige kabinetsperiode werd overeengekomen, ■erd niets afgesproken over het «bruik van de toestellen. de woordvoerder van voelt minister Ter Beek jch niet verantwoordelijk voor je verkoop van de F 5-toestellen. •Wet contract dateert van voor ,ta tijd," aldus de woordvoer*r Een aantal van de verkochte gestellen werd overigens afgeleerd nadat minister Ter Beek intrad. Defensie kan niet zeg- J? 1 om hoeveel toestellen het gaat. / De minister zei gisteravond in *t NOS-Journaal dat hij 'niet de bezit beslissingen te ne- J*n' over het gebruik van de Nrmalige Nederlandse toesteljft Maar hij heeft liever niet dat |* voor de bombardementen ■ °rden gebruikt. .Het PvdA-kamerlid Valk wil j">t de Nederlandse regering inirftieven neemt om via de Navo j* de CVSE (de Europese veiligheidsorganisatie) een oplossing f bereiken m net conflict tussen ? Turkse regering en de Koerpi. Hij sluit niet uit dat hierbij een bemiddelende rol is weggelegd voor zijn partijgenoot Van der Stoel, de nieuwe commissaris voor de minderheden van de VN. --- Omwisselen van rijbewijs gestopt !PN HAAG - Het omruilen van rijbewijzen in ■vaderlandse wordt per 1 janu- 1993 aan banden gelegd. j* ministerraad heeft inge- emd met een voorstel van : Maij -Weggen het We«enverkeersreglement te veraderen. I Een belangrijke wijziging is ij*t mensen op de dag dat het wordt afgenomen !/|oeten wonen in het land ijftar dat gebeurt. Verder moet '* examinant in het jaar voortgaande aan de afgifte van jj*t rijbewijs ten minste zes I fanden in het land hebben l'*woond. Deze regeling geldt voor de Antillen en Aru.??• de EG-landen en landen e aangesloten zijn bij de Eu- Spese Vrijhandelsassociatie Oostenrijk, Zweden, ;Mtserland, Finland, Noorwe*e>», IJsland en Liechtenstein. Mensen met rijbewijzen uit jldere landen moeten in Netland opnieuw examen "Oen. (ANP) --- KORT Hashsmokkel Spanje - De rechtbank in de .Paanse havenstad La Coruna jeeft twee Nederlanders verooreeld tot gevangenisstraffen van les jaar en boetes van een mil{ en peseta's (ruim 15.000 gul,en) voor het smokkelen van £asJ. Het duo was in juni 1991 in vrachtwagen aangehouden. het dubbele dak van de cabine ruim 1500 kilo hasj gevon- J-11- In Algeciras zijn gisteren Nederlanders aangehouden Ie in de dubbele bodem van hun ;iaravan bijna 2000 kilo hasj Panje wilden binnenrijden. --- Turkse bruidegom ,,EN HAAG -De politie van Den !;aag heeft gisteren een 23-jarige ?an aangehouden die wordt veracht van de ontvoering van een estienjarig Turks meisje. Het g at om de kandidaat-bruidej >I,i. Het meisje werd begin deze aand elf dagen ontvoerd om *« huwelijk af te dwingen. Zij berd na enkele dagen door de jj°litie bevrijd. De politie heeft u drie verdachten opgepakt. --- Uitbreker gepakt - Een van de vier "armen die vorige week vrijdag uit de gevangenis De -ttttenborgh in Hoogeveen, is °°r de politie van Groningen angehouden. De 34-jarige man . erd herkend door agenten van e gemeentepolitie in Gronin?en, die hem in de stad zagen °Pen. Van de drie andere man"en ontbreekt nog elk spoor. --- Kabinet wil Den Haag extra steunen DEN HAAG - Het kabinet heeft gisteren besloten de gemeente Den Haag de komende twee jaar met zeventig miljoen gulden te helpen om de financiële problemen op te lossen. Na die twee jaar wordt bekeken of Den Haag nog eens 35 miljoen krijgt. Den Haag heeft het Rijk dit voorjaar totaal om vijfhonderd miljoen gulden gevraagd, waarvan 175 miljoen om oude tekorten te dekken. Volgens Lubbers kan Den Haag als een van de grote steden in de toekomst door een andere herverdeling van de gelden van het Gemeentefonds rekenen op een grotere bijdrage. Den Haag kampt al geruime tijd met financiële problemen. Zonder hulp van het rijk doemde volgens Lubbers voor Den Haag de status van artikel-12-gemeente aan de horizon op. De afweging Den Haag al of niet te hulp te springen, was een moeilijke, aldus Lubbers, omdat andere steden evenzeer met financiële problemen kampen. Maar, aldus Lubbers, 'de regeringsstad Den Haag heeft iets aparts'. Den Haag is opgelucht over het kabinetsbesluit. Burgemeester Havermans verwacht dat de begroting van de stad in 1994 sluitend zal zijn. (ANP) --- Drie jaar cel voor dwangprostitutie UTRECHT - De Utrechtse rechtbank heeft gisteren de 41-jarige E.C. uit Rotterdam veroordeeld tot een gevangenisstraf van drie jaar wegens vrouwenhandel en mishandeling. Er was vier jaar geëist. Zijn vrouw moest tien jaar lang voor hem werken in de prostitutie. Als zij niet wilde, sloeg hij haar met alles wat hij tegenkwam. Ook bedreigde hij haar met een vuurwapen en een mes. Volgens de rechtbank heeft C. een psychologische terreur op zijn vrouw uitgeoefend en haar ernstig, onherstelbaar psychisch leed toegebracht. Zij had geen eigen inbreng. Vrienden en familie mocht zij niet meer ontmoeten. (ANP) --- 'Laat van je horen, het doet er niet toe wat' door FRED VERMEULEN NUNSPEET - Niet dat de stemming uitbundig was op het terrein van de Generaal Winkelmankazerne in Nunspeet, maar van bedruktheid was evenmin sprake. Honderden familieleden en geliefden namen er gisteren afscheid van de 420 soldaten die deel uitmaken van het Nederlands-Belgische VN Transportbataljon dat binnenkort afreist naar Bosnië-Hercegovina. "Als er één punt is waarvan ik honderd procent zeker ben, dan is dat het moreel van deze jongens. Dat is optimaal," zegt brigade-generaal E. Termond. "De jongens in zes weken klaarstomen: het is aan de korte kant, maar het kan." In de grote feesttent luisteren honderden genodigden, blauwe baretten tussen hen in, naar de algemene informatie die wordt verstrekt. "Moeit u op vakantie gaan, geef dan uw adres aan ons door. Wij voewn u direct in in ons bestand. Schroom niet ons te bellen. He* niet het gevoel dat u ons lastigvalt. We zijn er 24 uur per dag. 365 dagen lang, om u met raad en daad te helpen. Zijn er nog ouders of kennissen die \fagen hebben?" Niemand voelt de behoefte. Aalmoezenier Jansen, die nu naar de microfoon loopt, wordt met applaus ontvangen. Hij is enthousiast: "Misschien leert de nood daar ons ook bidden." De thuisblijrers geeft hij de raad veel te schrijven: "Het doet er niet toe niet wat, maar laat wat van je ïoren. Of zet bij verjaardagen een cassetterecorder op tafel. Maak er wat herkenbare achtergrondgeluiden bij. Of zet dat ding in de kroeg op de bar. Anderen nemen de recorder misschien op zondagmorgen mee naar de kerk. En stuur die cassette op." Op het parkeerterrein staan de trucs, ambulances, mobiele hijskranen, jeeps en brandstoftanks te schitteren in de zon. De vrachtwagen met de veiligheidskooiconstructie rondom de cabine trekt veel aandacht. Deze wagen zal voorop rijden. Bijna vier centimeter dik veiligheidsglas en platen met zestig lagen geperst kevlar en keramisch materiaal geven de inzittende soldaten veel veiligheid. "Maar ja, in zon konvooi van twintig wagens is er maar één die zo is afgeschermd," zegt een beroeps. Een moeder uit Dordrecht zet haar zoon, die voor een jeep poseert, op de foto. Hij is dienstplichtig, maar heeft bijgetekend. "Ik rijd een Belgische kolonel. Dus als er wat aan de hand is daar, is hij - en ik ook - er het eerste bij." Zijn moeder: "Ik vind het goed dat hij gaat. Je hoopt dat hem niks overkomt. Maar weet u wat ik nou het erge van alles vind? Het is allemaal begonnen om die godsdiensten. Daar is nog nooit iets goeds uit voortgekomen." Zijn vader: "Dat mijn jongen het opknapt, prima. Hij zei: pa, luister eens, in de oorlog dropten de Zweden toch ook brood. Dat gaan wij nu ook doen." Brigade-generaal Termond: "Het punt is, vroeger leerde je de jongens als ze in een hinderlaag liepen: uit je voertuig springen en de berm induiken. Dat kun je daar maar beter niet doen. De bermen liggen bezaaid met mijnen. Nu stop je dus de wagen, je stapt uit en je steekt een sigaretje op. Ja, je gaat natuurlijk niet op de motorkap zitten. Je zoekt de dekking van de wagen." "Er zit ook ervaring uit de Golfoorlog in. Je positie bepalen aan de hand van een kompasje, dat is er niet meer bij. Dat gaat nu met een paar stroomstootjes via de satelliet. Het is sneller en betrouwbaarder." "Op dat soort zaken trainen wij hier in Nunspeet. We zijn met ons allen aan het leren, want het gaat om een volstrekt nieuwe situatie. Zeg maar een mentale klik." Een VN'er laat zijn vriendin de cabine van een jeep zien. "Of de voorbereiding voldoende was? Jazeker. Maar onze taak is veel linker dan die van de jongens die er al zitten. Wij moeten de weg op. We worden geëscorteerd door Canadezen of Britten. Ach, dat zijn toch geen kleine jongens." Hoe vaak gaan jullie elkaar schrijven? De vriendin, vastberaden: "Ik elke dag." FOTO FRANS NIEUWENBURG/HET PAROOL Intiem moment in de Generaal Winkelman-kazerne tijdens de afscheidsdag voor familie van de nieuwe Nederlandse VN-militairen voor Bosnië-Hercegovina. --- Kind-vluchteling staat er alleen voor Op het eerste gezicht zijn de asielzoekers in huize Valentijn in Nunspeet heel gewone kinderen. Ze hebben dolle pret tijdens een potje volleybal, ze dragen - 'zoals het hoort' - hun Nikes met de veters los en hun kamers hangen vol foto's en posters van pop- en filmsterren. Maar achter die vrolijkheid schuilt een wereld van ellende. door EDITH VAN ZAIINGE NUNSPEET - Negen van de tien kinderen in huize Valentijn houden hun gordijnen dag en nacht gesloten en durven het bos niet in, uit angst voor onverwachte bedreigingen. Velen hebben nachtmerries of lijden aan slapeloosheid. En soms krijgen ze zomaar, van het ene op het andere moment, een aanval van agressie. Of trekken ze zich urenlang in zichzelf terug, onbereikbaar voor wie dan ook. Directeur P. Zweers van Valentijn: "Het gaat hier om ontzettend trieste gevallen. Kinderen die helemaal alleen naar een vreemd land hebben moeten vluchten. Kinderen die hun ouders voor hun ogen hebben zien vermoorden of gemarteld worden. Erbij waren toen hun ouders gevangen werden genomen. Kinderen die zelf mishandeld zijn. En zelf gevochten hebben, mensen hebben doodgeschoten." Bij Zweers kunnen deze kinderen, het merendeel in de leeftijd van' 14 tot 17 jaar - al zit er op dit moment ook een jongetje van zeven bij - even op adem komen. Huize Valentijn fungeert sinds augustus 1990 als opvanghuis voor alleenstaande minderjarige asielzoekers. Een uniek project in Europa, want nergens anders bestaat een speciale opvangregeling voor deze categorie jonge vluchtelingen. Het idee voor de aparte opvang van minderjarige vluchtelingen ontstond doordat deze groepen in de reguliere asielzoekerscentra, waar ze voorheen op dezelfde manier werden opgevangen als volwassen vluchtelingen, voor nogal wat problemen zorgden. Zweers was op zoek naar een andere functie voor huize Valentijn, omdat het als jongensinternaat met sluiting werd bedreigd. Hij kende het probleem van de kinderen en na maandenlang overleg met het ministerie van justitie kreeg hij in augustus 1990 toestemming twee jaar een proef te houden met de specifieke opvang van alleenstaande minderjarige asielzoekers. Inmiddels heeft huize Valentijn zijn bestaansrecht ruimschoots bewezen en is het proefproject omgezet in een blijvende voorziening. Hoewel het nu lekker draait in het opvanghuis, heeft het ontzettend veel moeite gekost voor het zover was. Zweers: "Er bestond geen enkele knowhow. In eerste instantie dachten we met onze hulpverleningservaring uit het verleden een eind te kunnen komen. Dat bleek een illusie. Het was een ellende. Stoelen vlogen door de ramen en de kinderen reageerden uiterst agressief." "De aanpak was verkeerd. We dachten dat we er met onze traditionele manier van hulpverlening wel zouden komen: een schouder bieden als iemand problemen heeft en maar melken en praten. Kom op joh, we lossen het wel op. Nou, dat gaat hier absoluut niet. Wij kunnen hun problemen helemaal niet oplossen. Dat willen ze ook helemaal niet. Ze doen het zelf wel." De jonge vluchtelingen worden rechtstreeks van Schiphol naar Nunspeet gebracht. Als het even kan, gaat Zweers ze zelf halen, liefst in gezelschap van een landgenoot van de nieuwkomer. Daar waar de volwassen vluchtelingen meteen de eerste week door justitie worden verhoord, hoeven de minderjarige asielzoekers pas na zes weken hun asielaanvraag toe te lichten. Sinds kort is nieuw in de procedure, dat al meteen aan het begin wordt gekeken of na een eventuele afwijzing van de asielaanvraag opvang in het land van herkomst beschikbaar is. Zo niet, dan krijgt de vluchteling meteen een tijdelijke verblijfsvergunning. "Hiermee wordt de kinderen een hoop ellende bespaard, omdat het afwijzen van de aanvraag en de beslissing tot uitwijzing grote emoties teweeg brengen. En dat terwijl vaak vlak voor de feitelijke uitzetting blijkt dat er geen opvang voor ze is en ze alsnog mogen blijven," zegt Zweers. Omdat de kans groot is dat ze in Nederland mogen blijven, volgen de bewoners van huize Valentijn vanaf de dag dat ze binnenkomen een uitgebreid scholingsprogramma. Dat bestaat voor het grootste deel uit Nederlands. "Als ze hier een toekomst willen opbouwen is het noodzakelijk dat ze zo snel mogelijk Nederlands leren spreken. Omdat het hier gaat om kinderen uit betere milieus - een ticket kost toch altijd nog tweeduizend dollar - hebben ze vaak al een redelijke vooropleiding." Zweers streeft ernaar de kinderen in zes tot acht maanden zoveel Nederlands te leren dat ze kunnen overstappen naar het reguliere onderwijs. Dat lukt goed. Van de paar honderd kinderen die hij de afgelopen twee jaar onderdak bood, zijn de meeste doorgestroomd naar het gewone middelbaar onderwijs, het beroepsonderwijs, en zelfs naar de universiteit. Verder wordt geprobeerd ze een beetje wegwijs te maken in de Nederlandse samenleving, zonder de kinderen te willen 'vernederlandsen. "Ik benadruk altijd tegenover hen dat ze wel moeten proberen de Nederlandse cultuur te begrijpen en er hun plaatsje in proberen te vinden, maar dat ze nooit moeten proberen Nederlander te worden, want dat lukt toch niet. Ze moeten hun eigen cultuur vasthouden." Het is de bedoeling dat de kinderen na een halfjaar verblijf in huize Valentijn worden ondergebracht in projecten voor begeleid wonen - al kan dat in de praktijk als gevolg van gebrek aan voldoende huisvestingsmogelijkheden aanzienlijk langer duren. De kinderen worden tijdens hun verblijf in huize Valentijn ingedeeld in vier groepen van twintig, die als een soort grote 'gezinnen' functioneren. Ze slapen met hun tweeën op hun eigen' kamer. In hun vrije tijd kunnen ze sporten, knutselen, televisie kijken of het dorp in. En verder gaan ze, zoals Nederlandse leeftijdgenoten, in het weekeinde nogal eens naar de disco. In het dorp wordt volgens Zweers positief gereageerd op de aanwezigheid van de jonge asielzoekers. "Er komen soms mensen naar me toe die vragen of ze iets kunnen doen. Dan vraag ik of ze met die kinderen willen omgaan zoals ze zouden willen dat hun eigen kinderen worden behandeld als die moederziel alleen in een vreemd land zouden zijn. Dat is zó belangrijk." --- Fusieplan ziekenhuis Kampen faalt KAMPEN - Het in opspraak geraakte Stadsziekenhuis van Kampen en het Zwolse ziekenhuis De Weezenlanden gaan niet samen. Voorzitter A. Hengeveld van het Kamper ziekenhuis heeft dit gisteravond na spoedberaad meegedeeld. De Weezenlanden wil wel de samenwerking met het ziekenhuis in Kampen uitbreiden. Maar een fusie zit er volgens Hengeveld niet in, omdat hiervoor onvoldoende draagvlak bestaat bij de medisch-specialisten van De Weezenlanden. De medici zeggen de juridische en medisch-inhoudelijke gevolgen van het samengaan niet te kunnen overzien. Staatssecretaris Simons van WVC had het Kamper ziekenhuis tot 1 december de tijd gegeven te komen tot fusie of vergaande samenwerking met een groter ziekenhuis. De vergunning van het ziekenhuis kreeg een tijdelijk karakter nadat begin dit jaar een vernietigend rapport van de inspectie voor de volksgezondheid over het gebrekkige medisch en organisatorisch functioneren van het ziekenhuis was uitgebracht. (ANP) --- Veel acteurs groot deel jaar werkloos UTRECHT - De helft van de acteurs in Nederland verdient minder dan 12.750 gulden per jaar met acteren. Een half jaartje werkloos, dan weer een halfjaartje op het toneel. Zo moet de helft van de beroepsgroep het zien te rooien. Dat blijkt uit een enquête van de Kunstenbond FNV, waarvan enkele resultaten worden gemeld in FNV Magazine. Erg veel acteurs verdienen erg weinig en slechts weinig verdienen veel. Eenderde van de Nederlandse acteurs en actrices heeft drie maanden of minder per jaar acteerwerk; meer dan de helft is een half jaar of minder werkzaam als acteur en een kwart heeft meer dan negen maanden werk, blijkt uit het onderzoek, dat is uitgevoerd door de wetenschapswinkel van de Universiteit Utrecht. (ANP) --- De Dikke Man ER KAN VANDAAG hier te lande haast geen belangrijke theatervoorstelling in première gaan, of Reinier Tweebeeke heeft de belichting ervoor ontworpen. De Dikke Man dronk een kopje koffie met deze duivelskunstenaar. "Tot ongeveer tien jaar geleden bestond mijn vak nog niet in Nedttland," vertelde Tweebeeke. "De decorontwerper of de regisseur deden dat klusje er zon beetje bij. Het wds een ondergeschoven kindje. Hoewel - de Nederlandse Opera haalde g*durende de jaren zestig al lichtontwerpers uit Amerika en Engeland. In die landen bestaat die stiel namelijk reeds bijkans vanaf de uitvinding der elektriciteit. Op Amerikaanse en Engelse theaterajjiches uit de jaren twintig en dertig wordt de lighting designer al apart vermeld - in die landen is ons ambacht sinds mensenheugenis een geheel aparte discipline. Nederland hee/ï dat nu inmiddels ook begrepen." "En hoe heb jij het ontdekt*" vroeg De Dikke Man. "Ik was gewoon lichttechnicus," antwoordde Tweebeeke. "En wel bij Hauser Orkater. Goddank - want bij die groep kon je, ook als inspeciënt, veel doen en experimenteren." "Maar je had geen voorbeeld," plaatste De Dikke Man. "Inderdaad," gaf Tweebeeke tde. "Ik heb het me in feite helemaal zelf moeten leren. Om je eerlijk te zeggen: als toneeltechnicus was ik niet zo heel erg goed - maar ik keek alert om me heen, en daardoor wilde het nog wel er eens wat worden." "Je hebt dus eigenlijk van je gebrek een deugd gemaakt," begreep De Dikke Man, hardvochtig. "Matige Toneelknecht Ziet Zichzelf Tot Eigen Verbijstering Kunstenaar Worden." "Zoiets, ja," monkelde Tweebeeke. "Aanvankelijk was ik inderdaad een zoekende in de woestijn. Vervolgens ben ik min of meer ontdekt door Leonard Frank, die zei dat ik me maar beter totaal op het ontwerpen van lichtplannen kon storten. En nadat Hauser, in 1980, was opgehouden te bestaan, ben ik met een beurs naar New Vork vertrokken, waar ik lessen heb gevolgd aan The New Vork Forum Stage And Lighting Design." "Waar gaat De Goede Lichtontwerper in eerste instantie van uit?" informeerde De Dikke Man. "Allereerst van het stuk," zei Tweebeeke. "En dat dan liefst in hechte combinatie met de regisseur en de decor- annex kostuumontwerper. Voorts wordt mijn positie weer bepaald door de aandacht die met name de regisseur aan mijn inbreng verleent. En dan is het heel prettig wanneer zon regisseur er iets van weet. Als ik zon regisseur bij voorbeeld vertel, dat ik graag parblazers wil gebruiken, kent hij het effect ervan. Het gaat uiteindelijk om een combinatie van zeer veel factoren, zoals, om maar het een en ander te noemen: de hoeveelheid spots, het type, de kleuren, de lichtrichting en - vooral - de lichtregie, oftewel de momenten waarop een lamp uitgaat en waarom; wanneer verandert er iets en wat wil je er precies mee zeggen." "Het licht is de onderkant van het tapijt der voorstelling," poneerde De Dikke Man, zeer parmantig. "Leuk geformuleerd," complimenteerde Reinier Tweebeeke, enigszins minzaam. "Maar ook: het Licht is er altijd eerder dan Het Woord. Tenzij je er voor kiest het hele stuk in het donker te spelen." "Je maakt over het algemeen Kunst," sneed De Dikke Man een geheel ander onderwerp aan. "Hoe was het, in dat licht bezien, om Joop van den Endes musicalproduktie 'Cyrano' mede te creëren?" "Ik heb dat meteen heel moedig gevonden van Van den Ende," riep Tweebeeke. "Want hij had natuurlijk ook zon gladde, puur-commerciële, Amerikaanse lichtjongen voor die klus kunnen nemen; als-ie vp safe had willen spelen, zou hij ctat zéker hebben gedaan - dan had hij een bepaalde, gegarandeerde kwaliteit in huis genomen. Daar bestaan namelijk boeken over, waarin Dat Beproefde Musical Licht-Ontwerp tot in de kleinste details en fijnste finesses be- en omschreven staat. Tk heb ook wel bepaalde standaard- Broadway-procedures in 'Cyrawó' toegepast, maar tegelijkertijd drukte ik tevens mijn eigen stijl door, die vooral gevormd is door mijn ervdring, opgedaan binnen het Nederlandse, gesubsidieerde kunst-theater. En zo kreeg 'Cyrano' een mengeling van Europees en Amerikaans licht." "Wat is nu precies het verschil tussen deze twee stijlen?" wilde De Dikke Man graag weten. "Wij Europese lichtontwerpers zijn bescheidener, denk ik," sprak Tweebeeke. "Ondersteunender." "Grilliger, ook?" probeerde De Dikke Man. "Misschien wel," bromde Tweebeeke. "Brutaler - en dan spreek ik voornamelijk namens mezelf. Ik ben er soms regelrecht op uit de zaak lelijk in het licht te zetten. Dat is zo ongeveer het moeilijkste wat er is. Over het algemeen zijn de Europese lighting designers toch wel artistieker. Bij ons krijgt het licht veel vaker een volkomen eigen, echte rol toegemeten. Het Licht kan op die wijze zo sterk bij Het Totale Beeld gaan horen, dat het wezenlijk meespeelt. Het gaat mij er tenslotte om dat Het Licht ook iets vertelt. Tenminste, dat probeer ik steeds." ISCHA MEIJER ---