Industriebond stelt werken boven loon Van der Weg vreest loongolf in ’93 (Van onze redactie economie) - De grootste vakbond in de marktsector, j*e Industriebond FNV, wil opnieuw proberen een eenmaal akkoord over werkgelegenheid te sluiten met de jjverheid en de werkgevers. Daarbij moet voorrang worden gegeven aan afspraken over werk. Loonsverhoging •tornt op de tweede plaats. ~P deze manier hoopt de Indusr'ebond een 'dreigende loon- Solf in 1993 te voorkomen. De ?°nd biedt de werkgevers in de 'ndustrie aan tijdens de cao-on- prhandelingen eerst afspraken e maken over extra banen, choling en verzuimbestrijding. as Wanneer resultaten worden Stboekt bij deze 'goede doelen', de dan nog resterende loonüirrtte worden gebruikt voor *°°nstijgingen. voorzitter B. van der Weg van ?e Industriebond presenteerde pt voorstel voor 'beheerste °°nontwikkeling' vandaag tij- ?eis een bijeenkomst van de °ndsraad, het parlement van e bond, in Nunspeet. De laatste keer dat werkgeers en vakbonden centraal verleg voerden over de werkp'egenheid was in 1990. Dat leP spaak, omdat de werkgeers het overleg verlieten. Zij "Ten fel gekant tegen het vooral van FNV-voorzitter Stekeenburg een verplicht centraal ,°lds te stichten, waaruit de Soede doelen' gefinancierd zouj*n worden. Van der Weg rept J!'et over een centrale verplichte, maar stelt voor 'op cao- J'veau' afspraken met de werk*evers te maken over de goede "Daarvoor willen we en deel van onze loonruimte "betten." Van de Weg vreest dat de overheid belastingverlagingen elders terughaalt bij de burgers, bij voorbeeld door verlaging van de huursubsidies. van der Weg wil dat in de caoftderhandelingen meer energie "Ordt gestoken in het scheppen 4n werk voor werklozen, ge. feitelijk gehandicapten en hertredende vrouwen. Alleen op e manier kan het financiële , raagvlak voor het sociale stel,e* verbreed worden. Voor ge- kunnen banen vrijp"tiaakt worden door anderen ? het bedrijfsleven korter te lal*ï> werken. Dat levert ook verandering van de werkdruk op. De voorzitter van de Indus'ebond voelt overigens niets °0r een eenzijdig loonoffer van !* Werkenden uit solidariteit |?et uitkeringsgerechtigden. Jj°k een lastenverlichting van e overheid hoeft van hem niet. --- Metaal Intussen wordt vandaag het overleg over een nieuwe cao in de metaalnijverheid (290.000 werknemers) hervat. De onderhandelingen liepen op 19 maart vast op het plan van werkgevers, werknemers bij ziekte maximaal vier vakantiedagen te laten inleveren en het ziekengeld 10 procent te verlagen. Ook de werkgevers in de supermarkten hebben te kennen gegeven weer te willen onderhandelen over een cao voor het winkelpersoneel. Ongeveer vijfhonderd personeelsleden van supermarkten namen gisteren deel aan een landelijke actiedag van de Dienstenbond FNV in Utrecht. Volgens de bond waren daardoor veertig supermarkten gesloten. De Voedingsbond FNV verwacht dat vandaag stakers in enkele van de 24 stakende bedrijven in de suikerindustrie zullen afhaken. De bond heeft 'begrip' voor werknemers die hun acties opschorten. Onder anderen de 148 stakers bij OZF (voorheen Jamin) in Oosterhout zijn weer aan het werk gegaan. De Voedingsbond FNV heeft zich niet aangesloten bij het caoakkoord dat de suikerwerkgevers hebben afgesloten met de christelijke Industrie- en Voedingsbond CNV en de Unie BLHP (leidinggevend personeel). Daarop braken stakingen uit. De FNV-bond wil proberen met individuele bedrijven afspraken te maken over de Budelse variant. De FNV-bond kwam dinsdag met Banketbakkerij Budel overeen dat de werknemers recht hebben op de loonsverhogingen uit het caoakkoord met het CNV, maar met een garantie dat prijsstijgingen gedeeltelijk worden vergoed. In het CNV-akkoord ontbreekt deze prijscompensatie. --- Modernisering Het conflict draait om een ingewikkelde tekst, toegevoegd aan het principe-akkoord, waarin staat dat de bonden zouden moeten meepraten over modernisering van de NS. De ondertekenaars, CNV en FSV, verplichten zich met hun handtekening eraan mee te werken dat een eerste uitwerking van die gesprekken per 1 april 1993 in de cao wordt verwerkt. Over de financiële (4,5 procent loonsverhoging) en enkele andere materiële zaken (ouderenbeid, toeslagen) zijn alle bonden het eens. De cao strandt dus op een door de NS opgestelde tekst, die door diverse schriftgeleerden anders wordt uitgelegd. De auteur zelf, de NS-leiding, waagt zich niet eens aan een uitleg. Maar de bedoelingen van de NS worden in een 'interne' toelichting aan het leidinggevend personeel (brief van 25 maart 1992) duidelijk: Een 'botsing' tussen de nieuwe cultuur en de 'oude cultuur' was onvermijdelijk (...) Wat verlaten is, is het onder alle omstandigheden lief zijn voor elkaar. Zakelijkheid is noodzaak, en geen vies woord. Hoe heeft dit drama kunnen gebeuren? vroeg menig NS'er zich gisteren na de breuk tussen de bonden vertwijfeld af. Tijdens zon conflict blijkt dan steeds weer hoe slecht de leden in de gaten houden wat hun vakbonden van plan zijn. De Vervoersbond FNV heeft al lang voor het cao-overleg in artikelen en stukken duidelijk gemaakt dat met hem voorlopig niet te praten valt over verbijzondering' (aparte arbeidsvoorwaarden voor bepaalde groepen), het project met het onderhoudspersoneel, en modernisering in het algemeen. Tot enkele weken terug zei Korteweg nog: "We willen wel meedenken, maar de opstelling van de Spoorwegen is zo star en zo gericht op het verslechteren van de arbeidsvoorwaarden, dat bij ons langzaam maar zeker de deur dicht gaat." En één dag voor de staking: "De NS heeft het nu voor elkaar. Eerst zeiden we nog: 'Zeg nooit nooit', terwijl we nu in deze cao-onderhandelingen niets meer van die modernisering willen weten. Wij praten er niet over, basta." --- Rekken Hoe anders is niet steeds de opstelling van het CNV geweest. Jaap van de Kamp heeft in het CNVblad aangekondigd dat hij een 'convenant' met de Spoorwegen wilde sluiten, dat achteraf gezien als twee druppels waren lijkt op het gewraakte 'protocol' dat aan het afgesloten principe-akkoord is gehangen. Het motto van Van de Kamp luidt: 'Rekken en erbij blijven', waar Korteweg deuren dichtgooit. "Ik heb de opdracht van de leden om er voor hen in de toekomst het beste uit te slepen," aldus Van de Kamp. "Dat kan ik alleen doen als ik ook bereid ben mee te praten. Sterker, ik heb van de NS geëist dat wij als bonden gaan meebeslissen over de toekomstige werkzaamheden en arbeidsvoorwaarden van het personeel." Van de Kamp zegt dat hij best begrijpt dat de NS niet de volgende eeuw kunnen ingaan met een cao die alleen op het ritme van het personeel op de treinen is ingesteld. "Dat is op den duur ook funest voor onze leden die niet op de trein zitten. Als technici nu een weekeindklus hebben, mogen ze er niet extra voor worden betaald. Dat laat de cao niet toe. Ons verhaal is dat modernisering ook verbetering van de arbeidsvoorwaarden kan inhouden. De NS zijn alleen niet erg taktisch geweest. Ze komen, waarschijnlijk om budgettaire redenen, alleen maar met verslechteringen. Maar de houding van de NS betekent niet dat we ons kunnen veroorloven onszelf buiten spel te zetten. Voor deze cao hebben de NS het verbruid, en wat straks komt, daar praten we graag over mee. Dan zitten we er tenminste zelf bij." Korteweg is echter van mening dat FSV en CNV met een aanhangsel aan de cao bij de NS volgend jaar een schuld heeft in te lossen. "Als het niks te betekenen heeft, dan hadden de NS-juristen niet volgehouden dat die tekst getekend moest worden." Een reconstructie van de onderhandelingen wijst uit hoe hoofddirecteur Messing er via NS-onderhandelaar mr A. E. C. Pothuizen in is geslaagd de bonden uit elkaar te spelen. Het vervangen van onderhandelaar W. Kok (met pensioen) door Pothuizen was overigens ook al een slag in het gezicht van de bonden, omdat Messing Pothuizen als 'loopjongen' gebruikt, terwijl de bonden met Kok gewend waren aan een serieuze gesprekspartner. • 5 Maart: Tijdens de voorlaatste cao-ronde voert de NS-directie een geregisseerd toneelstukje op en vraagt aan Korteweg: "0.k., jullie willen niet praten over flexibilisering. Maar zeg nu eens, los van alles, wat de bezwaren zijn." Korteweg loopt leeg, en geeft daarmee al zijn argumenten prijs. • 24 Maart: De NS hebben alle argumenten van Korteweg tegen het zogeheten 'pilot-project' bestudeerd en weerlegd. Zij zetten, omdat er niets tegen is', het project weer op de agenda. De bonden lopen boos weg. • 7 April 20.30 uur: De bonden gaan met NS na twee dagen staken aan tafel zitten onder de volgende afspraken: er komt materieel gezien een goed pakket (was ook zo) en over modernisering wordt niet gesproken. • 7 April 23.00 uur: De bonden vragen schorsing aan omdat NS tegen de afspraken in flexibilisering en het infra-project opnieuw op de agenda zetten. • 8 April 00.00 uur: De NS ko men met een compromis-voorstel: ze stemmen in met vrijwel alle materiële eisen (alleen geen extra atv-dagen) van de bonden, halen ook de 'modernisering' uit het caovoorstel, maar wil het via het gewraakte protocol toch aan de orde stellen. NS levert er een concepttekst bij. • 8 April 02.00 uur: De bonden stemmen toe zélf ook een tekst op te stellen. Ook de FNV is akkoord, zij het dat Korteweg die zo herschrijft dat de inhoud betekenisloos wordt. • 8 April 04.15 uur: NS wijzen de tekst van Korteweg af. Ze zeggen alles te hebben prijsgegeven en dat de bonden nu moeten slikken. Joop Kruse (FSV) en Jaap van de Kamp (CNV) bieden Korteweg (FNV) - tevergeefs - de kans de NS om te praten, maar maken duidelijk wel een akkoord te willen sluiten. • 8 April 0.5.0 uur NS ruiken verdeeldheid tussen de bonden en schikken niet meer in. Korteweg loopt geëmotioneerd weg uit het overleg. --- Pioneer vecht tegen auto-imago en ziet niets in DCC ÜggrERIK VAN GRUIJTHUIJSEN - Edo IJut heeft weer een *cht weekeind achter de rug. Voor de jjreede achtereenvolgende keer heeft v Groningen, de voetbalclub die de Pioneer al vijfjaar op de borst j aagt en dat nog zeker vier jaar blijft ; er>, verloren. De deelname aan het Bhr°Pese bekertoernooi staat op het J*'- Als de verkoopdirecteur van Pio(oer' geboren Groninger en derhalve h» an' °P maandagochtend in v l Engels een kansenberekening ten hii!te Seeft aan zijn Japanse baas Tami- Sudo, barst die slechts in lachen Südo heeft wel andere dingen aan Jn hoofd. De komst van Pioneers W°8ste man naar het nieuwe hoofdi itoor in Almere, houdt hem meer *'g dan de hoop van zijn directeur u Groningen vierde wordt. Seiya fj Sv'moto, oudste zoon van de oph T van Poneer Electronic Corpo- '°n, boezemt een Pioneer-werknejeJ ontzag in, ook de directeur Nej| 'and. Het portret van zowel vader <)r 2o°n Matsumoto hangt boven het u Ss°ir achter Sudo's bureau - goede Panse traditie. *iin Vat te hetwijfelen of de rest van Jn personeel ook op een dergelijke Hj n'er bezig is met de officiële ope- H 0 8 van deze week. In Almere is het öa werk allang weer begonnen, fee F Vormuen de afgelopen dagen alijn Plantende hoveniers een aanwijis Rdat er wat bijzonders aan de hand "rvrder "s net business as usua'pos- 1 is een Nederlands bedrijf met HUtItl,c:ve Japanse invloeden," zegt Edo He ' Hier lopen slechts drie Japan- Sen '7Sudo en twee marketing-meni e",. Proberen het werkritme en het reaj- eer we' in te krijgen, maar ze J4p ISeren zich dat Nederlanders geen Schil?ners imiteren- Overigens, de ver- Vor. n zÜn niet zo groot als wel hoef ■ Vei*ondersteld. Een Nederlander ken J,e niet aan te zetten om te wer- .* "ier zitten net zulke workaholics \ln Tokio." leer n alle JaPanse bedrijven was Piom 1969 het eerste bedrijf dat Almere heeft een nieuw uithangbord. Langs de snelweg A 7 vormt het nieuwe Nederlandse hoofdkantoor van Pioneer een illustratie van het dynamische imago dat de stad wil uitstralen. Vanuit de polder probeert de Japanse elektronica-fabrikant zich niet alleen te ontworstelen aan de schaduw van Philips en Sony, maar vooral ook het succes in auto-hifï te relativeren. aandelen uitgaf op de effectenbeurs van Amsterdam. Het stelde zijn elektronica-concurrenten een nieuw voorbeeld door in 1981 te starten met een eigen, grotendeels door Nederlanders geleide dochteronderneming. FOTO FRANS NIEUWENBURG HET PAROOL Verkoopdirecteur E. Hut (rechts) en produktmanager Th. de Haan --- Erfpacht Tot dat moment was het de firma Wüst die, sinds 1966, Pioneer-apparatuur importeerde. Het bedrijf begon in Amsterdam, op industrieterrein Amstel, en verhuisde in 1976 naar een huurpand op industrieterrein Flevo in Weesp. Toen dat te klein werd, wilden de Japanners per se zelf gaan bouwen. Amsterdam was voor 'Tokio' niet aan de orde. Als Japanners bouwen, doen ze dat op eigen grond, niet op die in erfpacht. De keus voor Almere was voor Pioneer vooral een keus voor het personeel, zegt Hut. Het grootste deel van de mensen woont in Almere of directe omgeving en voelde, proefde de directie, weinig voor een verhuizing van de vestiging in Weesp naar Breukelen, Naarden of Schiphol, industrieterreinen waar het bedrijf serieus naar heeft gekeken. Almere heeft zich bovendien inmiddels weten te profileren als een aantrekkelijke vestigingsplaats voor Japanse bedrijven, waarvan er inmiddels acht in de buurt zijn neergestreken. Pioneer vormt met het nieuwe kantoor aan de - jawel - Versterkerweg, direct langs de snelweg A 6, in dat kader een perfect uithangbord. De nieuwbouw markeert de wederopstandig van Pioneer als één van de leidende merken in geluidsapparatuur. In tien jaar tijd is het bedrijf uit een diep dal gekomen, waarin het begin jaren tachtig verzeild raakte. Pioneer raakte toen zijn reputatie als producent van topapparatuur kwijt, omdat het management in Tokio meende mee te moeten in het overstromen van de markt met goedkopere uitvoeringen van zijn gerenommeerde versterkers, tuners en cassette-decks. Die stap kon het bedrijf echter met maken -de kwaliteit ging met schokken naar beneden en de ontwerpen waren ronduit slecht. De ommekeer kwam rond 1984. Er had een omvangrijke reshuffle van het management plaats, Pioneer begon aan de succesvolle introductie van complete midi-sets (36 eentimer breed) en het concern wist volop mee te profiteren van de explosie rond compact disc. In een land als Duitsland, de grootste markt voor CD-spelers in Europa, verkoopt Pioneer nog altijd meer spelers voor stereotorens dan de bedenker, Philips. In verkopen is Pioneer in ons land het derde merk in geluidsapparatuur - na Sony, met een marktaandeel van 22 procent, en Philips, dat daar traditioneel over zwijgt. Pioneer claimt op basis van onafhankelijke marktonderzoeken een marktaandeel van tussen de tien en twaalf procent. Zijn omzet en zeker zijn reputatie dankt Pioneer echter vooral aan autoapparatuur. Toen concurrenten als Philips en Blaupunkt nog slechts radio's produceerden die garage-houders nu uit hun tweedehands-aanbiedingen zou laten verwijderen, droomde Pioneer al volop over hifi in de auto. Het verkocht begin jaren tachtig alleen in ons land al tienduizenden luidsprekers van driehonderd gulden per set, waar de concurrent niet verder ging dan 150 gulden. --- Philips Hut schiet daarom uit zijn stoel als Philips ter sprake komt, omdat de Nederlandse multinational op dit terrein slechts de Duitse producenten Blaupunkt en Grundig zegt te vrezen. "Er zijn twee bedrijven in dit land die de zaken mooier kunnen presenteren dan ze zijn, en dat zijn Philips en Sony. Het is gewoon niet waar ! Wij nodigen ze uit bij een notaris de boeken open te gooien. Wij schatten ons marktaandeel op ongeveer dertig procent. Niemand in de industrie die moeilijk doet die cijfers, behalve Philips. Maar ik kan u verzekeren, wij zijn de grootste." Het succes in auto-apparatuur wordt zelfs problematisch, schetst Hut, nu zijn bedrijf in Nederland dit jaar voor het eerst in de geschiedenis méér omzet behaald met de verkoop van car audio dan met de verkoop van andere geluids-en beeldapparatuur. "Daar worstelen we mee, echt waar." Wereldwijd staan de zaken er voor Pioneer ook heel anders voor. Over het op 31 maart 1991 afgesloten boekjaar (recentere cijfers zijn niet beschikbaar) droeg auto-apparatuur voor een kwart bij aan de omzet van 600 miljard yen, ongeveer 8,3 miljard gulden. De omzet in andere geluidsapparatuur was goed voor een derde, net als die in zogeheten video-produkten. In Nederland, of beter Europa, wordt die laatste poot node gemist. Pioneer als producent van televisies en video-recorders ? In Japan wel, maar in Europa is het nog sprokkelen. Pioneer maakt de televisies zelf, maar de videorecorders worden compleet ingekocht bij Philips. Succes in de gangbare types televisies en video's is voor Pioneer echter geen halszaak. Het bedrijf wil vooral gaan scoren in projectie-televisie - de 'bioscoop' in de huiskamer. De entree op de overvolle videomarkt wordt ingegeven door de overtuiging dat de markt voor audio over zijn hoogtepunt heen is en die in beeldapparatuur nog steeds fors kan groeien, vooral als combinatie van audio-visuele systemen. --- Eenheidsfront bonden bij NS bleek flinterdun De stakende NS'ers hebben gisteren verslagen gereageerd op het uiteenvallen van het vakbondsfront. Dat eenheidsfront bleek een flinterdunne gelegenheidssamenwerking tussen bonden die het van begin af aan niet eens konden worden over de modernisering bij de NS. De NS-directie wist de bonden aanvankelijk als gezamenlijke vijand te binden, maar bleek ook over de gave te beschikken de onderlinge strijd weer bloot te leggen. door TON DAMEN UTRECHT - Niet alleen het arbeidsklimaat bij de NS is voor jaren verpest. De dramatische uitkomst van het cao-conflict heeft er ook voor gezorgd dat voorlopig een einde is gekomen aan het unieke gezamenlijk optreden van de drie bij het spoor betrokken vakbonden. De onderlinge verhoudingen tussen de bonden zijn weer als vanouds: haat en nijd. "Wim heeft heel lelijke dingen tegen mij gezegd. Dat is me tegengevallen," stamelt onderhandelaar Jaap van de Kamp van de Vervoersbond CNV verontwaardigd na afloop. Van de Kamp, FNV-onderhandelaar Wim Korteweg en FSV-onderhandelaar Joop Kruse aarzelen niet om elkaar in het openbaar voor leugenaar uit te maken. Kruse, voorman van de meest radicale bond, lijkt nog het meest beheerst. De breuk tussen de FNV-bond, die het eindbod van de NS afsloeg, enerzijds en de CNV-bond en FSV, die erin slaagden een principe-akkoord te bereiken, anderzijds zit diep. De verwijten vliegen over en weer, en het lijkt wel of de gezamenlijke vijand, NS-hoofddirecteur drs A.M. Messing, is vergeten. FOTO GEERT VAN KESTEREN De FNV-delegatie tijdens de laatste onderhandelingen met de NS, op de voorgrond: Wim Korteweg --- Karaoke Maar er is één nog dwingender reden: Pioneer vindt dat het ook televisies moet verkopen wil het in Europa eindelijk doorbreken met de laserdisc, het apparaat dat zowel CD-plaatjes kan afspelen als schijven ter grootte van de ouderwetse elpee die films bevatten. Het is, plat gezegd, een sjieke uitvoering van de videorecorder: een uitstekend beeld en een digitaal geluid. Alleen, niet onbelangrijk: hij kan niet opnemen. Voor Japanners blijkt dat geen bezwaar. De laserdisc is in eigen land een onwaarschijnlijke winstbron. Eén miljoen spelers worden er in dat land jaarlijks verkocht en het marktaandeel van Pioneer is zeventig procent. Het succes is vooral te danken aan Karaoke, eenjapanse volksgekte die in Nederland een nationale introductie kreeg door de, mede door Pioneer gesponsorde televisie-talkshow van Gert Berg. De bedoeling is in zogeheten Karaoke-bars achter een microfoon te gaan staan en ondersteund door muziek de tekst een favoriet nummer te zingen. Vroeger werd de gelegenheidszanger daarbij ondersteund door een cassettebandje, waarop de muziek was opgenomen. Pioneer kwam in 1982 op het idee de bandjes te vervangen door laserdiscs. Die platen brengen niet alleen muziek voort, maar projecteren op een televisiescherm tevens de tekst, met op de achtergrond een romantische of komische videoclip. Philips, de uitvinder van de laserdisc, ontbrak het aan een dergelijke briljante marketing-vondst. Zelfs Jan Timmer, die zich in het verleden hoogstpersoonlijk aan het karwei zetten, blunderde bij de introductie van de speler. Hij heeft zijn geld nu gezet op de CD-Interactive (CD-I), de speler die schijfjes afspeelt die niet alleen geluid, maar ook graphics, tekst en - straks - ook videobeelden kan afspelen. Het troetelkind van Timmer vormt, zeker in ons land, het belangrijkste obstakel voor een doorbraak van Pioneers laserdisc. Dit jaar móet Europa voor de laserdisc vallen, zegt produkt- en pr-manager Thijs de Haan. Dik twaalf miljoen gulden is er uitgetrokken voor een promotie-campagne en de produktie van laserdisc-schrijven. De steun van de grote filmbedrijven is er. RCA brengt dit jaar zeker dertig films uit waaronder vijfvoudig Oscar-winnaar 'Silence of the Lambs', Warner komt met zeker vijftien titels en belooft 'JFK'. De Haan: "Hoewel beloven, beloven doen we niks meer. Die titels kómen gewoon. We hebben op het gebied van software in het verleden al zoveel tegenvallers gehad, dat alles nu zwart op wit staat. De beschikbaarheid van software is namelijk doorslaggevend voor het succes van de laserdisc." De Haan kondigt een nieuwe generatie spelers aan die 'populairder geprijsd' zullen zijn dan de huidige aanbiedingen van meer dan 1200 gulden per stuk - en waarvan er nu maandelijks hooguit dertig worden verkocht. Voor het ontwikkelen van Nederlandstalige laserdisc-karaokeplaten is inmiddels één produktie-assistente aangetrokken. De doorbraak moet verlopen via Karaoke-cafés. In tachtig kroegen in ons land staan inmiddels installaties, die volgens Hunt zonder uitzondering veel worden gebruikt. "Nederlanders gaan niet in een café staan zingen, zeiden ze ons. Nou, vergeet het. Ze vinden het prachtig. In Groningen heeft een man zijn bar helemaal rond Karaoke gebouwd en je moet van donderdag tot en met zondag reserveren, zo druk is het er. Nog een paar jaar en we staan in tweeduizend cafés." --- Door de pomp Vervolgens moeten de bonden het drama gaan uitleggen aan de stakende NS'ers, die zo lang op 'witte rook' hebben gewacht. Korteweg reist als eerste naar het Centraal Station in Utrecht en vertelt als woordvoerder van de grootste bond dat FSV en CNV door de pomp zijn gegaan. De twee andere bonden hebben hierdoor onmiddellijk een informatie-achterstand en krijgen te maken met woedende leden. Van de Kamp en Kruse beginnen 's morgens rond zes uur aan de moeilijke taak hun achterban eerlijk' te informeren. Het wordt een discussie over de fles die half leeg of half vol is. Tussentijdse winnaar zijn NS, maar volgende week moet blijken of de NS'ers het opmerkelijke akkoord aandurven. --- Kantoren-markt zakt fors terug (Van onze redactie economie) AMSTERDAM - De inzakking op de kantorenmarkt heeft zich in het eerste kwartaal van 1992 versterkt doorgezet. Maar in de loop van dit jaar kan misschien een licht herstel optreden. Dat blijkt uit cijfers van de sectie bedrijfs onroerend goed van de Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM). De NVM-makelaars, die samen 65 procent van de markt hebben, contateerden een val van een kwart in het aantal verkochte en verhuurde vierkante meters kantoorruimte. In de eerste drie maanden zetten ze 150.000 m: af tegen 200.000 m 2 in het laatste kwartaal vorig jaar. De koopprijs van kantoorruimte nam gemiddeld 12,5 pocent af. De gemiddelde officiële huurprijs handhaafde zich op 200 gulden per m-\ Het aanbod aan vrije kantoorruimte en daardoor ook de leegstand is het afgelopen jaar fors opgelopen. Per 1 april van dit jaar was 2,8 miljoen m: beschikbaar, een verdubbeling ten opzichte van 1 april 1991. Ook het aanbod aan bedrijfsruimte verdubbelde, tot 1,9 miljoen m:. Hoop putten de NVM-makelaars uit het feit dat de maand maart dit jaar beter was dan januari: 56.000 m 2 tegen 39.000 m 2. De NVM denkt dat na de slechte start de kantorenmarkt een beperkt herstel kan tonen. De afzet van winkelruimte stabiliseerde het afgelopen kwartaal op 80.000 m:. "De groeispiraal waarin de winkelmarkt de laatste jaren verkeerde, lijkt zijn verzadigingspunt te hebben bereikt." --- Minder geld artiest door DCC-korting AMSTERDAM - De Bijzondere Vakgroep Pop van de Kunstenbond FNV, de BV Pop, eist opheldering over de royaltiesverklaring die Polydor en Phonogram aan hun artiesten hebben voorgelegd. In die verklaring staat dat artiesten voorlopig 35 procent van hun royalties inleveren als hun muziek op de nieuwe DCC (digitale compact cassette) van Philips uitkomt. Het gaat om een soort kostenaftrek omdat de ontwikkeling van de DCC volgens Polydor 'een fortuin' heeft gekost. Als de DCC aanslaat, kan de DCCkorting kleiner worden. Artiesten vrezen dat weigering om de verklaring te tekenen, gevolgen heeft voor nieuwe contracten. (ANP) --- Mini Disc De laserdisc is voor Pioneer veel belangrijker dan de twee nieuwe apparaten die de concurrenten dit jaar wereldwijd introduceert en die alle aandacht krijgen: de digitale cassette van Philips (DCC) en de opneembare mini- CD van Sony, de Mini Disc. Als een van de weinigen heeft Pioneer zich tot dusver slechts uitgesproken vóór Sony's opvolger van de ouderwetse cassette, zonder ook maar naar DCC te lonken. Dit terwijl kenners van de markt de digitale uitvoering van de cassette-speler de grootste kans op massa-verkoop geven, omdat de apparaten ook de huidige cassettes kunnen afspelen. Ook van de grote concurrenten hebben de meesten tot dusver slechts durven kiezen voor DCC. Maar Hut en De Haan hebben twijfels. "Als de markt er is, zijn we er klaar voor, maar we geven Mini Disc grotere kansen omdat het opneembaar is en een prettig formaat heeft, zeker ook voor in de auto. Het gaat de complete markt voor walkmans wegdrukken en die is groot! DCC is een cassette en dat is, mag je zeggen, een min of meer verouderd produkt. De huidige cassette-decks zijn uitstekende apparaten. De gemiddelde consument merkt het verschil nauwelijks tussen die decks en DCC. Wat voor ons belangrijk is: er is ook nog geen autouitvoering van DCC. Philips zegt wel dat ze hem hebben, maar wij hebben hem nog niet gezien. Net zomin als er, technisch gesproken, al een wereldstandaard bestaat voor DCC. De normen zijn nog steeds niet uitgegeven. Dus wij wachten maar af." lets boven de 160 miljoen gulden verkoopt Pioneer op dit moment aan apparatuur in ons land. Het zal veel meer worden, voorspelt Hut. Er staat een nieuwe, 'werkelijk revolutionaire' generatie CD-spelers op stapel die 'de luisteraar het verschil tussen een gewone viool en een Stradivarius laat horen. De laserdisc, zowel de hard- als de software, zal de scheef gegroeide omzetverhoudingen corrigeren. En van de verwachte explosie in de verkoop van CD-apparatuur voor in de auto (met geheel afneembaar front) zal vooral Pioneer profiteren. Veertig miljoen gulden omzet erbij in twee jaar. Moet kunnen, zegt Hut. En Groningen haalt Europees voetbal. ---