(ADVERTENTIE) Nederland heeft een VPRO nodig... Kb» de VPRO Jiccfr u nodig... Een veelheid van meningen met één gezamenlijke achtergrond ...dat is de VPRO. Met programma's die verkennend zijn op terreinen die anders onontgonnen blijven; die niet in de eerste plaats de kijkdichtheid in het oog houden, maar de kwaliteit! De omroep van de kritische minderheid. Nederland wil deze open anti-zuil behouden. U óók! Wordt dus lidabonnee. Een voorhoede hoeft niet groot te zijn, maar sterk! Het woord is aan u. V U kunt zich opgeven door 1 storting op giro 25 96 00 van Vrije Gelulden Hilversum, met vermelding: Nieuw lid-abonnee. 2 aanmelding per brief (geen postzegel, open envelop) met als adres: VPRO, Antwoordno 500, Hilversum, (ook voor aanvragen gratis proefnummers). Abonnementsprijs 21.- per kalenderjaar of 5.55 per kwartaal. --- Het pastoraal concilie en het onbehagen IN een gebouwencomplex dat vroeger seminarie was, met bisschoppen in pastoorspak en priesters in burger, met gelovigen die ook de vrouwen in hun midden voluit aan het woord laten zelfs als zij mini dragen, met woordvoerders ook uit de reformatie, onder voorzitterschap van een leek — zo hield de rooms-katholieke kerk in Nederland voor de derde keer een pastoraal concilie dat het Vaticaan in zijn eigen Osservatore Romano weigert „concilie" te noemen. Dat was het beeld van Noordwijkerhout deze week. En verslaggevers uit Madrid, New Vork en een handvol andere wereldsteden kwamen ervoor. Het Nederlandse plukje van het Godsvolk is onderweg naar „een nieuwe kerk aan de horizon waarvan ze de contouren maar heel vaag zien en waar ze de weg heen nog moeten zoeken". Zo ongeveer schreven hun bisschoppen het onlangs in een rapport aan de paus. En over het pastoraal concilie berichtten zij: „Het pastoraal concilie is het orgaan voor de dialoog, doorbreek de traditionele hiërarchisch-klerikale gezagsopvatting en gezagsbeleving, stimuleert individuele vrijheid en verantwoordelijkheid op persoonlijk engagement." Hoe doe je dat als bisschoppencollege: hiërarchisch-klerikale gezagsbeleving doorbreken, dialoog scheppen? Je roept een doorsnee van het kerkvolk bij elkaar, laat ze zelf formuleren hoe zij vinden dat mens, christen en kerk anno 1969 in Nederland denken en moeten handelen, en geef hun en jezelf één stem als het op beslissen aankomt. Demokratischer kan het niet. Natuurlijk praat je wel zelf in de discussies mee. En dan begint het onbehagen. Want ook als pastoor vermomd weet de hele zaal natuurlijk dat je bisschop bent of kardinaal. Toen iemand kardinaal Alfrink verzocht om niet telkens pas aan het eind van de discussies het woord te vragen omdat dan de vergadering niet meer de kans had tot repliceren — dat kan in Nederland toch maar — verzuchtte hij: „Ik wilde juist voorkomen dat ik het debat op voorhand in een bepaalde richting beinvloedde. En ik denk toch dat de vergadering zelfstandig genoeg is om mijn argumenten op hun eigen gewicht te wegen en ze niet te aanvaarden op het gezag van mijn functie. Ik heb niet de bedoeling een, laat staan hét laatste woord te spreken. Ik zal met uw opmerking rekening houden, als de voorzitter mij de kans geeft..." Zon opmerking alleen al is het waard om er uit New Vork voor over te komen vliegen als je gewend bent aan het uit-af van encyclieken of het gehoorzaam-enzwijg van een Washingtonse bisschop. Maar een feit blijft dat de kardinaal, met zijn 67 jaar de oudste van alle stemgerechtigden, de hele vergadering in zijn zak kan steken. Hij springt in de bres voor een afgevaardigde die zijn bedoelingen niet helemaal duidelijk kan maken, hij wijst in een kersverse tekst onmiddellijk aan dat van een katechismus niet van „haar" maar „zijn" oorspronkelijke vorm" dient te worden gesproken en overtuigt in het fundamentele debat met het enkele gewicht van zijn argumenten. Hij is er meer dan wie ook van overtuigd dat de verhouding met Rome zeer precair is, maar zal dan ook juist daarom steeds vermijden te zeggen dat een uitspraak — zoals: „Humanae Vitae is onaanvaardbaar" — mogelijk een veto van Rome zal uitlokken. Hij heeft andere argumenten genoeg om te pleiten voor de formulering dat de encycliek „niet overtuigend" is. De vergadering telt echter ook leden die het gevaar van een breuk met Rome niet als dreigend zien (op hen maakt dit omzichtig manoeuvreren de indruk van een eierdans rondom de leegtes of die uit een dergelijke breuk eventueel alle consequenties zouden willen trekken. Voor hen is het pastoraal concilie uitsluitend een middel om de kerk in Nederland gestalte te' geven. Zij zouden graag vragen: „Welke reden is er om aan te nemen dat de conflictsituatie Nederland—Rome tot een crisis kan uitgroeien" of: „Waarom zouden we niet hardop zeggen wat we denken en dan, geheel volgens ons reglement, in Rome onze beslissingen gaan toelichten?" Maar dat hoeft allemaal niet, wanneer een verzachting van de tekst bepleit wordt met als kardinaal argument dat dan binnen de eigen geloofsgemeenschap (de rooms-katholieke kerk in Nederland) het tafellaken zou worden doorgesneden. Als van een bisschop vermoed wordt dat hij, leider van de eigen geloofsgemeenschap, ook rekening houdt met het feit dat hij ook deel uitmaakt van het wereldepiscopaat, wordt hem in het openbaar verweten dat hij op twee stoelen zit. Want onoprechtheid is een van de weinige doodzonden die nog gebleven zijn. Van een commissaris der koningin of een burgemeester wordt het aanvaard dat hij twee verantwoordelijkheden heeft. Aan de kerkleider worden strengere eisen gesteld. Wordt hij niet ondervraagd? De bisschoppentafel was echter niet het enige irritatiepunt in de concilievergadering. Misschien deden zij zelfs meer dienst als bliksemafleiders voor spanningen die elders werden gewekt. Over bijna de hele linie voldeed het concilie naar het gevoel van de deelnemers zelf niet aan de verwachtingen. Wat waren die verwachtingen dan? Er gingen stemmen op om de discussies meer te richten op de fundamenten van het christenzijn, op de „ideologie" zoals een afgevaardigde het noemde. Kregen hij en zijn medestanders hun zin, dan zou Noordwijkerhout een klein Vaticaans concilie worden, dat dialogiseerde en theologiseerde, maar de praktische conclusies verschoof naar een onbepaalde toekomst. Dat zou het einde betekenen van het pastoraal concilie. Dan waren er de activisten die energiek op praktische plannen willen aansturen en deze ofwel niet rond kunnen krijgen ofwel niet op korte termijn kunnen verwezenlijken. Veel jongeren behoren hiertoe. Maar de grenzen zijn niet altijd scherp te trekken. Er zijn er ook die „het" ter plaatse willen zien gebeuren. Zij roepen om behandeling van actuele onderwerpen zoals de kwestie Nieuwe Katechismus (alsof „huwelijk en gezin" minder actueel zou zijn). Zij wachten in feite op de vonk die ze in de vergadering zelf willen zien overspringen. Zij zijn het vooral die schrijnend het gemis voelen van een „profeet"? Of leeft in iedereen een verzet tegen de stapels stencils en de stromen woorden en de noodzakelijke spreektijdbeperking? Hoeveen zullen in Noord wij kerhout niet een heimwee hebben gevoeld naar een Bekkers? Maar een land heeft slechts recht op één profeet per eeuw, en hij laat zich zelden in een institutie vangen. Het pastoraal concilie zal het niet kunnen stellen zonder theologen, niet zonder operatieplannen en mag niet los staan van de actualiteit. Het heeft geen precedent, waar ook ter wereld, en zal dus zelf de juiste procedure moeten vinden voor een kerkelijke democratie" — ontkomend aan de „terreur der sociologen" die in de kerk in Nederland het adviseursmonopolie van de theologen lijken over te nemen; weerstand bieden aan de bekoring om iedere louter praktische structuur (die ook een kerkgemeenschap niet kan missen) spiritueel te willen funderen; bouwend aan een echte dialoog die niet mikt op het vinden van de grootste gemene deler der gedachten maar wezenlijk de ideeën doet groeien. „Natuurlijk kleven er aan het pastoraal concilie nog fouten, we hebben van iedere zitting nog geleerd," zei kardinaal Alfrink van de week. Zijn gelijk was duidelijk voor ieder die ook de eerste twee zittingen had gevolgd. De besprekingen waren over het algemeen veel zakelijker. Het geluid van hen die tot voor kort „verontrusten" en nu op voorstel van een hunner „preciezen" heten, klonk nu duidelijker en gedifferentieerder en er werd ook meer naar geluisterd. Maar hoe zeer het pastoraal concilie zich ook perfectioneert, de verwachtingen die men ervaren heeft, zijn zo veelzijdig dat het nooit iedereen geheel zal voldoen. Het is zelfs waarschijnlijk dat het onbehagen zal groeien. Het jongste Vaticaans concilie is misschien een leerzaam precedent. Het wekte bepaalde verwachtingen die, naarmate het erop leek dat ze vervuld gingen worden, voortdurend stegen. Een deel van het onbehagen dat deze zaak m Noordwijkerhout boven kwam, is zeker ook aan dit proces toe te schrijven. Bij de start een jaar geleden wilde iedereen weten of de bisschoppen zich achter het vernieuwingsstreven van de gelovigen zouden stellen. Nu daarover geen twijfel meer bestaat, zou men willen weten of ze dit uit plichtsgevoel doen of omdat zij uit persoonlijke overtuiging bereid zijn te streven naar bijvoorbeeld ontkoppeling van priesterschap en celibaatsplicht. Het onbehagen zal dus wel blijven. De vraag is of daarvan iemand wakker moet liggen. Onbehagen is per slot van rekening een zeer christelijk gevoelen. RICHARD AUWERDA Bernardus kardinaal Alfrink spreekt het pastoraal concilie toe. --- Mammoetwet tegen de muzen (Van onze onderwijsmedewerker ER komen pessimistische geluiden over de praktijk van de Mammoetwet van de zijde van de leraren in de expressievakken (muziek, tekenen, handvaardigheid). De nieuwe wet scheen een gouden tijd in te luiden voor de muzische vorming op alle scholen voor voortgezet onderwijs. De memorie van toelichting prees de sociale inslag van het nieuwe plan: de expressievakken zouden een groter aandeel krijgen; hierdoor zouden ook andere facetten van de menselijke persoon tot ontwikgeling komen dan alleen de verstandelijke. Deze mening heerst nog op het departement van Onderwijs, want nog onlangs heeft staatssecretaris Grosheide verklaard: „In het kader van de mammoetwet worden de accenten drastisch verlegd in de goede richting. Zo is bijvoorbeeld het vak maatschappijleer ingevoerd en ook de expressievakken krijgen meer aandacht." Wat men van de zijde van de vakleraren te horen krijgt, is wel volkomen in strijd met dit departementaal optimisme. Het verplichte minimum-aantal lesuren in hun vakken is lager dan in het verleden beschikbaar was. Van de schooldirecties, die bezig zijn de nieuwe leerplannen te ontwerpen, horen ze dat liet moeilijk, zo niet onmogelijk zal zijn lessen boven deze minima toe te kennen. Vooral in de hogere leerjaren zullen de expressievakken helemaal moeten wijken voor de vakken, welke voor het eindexamen dienstig zijn. Ook de theoretici zijn ongerust. Prof. Stalpers, hoogleraar in de sociale pedagogie, vroeg zich, sprekend voor de Nederlandse Stichting voor Kunstzinnige Vorming, onlangs af of we nog niet eens spijt zullen hebben aan de mammoet te zijn begonnen. Drs Raming-Boyens gaf een beschouwing over de muzische vakken bij het voortgezet onderwijs, onlangs de omineuze titel mee: „De mammoet presenteert zijn rekening" (DUX december, 1968). Natuurlijk is de bewering van 'de staatssecretaris niet uit de lucht gegrepen. Zij berust echter op een theoretische mogelijkheid, die voorshands in de praktijk niet uitvoerbaar lijkt. Volgens de nieuwe wet wordt aan de scholen niet meer de volledige lessentabel voorgeschreven, maar alleen een zogenaamde basistabel. Deze bevat voor alle leerlingen het minimumaantal lessen, dat zij in ieder vak moeten volgen. Zo geeft de basistabel van het gymnasium A aan, dat alle leerlingen gedurende de zesjarige cursus 29 lessen moeten volgen in de moderne talen, 18 lesuren in Nederlands, 45 in de klassieke talen enz. Voor muziek, tekenen en handvaardigheid bedraagt het minimumaantal samen zes, waarvan er vier in de eerste klas (brugklas) moeten worden gegeven. ■ Aan de eisen is voldaan, als in de resterende vijf leerjaren in totaal nog twee lessen worden besteed aan muziek, tekenen en handvaardigheid samen. De voor de rijksscholen voorgestelde programma's beperken zich ook tot deze twee uren. Maar theoretisch is het mogelijk meer uren aan deze vakken te besteden. De basistabel voor het gymnasium A maar in totaal mogen er 192 uren worden gegeven. Het verschil van 30 uren kan de school naar eigen belielegt immers slechts 162 uren vast, ven gebruiken. Bij het gymnasium B bedraagt deze reserve 34 uur, bij atheneum A 42, bij atheneum B 40, bij HAVO-scholen 38, bij MAVO-IV 32. Het aantal verplichte uren voor de expressievakken samen bedraagt op deze scholen: gymnasium B 6, atheneum A en B 9, HAVO 12, MAVO-IV 10. Telkens worden vier lessen van dit totaal verplicht gegeven op de eerste klas (brugklas). Het is theoretisch mogelijk enkele of zelfs een groot aantal van deze resturen te besteden aan de muzische vakken. Als er geen andere wensen waren... Scholen, die in enigerlei vorm godsdienstonderwijs willen geven (bijbelkennis, cultuurgeschiedenis van het christendom) en dat zijn er niet weinig, ook bij 't openbaar onderwijs, moeten die uren aan deze reserve onttrekken. Verder eisen ook andere vakken hun aandeel op en zij leggen door de omstandigheid dat ze eindexamenvakken zijn, vaak meer gewicht in de schaal. Tenslotte is er nog een heel lange lijst van facultatieve vakken om van te watertanden (Italiaans, Spaans, Russisch, Esperanto, filosofie, kunstgeschiedenis, sterrenkunde, Latijn, filmkunst). Het zal echter wel bij watertanden moeten blijven. De praktijk zal zijn dat voorlopig de expressievakken minder ruimte hebben dan vroeger het geval was. Bovendien zullen juist de oudere leerlingen in dit opzicht het meest te kort komen. Het is jammer, maar er zijn meer vakken die in dezelfde politie verkeren. Men kan dit de schoolleiding niet kwalijk nemen. Voorlopig stelt het eindexamen dezelfde eisen als vroeger oï misschien zwaardere. Voorlopig hebben we ook nog geen systeem gevonden om in minder tijd de leerlingen meer te leren. Het is begrijpelijk dat men zich tegen de toekomstige eisen wapent ten koste van een heleboel nuttige, belangrijke, interessante en misschien zelfs voor het leven zeer noodzakelijke vakken. Er is op het ogenblik nog wel een uitweg. Men kan voor de hogere klassen met enige moeite de tabellen zo maken dat er een aantal uren overschiet voor vakken die niet op het eindexamen worden gevraagd. In deze uren zouden de expressievakken facultatief of verplicht aan bod kunnen komen. Of dit gebeurt hangt af van het begrip van de schoolleiding en de overtuigingskracht van de vakdocenten. Dat dit begrip er niet altijd is blijkt uit een in Dux geciteerde uitspraak van een conrector van een HAVO-school: „Wij stellen kunstgeschiedenis niet als keuzemogelijkheid, want dan kiezen alle leerlingen het." Tenslotte is er nog een probleem speciaal bij handvaardigheid. Handvaardigheid is namelijk een nieuw vak waarvoor geen bevoegdheid bestaat. Voor het VWO worden leraren met de middelbare akte handenarbeid bevoegd geacht, zeer tegen de zin van de tekenleraren. De enige opleiding, die werkelijk op dit vak is gericht, is de nieuwe Akte Nht, waarvoor dit jaar de eerste cursisten klaar komen. Over hun bevoegdheid wordt nog gediscussieerd. Vermoedelijk zal zich die niet verder uitstrekken dan het lager nijverheidsonderwijs, maar daar heeft met geen belangstelling voor deze nieuwe figuren. Deze moeilijkheden ten aanzien van de bevoegdheid versterken de positie van deze vakken niet. Dr M. F. A. BROK --- Geachte redactie De man voor de klas Alle onderwijsliteratuur, alle pedagogische centrums, rapporten van inspecteurs, klagen over de geringe vooruitgang van de onderwijsverbetering. Of de onderwijsverbetering door verlaging van de leerlingenschaal haar doel zal bereiken blijft voor mij een vraag. Onderwijsverbetering zal moeten beginnen bij de man voor de klas, want zolang in ons schoolstelsel de selectieneurose in stand wordt gehouden, zal het taalzwakke kind altijd de selectiedrempel voor hem zien. Voor de onderwijzer zijn kleinere klassen in ieder geval wel een voordeel. In vakjargon spreekt men dan ook van „klein klasje, weinig correctie, makkelijk jaartje enzovoorts". Hij kan de vrijgekomen tijd benutten om zich op een LO-studie te werpen en voor het feit dat hij zijn schooltaak tot een minimum reduceert wordt hij door de Nederlandse staat geldelijk beloond. Het zal derhalve zaak zijn voor de onderwijzersorganisaties om mogelijkheden tot verdere scholing in het lagere-schoolwerk te scheppen, te stimuleren en deze ijver geldelijk te belonen. KOCKENGEN J. Vermeulen --- Jeugdprobleem Het artikel van dr M. F. A. Brok is ons uit het hart gegrepen. Onze jeugd heeft de plicht belasting te betalen waarvan een groot deel bestemd is voor de vorming en de ontwikkeling van hun leeftijdgenootjes. Vorming en ontwikkeling van de werkende jeugd is, met name nu, van niet te onderschatten betekenis. De geïnvesteerde bedragen hiervoor leveren hun rente ruimschoots op. Laten de vakbonden bij 't afsluiten van de CAO met dit onrecht ernstig rekening houden en dienovereenkomstig handelen. Het is bij lange na niet uitgesloten dat het jeugdprobleem thans en in het toekomstige vrijetijdsprobleem door een goede vorming nü straks veel minder moeilijkheden zal opleveren. WEERT G. H. van Dael. --- Conflict Graag een reactie op uw commentaar „Nodeloze splitsing" in de krant van zaterdag 4 januari. Niet om te constateren, dat u mijn standpunt ongenuanceerd heeft weergegeven: u kunt zelf aan de hand van mijn jaarrede die u reeds op 23 december is toegezonden nagaan, dat ik uitga van vérgaande samenwerking, maar dat ik realist genoeg ben om te constateren dat er in de diverse richtingen van scholen op bepaalde punten duidelijk verschillende opvattingen zijn, die voor de begeleiding consequenties hebben. Dit lijkt mij geen nodeloze splitsing. Mijn bezwaar gaat tegen uw — helaas evenzeer ongenuanceerde — voorstelling van zaken als zouden „de voorzitters van de katholieke en algemene onderwijzersbonden, die zo eendrachtig hebben gestreden voor kleinere klassen in de kleuter- en lagere scholen, met elkaar in conflict raken wanneer het gaat om de grondslagen van het Nederlandse onderwijs". Collega Steenbergen en ik verschillen inderdaad van inzicht in sommige zaken, maar zulks belemmert allerminst een zeer grote mate van eendracht in het verband van de Algemene Nederlandse Onderwijzers Federatie (ANOF), waar men weet samen te werken in respect voor eikaars opvattingen. Raar voor het „tolerante" Nederland van 1969? In ieder geval waar! DEN HAAG Th. M. Knippen Voorzitter Katholieke Onderwijzers Verbond. --- Studiereizen Het initiatief tot oprichting van de stichting Studiereizen Ontwikkelingslanden is niet, zoals u op 6 januari meldde, uitgegaan van de studenten Carrière en Verburg, maar van de Studentenvereniging voor Internationale Betrekkingen. Een werkgroep Studiereizen Ontwikkelingslanden bestaat reeds twee jaar als onderafdeling van deze studentenvereniging. Het bestuur van de werkgroep is thans bezig met de uitwerking van een zelfstandige stichtingsvorm. Bij onze plannen voor uitzending van studenten zijn niet alleen overheid en bedrijfsleven betrokken. Ook de universiteiten verlenen medewerking. DEN HAAG W. de Jonge Secretaris van de Werkgroep Studiereizen Ontwikkelingslanden --- Idioot geschiet In uw krant van 6 januari staan weer eens berichten over misdadig en idioot geschiet door de politie, teneinde verdachten van onnozele diefstallen te arresteren. Schieten en auto-achtervolgingen voor zulk een doel, schijnen door politievoorschriften gedekt te worden. Wanneer deze berichten waar zijn, (en voor zover ik uw krant en de politie ken zal dat wel), zou ik u willen vragen aan deze gebeurtenissen wat meer commentaar te besteden. Het blijkt dat wij in feite de doodstraf kennen voor zeer kleine vergrijpen. Door zulk optreden beschermt de politie misschien wat bezittingen, maar brengt ze velen, onder wie ook politiemensen in levensgevaar. BERGEN (NH). I. Romein --- Gat in de hand Wij zijn ongerust over het doen en laten van onze regering, die zeer handig blijkt te zijn in het dichten van gaten in de begroting. De Nederlandse onderdanen vallen van de ene verbazing in de andere. Een tekort van tweehonderd miljoen werd enige tijd geleden zeer kundig aangevuld met zonder meer velerlei belastingverhogingen, terwijl ongeveer tegelijkertijd een zeer reële mogelijkheid tot het verkrijgen van extra gelden door middel van huurbelasting werd getorpedeerd. Als klap op de vuurpijl een extra verhoging van de wegenbelasting, ter compensatie van de getorpedeerde huurbelasting, een open gevallen gat van zeventig miljoen. Het komt er op neer dat de massa moet betalen voor wat de hogere inkomensklasse te weinig aan huur betaalt. Volgens ons wordt het tijd dat er opnieuw een „nacht van Schmelzer" komt om af te rekenen met een kabinet met een gat in de hand. EINDHOVEN C. M. Rosenau, C. R. Uneken, F. W. J. Vogels --- Geruisloze inning In de Volkskrant van 3 januari staat onder andere dat Financiën meer interesse heeft voor het bedrag dat de nieuwe omzetbelasting gaat opleveren. Niemand van ons dacht er nog aan dat in de prijs die we betaalden, ook de omzetbelasting ingesloten was. De gehele omzetbelasting ging aan ons voorbij. Een geruisloze inning dus. Voor de correct chaotische uitvinding van de divergerende inning, wordt een trammalant op touw gezet, die aan honderden de kerst- en nieuwjaarsdagen heeft verpest. Het blauwe boekje, aangiftemethodieken, televisielessen, vergaderingen, besprekingen met inspecteurs, omrekeningsfactoren en tabellen, talloze bijgewerkte (?) prijscouranten, nieuwe administratie, kortom allemaal bewijzen hoe eenvoudig de opzet is. En Financiën maar hopen dat dezelfde 5,5 miljard er weer uit komt. als toen het zo geruisloos eenvoudig ging. Miljoenen verprutste uren en nog een staart van manuren voor de controle. Weg geld. Financiën heeft de tijd tot juni. Misschien zit daar nog wat rente in. BOLSWARD W. Ph. Hendrik*. --- Vernauwing bewustzijn Dr Hueting vraagt zich in een van de stellingen bij zijn proefschrift af wanneer men er in Nederland eens toe zou overgaan om de bedrijver» van oorlogsmisdaden in Indonesië te berechten. Hij stelt deze vraag volkomen terecht. Ook ik was een van de dienstplichtigen, naar Indonesië gezonden om 't Nederlands ideaal, 't herstellen van orde en recht in ons overzeese gebied te verzekeren. Wat daar allemaal gebeurd is, is meer dan verschrikkelijk. Je vraagt je dan ook af, hoe mensen die zelf pas allerlei verschrikkingen van de nazi-terreur achter de rug hadden, tot zulke wandaden konden komen. Nu moet ik eraan toevoegen dat deze misdaden ook door de tegenpartij bedreven werden. Ik geloof niet dat het alleen sadisten zijn, die tot dergelijk gedrag komen. In tijden van dreiging en strijd handel je niet meer normaal. Je gelooft in een ideaal en bent steeds meer bereid alles voor dat ideaal in te zetten. Misschien is het een soort bewustzijnsvernauwing. ZWOLLE M. K. J. Weijkamp --- Brave Nederlanders Begrijpelijk is het voor de aandeelhouders van Westerling en Co niet zo prettig na twintig jaren nog eens de zwarte bladzijden te lezen van het Nederlandse bewind in Indonesië. Leer mij ze kennen die „brave" Nederlanders. OOY BIJ NIJMEGEN E. van der Mond m --- Toto niet in orde De. toto is herhaaldelijk in het nieuws. Waarom? Is er iets niet in orde? In elk geval is de zogenaamde commissie van drie deskundigen, die in voorkomende gevallen de uitslag van de wedstrijden bepaalt, niet in orde. Het is volgens mij geen commissie meer. De heer Muilenburg beweerde onlangs dat deze deskundigen elkaar niet kennen en onafhankelijk van elkander hun visie inzenden. En als deze visies dan niet gelijkluidend zijn, wat ongetwijfeld zal voorkomen, wie neemt dan de beslissing? De notaris of Muilenburg zelf? AMSTERDAM J. A. Kroese. --- Pastoraal concilie Met toenemde bezorgdheid heb ik de ontwikkeling in de houding van uw blad ten opzichte van „Rome" gevolgd. Nu in het artikel van Richard Auwerda in het nummer van 4 januari het episcopaat als het ware wordt aangespoord om de verhouding van de Nederlandse kerkprovincie tot Rome „op scherp te zetten" lijkt het mij nuttig, dat uw lezers en de Nederlandse gelovigen in het algemeen, zich gaan bezinnen op een breuk met Rome. De auteur geeft zelf het thema van dit gewetensonderzoek aan met de erkenning, dat het zogenaamde „Nederlandse" standpunt misschien elders in de wereldkerk weinig gewaardeerd wordt (zie voorlaatste zin). Als hij zich nog dieper zou willen oriënteren, zou hij misschien ook ontdekken, dat zelfs in de Nederlandse kerkprovincie de waardering voor dit (progressieve) standpunt niet bijster groot is en dat de grote massa van het „gelovige kerkvolk" helemaal niet de overtuiging heeft in het pastoraal concilie te zijn vertegenwoordigd. WASSENAAR Los van Aarlanderveen --- Chaos Hebt u ook zo genoeg van die kerstweek-chaos? Vier zondagen in een week! Waarom zetten ze Kerstmis niet gewoon op zondag. Wat maakt het uit of we het op de 22ste of op de 25ste vieren? Nieuwjaar komt van zelf. SCHEVENINGEN E. Dolken». --- Gerechtvaardigde strijd De Israëlische aanval op het vliegveld van Beiroet heeft NIET geleid tot de afkeuring van praktisch de hele wereld. Dit wordt alleen maar met bepaalde bedoelingen door zekere publiciteitsorgangen gesuggereerd. Dat in Athene door Arabieren een joods vliegtuig werd beschoten, waarbij onschuldige slachtoffers vielen, interesseert degenen niet. die bovenstaande suggesties lanceren, iertien dure vliegtuigen in de prak (overigens zonder één druppel bloedvergieten) door een vergeldingsactie van Israël: dat is erg, want dat kost ons een boel geld (alléén de Nederlandse verzekeringsmaatschappijen al één miljoen gulden). Volgens mij moeten wij de inwoners van Israël laten weten, dat het Nederlandse volk achter hun gerechtvaardigde strijd voor het behoud van hun land staat. BAARN A. van 't Ent, --- SOCIALE ACTUALITEITEN Fotograaf kreeg geen kans als werknemer DE heer K. is een Amsterdamse fotograaf. Hij oefeyit zijn vak uit als kleine, zelfstandige ondertiemer in een éénmans- bedrijf. Graag zou hij, als Werknemer, in loondienst Willen werken, en dat liefst l?i een ander beroep. Hij heeft in zijn jonge jaren het &ploma gymnasium A behaald. Intussen is hij 44 jaar Qeworden, maar nog nimmer heeft hij zijn ideaal kunnen verwerkelijken, docent in de Engelse taal had hij willen worden, of een ander vak willen kie*en; maar in elk geval niet het beroep van fotograaf, Waarin hij langs het zij"èntje van een hobby te- Techt was gekomen. Met die Amsterdamse fotograaf, de kleine „eigen baas", die Sro.ag werknemer had wilkn zijn, is uiteraard iets «an de hand. Wat? Die fotograaf-tegen-wil-en- Jjank heeft een hartafwijking, Ie medici dextrouerste noemen. f*l eenvoudige termen vertaald dit, dat de bloedkana[etl precies andersom op zijn ~*art zijn aangesloten dan nor- JJaal is. Bij hem gaat de bloedsomloop dan ook van links naar chts. in plaats van, wat ge- S°°n is, van rechts naar links. **et is een grillige speling van „e natuur, zou men kunnen zeggen. I JE heer K. kan met zijn hartr~ afwijking best leven. Al jaren heeft hij geen klach*n; hij voelt zich fit en trekt er met de camera op uit r*l de fotoreportages te maken, hij voor zichzelf, zijn jOuw en drie kinderen de kost Als hij in zijn donkere "*mer foto's ontwikkelt voelt hij ?el eens een opgejaagde pols- J?g, maar hoe hij zich ook in- van benauwdheid of kort- Jlerrügneid is nimmer sprake. {"* bekwaamste specialisten 'ebben hem méér dan eens on,erzocht, en ook zij kwamen tot de bevinding dat de C^n geen patiënt is, maar een gezond mens, tot wie okters weleens zeggen: „U kunt ƒ Wel honderd jaar mee wor- De man klaagt dan ook niet kYer zijn hartafwijking. Zijn is: „Mij wordt het sim- recht onthouden om werkj.*fher te zijn." Wat is namelijk geval? Telkens als hij, na j?n sollicitatie voor een betrek- voor het pensioenfonds Jj°est worden gekeurd, kreeg '1 de mededeling, dat hij op jr°hd van zijn hartafwijking Oest worden afgewezen. Men-1, "j* die zélf zoiets bij de hand ebben gehad, weten wat daj. jj Sgen wil: je raakt steeds verlip Van Je want iedere jp u*e patroon wil weten waar j vandaan komt; en dan moet telkens een voorgeschiedenis Rakelen die dan weer tot een lu*e afwijzing leidt. j£ülJ een bank. waar de heer '.ln jonger jaren werkte, werd SJ (met een loffelijk getuig- ontslagen, toen hij later Ij®1 door de pensioenkeuring itwrn' Een soH'citaüe hij de ge*el£ te Amsterdam liep, op dej, «de gronden, meteen al vas;. 2o ging het verder. De ba?-st» e op 's mans levensweg we-d hoger. jJjE volslagen onmogelijkheid gaf om aan de slag te konen, *ich e neer aanleiding om rjj*?. te beroepen op de fot vvetten- Als zelfstandig verdient hij 12 dvi- isoei gulden per jaar, en dat naar ni meent — aantip "ik minder dan het laiaris ajs hij iiad kunnen verdienen W) J zin loopbaan naa- eigen È0 'atlgen had kunnen aleggen. ?eife«dien mist hij, als kleine) lte .tandige, de sociale verze- der werknemers en Vq? hij zijn risico's helemaal than eigen kosten deiken; all« dl v<)°' ZÜVer die voor hem Wp en zijn, want g;en enkele wi' hem een "* verstrekken. Xlj nu het wonde-lijke in dit 'Ivaeeva'' Voor cci wettelijke hpp "diteitsuitkerirg werd de Vjnr K. afgewezei. De artsen ban\ de Sociale Verzekeringsvaliri wi'den hen niet als inkeu .e erkennen Volgens de tonJj'n£sregels vaa de pensioenen n's clis invalide, vol- 5S de wet is lij valide. Ptj Ze zaak is uitgestreden tot JW1116'