Madonna is hart dat warmte geeft in gelikte show MUZIEK Whos that girl: Madonna in de Kuip, •jotterdam . ,Js het waar dat je hier kan doen wat Je wil?" Madonna is in Nederland en ■net alle globetrotterij de weg kwijt: Amsterdam, Rotterdam, Holland, or tj>here thefuck I am. De wereldtour van |?e achtentwintigjarige zangeres begon j"i juni in Japan, deed vervolgens het , Amerikaanse thuisfront aan en ver' Plaatste zich vorige week naar Europa. j rfho's that girl, zoals de tour heet naar j Jaar nieuwe film, is een popspektakel I dat gedragen wordt door Madonna's allround-kwaliteiten van poseur, zangeres lei danseres. Zij is het hart dat warmte Beeft aan de gelikte, gecomputeriseerde show. Het platenmateriaal toont haar voortgang door de jaren in zangtechnisch compositorisch/produktief opzicht, up het eerste album zijn alleen de niemendalletjes van Madonna's hand, in net recentere werk is de zangeres op minst medeverantwoordelijk voor ,ekst, noten en produktie. Like a virgin J'erd opgenomen onder leiding van producer Nile Rodgers (onder meer bekend Van zijn werk met Bowie). Steve Bray, vriendje dat over is uit de begintijd "1 New Vork, en Pat Leonard, toetsenist efi leider van de Whos that girl-band, j-Un sinds enkele jaren haar vaste muzikale compagnons. .Na het gedegen Truc blue, met vijf hits — Live to teil, Papa don't preach, yue blue. Open your heart en La Isla °onita — lijkt de knullige soundtrack van de film Whos that girl alleen uit overwegingen op de markt Sebracht. Vier nieuwe Madonnaliedjes 'ie de overbekende paden nog eens beleden zijn aangevuld met prullen van onder meer Scritti Politi en Coati Mundi. De revue in Nederlands grootste ..concertzaal" met dans, muziek en ""ooie plaatjes is van begin tot eind tot ?P de seconde geprogrammeerd. Voor '"vallen van het moment of Spielerei is Jjeen ruimte. Madonna is geen zangeres ("e spontaan stoeit met haar partijen. De j*ven muzikanten komen er individueel b«kaaid af met een verplicht rondje bre- a*s in Causing a commotion. Videoschermen zijn bij stadion-coneerten onontbeerlijk. In het geval van Madonna blijken ze meer dan bij anderen van artistiek belang. De close-ups van de fotogenieke vrouw leveren plaatjes op die het bloed doen stollen. Madonna etaleert minder haar stem dan haar lijf en sprekende, blonde kop. De onafgebroken flirtpartij met het publiek wordt aangekleed met een uitvoerige, van video-clips bekende garderobe, met arrangementen die de ster nog meer bewegingsvrijheid geven, en met suggestieve praatjes. De regen geeft aanleiding tot: If you're wet then I made you. In Holiday en Into the groove blijkt ze goed naar Prince te hebben gekeken. Zoals hij zijn hofhouding toont in een waggeldans trekt Madonna met haar drie dansers en haar drie achtergrondzangeressen een vrolijke sliert over de beide zijflanken van het podium. Het arrangement van Holiday, percussieachtig en doorzichtig, wijst in dezelfde richting. Madonna is echter op het podium geen muzikaal leider zoals Prince. Het scenario van de voorstelling is hier de baas. Ze speelt in gouden colbert en zwarte hoed, om zich heen schietend, voor gangster (White heat); gaat uit haar rode onderbroekje in Dress you up, en heeft als Spaanse schone een beheerste toreador tegenover zich (La Isla Bonita). De gedragen ballad Live to teil is een welkome afwisseling tussen de wervelende revue-acts. Madonna laat de kunstjes achterwege en legt haar ziel bloot. Ze klemt zich vast aan de microfoonstandaard, eenzaam op het grote podium, de rauwige kinderstem klinkt doorleefd en groter geworden. Op de immense schermen wordt de wanhoop dichtbij gehaald. Met het hoofd tussen de armen geklemd heeft ze zich teruggetrokken op het vloerkleed; de spieren in haar rug zijn zichtbaar gespannen onder haar zwarte corselet. En wanneer dan de dramatische toetsenklanken aanhouden en de getergde diva zich met moeite opricht en onvast doorzingt ...Ifl ran away..., dan moetje wel toegeven. Madonna kan zingen, dansen, verleiden en acteren. NICOLINE BAARTMAN Madonna in de Kuip: Zingen, dansen, verleiden en acteren Foto Lex van Rossen --- Werkgroep-Dales onderzoekt toneel in Oost-Nederland Van onze verslaggever ARNHEM - Een werkgroep onder leiding van burgemeester I.Dales van Nijmegen gaat de provinciebesturen van Gelderland en Overijssel advies uitbrengen over de toneelvoorziening in oostelijk Nederland. De werkgroep is in het leven geroepen naar aanleiding van het advies van de Raad voor de Kunst aan de minister om subsidiëring van de toneelgroep Theater volgend jaar te beëindigen. De twee provinciebesturen willen op basis van voorstellen van de werkgroep nader overleg voeren met de minister. Brinkman liet eerder blijken het advies om Theater vanaf augustus 1988 niet meer te subsidiëren te willen volgen. --- Nominaties en feestelijk gala als nieuwe opzet toneelprijzen Van onze verslaggever AMSTERDAM — De Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties in Nederland (VSCD) heeft gisteren de namen bekendgemaakt van de groepen en acteurs die dit jaar in aanmerking komen voor haar toneelonderscheidingen. Het is voor het eerst dat, voorafgaand aan de definitieve uitslag, nominaties worden bekendgemaakt. De namen van de winnaars blijven geheim tot de prijsuitreiking door minister Brinkman tijdens het theaterbal op 11 september in de Amsterdamse Stadsschouwburg. De nieuwe aanpak van de VSCD werd toegelicht op een persconferentie in de Stadsschouwburg. De VSCD kijkt al enige tijd met afgunst naar het systeem dat bij soortgelijke prijzen in de Verenigde Staten en Groot-Brittannië gebruikelijk is, aldus voorzitter Wim Voorman. Een voordeel van de bekendmaking in twee fasen is een grotere publiciteit, en de mogelijkheid van „een feestelijk gala" als omlijsting van de prijsuitreiking. Die uitreiking vond voorheen plaats tijdens het jaarlijkse congres van de VSCD. Het nominatie-systeem is ook toegepast bij de toekenning van de nieuwe literaire AKO-prijs. Voor de Theo dOr, de prijs voor de beste vrouwelijke hoofdrol, zijn genomineerd: Anne-Marie Heyligers voor haar rol van Helene Hanff in Charing Cross Road 84 van James Roose-Evans bij de Haagse Comedie; Yvonne van den Hurk voor de rol van Nora in Ibsens Het poppenhuis bij Globe en de Vlaamse Viviane De Muynck voor de rol van Martha in Wie is bang voor Virginia Woolf van Edward Albee bij het Gezelschap van de Witte Kraai. Het is voor het eerst dat een Belgische actrice in aanmerking komt voor de Theo d'Or. Voor de Louis dOr (beste mannelijke hoofdrol) staan op de nominatie: Eric van der Donk voor zijn rol van Ernst in Lars Norèns Stilte bij het Publiekstheater; Carol van Herwijnen voor de rol van Lambert Le Roux in Pravda van Hare en Benton bij het RO-Theater; Cees Linnebank voor de rol van Vito in Angelo en Rosanna van Lodewijk de Boer bij Toneelgroep Theater en Guido de Moor voor de rol van Friedrich Hofreiter in Arthur Schnitzlers Het wijde land bij het Publiekstheater. Voor de Colombina, de prijs voor de beste vrouwelijke bijrol, zijn drie actrices genomineerd: Trudy Labij voor haar rol van Charis in Kleists Amphytrion (Toneelgroep De Appel); Anita Menist voor de rol van Martha de huishoudster in Stilte (Publiekstheater) en Marie- Louise Stheins voor de rol van Agnes in Agnes van God van John Pielmeijer (een vrije produktie van het Nederlands Theaterbureau). Eveneens drie nominaties voor de Arlecchino (beste mannelijke bijrol): Porgy Franssen voor de rol van Sozias in Amphytrion bij De Appel; Wim Meuwissen voor de rol van Johan in Largo Desolato van Vaclav Havèl bij het Publiekstheater; Willem Wagter voor de rol van Petey in Pinters Het Verjaardagsfeest bij De Appel. Gezien de nominaties voor de Colombina en de Arlecchino is de jury teruggekeerd naar het oude principe om deze prijzen uit te reiken aan „bijdragende rollen" in het repertoiretoneel. De laatste jaren werden de prijzen een aantal malen toegekend voor (dragende) rollen in het kleinschalige of experimentele toneel. Voor de Prosceniumprijs — een prijs voor een „wezenlijke bijdrage aan de regie, het decor, de kostumering, de dramaturgie, de muzikale ondersteuning etc." — zijn twee gezelschappen en één regisseur genomineerd: de artistieke leiding van Toneelgroep Centrum voor haar repertoirekeus en de realisering daarvan in het afgelopen seizoen; Toneelgroep Hollandia voor de produktie Gust van Herbert Achternbusch; Sam Bogaerts voor zijn regie van Wie is bang voor Virginia Woolf by Het Gezelschap van de Witte Kraai. Een speciale jury tenslotte heeft drie makers van jeugdtheater genomineerd voor de Hans Snoekprijs: De Blauwe Zebra voor De stenen van Moutsouna; Kees van Loenen voor Flor vertelt: de Toverbloem Romanial; en het NJT Den Haag voor Sneeuwwitje. Naast de genoemde prijzen reikt de VSCD jaarlijks ook twee Dansprijzen, een Choreografieprijs en een Mimeprijs uit. Omdat deze prijzen per jaar en niet per seizoen worden toegekend, zal de uitreiking dit jaar nog apart van de overige plaatsvinden, in januari 1988. Op het Theaterbal zal ook worden bekend gemaakt welk gezelschap de Publieksprijs voor de beste theaterproduktie van het seizoen '86-'B7 in ontvangst mag nemen. Deze prijs is een initiatief van Het Theater Festival; als genomineerden voor deze prijs gelden de negen voorstellingen die zijn geselecteerd voor het Theater Festival 1987 dat vanaf 28 augustus plaatsvindt in Amsterdam en dat met het Theaterbal op 11 september wordt afgesloten. --- Bedrijven sponsoren kunst met 20 miljoen DEN HAAG (ANP) — Nederlandse bedrijven hebben vorig jaar voor twintig miljoen gulden kunsten ondersteund. Het werkelijke bedrag ligt waarschijnlijk aanzienlijk hoger, denkt de stichting Sponsors voor Kunst die woensdag in Den Haag haar verslag over 1986 presenteerde. Deelnemers in de stichting zijn 53 bedrijven, zoals AKZO, Esso, Gasunie en Volvo. In 1985 sponsorden bedrijven naar schatting voor vijftien miljoen gulden activiteiten op het gebied van de kunsten. De stichting verklaart de stijging voor een belangrijk deel uit het toenemende belang dat bedrijven hechten aan een goed imago. Kunstsponsoring wordt als nuttig instrument beschouwd om een dergelijk beeld op te bouwen. De stichting denkt dat kunstsponsoring verder zal uitgroeien en de bedragen zullen toenemen. De verwachting is dat ondernemingen zich voor langere tijd aan een culturele instelling zullen binden. Bovendien zijn er nog andere redenen voor de toename van sponsoring. De bezuinigingen in de kunstwereld brengen culturele instellingen ertoe uit te kijken naar andere financieringsbronnen dan overheden. Het ministerie van WVC stimuleert de instellingen tot een zakelijker aanpak door middel van budgetfinanciering. De tekorten worden niet meer gedekt, maar de kunstinstellingen krijgen een vast bedrag over een bepaalde periode. Alle gelden die ze extra verwerven mogen zij nu zelf houden. --- Predator is een opstapeling van onkieze geweldsbeelden FILM Predator van John McTiernan. Met Arnold Schwarzenegger. In 21 theaters, waaronder Bellevue Cinerama Amsterdam, Asta 1 Den Haag, Cinerama 1 en Calypso 2 Rotterdam. Er breken moeilijke tijden aan voor Rambo en zijn soortgenoten, nu hun geweldadigheden weer eens onderwerp van discussie zijn na een moordpartij in Engeland waarbij iemand op Ramboachtige wijze' om zich heen schoot op willekeurige voorbijgangers. De vraag over het effect van geweld in film en op de televisie zal voor de zoveelste keer tot onbevredigende en in elk geval niet eensluidende antwoorden leiden. Zeker is dat geweldfilms veel publiek trekken en daarom gemaakt zullen blijven worden. In toenemende en verhevigde mate zelfs, want succes van geweld kan alleen overtroffen worden door heftiger geweld. In de tijd dat er stemmen opgingen om Hitchcock te weren waren de discussies dezelfde, terwijl het Rambo-geweld de werken van Hitchcock allang genivelleerd heeft tot kleutersprookjes. De ergste bedreiging voor Rambo zelf is de glasnost in de Sovjet-Unie en de positieve wending van de ontwapeneningsonderhandelingen, omdat het steeds moeilijker wordt een duidelijke Vijand van de westerse wereld te vinden tegen wie Rambo c.s. het kunnen opnemen. Predator loopt op deze situatie vooruit. Het is een explosieve geweldfilm in de Rambo-stijl, met in het begin ook enkele verwijzingen naar de door Stallone zo natuurlijk gespeelde dommekracht. Een Latijnsamerikaans land is dit keer het front waarop Vietnamveteranen hun oorlogje voeren. Hun aanvoerder is Arnold Schwarzenegger, wiens spierballen en herzenloze kop die van Stallone evenaren. Zijn vijand is geen Rus of Vietnamees en zelfs geen Middenamerikaanse guerillastrijder, maar een ongrijpbaar wezen dat door de met computers en laserstralen opgegroeide kleinzonen van Frankenstein tot leven lijkt gewekt. Een robot van het nieuwste soort, waartegen geen mensenkracht opgewassen lijkt. Behalve die van Schwarzenegger natuurlijk, zij het na bovenmenselijke inspanning en een onophoudelijke reeks acties die doordrenkt zijn met bloed en uiteenspattende mensenlichamen. Gruwelijke scènes van gevilde lijken en andere taferelen die kennelijk zijn opgenomen in een abattoir zijn de attracties waar zoveel mensen genoegen aan blijken te beleven. Predator is technisch knap gemaakt, maar je moet toch wel erg aan de grond zitten als bioscoopexploitant om deze aaneenschakeling van weinig kieze beelden met trots aan het geachte publiek voor te willen schotelen. P.v.B. --- Anderson's Home knappe registratie van haar show FILM Home of the brave van en met Laurie Anderson. In Tuschinski 2 en Kriterion Amsterdam. Het fenomeen Laurie Anderson werd bij haar optreden in Carré vorig jaar door Hans Heg zonder aarzeling ingedeeld bij de meest creatieve componisten en theatermakers van dit moment. Haar multi-media show combineert zoveel diverse kunstuitingen dat zij de meest extreme liefhebbers bijeen weet te vegen. In haar performance bleek Anderson een voortreffelijke componist, zangeres en vertelster, die gebruik maakt van alle theatervormen die voorhanden zijn en bovendien op de achtergrond film en video toepast als een wezenlijk onderdeel van de show. Haar veelzijdigheid is uniek en in alle elementen die zij samenvoegt is zij een ster. Het meest doet haar show nog denken aan een soort modern cabaret, want behalve de uitzonderlijke buitenkant is er ook nog iets te beluisteren in de teksten die reageren op maatschappelijke ontwikkelingen. Laurie Anderson heeft een visie, die kritisch is, links. En wat zij zegt is minstens zo belangrijk als de manier waarop zij deze visie verpakt. Niet voor niets citeert zij met nadruk haar collega-dichter William S. Burroughs met de leuze: „Taal is een virus." De show United States, die voorafging aan de Natural history waarmee ze vorig jaar in Nederland was, verschafte het materiaal voor de plaat Mister Heartbrake, die de basis vormt voor Home of the brave. In wezen is het een op film vastgelegde plaat is, meer nog dan de registratie van een concert, omdat de achtergrondprojecties in de film naar voren komen en op gelijk niveau geplaatst zijn met wat er op het podium gebeurt. Laurie Anderson heeft de film zelf geregisseerd en niet geprobeerd met cameraman John Lindley de opgenomen beelden nog eens in een bepaald ritme te monteren. De camera registreert bescheiden en zorgvuldig de show en ook daarin laat Anderson zich kennen als een perfectioniste. Ze toont een voortreffelijk gevoel voor wat je wel en niet in beeld moet brengen, waar de accenten moeten liggen, wanneer de show zelf de hoofdrol speelt en wanneer er even moet worden aangegeven dat er bü de opnamen ook publiek was. Home of the brave is een knap gemaakte registratie en tegelijk een zelfstandig produkt dat aan de opgenomen show een eigen karakter geeft. De show is film geworden. P.v.B. --- Boom uit de tropen levenloze voorstelling THEATER Boom uit de tropen van Yukio Mishima door Toneelgroep Amsterdam. Regie Jan Ritsema. Amsterdam, Bellevue, t/m 30 augustus. 'Alle gelukkige gezinnen lijken op elkaar, elk ongelukkig gezin is ongelukkig op zijn eigen wijze,' luidt de beroemde openingszin van Tolstoi's Anna Karenina. Waarom het in de literatuur steeds maar weer over narigheid moet gaan is daarmee voor eens en altijd afdoende geformuleerd: geluk is te saai voor woorden. Maar is dat eigenlijk wel zo? Is het ongeluk echt zo veel rijker en gevarieerder? Zijn ongelukkige gezinnen eigenlijk ook niet allemaal op dezelfde manier ongelukkig? Om die vraag lijkt de voorstelling te draaien waarmee de nieuwe Toneelgroep Amsterdam zich presenteert: Een boom uit de tropen van Yukio Mishima. Het stuk is een strijkkwintet van de haat. Moeder wil vader dood, dochter wil moeder dood, tante wil dochter dood, zoon wil zelf dood en vader heeft moeder al tot een levende dode gemaakt. De haat groeit in het gezin als een boom uit de tropen waarvan de bloedrode bloemen de hele tuin in vuur en vlam zullen zetten. De grondtoon is duidelijk en de vorm is stevig. De klassieke eenheden van tijd, plaats en handeling worden in acht genomen. Het stuk speelt zich af op een middag, een avond en een nacht in het huis en de tuin van een welgesteld gezin. De intrige - wie gaat wie vermoorden en wie spant met wie samen? - loopt af als een uurwerk. De motor van het onheil is de dochter die doet denken aan Elektra, de dochter uit het klassieke ongelukkige gezin van Oidipous, en haar broer lijkt op Elektra's broer Orestes. Maar binnen dit ijzeren raamwerk is er in de tekst van Mishima plaats voor poëzie, dromerigheid, maanlicht, gezang en broeierige erotiek. Regisseur Jan Ritsema heeft dat contrapunt van perverse lieflijkheid geweerd uit zijn voorstelling. De dochter opent het stuk op een harde, agressieve toon die ze tot kwart over elf zal volhouden. Een motief voor haar haat wordt zelfs niet gesuggereerd en een ontwikkeling maakt ze niet door. Zo, zonder enige psychologie, gaan ook de andere personages als zetstukken het verhaal door. Om de een-dimensionaliteit van de personages te beklemtonen spelen de acteurs met hun tekst mee: de moeder zegt dat ze haar borsten aan de zoon heeft laten zien en ontbloot zich tegelijk, de dochter heeft het over wurgen en maakt daarbij een wurgbeweging, de vader spreekt het woord woede uit op een woedende manier, enzovoort. Niets staat haaks en intrigerend op wat er verder te zien en te horen valt. Veel te zien valt er overigens niet. Op een zebrapad staan een wenteltrap, een symbolisch bed, een zuiltje en acht piramides op zwenkwielen in een decor met zes deuren. Dat decor bestaat verder uit vierkanten waarin rode en witte transparanten zitten: 12 vierkanten hoog aan de zijkanten, 14 hoog aan de achterkant en in de breedte heb ik die vierkanten ook allemaal geteld tussen de optredens door van Kitty Courbois, die de tante speelt. Zij staat net als de andere spelers meestal ook op een verkeerde plek waar je je aandacht niet bij kunt houden en ze moet soms ook veel te lang verstarren in een slome pose, maar ze spreekt tenminste niet op de toneeltoon die de anderen zich eigen hebben weten te maken: geen timing, geen dynamiek, geen frasering en wel de wonderlijkste klemtonen. Moeder lokt bijvoorbeeld haar zoon naar de slaapkamer met 'Ik doe de deur niet op slot' en je denkt meteen aan het raam dat ze wel op slot doet. Scheel van verveling heb ik de voorstelling uitgezeten en stom van verbazing zag ik Jan Ritsema opkomen voor het applaus. Het was dus echt waar dat hij dit geregisseerd had, zon levenloze voorstelling van het soort waarna je vroeger de schouwburg uit vluchtte met het vaste voornemen om daar nooit meer een voet te zetten! Nee, voor levend toneel moest je in de kleine zaaltjes zijn, bijvoorbeeld bij de regies van Ritsema: U bent mijn moeder, de onvergetelijke solo van Joop Admiraal; Het beest in de jungle, het adembenemende duet van Marjon Brandsma en Ger Thijs; Om Eleanor, de spetterende komedie van zijn eigen groep De Mug met de Gouden Tand. Samen met Gerardjan Rijnders zou hij de Toneelgroep Amsterdam gaan leiden om eens een frisse wind te laten waaien door de Stadsschouwburg en het belendende Theater Bellevue, waaruit eerst Toneelgroep Centrum moest verdwijnen. De slechtste regie die ik in Bellevue ooit van Centrums artistieke leider Peter Oosthoek heb gezien was niet zo slaapverwekkend als deze Boom uit de tropen. Ik word daar zeer treurig van, want zoals menigeen had ik de hoop dat het toneel op het Leidseplein beter zou worden met het aantreden van Toneelgroep Amsterdam. Maar behalve Oosthoek zijn we de Ritsema van de kleine zaaltjes nu blijkbaar ook kwijt en misschien moeten we het straks ook nog doen zonder Sam Bogaerts en Frans Strijards, die ook gaan regisseren op het Leidseplein. Als al dat talent daar omkomt, waar moet je dan nog heen? Ritsema was in zijn regie een wonder van muzikaliteit en niets daarvan is terug te vinden in Boom uit de tropen. Gevoel voor ritme, voor spanning en ontspanning? Niet alleen de spelers, met uitzondering van Courbois, doen geen spat muziek in hun werk, ook de voorstelling als geheel lijkt geconcipieerd zonder enige muzikaliteit. Het dendert maar door als een tandartsboor. Van De Mug met de Gouden Tand lijken we beland bij De Olifant met de Holle Kies. MARTIN SCHOUTEN --- ADVERTENTIE '' v LEVERT UW SPAARGELD EEN TOPPRESTATIE? Als u uw geld een topprestatie wilt laten leveren, is een Roparco Rekening de goede keuze. Want daar komt uw spaargeld op de eerste plaats. Met een hoge rente plus winstdeling en alle vrijheid om over uw spaar-1 geld te beschikken.l EfüllEH U heeft geld altijd bij de hand. Op elk gewenst moment kunt u tot f 25.00- per maand kosteloos opnemen. Met één maand opzegtermijn geldt dat zelfs voor ieder bedrag. Bovendien kent Roparco een unieke winstdeling. Over de jaren 1982 t/m 1986 leverde dat voor rekeninghouders per jaar een extra rente op van gemiddeld 0,33%. mmm Over 1986 bedroeg dit I Geef uw spaargeld met onder- staande bon de plaats die het verdient De eerste! Stuun u de brochure over de Roparco Rekening naar: 30721 • Naam: . - m,v i t Adres: t I ftjstcode: Plaats: . I | Deze bon in envelop zonder postzegel zenden aan: Roparco N.V. Antwoord- | . nummer 5555, 3000 VB Rotterdam. Tel : 010■ 4<>63.13.1 of 010-4 M.7777 (op , • werkdagen van 08.00 tot 21.00 uur. zaterdat! van 09.00 tot 12.00 uuri. tefflïfnïtillflffi ml! ! MEER RENTE, MEER VRIJHEID, ! _PLUS WJNSTDE_LING._ J _ Ven initiatie! van tic RohecoGmep. --- ADVERTENTIE Cabaretlief hebbers opgelet! 1 AbonnementsKoruns i I en Pas 65. 1 ---