Temba Theatre of London plays: dZmj\ In een komische satire steken * twee zwarte akteurs de draak met de apartheidspolitiek: wat zou er gebeuren als Jezus nogmaals op aarde verschijnt, en wel in Zuid-Afrika? do 5 t/rri za 7 mrt 20.15 uur, zo 8 mrt 14.00 uur STADSSCHOUWBURG AMSTERDAM Kaartverkoop a.d. kassa 10-15 uur, tel. bespreken 020-242311 --- T/M 7 MAART NOG 5 DAGEN Paul van Vliet one man show '86-*B7 Over Leven • ___«. Aanvang 20.15 uur. CARRÉ Reserveer nu 020-225 225 --- IJs «De reden dat wü op een independent label zitten is, dat we uit commercieel oogpunt in een kwetsbare positie zitten. Grote platenmaatschappijen gaan niet over één nacht ijs. Ik ben niet tegen groepen als Wham! die er eerlijk voor uit komen dat het ze om geld gaat, maar onze instelling is anders. The Fall zou ook hits kunnen hebben, maar dat is niet onze opdracht." Smith werkte vanaf zün zestiende in de haven van Manchester. Die kwam op tijdens de industriële revolutie, maar nu is het een uitstervende bedrijfstak. Zoals overal in de Midlands is de werkeloosheid er groot. Dat working class heroes als Smith de door het Britse klassensysteem veroorzaakte sociale ongelijkheid met een in vergif gedoopte pen bestrijden is echter een misvatting. „Aan de kloof tussen arm en rijk ben ik gewend. De heb nooit op een houtje hoeven buten en zou dan ook met niemand willen ruilen. Door het klassensysteem is het merendeel van de mensen bovendien niet veel beter af als jij zelf, dus heb je er geen erg in dat het bestaat. Arm zijn in Manchester is niet erg, want dat is iedereen daar, maar zit je in verband met Hey! Luciani een maand in Londen, dan ben je in no time blut". Niet alleen daarom viel de betrokkenheid bü Hey! Luciani The Fall zwaar, ook omdat er in de Britse theater-wereld, die volgens Smith erg bourgeois en klasse-bewust is, niets kan als je je niet aan de ongescheven theater-wetten houdt. Hey! Luciani is een deels op feiten gebaseerd toneelstuk over het leven van paus Johannes Paulus I. In het stuk, naar David Yallop's boek In God's name, wordt Yallop's optie overgenomen dat de paus werd vergiftigd en dat er sprake was van een samenzwering tussen het Vaticaan, de maffia, bankiers en vrü metselaars. Smith, toch al verzot op intriges, haalde in Hey! Luciani Wahrheit und Dichtung echter volkomen door elkaar. „Ik ging niet uit van een complottheorie, maar van een fantasie voor een onderhoudende thriller, want het is ten slotte entertainment. Het publiek vermaakte zich, maar de critici vonden de door mij getrokken verbanden te ver gezocht. Zoals mijn suggestie dat de nazi Martin Bormann en de aartsbisschop van Chicago bij de dood van de paus betrokken waren. Al gaat het stuk over een samenzwering tot moord, de vraag was niet of hij al dan niet is vermoord. Mijn interesse ging vooral uit naar de ontwikkelingen die tot zijn dood leidden en het uitdiepen van de karakters van de personages die hem omringden." De muzikale achtergronden van The Fall liggen bij de garage-punk van de jaren zestig en groepen als de Velvet Underground, The Stooges, Captain Beefheart en The Doors. Omdat ze de principes van de punk trouw bleef kun je haar een hardcore-groep noemen. Ze heeft weinig op met technische vaardigheid, wat zich uit in een gecultiveerd amateurisme. Maar ondanks de onuitgewerkte opzet van de songs en de gebrekkige muzikale afwerking, is het groepsgeluid intens, ook door de spanning die de monotonie van de muziek van The Fall oproept. „Groepen kunnen je proberen te imiteren, maar de kopie is altijd slechter dan het origineel," meent Smith. „We waren destijds te jong om van het bestaan van de Velvet Underground te weten, of van de monotonie van die groep. Nee, we hadden, evenals de Velvet Underground, te weinig techniek in huis om goed te kunnen spelen en dan kom je al snel uit bij de sound van zon groep. Bovendien; al kun je maar één noot spelen, dan nog kun je de suggestie wekken dat die telkens anders klinkt; door er met ritmische wendingen en het gevoel datje er in legt telkens een andere intentie aan te geven. Het is de manier waarop. Neem Bo Diddley; die is daar een meester in." Smith heeft niet de ambitie om nog eens als een nachtegaal te kunnen zingen. Dus blijft het bij hem een kannonade van bijtende slogans met snerende uithalen. „Mijn zang heeft geen melodie, tenzij ik jodel; ik kan niet beter. Maar wat microfoon-techniek is weet ik weer beter dan het gros van mijn beroemde collega's." De muziek van The Fall mag dan met de jaren toegankelijker zijn geworden, de teksten werden steeds cryptischer. Uit de zo gegroeide interne tegenstel- Meer kunstnieuws op pagina 12 ling in het werk van de groep blijkt nog eens Smith's hang naar extremen, maar hoe cryptisch zijn boodschap ook is, toch gaat het minder om de letterlijke bett kenis daarvan, dan om de magie en de integriteit die van zijn verbale anarchie uit gaat. Smith: „Ik gebruik soms woorden die ik niet ken, maar waarvan de klank me wel aanstaat. Het gaat er dus niet om dat je elk woord verstaat, maar dat je door de samenhang tussen de woorden de strekking van de tekst begrijpt." Zijn monologen lijken collages van krantekoppen en privé-jargon. Wil je die geheimtaal ontcüferen, dan moet je de code kennen. „Ik goochel zo met woorden omdat ik niet van regels hou. Soms moet ik me dwingen om niet in rijm te schrijven, zo eenvoudig gaat me dat af. Vrienden van me volgden in Cambridge cursussen Creatief Schrijven en ze bakten er niets van. Toen ik Engelse literatuur ging studeren moest ik me door Jane Eyre heen werken. Amerikaanse auteurs horen niet bij ons erfgoed, dus van Norman Mailer hadden ze nog nooit gehoord. Nee, school is voor de dommen, het is een groter uitdaging om je zelf wat te leren." In The Fall was altijd een groot verloop aan groepsleden, die vrijwillig vertrokken dan wel door hun werkgever werden ontslagen. „Toch heb ik altijd geluk gehad met nujn muzikanten. Dus waarom zegje niet: we hebben een nieuwe drummer, dat klinkt wat positiever." Smith is ook maar een mens van vlees en bloed, gezien zyn liefde voor Brix, de Amerikaanse gitariste die hij in 1982 ontmoette en nu zün vrouw is. Haar invloed op het groeps-beleid groeit, gehoord haar bijdragen aan songs als U.S. 80 's - 90 's en haar keuze voor een coverversie als de komende single: Ghost in my house, ooit een hit van Motownartiest R. Dean Taylor. Leuk, maar Smith is zelf een bekwaam songschrijver. Dus waarom dan deze cover-versie, of die van de Texaanse garage-band The Other Half met de anti-drugsong Mr. Pharmacist? „Dat komt door onze nieuwe werkwijze. Toen Bend sinister al deels was opgenomen, boekten we de Abbey Road-studio in Londen een week voor een experiment. Omdat The Fall live altijd meer indruk maakte dan op de platen, probeerden we die live-sfeer op Bend sinister te vangen door alles in één keer, dus zonder remix, op te nemen. Mr. Pharmacist, afkomstig van dezelfde opname-sessie, stond er ook goed op, dus zetten we dat ook op de lp. Om er wat variatie op aan te brengen en omdat het één van mijn favorieten is." „Zo opnemen is werken volgens de rock & roll-methode. Sinds de jaren zestig doen nog maar weinig groepen dat. Het werkt sneller en de sound is veel spontaner. Een nadeel is alleen, dat je er niets meer aan kunt veranderen als het er eenmaal op staat. Veel bands kunnen tegenwoordig niet meer buiten drastische ingrepen in de produktie. Hoewel sommige nummers er baat bü kunnen hebben, vinden wij het technisch perfect uitwerken van ideeën tijdverspilling." PETER KOOPS --- Verwaarloosd „Hoe het gaat, gaat het, maar de Hortus met haar plantencollectie en cultuurfunctie moet blijven. Wü zün voor een nieuwe, frisse publieksvisie, met behoud van het oude", verwoordde een lid van het dagelijks bestuur van de vereniging haar visie. Bezochten in 1986 ruim 47 duizend mensen de Hortus, het nieuwe tuinencomplex moet een toeloop van honderdduizend bezoekers kunnen verwerken. Dat vereist een aangepaste (lees: meer toegankelijke) accommodatie. De botanische tuin, klein behuisd op slechts een hectare grond, ligt er nu verwaarloosd bü- De kassen en gebouwen vertonen verschijnselen van achterstallig onderhoud. Alleen het hoognodige lykt nog uitgevoerd te worden. Wat er welig tiert zijn de naambordjes van de planten. De smalle paadjes laten zeker geen honderdduizend bezoekers per jaar toe. Herinrichting van de tuin en de bouw van een grote nieuwe kas staan dan ook bovenaan het verlanghjstje. Daarvoor is een bedrag nodig van drie a vier miljoen gulden. Het Comité van Aanbeveling van de Hortus nieuwe stijl twüfelt er niet aan dat het bedrijfsleven —waarvan met name ondersteuning wordt verwacht — en de (Amsterdamse) samenleving dat bedrag op korte termijn bü elkaar krijgen in de vorm van eenmalige giften of sponsoring. Enkele bedrijven zouden al toezeggingen hebben gedaan. Bedrijven die iets voor Amsterdam willen doen en daar en passant reclamedoeleinden mee willen dienen. --- ADVERTENTIE (Hmuider Crt.) prestaties van f Kamerkoor ...veroorzaakt door dirigent William Christie in t 'Sweelinck en Frankrijk. A 11 Zutphen, 12 Haarlem, 13 Middelburg, 15 Rotterdam, 16 Den Haag, 17 Amsterdam, 18 Noordwijk Nederlands Kamerkoor Paulus Potterstraat 16,1071 CZ Amsterdam, 020-625199-(4 liinen) --- Kunst/Binnenland Hits zijn niet onze opdracht Van onze verslaggever AMSTERDAM — Vraag Mark E. Smith, de ideoloog van de Engelse cult-groep The Fall, waarom de opzet van zijn songs zo onafgewerkt. en schetsmatig is en de anti-held in hem neemt het woorfl. „Ik hou niet van overstatements. Daarom zeg ik mijn muzikanten altijd: als je niet weet wat je moet doen, doe dan maar niets." Smith lijkt wat op de Russische schaakgrootmeester Karpov, is autodidact en heet een moralist en een verstokte dwarsligger te zijn. Daaraan ontleent mj de reputatie van angry young man. The Fall, genoemd naar La chüte van Albert Camus, werd in 1976 door hem opgericht en maakte zon vüftien lp's. De laatste, Bend sinister, werd eind vorig jaar uitgebracht. Ook kwamen diverse singles uit die niet op lp verschenen, zoals Hey! Luciani, het titelnummer van Smith's eerste toneelstuk dat in december in Londen in premiere ging. In zün songs stelde Smith de slechtheid van de wereld en in het bijzonder de muziekbiz aan de kaak. Op Bend sinister uit hij zün kritiek op die biz echter alleen nog maar in Shoulder pads, een song die bovendien betrekking heeft op zün veranderde levenshouding. „Veel mensen hebben het idee dat ik mezelf akelig serieus neem en me verschuil achter een agressieve pose. Dat beeld wil ik corrigeren, want pretentieuze gewichtigdoenerij is voor nuj juist een bewijs van onvolwassenheid. Daarom neem ik nu de goede omgangsvormen wat meer in acht. Door me in te houden en niet meteen in blinde woede te ontsteken, doe ik me wel wat aardiger en genuanceerder voor dan ik eigenlijk ben. Maar als ik nu eens uit m'n slof schiet, dan doe ik het ook goed." De ingang van de Hortus Botanicus in Amsterdam. Foto Wim Ruigrok • de Volkskrant Een onalledaags toneelstuk over de dood van paus Johannes Paulus I ging de critici in Londen te ver. Maar Mark E. Smith schrijver van het stuk Hey, Luciani en zanger van The Fall, houdt ervan de bourgeoisie te schofferen. Een weinig begenadigd zanger van een punkgroep die lak heeft aan conventies. The Fall toert momenteel door Nederland. MARK E. SMITH Foto Lex van Rossen --- STICHTING VRAAGT BEHEERDER LIMBURGSE PLASSEN OM MAATREGELEN Jacht en watersporters bedreigen rust vogels Van onze verslaggever PIERRE HEUBOER ROERMOND — Het plassengebied in Midden-Limburg, ontstaan Jdoor het afgraven van grind, heeft :grote betekenis gekregen als rust•gebied voor watervogels. Die rust -'wordt echter herhaaldelijk verstoord door watersporters en ja•gers. De stichting Kritisch Fauna. beheer vindt dat de beheerder van ;de plassen hiertegen iets moet ondernemen. De bioloog Peter Verbeek heeft met Belgische collega Jos Rutten een studie verricht naar de vogelpopulatie ;in het Limburgse plassengebied. Hü j heeft vastgesteld dat veel vogelsoorten de grindgaten hebben ontdekt als nieu; we overwinteringsplaats. De, vogels hebben er, zo meent Verbeek, de ruimte ; gevonden die ze elders in Nederland zün kwijtgeraakt door de inpoldering van ,'meren en de vervuiling van de rivieren. „Maar af en toe zou je willen dat ze deze grindgaten nooit gevonden hadden", zegt hij. „Want de verstoring is •hier de laatste vyf jaar enorm toegeno-5 men. De ergste vorm daarvan komt van *de jacht. Die zie je zich hier afspelen op *de meest geraffineerde en onsportieve "manier. Ze komen gewoon met een boot vol geweren de plas opvaren en beginnen te knallen, op vogels die op het water liggen te slapen, op groepen overvliegende dieren, waardoor er veel alleen maar gewond raken, en ook op soorten waarop niet gejaagd mag worden. „De jacht heeft ook nog een bijkomend negatief effect", aldus Verbeek. „Vogels die eenmaal uit een boot zijn beschoten, schrikken namelijk op van elke plezierboot die in zicht komt — ook als die bemand wordt door onschuldige watersporters. Typisch is dat ze voor de beroepsscheepvaart geen enkele angst hebben. Als zon schip voorbijkomt, blijven ze rustig op het water liggen." --- Plankzeilers Even desastreus maar veel minder opzettelijk is volgens Verbeek de rustverstoring door de plankzeilers die zich door een beetje kou niet laten weerhouden en ook in de wintermaanden het water opgaan. „Het is soms schrijnend om te zien", schrijft hij in een studierapport, „dat door vier surfers, elk afzonderlijk opererend op een andere grindplas, duizenden eenden verplicht worden hun rust elders te gaan zoeken. En dat terwijl eén grindplas aan deze vier surfers een overvloed aan ruimte zou bieden." In zijn rapport geeft Verbeek een tweetal oplossingen aan voor het probleem. Hü pleit voor een surfverbod van oktober tot en met maart op de belangrijkste overwinteringspiassen. „Voor het handjevol winterse watersporters blijft er dan nog voldoende water over waar ze hun sport kunnen beoefenen." Als tweede maatregel zou de jacht op de overwinteringspiassen moeten worden verboden van oktober tot en met maart, of liever nog: een totaal jachtverbod op enkele plassen gedurende het hele jaar. De stichting Kritisch Faunabeheer heeft die ideeën begin december aangekaart bü de beheerder (en eigenaar) van de plassen, de particuliere onderneming Aqua Terra. Deze heeft het hele piassengebied voor 6,5 miljoen gulden gekocht van de provincie Limburg. Kritisch Faunabeheer heeft nog steeds geen antwoord gekregen, maar dat betekent volgens directeur J. Thomas van Aqua Terra niet dat de kwestie van onvoldoende belang wordt geacht. „Wij delen de bezorgdheid die de stichting in haar brief aan ons heeft geuit", aldus Thomas. „Wij willen echter niet helemaal varen op de gegevens die Kritisch Faunabeheer ons heeft verstrekt. Daarom zü'n we bezig met een eigen onderzoek. Wanneer we dat afgerond hebben, kunnen we zien wat voor regulerende maatregelen er genomen kunnen worden. We zullen Kritisch Faunabeheer wel niet volledig tevreden kunnen stellen, maar er zal zeker iets gebeuren. Het sluiten van sommige plassen voor surfers en andere watersporters past büvoorbeeld helemaal in ons eigen zoneringsplan." --- Pachtcontracten Hü wüst erop dat zijn onderneming de opdracht heeft de recreatieve mogelijkheden van het Limburgse plassengebied uit te breiden: „Maar bij recreatie hoort natuur en wil je die in stand houden, dan zul je die natuur enige bescherming moeten bieden. Dat geldt dus ook voor de watervogels." De jacht is een wat moeilijker geval, zegt Thomas. „Die is gebonden aan pachtcontracten. Die lopen een aantal jaren en wü hebben bij het verwerven van de plassen een aantal van die contracten overgenomen. Daar zitten we dus nog aan vast." Wel is hij met de mensen van Kritisch Faunabeheer van mening dat de regelrechte „plezierjacht" op de plassen in de toekomst verboden moet worden: „Ik ga ervan uit dat de jacht gecontinueerd wordt, maar dan op een professionele manier. Het nut ervan moet voorop staan." Jagen op vogels, in dit geval eenden — volgens bioloog Peter Verbeek de „ergste vorm" van rustverstoring in " g plassengebied van Midden-Limburg. , Foto Martijn de J°n9 --- „VRIENDEN” PRESENTEREN PLAN VOOR BEHOUD BOTANISCHE TUIN „Hortus moet commerciëler werken” Van onze verslaggever RUUD WINKEL AMSTERDAM — Eigenbjk is het op dit moment niet meer dan een veredelde moestuin. De Amsterdamse Hortus Botanicus werd bij zijn oprichting in 1682 nog omschreven als „een groot gerief voor de doctoren en apothecars, ende een cieraet voor de Stad, die een goed occasie heeft om nutte en rare kruijden en planten uijt andere gewesten te becomen..." Daarvan klopt ruim drie eeuwen later niet veel meer. De met sluiting bedreigde tuin is per 1 maart overgegaan in andere handen. Om te kunnen overleven moet de tuin meer dan ooit veel publiek trekken. Sinds jaar en dag is de Universiteit van Amsterdam eigenaar van de Hortus irt Amsterdam-Centrum, een van de acht botanische tuinen in Nederland. Begin 1982 besloot de universiteit, daartoe gedwongen door bezuinigingen, haar „moestuin", af te stoten. Voor het universitair onderwys en onderzoek was de botanische tuin niet belangrijk meer. De Stichting Interimbeheer Hortus Botanicus, waarin onder meer de gemeente Amsterdam, Artis, en de uni- versiteit zün vertegenwoordigd, neemt het beheer over van de Universiteit van Amsterdam. Aan een dreigende sluiting is zo, althans voorlopig, een eind gekomen. Afgelopen jaar heeft de Vereniging van Vrienden van de Amsterdamse Hortus in de Plantage zich ingezet voor behoud van het tuinencomplex. Vorige week presenteerde de vereniging haar visie op een Hortus nieuwe stijl: publieksgerichter en niet vies van een zekere mate van commercie. --- Allure In de hal van het Hugo de Vrieslaboratorium, het gebouw waarachter het tuinencomplex ligt, zijn de plannen voor herinrichting en verbouw van de Hortus nieuwe stijl te zien. In een boekje kunnen bezoekers commentaar en suggesties geven op de plannen. „De ingang van dit gebouw is prachtig. Waarom daar iets aan verbouwen. De tuin geeft toch de eenheid?", luidt het enige commentaar. Tussen de schetsen voor de Hortus hangt, plompverloren, een affiche uit het jubileumjaar 1982, toen de Hortus driehonderd jaar bestond. De nieuwe Hortus zou moeten opgaan in een „Natuurhistorische Presentatie van internationale allure" samen met eveneens Amsterdamse instellingen als Artis, het Planetarium, het Zoölogisch Museum, het Geologisch Museum en het Tropenmuseum. Het tuinencomplex moet op een meer aantrekkelijke manier worden gepresenteerd. De Vereniging van Vrienden wil dan ook nevenactiviteiten ontplooien die bezoek stimuleren. In het te verbouwen Hugo de Vries-laboratorium zullen instellingen worden ondergebracht die daaraan kunnen bijdragen, bijvoorbeeld de milieuwinkel. Het beheer van de botanische tuin na 1987 is in de visie van de vereniging alleen mogelijk als de tuin deel gaat uitmaken van een groter geheel. Gedacht wordt aan samenwerking met dierentuin Artis, die vlakbij ligt. De (kosten besparende) samenwerking zou zich moeten beperken tot een gezamenlijke onderhoüdsdienst, publiciteitsafdeling en administratie. Artis staat positief tegenover het idee, op voorwaarde dat de exploitatierekeningen van beide instellingen gescheiden bhjven. De Stichting Interimbeheer Hortus Botanicus zal de plannen daarvoor komend jaar verder uitwerken. --- SPILFIGUUR UIT RITMESECTIE OVERLEDEN Gitarist Green liet Basie-band swingen Van onze verslaggever AMSTERDAM — Gitarist Freddie Green, die het afgelopen weekeinde op zijn 75ste stierf, was de laatste overlevende van de beroemdste ritmesectie uit de jazzgeschiedenis. Samen met pianist Count Basie, bassist Waker Page en drummer Jo Jones vormde hü vanaf 1937 de „AU-American rhythm section" die de Basie-band deed swingen als geen ander orkest. Page en Jones vertrokken in de jaren veertig, maar Freddie Green bleef de band trouw, zelfs na het overlijden van Basie in 1984. In die vijftig jaar heeft Green zelden of nooit een solo gespeeld. Zijn unieke rol in het grote Basie-orkest was dié van onversterkte ritmegitarist, soms nauwelijks hoorbaar maar altijd voelbaar aanwezig in elke maat muziek. „Ik denk dat Basie zonder hem niets had kunnen beginnen", zei saxofonist Paul Quinichette ooit over Green. „Als je het tempo te snel inzette, hield Freddie het in de hand, altijd beheerst. Hij had het gewoon in zijn pols." Bassist Gene Ramey heeft eens uitgelegd hoe Green voorkwam dat zijn gitaar en Basies piano elkaar hinderden: „Freddie flirt niet met de akkoorden. Je kunt allerlei doorgangsakkoorden bedenken, maar je kunt je ook beperken tot de rudimenten. Freddies grootheid is dat hij altijd het fundamentele akkoord speelt en de piano niet in de weg zit." Zelf was Freddie Green een man van weinig woorden. In 1972 organiseerde jazzjournalist Stanley Dance een discussie over het begrip „swing" tussen Basie en Green. De gitarist zei toen niet veel meer dan dat volgens hem het beste tempo om te swingen medium tempo was, en dat hijzelf bij voorkeur voor een dansend publiek speelde: „Als ze dansen helpt het je, dan is het makkehjker spelen. Het is wat moeilijker als de mensen zitten," En, natuurlijk: „De ritmesectie is de basis van alles. Als de ritmesectie niet swingt, kun je het vergeten." Zijn laatste optreden is vermoedelijk voor een dansend publiek geweest, in het Bally's Grand Hotel in Las Vegas. Na afloop van de tweede show kreeg hü een hartaanval en werd hij naar het Desert Springs-ziekenhuis gebracht waar hü overleed. Saxofonist Frank Foster, die sinds vorige zomer de postume Basie-band leidt, verklaarde dat het moeilijk zal worden een opvolger voor Freddie Green te vinden. Dat lijkt een understatement. BERT VUIJSJE Jazzgitarist Freddie Green met Count Basie tijdens hun afscheidsconcert in Parijs in 1980. Foto Magnum --- Spoken van toneel gehaald DEN HAAG — De Haagse Comedie heeft Spoken van Ibsen van het reper' toire genomen in verband met ziekt* van een van de spelers. In plaats daarvan wordt nu Charing Cross Road 84 g 6" speeld, oorspronkelyk een kleine-zaal' produktie die nu wordt aangepast aart de grote zaal. ---