Top-40 symbool van een afgesloten periode LEX HARDING NA 22 JAAR VERONICA NAAR RTV: BESLUIT TOT VRIENDSCHAPPELIJKE CONCURRENTIE 11 die jaren zat Veronica '°g als piraat op zee, en v9ren dj's net zo bekend als *°n Brandsteder en Jos 'nnk nu. „mijn mooiste tijd ''J Veronica", zegt Lex wding over het begin van Maren zeventig. J'i»nenkort verlaat hij de 'ftoroep om algemeen "recteur te worden bij RTV. 'Het onrecht dat ons toen Vei"d aangedaan, de valse Motieven waarmee Veronica "s zendschip om zeep werd 'holpen, dat is iets wat je l|«jd bijblijft." )Y} IGENLIJK HEET ik |H Reinhard Lodewijk den Hengst. Toen ik in 1967 y de radio begon, was mijn roepaam Lodewijk. Ik werkte bij het Dolfijn, later omgedoopt C Radió 227. Dat zond niet al- uit op Nederland, maar ook >?Engeland, en daar is de naam lodewijk den Hengst volstrekt In overleg met de •pnmalige programmaleider Qtiy Winsor heb ik een andere bedacht. In de mediawereld J*a ik bekend als Lex Harding, Lj*9* in mijn privé-leven gelukje toch als Lodewijk den Hengst, y. L en de H komen van Lode- den Hengst. Lex komt van JT?X 25, dat was destijds een sigarettenmerkt, en Tony ■ zei dat Harding een lek.ere powerfull name was. Een inerikaanse president heette <)* zo, zei hij. Later bleek mrj dat j. ' de corruptste Amerikaanse s es'dent is geweest die heeft be- **ex Harding wordt algemeen van de nieuwe commercie zender RTV, Radio-Télé-Vé- Hij vertrekt als radio- Lecteur bij Veronica, maar ietmt niet ecnt afscheid. Er is een „pere band tussen RTV en Vere'- - Een fusie in de toekomst is C_l uitgesloten. En 22 Veronicaen vlak je niet makkelijk uit. ben eigenlijk toevallig in 2,. ,yak gerold. De piraat Dolfijn tfce } een sc Jockey- sollici- ' want studie economie 'heel Vo*gde beviel niet zo; ik was [j]^1 goed in biljarten in die tijd. |ge ,Verd opgeroepenj maar had 'ljji n ervaring en werd onmiddelden «gewezen. De omstandighe- aan boord van het piratens'érh Waren echter dermate *cc • at bij iedere shift, iedere ve dagen dat de ploeg werd ■wUeuwd, er altijd wel een paar deen die niet kwamen. Ze had- w CUUt n^euwe mensen nodig. ijrg as'een van de weinigen die d 6 * beschikbaar waren, en van een v de andere dag moest ik Pre? e"Pr°granurta °P de radio kan e"Jeren van drie uur. Dan er aJc ereen het vak leren als je mee hebt. Wdd d van muziek> Platen Qen mijn interesse, en heb toen de kans gekregen het vak te leren. Drie weken achter elkaar, drie uur per dag live programma's maken. Dan begint er op een gegeven moment iets te dagen. Ik had goede leermeesters daar aan boord. Engelsen die hun vak verstonden. „Het vak heb ik geleerd van de inmiddels overleden Tony Winsor. Hij kwam uit Australië en was eerst betrokken bij het opzetten Radio Caroline en Radio London. Toen werd hij op Dolfijn gezet. Winsor was een radioman in hart en nieren. Hij had zijn eigen begin: Hallo, this is Tee doublé joe. Ik heb veel van hem geleerd, vooral wat format betreft: muziekkeus, doelgroepbenadering, dat soort dingen. Later bij Veronica is Willem van Kooten toch wel mijn grote voorbeeld geweest. Hij ging al gauw weg als programmaleider, maar is heel lang nog bij Veronica betrokken geweest als programmamaker. Ik heb nog steeds contact met hem. Dat is ook een radiogek. Hy is absoluut gestoord wat dat betreft. Staat nog iedere dag om vijf uur op om tussen zes en negen een programma te maken voor zijn Cable One. Dan moetje toch wel een gigantische tic hebben. „Het vak disc jockey houdt in dat je een band opbouwt met degeen die aan de andere kant van de speaker zit. Er is een zekere communicatie nodig met de luisteraars. Je praat tegen ze. Je vertelt iets van jezelf. Een goede disc jockey vertelt meer tegen de luisteraar dan tegen zijn eigen vrouw. Op dit moment is het zo dat disc jockeys, omdat ze maar een paar uur in de week hebben en meestal maar een keer per week hun lusten kunnen botvieren, die band niet zo sterk krijgen als vroeger. Ik had dagelijks een programma en dan geef je veel meer van jezelf. „Nu doe ik nog drie uur radio: de Top 40 op vrijdag. Het is ook voor mij een routinematige klus geworden. Daarom heb ik er niet zo verschrikkelijk veel moeite mee er afscheid van te nemen. Ik ben er nogal emotioneel bij betrokken, maar meer omdat het een symbool is van een periode die je afsluit, dan dat ik het echt vervelend vind afscheid te nemen van het programma. „Mijn Lexsjo was de opvolger vanjoost mag het weten van Joost den Draaijer, dat was heel moeilijk om te doen. Ik moest het populairste programma van de Nederlandse radio overnemen. Het heeft jaren geduurd voordat ik die erfenis had weggewerkt. Maar ik had 's middags en 's avonds een programma, maakte 22 uur radio in de week en daar kun je niet te veel bij nadenken, het moet gewoon gebeuren. Het is aardig gelukt, want de Lexsjo was een van de populairste radioprogramma's. „Begin jaren zeventig was mijn mooiste tijd bij Veronica. We zaten nog als piraat op zee, en de disc jockeys bij Veronica genoten landelijke bekendheid. Nu mag je blij zn'n als ze je naam weten. We waren toen net zo bekend als Ron Brandsteder en Jos Brink nu. Je was iemand. Destijds werd een dj gezien als iemand met een redelijk dubieuze baan, maar bij het volk waren wij verschrikkelijk populair. Dat was leuk natuurlijk; een prachtige tijd. „Daarna werd het emotioneler. "Het voortbestaan van Veronica werd in twijfel getrokken. Dat gaat je niet in je kouwe kleren zitten. Het onrecht dat ons toen werd aangedaan, de valse motieven waarmee Veronica als zendschip om zeep werd geholpen, dat is iets wat je altijd bijblijft. Ik denk dat daarin de kracht ligt waardoor Venonica zich heeft kunnen ontplooien tot wat zij nu is. „Ik heb in die periode twee vreselijk moeilijke jaren gehad. Ben zelfs korte tijd naar een andere piraat gegaan, Mi Amigo. Veronica was uit de lucht en zat met een aantal mensen te wachten op een legale status. We hadden een commercieel bedrijf opgericht omdat we ook moesten eten: De beuk erin BV. Die wafelbakker, Sylvain Tack, ging echter gewoon vanaf zee door met zijn Mi Amigo. Op een bepaald moment heb ik contact gezocht met Tack en als gevolg daarvan besloot ik te emigreren naar Spanje, omdat het daar wel leek te kunnen met de piraterij. De zender zou Veronica heten en ik zou programmaleider worden. Vanaf de eerste minuut bleek echter dat Tack niet bereid was de afspraken ook na te komen. Toen ik aankwam zei hij: ik heb er nog eens over nagedacht en het gaat Veronica-Mi Amigo heten, want ik kan mijn mensen ook niet laten vallen, en hier is Joop van Hoop en jullie gaan samen de programmaleiding doen. We hebben nog twee nachten en dagen zitten praten, maar ik zag er geen brood meer in. Die man was niet betrouwbaar. Ik had wel ontslag genomen bij Veronica, maar binnen een week was ik weer terug. En ik heb er nooit spijt van gehad. „Ik ben altijd bezig geweest om te streven naar verandering van het bestel, omdat dit bestel geen ruimte laat om leuke programma's te maken. Er is gewoon geen zendtijd. Een radiostation moet 24 uur per etmaal in de lucht zijn. Ik ben hier nu verantwoordelijk voor zeventig uur zendtijd verdeeld over vijf zenders en zeven dagen. Dat is inefficiënt, nodeloos ingewikkeld, je kunt daar bijna niets mee opbouwen. We hebben een uur op. zondagmorgen op Radio 1 tussen negen en tien, daarvóór zit een programma van de EO en daarna een programma van de TROS. Dat is toch geen radio. Zo functioneert het niet, al jaren niet. „Met Rob Out heb ik jarenlang zeer nauw samengewerkt en hoop dat nog vele jaren te doen. We hebben besloten tot een vriendschappelijke concurrentie; hij bij Veronica en ik bij RTV. Maar er is ook een streven naar integratie, mocht de Mediawet het nog eens mogelijk maken voor een omroeporganisatie om zich met dit soort projecten bezig te houden. „Het lag voor de hand dat Rob dit zou gaan doen. Hij is bij Veronica echter de spil. Hij is vicevoorzitter van het bestuur, hoofdredacteur van het Veronica-blad, algemeen directeur van Veronica zelf. Als Rob dit was gaan doen bij RTV bestond de kans dat Veronica uit elkaar zou vallen. Hij heeft gekozen voor Veronica. „Ik zie RTV als het verlengde van Veronica. Onze programma's zijn in grote lijn dezelfde als van Veronica, we richten ons óp jonge mensen en we hebben meer zendtijd. Maar we willen niet de omroepen om zeep helpen. In Nederland is best nog ruimte voor een televisiezender. Voor Veronica is de keuze niet zo moeilijk. De omroep kan het project ondersteunen en een band houden door er mensen in te zetten, of lijdzaam toezien dat een ander het doet. „Ik ga weg bij Veronica. Ik stop 'al mijn energie in RTV. Maar ik heb hier 22 jaar gewerkt en kan dat niet zo maar uitgummen." Gerard Geradts Harding: „Onze programma's zijn in grote lijn dezelfde als van Veronica." • Foto wim Ruigrok - de volkskrant --- VLIEGEN VANGEN Deskundige Van Bommel Komt Dick van Bommel nu weer bij de NCRV in beeld als Joop van den Ende straks alle spelprogramma's gaat meenemen naar zijn eigen commerciële zender? Jazeker, en Marcel van Dam kan het nog sterker vertellen: Dick van Bommel is al door de VARA ingeschakeld. Dick van Bommel was lang geleden de grote spelletjesman van de NCRV, met tamelijk populaire en goedmoedige zakloop/zeephellingprogramma's als Zeskamp en Stedenspel. Het was in de tijd dat de grote omroepen bijna alles nog zelf deden, dat ze allemaal nog beschikten over eigen en goed geëquipeerde afdelingen entertainment (bij de NCRV „gevarieerd" geheten) en nog niet hun strategisch belangrijke amusementsprogramma's uitbesteedden aan de vrije producenten. Het was in de tijd dat Joop van den Ende nog niet een bijnamonopolistische greep had op het Nederlandse kijkdichtheid-amusement van KRO, NCRV, TROS en AVRO. Als Joop van den Ende straks Showmasters, Rons Honeymoonquiz, Soundmixshow, Wedden dat? met de bijbehorende halve artiesten en presentatoren (en André van Duin) inzet op zijn TV-10, zitten een paar omroepen met grote gaten in de programmering van hun prime time-uren — en geen deskundig mens meer in huis om zelf die gaten te dichten. VARA en Veronica zyn van de grote omroepen de enige die veel zelf zijn blijven produceren en als ze buiten de deur gingen, de opdrachten (en de risico's) hebben gespreid over vier of vijf onafhankelijke producenten. Laatst kwam de burgemeester van Deventer bij de VARA informeren of de televisie niet iets wilde doen aan het Hanzefeest dat bij toerbeurt door een van de steden van het eeuwenoude Hanzeverband wordt geoiganiseerd en deze keer door de stad aan de Nssel. Van het een kwam het ander en de idee van een internationaal Hanzetelevisiestedenspel in de landen rond Noordzee en Oostzee, mede te produceren en uit te zenden door omroepen in die landen. Deventer, VARA en producent Stokvis hebben elk tienduizend gulden gestort in een fonds ter ontwikkeling van het Hanzeplan. En Marcel van Dam herinnerde zich een bij de NCRV in vergetelheid geraakte deskundige: Dick van Bommel. En die gaat het nu voor de VARA verder uitzoeken. SIETSE VAN DER HOEK --- Hilversum: gefrustreerd, vergrijsd, verlamd door onzekerheid gehtlC°mt er terecnt van net Hu l me scenario van Brinkman Joop van den Ende een b «.«ïerciële omroep gaat g»nnen en het kabinet is gallen? Het kan nog steeds, he* CDA wil het ook en « omroep hoeft een Uie7erkavelinS van Hilversum öe« te frustreren. onthuld, de Versumse Verwarring ontleed, vannaro,n de VARA van Marcel vamuam niet mee mag doen. ''ed6»I},l^6 plaats' Ca1""*, voor een line '• Ust m*'n uw God is Ko" bündPiUlD calvinistische Gezangen**. r"r- fcn dan speciaal de strofe: eae r woelt hier om verandering hunklrretUn dWudag aan dag> e» ï,, naar hetgeen hij zien zal Zo EIt"? naar 'l seen W SJUist ir,r 1S et nou °°k weer niet om ken w nes aan deze regels te den" telpvi ■*_" tout Hilversum was op de VooraTebeUr? MIP-TV- En men sPrak «ie i„ \?v_fr de bekomst van de televibest«l ederland- Als het Hilversumse dant f!fn,yoortdurend schaakspel is, anderl v Haagse politiek alt«d aan de «•en» ,T,nt van het bord. „Modernise- Politi'oL het laatste P3™ol va" de «nodlt meerderheid. Tussen haakjes: «er m KlSere/1 wil zeggen commerciërecllJ 6" door meer en makkelijker i teW?e toe te laten tot de Nederlandse r 0 fodat het Nederlandse om; hoUrtieStV.ln essentie stand zal kunnen «ïan \ aar wat Precies staat Brink«niin T Lubbers (en het CDA) op ter- K &s°um> """ ** herinrichtinS Dit. ' cieP?Iïiï.elev,isiezender voor de commerei-hberalen: AVRO, TROS, Veronica en dezulken, voorzover ze niet geheel buiten het bestel treden. Eén televisiezender voor de confessioneelgeïnspireerden: NCRV, KRO, EO, IKON (?). En een televisiezender voor VARA, VPRO en NOS, die samen min of meer de derde klassieke hoofdstroming in de Nederlandse samenleving vertegenwoordigen. De Mediawet van vorig jaar zette de eerste stap. De NOS werd gedeeld in een Omroepprogramma Stichting (NOS) en een Omroepproduktiebedryf (NOB). Zodat er van de oorspronkelijke drieëenheid nog twee bestanddelen resten: de omroepgezamenlijkheid in de NOS en de NOS als aanvullende zendgemachtigde. April vorig jaar werd het Derde Net in gebruik genomen en vond er een verkaveling van omroepen plaats over de televisiezenders. De zogeheten geprofileerde Aomroepen NCRV, KRO en VARA op Nederland 1. De commercieel-liberale AVRO, TROS en Veronica op Nederland 2. EO en VPRO kregen — zonder verder gaande ratio dan dat deze Bomroepen ook een plek moesten hebben — elk een avond toegewezen op respectievelijk het NKV- en het ATVnet. De NOS plus de schare van kleine zendgemachtigden (IKON, Humanistisch Verbond, Politieke Partijen, Teleac en dergelijke) gingen Nederland 3 bespelen. Het regeerakkoord van CDA en VVD schiep formeel een mogelijkheid voor commerciële televisie, als een van de twee poten in een zogenoemd duaal bestel. Wat Brinkman en Lubbers (en het CDA) zich daarvan echt voorstellen, maakten ze met een zinsbegoochelende omhaal van woorden duidelijk in de brief van 17 maart: een pleidooi voor modernisering (lees: meer reclamezendtijd) die een rendabele exploitatie van een duaal commercieel ATVstation ernstig zou bemoeilijken, zo niet onmogelijk maken. Eind vorig jaar accordeerde het NOSbestuur een nieuwe opzet voor het Derde Net. Het door elkaar heen geprogrammeerd staan van NOS en zoveel variëteiten boodschappers dreigde Nederland 3 te doen wegzakken tot een structureel marginaal bekeken zender. Vanaf oktober gaat de NOS alleen vijf avonden per week voor haar rekening nemen op Nederland 3. Daarmee wordt de NOS behalve een meer autonome „omroep" ook de BBC-achtig verantwoordelijke voor het voorlopige behoud van het Derde Net. En zo blijkt ook dit voornemen op de juiste plek te vallen in Brinkmans blauwdruk voor een regeling van Hilversum. De beleidsmakers van TROS en Veronica maken zich druk over hun gefrustreerde doeleinden en lijken het in tweede instantie te gaan zoeken in commerciële.filialen van hun in het bestel blijvende organisaties. De AVRO heeft voorlopig genoeg te stellen met de oplossing van de managementscrisis in eigen huis (en was dan ook minimaal vertegenwoordigd in Cannes). KRO en NCRV zijn zeker van hun confessionele achterban, maar zé kampen met twijfelende (eigen) programmamakers, met een te grote afhankelijkheid van externe producenten voor hun amusementsprogramma's, en organisatorisch veroorzaakt de personele sanering van hun vergrijsde en te grote omroepstaven verlammende onzekerheid. De EO vertrouwt op de Heer en voor de verkondiging daarvan is het niet doorslaggevend vanuit welk soort bestel dat geschiedt. De VPRO heeft interne problemen met jonge programmamakers en ook met het management. De vrijzinnige omroep is altijd een buitenbeentje geweest in Hilversum, zich concentrerend op eigenzinnige programma's, maar gaat zich nu toch bezinnen op de wenselijkheid de A-status na te streven; wel als kwaliteitsomroep maar. noodzakelijkerwijs dan wel met wat minder individualiteit en experiment in de programmering. Bij de NOS staat de gezamenlijkheid onder zware druk. AVRO, TROS en Veronica doen de laatste tijd op nauwelijks nog serieus te nemen wijze mee aan de beraadslagingen in het NOSbestuur. Zij en ook de andere omroepen gaan zich steeds luider afzetten tegen het grote en door de uitgegroeide overhead bijzonder kostbare NOS-apparaat, bijvoorbeeld tegen het jaarlijks 60 miljoen gulden kostende NOS-secretariaat, met diensten als NOS Sales (buitenlandse verkoop van Hilversumse programma's), juridische zaken, Kijk- en Luisteronderzoek. Aan de andere kant wordt de ontbinding van de NOS als gezamenlijk heidsillusie verhaast door de groeiende behoefte bij. programmamakers aan autonome omroepmogelijkheden op Nederland 3, niet bij voorbaat al gehinderd door de concurrenten van de andere netten die nu nog de meerderheid vormen in het NOS-bestuur. leder woelt in Hilversum om verandering. Behalve de VARA. Voorzitter Marcel van Dam loopt zelfbewust en bijna zorgeloos rond in Cannes. Injninder dan drie jaar tijd heeft hij het zieltogende, op de rand van het faillissement wankelende VARA-bedrijf op drastische en niet zelden pijnlijke wijze gesaneerd door het personeelsbestand terug te brengen tot ruim tweehonderd mensen in vast dienstverband. (Dat aantal was een aantal jaren geleden nog 450.) Het zelfvertrouwen is terug; veel VARA-programma's „scoren" hoog en gemiddeld is de VARA na de TROS de best bekeken omroep op televisie. Zelden was de eenstemmigheid binnen, en de loyaliteit aan het bedrijf bij de VARA-werknemers zo groot als in deze dagen; wat met de herinnering aan de bijna ondergang en het tegenwoordige succes en de persoon van Marcel van Dam in deze omstandigheden niet verwonderlijk is. „Wat een verschil met drie jaar geleden toen ik hier ook rondliep", stelt de VARA-voorzitter vast bij een van de zevenhonderd stands met aangeprezen televisie- en videowaar in het Palais des Festivals van Cannes. „Ze willen weer graag zaken doen met de VARA. We hebben weer wat geld en we weten wat we willen. De VARA staat in alle opzichten heel sterk als omroep. We kunnen alles zelf, we hebben ons welbewust voor onze amusementsprogramma's niet opgehangen aan monopoliehoudende producenten van buiten. We zijn de enige grote omroep die geen zaken doet met Joop van den Ende, en dat zal zo blijven ook." Past de VARA in de blauwdruk van Brinkman, zoals die hierboven staat aangegeven? Van Dam: „Ik heb ook begrepen dat Brinkman en het CDA op zon driedeling uit zijn. En de VARA zal daar om twee redenen niet aan meedoen. De VARA is in wezen een omroep van en voor de sociaal-democratie en dat moet zo blijven. En let maar op, over een paar jaar zal de VARA ook een grote kwaliteitsomroep zijn. Stel dat je zon verdeling krijgt: een CDA-zender, eentje voor de commercieel-liberalen en wij samen met VPRO en NOS in een soort BBC-verband. Dat lijkt misschien wel mooi, maar de buitenwacht en de politiek zullen altijd gaan zeiken over neutraliteit en zogenaamde objectiviteit; kijk maar hoe het gaat bij NOS en BBC. Het tweede punt is dat klein links en sociaal-democratie nooit samen kunnen gaan. Radicaal links is altijd uit op ondermijning van de sociaaLdemocratie; de geschiedenis heeft nooit anders laten zien. Jazeker, ik vind dat dat in even grote mate geldt voor de omroep. VARA en VPRO bijten elkaar principieel. De VPRO is wat in de politiek radicaal links heet; en daarom heeft de VARA geen andere keus dan sterk te worden en op zichzelf te"'blijven, terwille van de sociaal-democratie." SIETSE VAN DER HOEK Tekening Yvonne Kroese ---