Diploma na de cursus scenarioschrijven Media Academie wordt semi-open instituut voor film- en tv-mensen Santbergen was tot voor kort een gesloten instituut waar programmamakers van de omroepen zich konden scholen in regie, presentatie en technische vaardigheden. Maar de schuttingen rond het bestel zijn I "Afgehaald, het NOB is een gewone privéonderneming geworden, dus werd het tijd J v°or een heuse Media Academie. Deze staat Pen voor studenten van de Film- en Televisie Academie als tweede fase-onderwijs en nog steeds omroepmedewerkers. De cursist wacht een selectie-procedure, want voor geïnteresseerden" is de academie "iet bedoeld. Kan hier Erwin Kroll zijn , j gesticulaties afleren? te Vn "'lversum is een leuke baan Üa rBeven: directeur van de Me- Qo Academie. Nu is het instituut ternh oP"cbting, maar in scp- Der i r gaan de deuren open en *\l Januari 1991 moet de huidi- Sens te""""directeur, Henk Jür-6 l ' worden vervangen door een proe directeur. De sollicitatiestart e gaat binnenkort van Wet nmtól nieuw is de opleiding v 0 "Ue omroepen kenden al het e ge NOS-opleidingscen- het Santbergen, vernoemd naar hu: 8e«ouw waarin het was gehet Ve?- en ~*l ru'mte bood aan Selijknamige hotel. Het was tsju: "Besloten" instituut waar uit''echtu omroepmedewerkers te' Serr {^onden voor technisch on- Sebi 'h voor cursussen °P net tic r Van Presentatie, produkhete 6SIe' of scnrÜven —de zogeeen n opleidin- klimaat is er nu rijp friss 'z?gtJureens. Er waait een rotte W'nd door het Destel> ver" SCnuttinkjes zijn in elkaar Uiej. •*■] e komst van een comtjlencié'e zender stimuleerde vorjjj v van samenwerking die in baarersum tot voor kort ondenk\yet i^aren' een nieuwe Mediaver, ?idde twee jaar geleden tot ej van het produkirioH Jr NOB, en de omroepen comf" nu °ok zaken doen met hZa rciële buitenstaanders. NOg P? scheiding tussen NOS en Op t leld Santbergen vorig jaar "keu staan- Het technische ge- NQg e werd ondergebracht bij het kant' terwijl de programmatische Nog onder beheer bleef van de gesWr de NOS besefte dat een lm en opleiding niet meer past en omroepbestel dat steeds meer openheid kent. Zo zijn omroepen voor het maken van programma's niet langer aangewezen op het NOB, maar kunnen ze gebruik maken van zelfstandige bedrijfjes. Die audio-visuele branche kent „een explosieve groei", zegt Jürgens. Zij kent sinds kort een overkoepelende organisatie, en heeft behoefte aan een professioneel opleidingsinstituut voor haar medewerkers — door „Europa '92" zal de internationale concurrentie groot worden. Intussen koesterde de Film- en Televisie Akademie in Amsterdam de wens aan de vierjarige opleiding een tweejarige „tweede fase" toe te voegen. Alleen kon ze dat niet, en omdat ook de NOS best een ervaren partner kon gebruiken, hebben ze samen de Media Academie opgezet. Een instituut dat niet alleen de programmatische opleidingen a la Santbergen zal voortzetten, maar ook het tweede fase-onderwijs verzorgt, èn scholingsmogelijkheden heeft voor programmamakers van buiten. De eerste soort wordt betaald door het ministerie van WVC, de tweede door Onderwijs. Met de derde soort sluit de Academie aan bij de tijdgeest: contractonderwijs, waarvoor cursisten, instellingen en bedrijven zelf moeten betalen. In tegenstelling tot Santbergen zal de Academie ook diploma's verstrekken. Zo krijgt de Academie — ook financieel — een bredere basis, en kunnen sommige vakken serieuzer worden aangepakt. „Neem nou scenarioschrijven", zegt interim-directeur Jürgen, „dat is een probleem in Nederland." Een probleem voor de Filmakademie, een probleem voor de NOS. Er zijn wat cursussen, er zijn dure seminars, maar voor een fatsoenlijke opleiding was geen geld. „Wat ligt dan meer voor de hand dan het starten van een gezamenlijke opeiding?" Het woord „academie" wekt de indruk dat de opleiding openstaat voor iedereen met een havo-diploma, maar dat is niet het geval. Bob Ris, hoofd programmatische opleidingen: ,Je zult een hbo-opleiding achter de rug moeten hebben. Het hangt er een beetje van af welke cursus gevolgd gaat worden, maar de Academie is eigenlijk een vervolg op de scholen voor journalistiek (niet voor de schrijvende pers maar voor radio en televisie), en op de Filmakademie." Jürgens: „Gaat het om een kortlopende cursus voor de audio-visuele branche, dan zal een cursist al werkzaam zijn in die sector." Ris: „Het is een cursorisch instituut. Afgezien van het tweede fase-onderwijs dat twee jaar zal duren, is er geen sprake van een eerste of een tweede jaar. Men komt voor een cursus die een paar dagen of een paar weken kan duren, en vertrekt dan weer. De cursus studioregie is met drie maanden de langste." Aan toelating tot de Academie gaat een intakegesprek vooraf. Ris: „De cursus moet aansluiten bij de vermogens die iemand heeft. Dat klinkt als een open deur, maar niet iedereen weet wat hij voor welke cursus in huis moet hebben. Het is onze taak die vermogens te ontdekken en te stimuleren. Of te zeggen dat ze er niet zijn. „Deze sector trekt nu eenmaal velen aan, terwijl het aantal getalenteerden beperkt is. En er komen mensen op af die het vak niet willen beoefenen, maar er meer van willen weten, die het 'wel interessant' vinden. Voor hen is de Academie niet opgericht." Jürgens: „Over de toelating wordt nog verder nagedacht. Want als de cursussen straks met een officieel diploma worden afgesloten dat wordt erkend door WVC en beroepsgroepen, dan heb je een uitgebreidere selectieprocedure nodig, waarvan het intakegesprek een onderdeel is." Prangende vraag: heeft weerman Erwin Kroll, die binnenkort weer prominent op het scherm aanwezig is, zijn handgebaren geleerd tijdens een presentatiecursus? Ris: „Zon cursus gaat niet over handgebaren. Wel over de vraag hoe je een tekst begrijpelijk en geloofwaardig kunt overbrengen. Kroll hééft die gebaren, en zoiets moet je iemand niet afleren want dan gaat het mis." Jim Schilder Bob Ris en Henkjürgens van de Media Academie. Foto Arno Lingerak --- De persoonlijke keus van de voorkijker v°°rw is eiSenlijk te simpel ren uit°°rden ~en °°k nog gebok nw — maar han!z en r"vend zit ik alweer uit te !sei2QpaarLnet derde Zomergasten- rv°nd t de VPRO- Morgenlover „ir zeven uur en tien lland , Journalist H. J. A. Hofv°«d hVo'gende week zondagaiV>se j tneatermens Adelheid !stena:;n' daarna de beeldend kun'Sle zond Scnolte en °P de laatl er/f;i gav°nd in juni de schrij| Watmer,HuS° Claus, het yls net aansprekende van is~"°mergast-programma en | Het ff zo typisch televisie aan? 'dramat ' afk°mstig van VPRO- N egUi;s Krijn ter Braak, was Ne vra» mteressante landgenoot inenten j- naar de televisiefrag!?°ü will hij of ziJ graag terug 0ltU i„j Zlen- Het personage jj>itver. de studio, vertelt bij elk aar daaf^n fragment wat hem of ?rin nou zo bijzonder ge- Slreekse •l' Waarna in de rechteneer Uitzending de gast en de ru \Peter van Ingen) samen NfenH 7lsiekijkers het desbe- Ken. ae tragment gaan bekij- Üesultepler kan het "iet en het 1 tOCh in vier hele zon" •°ot>liik^en Van aangenaam per'HetaK- 11 gevarieerde televisie merseb J wat moeilijke hoogzo-BeJ(j en voor niet al te veel Eerstp welslaEp Voorwaarde voor het 11 ls de interessante per- Cic iw- van de Zomergast. etlëen letS van zichzelf mee" t-- wat het voor de toeschouwer belangwekkend maakt te horen en te zien wat hij of zij zo de moeite waard vindt aan die ene scène of die aflevering uit die prachtige dramaserie, aan dat stukje interview, aan juist die reportage of dat nummer uit die en die show. Pierre Janssen was driejaar geleden de eerste Zomergast en een van de besten uit de hele reeks. Als geen ander beheerst hij de kunst op televisie over te dragen wat hem fascineert en ontroert. Zodat je ook een beetje met zijn ogen gaat kijken naar een schilderij van Cézanne, het Venusbeeldje van Willendorf, de uitleg door professor Jan Hendrik Oort over een ontsluierd geheim van het heelal, een kromme bal van Willem van Hanegem. De anderen waren Louis Andriessen, Andrée van Es, Pieter Verhoeff, Renate Rubinstein, mr G. B.J. Hiltermann, Sienie Strikwerda en Joop van Tijn. Hun keuzes bevatten voldoende verrassingen, en de verantwoording van de keuze „onthulde" genoeg van hun onvermoede kanten, om de buitenstaander mee te voeren in de televisiewereld van de Zomergast. Een belangrijke taak van de gastheer is er (mee) voor te zorgen dat de Zomergast sympathie opwekt bij de toeschouwer. Zodat die zich — net als bij een speelfilm — kan identificeren met de hoofdpersoon van de avondvullende „voorstelling". De Zomergast is de voor kijker. Hij geeft betekenis aan de dingen die we te zien krijgen. Het is zijn persoonlijkheid, zijn individuele beleving die de onderdelen en fragmenten in een betekenisvol verband plaatst. In dit strikt persoonlijke tv-avondje kan een toeschouwer alleen maar mee gaan als er voldoende mogelijkheden zijn om zich te verplaatsen in de persoon van de Zomergast. Een derde voorwaarde is de rechtstreeksheid van de uitzending. We kijken namelijk naar een mens van vlees en bloed in wie we geacht worden ons in te leven in het hier en het nu. Dus moet de Zomergast zijn wereld op hetzelfde moment ook in het hier en het nu kunnen verklaren: reagerend op een actualiteit uit het Journaal bijvoorbeeld, verwijzend naar een omstandigheid buiten de studio, een pas geboren verliefdheid, improviserend nadat het ene onderdeel is uitgelopen ten koste van het volgende dat daarom moet komen te vervallen. De directheid van de uitzending is concreet gemaakt door in de studio een tv-toestel neer te zetten waar de Zomergast en de gastheer naar kijken. En wij zien dat ze er naar kijken. Opnieuw: de Zomergast als voorkijker. Interessante persoonlijkheid, overdracht van beleving, meegaan in andermans beleving, rechtstreekse uitzending, dus ogenblikkelijk de huiskamer verbonden met een zichtbare gebeurtenis elders, individuele herbeleving van soms gemeenschappelijk en anders wel gemeenzaam gemaakt televisiegenot — dat is typisch televisie en (hoe paradoxaal ook bij een programma dat gebaseerd is op de hervertoning van voorbije televisiestukken) dat is als het meezit ook nog televisie op zn best. Tenslotte bewijst Zomergasten het ongelijk van de wijd verbreide opinie onder programmamakers dat televisie per definitie een medium van vluchtigheid en oppervlakkige verstrooiing zou zijn. De Zomergast is in zijn concentratie op dat wat hij graag (weer) wil zien op televisie de personificatie van de geconcentreerd meelevende televisiekijker. Daarom zit ik handenwrijvend uit te zien naar de mensen en de dingen die niet zo maar voorbijgaan op televisie. SIETSE VAN DER HOEK üe VPRollSt H°fland maakt zijn tv-keus als eerste Zomergast bij Foto Hans van den Bogaard/HH --- Beroemd maar oud „Dus jullie gaan de Stoneswomen fotograferen", zei Mick Jaggers levensgezellin Jerry Hall in een artikel over de vrouwen van de Stones. (Haagse Post, 12 mei) „Eigenlijk zouden jullie ook Marianne Faithfull, Anita Pallenberg en Astrid Wyman moeten kieken. Dan zou je het The-Girls-They-Left-Behind kunnen noemen." Dat was schattig en „echt vrouwelijk" geformuleerd. De kreet van een winnares die in haar twaalfjarige verhouding met de grote ster exact heeft geleerd wanneer ze haar mond open moet doen om te praten of om te pijpen. Zo iemand zou iedere talkshowhost zich als gast wensen. En ik ben er van overtuigd dat Terry Wogan haar al een keer in zijn programma heeft gehad. Ik heb het alleen niet gezien. Wel zag ik tientallen, honderden, andere gasten onder wie onjangs Shelley Winters en de ex-vrouw van Sylvester Stallone, Birgit Nielsen. Wogan — een instituut op zich — weet altijd weer de harten te stelen. Met zijn bolle, licht roodaangelopen gezicht, de glinsterogen die vooral oplichten als mooie en/of sterke vrouwen op de bank tegenover hem zitten, de voeten enigszins naar binnen geplaatst, zoals dat een vrijzinnig burgerman betaamt. Winters en Nielsen pakten hem gezamenlijk in. Winters, met haar bijna karikaturale jewish wife and mother presentatie, en Nielsen, met haar ik-ben-wel-heel-mooimaar-wat-ben-jij-een-schatje houding. Hij glom van genoegen maar vergat niet zijn vragenlijst af te werken. Een ware vakman, het ideale klankbord voor goed gekozen gasten. Maandagavond praat hij met Marianne Faithfull. Een van de vrouwen uit het verleden van de Rolling Stones. One of the girls they left behind. De 43-jarige Faithfull heeft niet de glamour van haar opvolgsters. Daarvoor heeft ze te veel begrepen van wat ze heeft meegemaakt. Het verhaal van sex, drugs en rock 'n' roll, niet als cliché, maar als werkelijkheid. En daar scheiden zich de wegen van de Stones en Faithfull. Als je er gevoelig voor bent is het vrij pijnlijk om te zien. Juichende kritieken van-jonge en oude recensenten, na de optredens van de Rolling Stones. Zinderend, vol opwinding en energie; hoewel ze de vijftig naderen zijn ze niet te oud om te rocken, geen spoortje van aftakeling, staat er enthousiast in de kranten. Jagger wordt vertederd als het nog altijd brutale lefgozertje van weleer omschreven. Tijdens het nummer Honky Tonk Women worden er twee metershoge vrouwelijke opblaaspoppen op het toneel aangevoerd. Ook dat was enig, lezen wij. En Paint it Black uit '66 is ook weer een hit. En de Tshirts gaan zonder mokken voor hoge prijzen weg. Alle generaties waren vertegenwoordigd onder de vijftigduizend aanwezigen van het eerste concert. Meer dan 25 jaar rockhistorie. Soms zie je op straat oudere mensen die plotseling stil blijven staan. Ze leunen op een muurtje of op hun boodschappenkarretje. Zijn ze bang om om te vallen? Voelen ze zich niet goed? Komt het verleden in alle hevigheid in een paar seconden op hen af? Marianne Faithfull zie ik nog wel eens zo stil staan. Ook al is ze pas 43. Jagger zal je nooit zo aantreffen. Hij swingt verder met zijn jonge blonde vrouw en zijn jonge blonde kinderen. Zijn mede-Rolling Stones verkeren in dezelfde positie. De 52-jarige Bill Wyman wordt door zijn negentienjarige vrouw omschreven als een weliswaar beroemde, maar oude man. Een Rolling Stone. Ergens klopt er iets niet. How does it feel. To be all alone. Like a Rolling Stone. How does it feel to be on your own, like a Rolling Stone, zong Bob Dylan. Als dat het passende gevoel is, is Marianne Faithfull meer Rolling Stone dan de Stones zelf. Ze zingen songs die ze niet tot het uiterste geleefd hebben. Omdat er altijd wel weer opblaaspoppen waren die hen op de been hielden. Ze rocken wel, maar van de top van de berg tot diep in het dal rollen, daar zijn ze te slim voor. Ik zie er altijd beter uit als ik lig, zegt een van de huidige Stones-vrouwen. Marianne Faithfull zal je dat niet horen zeggen. Ook niet bij Terry Wogan, met zijn uitgekiende vragen. En in haar leven, daar ziet geen T-shirthandelaar iets in. Ineke van den Bergen Wogan, 4 juni 20.00 uur BBCI. MARIANNE FAITHFULL Foto Maarten Corbijn --- FILMS OP TELEVISIE Noodlanding met sterren in woestijn ZATERDAG 2JUNI D Big trouble in Little China Gohn Carpenter, 1986). Kurt Russell neemt het ongeveer in zijn eentje op tegen allerlei gespuis in de Chinese wijk van San Francisco. De actie, de effecten en de humor waarmee Carpenter ze opdient, compenseren de volmaakte domheid van Russell en het achteloze gebruik van al die Chinese clichés. Nederland 2, 22.40 uur. D Silverado (Lawrence Kasdan, 1985). Even zag het er naar uit dat de western weer zou terugkeren in de bioscoop, maar helaas, verder dan jeansreclames kwam het ultieme Amerikaanse genre niet. Kasdan moet vooral geprezen worden om zijn poging alle denkbare western-clichés bijeen te brengen. Veronique, 22.20 uur. D Hellzapoppin (HC Potter, 1941). Na de laatste begintitel („elke gelijkenis tussen Hellzapoppin en een film berust op toeval") is al duidelijk dat deze op het burleske variététheater geïnspireerde onzinkomedie een virtuoos staaltje van bizarre humor en filmvakmanschap is. De film zit vol filmische grapjes (beeld ondersteboven) en toespelingen op Hollywood (de scène waarin de hoofdpersonen over verschillende fümsets wandelen, telkens in gepast kostuum, is klassiek). Dwazer dan de Marx Brothers en vanwege de strakke timing en dolle humor nog altijd zeer bij de tijd. BRT 1,16.30 uur. ZONDAG 3 JUNI D The flight of the Phoenix (Robert Aldrich, 1965). Een vliegtuigje met verlofgangers stort neer in een Arabische woestijn. De all star cast met James Stewart (wiens afkeer van de film in zijn spel doorschemert), Peter Finch, Richard Attenborough (die nota bene toen al zijn Gandhi voorbereidde omdat hij ook wat moest verdienen), Hardy Krüger, Ernest Borgnine en George Kennedy probeert het toestel weer aan de praat te krijgen, hetgeen tot spannende confrontaties leidt. Tijdens de opnamen van het neerstorten kwam de stuntpiloot om het leven. Onbekend is of die bewuste take ook in de film zit. Nederland 1,19.41 uur. D Dekalog 5 (Krzysztof Kieslowski, 1988). Deel vijf uit de Tien Geboden serie is gebaseerd op het verbod op het doden van de medemens. Dat geldt zowel voor de verveelde puber Jacek, die een zinloze en gruwelijke moord pleegt, als voor de staat, de handhaver van het'recht. Deze aflevering hakt er fors in. BBC .2, 22.05 uur. D Amadeus (Milos Forman, 1984). Groots, met Oscars overladen spektakel laat het giechelende, onuitstaanbare Wunderkind zien door de ogen van de jaloerse, minder getalenteerde hofcompónist Salieri. BBC 2, 23.05 uur. MAANDAG 4 JUNI D Heartburn (Mike Nichols, 1986). Nora Ephron stelde haar huwelij kservaringen met Waterware-sterreporter Carl Bernstein te boek. Toen zij zwanger was van haar tweede kind, kwam ze erachter dat haar man verliefd was op een ander. Niet netjes natuurlijk, maar ook weer niet wereldschokkend. Bernstein eiste wijzigingen in de verfilming. Meryl Streep en Jack Nicholson wekken niet de indruk ooit wèl een gelukkig huwelijksleven gehad te hebben. Nederland 2, 20.17 uur. \3joao en het mes (George Sluizer, 1972). Door Jan de Bont gefilmd verhaal over een oude man die een jonge vrouw trouwt bij wie hij geen kinderen kan krijgen. Als ze na zijn afwezigheid toch een kind heeft, koopt hij een mes. Dit geheel in Brazilië opgenomen speelfilmdebuut van Sluizer spreekt de algemene opvatting tegen dat de Nederlandse speelfilm van destijds helemaal waardeloos was. BRT 1, ■ 16.25 uur. D The night of the Iguana (John Huston, 1964). Eigenaardige verfilming van het toneelstuk van Tennessee Williams. Richard Burton is een uit het ambt gezette priester, die een bus Amerikaanse dames door Mexico gidst. Ava Gardner, Deborah Kerr en Sue Lyon (uit Lolita) belagen hem 's nachts om beurten. Duitsland 2, 21.55 uur. DINSDAG 5 JUNI D Pack up your troubles (George Marshall, 1932). In hun tweede lange speelfilm stellen Stan Laurel en Oliver Hardy zich de taak een weesmeisje naar verre familieleden te brengen. Smith, heten ze, dus die moeten wel te vinden zijn. BBC 2, 19.20 uur. D Blow out (Brian de Palma, 1981). Beste „serieuze" rol van John Travolta als geluidsman, op wiens bandje met natuurgeluiden bewijsmateriaal van een moordaanslag op een presidentskandidaat is opgenomen. Doet denken aan Blow up en The conversation. BBC 1, 23.25 uur. WOENSDAG 6 JUNI D Portrait ofjennie (William Dieterle, 1948). Romantisch sprookje over een kunstenaar (William Holden), aan wie telkens de geest van het meisje Jennie (Jennifer Jones) verschijnt. Hij maakt een mooi portret van haar, maar moet haar toch weer prijsgeven aan de wereld aan gene zijde. Dieterle vertrok evenals menig Duitse collega in de jaren dertig naar Hollywood en ontwikkelde zich daar tot een bekwaam vakman, zonder evenwel grote artistieke faam te verwerven. BBC 2, 17.00 uur. D 300 mijl tot de hemel (Maciej Dejczer, 1989). Eerste film van Poolse regisseur won vorig jaar de-Europese filmprijs voor beste debuutfilm, maar werd niet in Nederland uitgebracht. Waar gebeurd verhaal van twee broers die per goederentrein naar Zweden vluchten. Duitsland 2, 23.30 uur. DONDERDAG 7JUNI □ Etat de siège (Constantin Costa-Gavras, 1973). Politieke thriller van de maker van Z, Missing en Betrayed. Yves Montand als Amerikaan in Uruguay wordt gevangen genomen door de Tupamaros. De film werd opgenomen in Chili onder Allende. BRT 2, 20.50 uur. VRIJDAG 8 JUNI D Hero (Drummond Challis en Tony Maylam, 1986). Documentaire over de wereldkampioenschappen voetbal in Mexico richt zich op tien sterspelers, waaronder de held Maradona. Michael Caine leest het overspannen commentaar. Nederland 2, 16.32 uur. D Yokihi (Kenji Mizoguchi, 1955). Romantische film waarin Mizoguchi zijn belangrijkste onderwerp, de positie van de vrouw in feodale samenlevingen, verbindt aan een liefdesverhaal. Een Chinese keizer uit de achtste eeuw neemt een eenvoudig meisje tot maïtresse, maar dat valt slecht aan het hof. Eerste uit een serie Japanse films bij de KRO. Nederland 1, 23.35 uur. D Starman (John Carpenter, 1984). Alien maakt noodlanding op aarde. Hij vermomt zich als de overleden man (Jeff Bridges) van Jenny (Karen Allen), die hem naar zijn ruimteschip terugbrengt. Met de politie op hun hielen is er toch nog tijd voor een science fiction-variant tip de onbevlekte ontvangenis. Veronique, 22.15 uur. Hum Stam Richard Attenborough en Hardy Kruger in The flight of the Phoenix. AVA GARDNER ---