Een klein wonder van dat stomme toneel THEATER Peer Gynt van Henrik Ibsen. Regie Ernst Braches. Haarlem, Toneelschuur, t/m 6 april. Bij ons heet hij Kees de jongen, de Noren kennen hem als Peer Gynt: een jongen die wil vliegen, maar tot kruipen wordt gedwongen, en die ontsnapt in zijn verbeelding. Maar anders dan Kees houdt Peer zijn fantasieën niet voor zich, zodat het dorp hem voor een opschepper houdt, een praatjesmaker aan wie een steek los is. Alleen wie van hem houdt, zoals zijn moeder Aase, een arme weduwe, kan plezier beleven aan zijn verzinsels. Wat kan die Peer een mooie smoezen verzinnen als hij weer eens langs 's heren wegen heeft gezworven en de rijke erfgename Ingrid, die een oogje op hem had, aan een andere huwelijkskandidaat heeft verspeeld. Peer tijgt ter bruiloft en is niet bijster welkom. Geen enkel meisje wil met hem dansen, behalve Solvejg die nieuw is in het dorp. Maar de anderen dagen hem uit het op een zuipen te zetten, Solvejg is van een dronken Peer niet gediend, en om zich op de hele meute te wreken gaat hij er vandoor met de bruid. De pret duurt niet lang, omdat Ingrid hem eigenlijk kan worden gestolen nu hij kennis heeft gemaakt met Solvejg. Hij stuurt Ingrid weg en stort zich in de armen van een Groene Vrouw die hem meetroont naar het trollenrijk van haar vader, een aan de Noorse folklore ontleende vorm voor Peers verwarde fantasterij waar hij het zelf benauwd van krijgt. Ontsnapt aan de trollen stuit hij op de Grote Buiger, een schijngestalte voor zijn neiging tot conformisme die hij niet kan overwinnen, en die hem adviseert „er omheen" te gaan. Een bruikbare tip, blijkbaar, want de folkloristische en symbolische nevels trekken op en wie komt daar aangestapt? Die goeierd van een Solvejg. Na een allerhartelijkst weerzien moet Peer naar zijn moeder, die op sterven ligt. Zoonlief verlicht Aases heengaan met een machtig mooi gelogen reisverhaal. Daarna moet hij ook gauw zelf maar eens op reis, want het dorp heeft het op hem gemunt. Ibsen, die de lotgevallen van Peer boekstaafde, liet hem daarna nog menig avontuur in den vreemde beleven, maar regisseur Ernst Braches laat het in zijn voorstelling van Ibsens Peer Gynt bij de eerste drie bedrijven. Niet omdat de twee laatste bedrijven van het stuk hem niet interesseren, maar omdat domweg het geld ontbrak om die ook ter hand te nemen. „Het verlangen is", meldt het programmaboekje, „om die twee bedrijven in de naaste toekomst aan deze voorstelling toe te voegen, om zo tot een volledige uitvoering van Peer Gynt te komen." De bevrediging van dat verlangen zij hem gegund, want wat hij — met onmiskenbaar bescheiden middelen — in die eerste drie bedrijven heeft bereikt, mag gezien worden. Een iets verhoogde speelvloer is aan drie kanten omringd door met huisraad, speelgoed en proviand gevulde magazijnstellingen. Tussen de stellingen en de speelvloer zitten de spelers die niet aan de beurt zijn. De meesten zijn amateurs, alleen de grote rollen zijn bezet door professionals. Rafaël Troch speelt vanuit zijn bekken een beweeglijke, energieke, enthousiaste Peer van wie je meteen gelooft dat de meisjes van hem houden. Viviane de Muynck, als zijn moeder, laat zich door hem rondsjouwen en bijkans met schommelstoel en al omver werpen in hun eerste grote scène; later fungeert die schommelstoel als haar doodsbed en tegelijk als de slee in het verhaal waarmee Peer haar op reis neemt in zijn laatste verhaal. Zo eenvoudig, helder en economisch is alles opgelost: een stoel is een bed, en als zon scène voorbij is gaat die stoel weer naar de kant; met een tafel vol snoep en een paar kratten bier op de vloer is het feest en met wat rood licht en een dot rook zitten we in het trollenrijk waar Guus Dam de baas is. Er is, voor zover ik in de gauwigheid kon nagaan, geen woord uit de tekst geschrapt. Dat is, zo leert onder meer het voorwoord bij de oude vertaling van CS. Adama van Scheltema, ongebruikelijk: „Het complete stuk immers is te lang en te omslachtig voor het tooneel en Ibsen zelf heeft daarvoor een sterke bekorting onvermijdelijk geacht." Braches heeft alle omslachtigheid van scène-wisselingen en opkomsten vermeden, in twee uur passeren die drie eerste bedrijven onbekort in een rustig ritme dat je meeneemt met de vertelling. Hij combineert een klassiek aandoend respect voor de tekst met een effectief gebruik van enkele verworvenheden van een avantgarde-gezelschap als Discordia. Wat hij met de amateur-spelers heeft bereikt is, eerlijk gezegd, niet echt om over naar huis te schrijven. Maar de professionals voelen zich zo te zien zeer op hun gemak en leveren bezienswaardig werk. Guus Dam zet een mooie koning van het trollenrijk neer, Nelleke Zitman is een lekker-nuffige Ingrid en Waas Gramser is, als een innige Solvejg, een klein wonder. Aan deze jonge Vlaamse actrice kleeft dat onbenoembare waardoor je ontzettend graag naar zo iemand kijkt. Haar schoonheid is niet spectaculair en haar jeugd is ook maar tot op een zekere hoogte vertederend, maar achter haar gezicht brandt het lampje van een enorme concentratie die alle aandacht mobiliseert. Ik had haar al wel eens eerder zien spelen en dat was een genoegen, maar dat ze zo goed is — nee, dat was me toen toch ontgaan, en dat ze nu zo schittert kan Ernst Braches op zijn conto schrijven. Waarschijnlijk zal hij er niet eens zoveel aan hebben gedaan om die actrice te doen bloeien, het zal vooral zijn houding zijn geweest die niet alleen ruimte geeft aan de tekst maar ook aan acteertalent. Door de voorstelling waait een geest die me ook al zo aanstond in zijn kleine produkties: rustig, bescheiden, aandachtig, wars van-tierelantijnen en tuk op details. Waas Gramser die, in de armen genomen door Peer, wat rijst uit haar tasje tovert en haar geliefde het „daar komt de bruid" leert fluiten, ja, o ja, daarvoor ga je dus altijd maar weer naar dat stomme toneel, om zulke momenten, en in je klinkt intussen een stem die de actrice aanvuurt: play the blues, baby, play it! MARTIN SCHOUTEN --- Bezuinigingen schadelijk voor kunstbeleid Van onze kunstredactie DEN HAAG — Het kunstbeleid wordt grote schade toegebracht als er op incidentele subsidies wordt bezuinigd. De Raad voor de Kunst schrijft dit in een brief aan minister d' Ancona van WVC. Het is een recatie op de brief van minister Kok van Financien, waarin de incidentele subsidies op het terrein van de cultuur voor 5,2 miljoen gulden worden aangeslagen. In de kunstwereld wordt verhoudingsgewijs veel met incidentele subsidies gewerkt en de bezuinigingsdruk zou dus onevenredig zwaar uitpakken, waarschuwt de raad. „Het aanbod van ad hoe-projecten raakt dan onder het minimum dat noodzakelijk is om een kunstdiscipline vitaal te houden." De Raad voor de Kunst heeft intussen ook kritiek geleverd op de beleidsnota vormgeving van minister d'Ancona en vastgesteld dat deze een „wankel fundament" heeft. In een advies wordt gesteld dat een goede samenwerking tussen de ministeries van WVC en Economische Zaken een voorwaarde is voor een adequaat vormgevingsbeleid in het algemeen en in het bijzonder voor het functioneren van een Instituut voor de vormgeving. De raad mist een gezamenlijke aanpak in de nota van WVC De raad vraagt zich verder af of het totaal beschikbare budget van 10 miljoen gulden voor de vormgeving wel genoeg financiële ruimte biedt voor het vormgevingsinstituut. „Misschien kan het allemaal wel binnen die tien miljoen, dat ligt eraan hoe het er in zijn totaliteit gaat uizien. Maar in vergelijking met het buitenland lijkt het alsof er voor het instituut te weinig beschikbaar is", aldus een woordvoerder van de raad. --- nieuw ensemble dirigent cd Spanjaard solisten tan dun, mo wuping, shi kelong Premières van he xuntian, gvo wenjing, xv shuya, chen qigang.tan dun, rno wuping, qu xiaosong dinsdag 2 april 20.30 amsterdam paradiso telefoon 6947349 3 april 20.15 utrecht vredenburg 5 april 23.30 rotterdam de doelen 6 april 20.15 groningen oosterpoort I/RIEDRICH SCHILLER m I DHH I H I eMEI I > I o Tl> Iz il ;ij|p,. I w e * --- ADVERTENTIES ANTHOS U \OMIM I lil) voor de AKO-literatuurprijs 1991 BMichel van der Plas 'een ronduit schitterend, meeslepend geschreven werk-' Maarten 't Hart in NRC handelsblad 'Een bewonderenswaardige en voorbeeldige biografie.' Kees Fens in de Volkskrant '.. .met hart en ziel geschreven, meeslepend...' Christine D'haen in Vrij Nederland Gebonden, 608 blz., ƒ69,50 I DONDERDAGAVOND TOT 22.00 BETOVEREND VERLICHT --- ADVERTENTIE ie euw u 1111860 K| schilderijen en beelden leeuwin *& K maris weissenbruch E breitner israëls jongkind E manet monet cézanne E van goghthorn prikker E toorop van dongen braque K sluyters chagall léger Eu mondriaan malevich --- ADVERTENTIE Nü goedkoop herdrukt! James Joyce DUBLINERS DE VOLKSKRANT: 'Erg goed vertaald door Rein 810em... een volwaardige Joyce in het Nederlands.' Pb., 228 blx., KV eenmalig voor slechts f 15,- Waltraud Anna Mitgutsch HET LAND VAN DE GESLAGEN KINDEREN OPZIJ: 'Een wrede, maar tegelijk prachtig geschreven roman.' Pb., 222 blx., NV eenmalig voor slechts f 75,- Vaclav Havel POGING OM IN DE WAARHEID TE LEVEN Het klassieke essay. Pb., 1W blx., KV eenmalig voor slechts flO,- VAN GENNEP/IN DE BOEKHANDEL --- KUNST „Muziek moet natuurlijk zijn, niet doordacht" God en „all the shit” van Lenny Kravitz Kravitz op Pinkpop Van onze verslaggever HENRICO PRINS AMSTERDAM — Praten met Lenny Kravitz is voortdurend naar jezelf kijken. Zijn Wauw-spiegelende zonnebril gaat niet af, zelfs niet nu de zon op een doordeweekse tttiddag plaats heeft moeten maken voor een sombere hemel. Bovendien lijkt Kravitz tiet zo gek veel zin te hebben om over zijn net verschenen plaat Mama said te praten. De plichtplegingen van een razendsnel populair geworden ster wil hij echter ook niet zomaar aan de kant schuiven. „Toen ik begon met muziek "teken, wist ik niet hoe het verder met me zou gaan. Nu ik wat bekender ben, laat ik de gevolgen j>ver me heen komen. Ik accepteer het." Al gaat «et soms zichtbaar niet van harte. Het valt hem nauwelijks kwalijk te nemen. 7am dag-in dag-uit een toelichting geven op zijn jtieuwe album houdt vrijwel onvermijdelijk in dat kravitz genoodzaakt is te spreken over zijn gebroken hart. Het is over en uit met actrice Lisa Bonet ®n dat is goed te horen op het aan haar opgedragen Mama said. Kravitz, geprikkeld: „Ik kan nu wel diep op alle ellende ingaan, maar feitelijk staat wat ik erover te zeggen heb op de plaat." Het eind 1989 verschenen Let love rule, Kray'tz' grotendeels door hem zelf vol gespeelde debuutalbum, werd overal uiterst lovend ontvangen, "ij wist uiteenlopende muziekstijlen uit de jaren en zeventig kundig te vertolken. Dat kunnen er meer, maar Kravitz deed het met hele goede eigen liedjes, met conventionele instrumenten en met een fantastische stem. Op Mama said toont Kravitz zich aanmerkelijk coöperatiever dan bij zijn debuut het geval was. Hij B niet meer als enige verantwoordelijk voor alle c°mposities en heeft daarnaast hulp gekregen van •al van muzikanten. „De reden daarvoor is heel simpel", zegt hij. „Ik heb meer met anderen gedaan, omdat ik het afgelopen jaar veel goede mensen tegenkwam met wie ik best zou willen werken. Sommige musici hebben gewoon het juiste gevoel. Het moet natuurlijk zijn, niet doordacht. Mensen denken te veel. Muzikanten ook." Als altijd rest dan de vraag of hij met het resultaat de verwachtingen inlost. Het antwoord luidt P°sitief, zonder voorbehoud. Kravitz is er opnieuw 111 geslaagd een in veel opzichten overtuigende Plaat af te leveren. Wie van de rustige nummers op Kravitz' eerste album houdt, zal zijn hart aan "lama said kunnen ophalen. Nummers als More lhan anything in this world en All I ever wanted 2lin goede voorbeelden van mooie ballads met een Nieste lading, waarin Kravitz tevens blijk geeft van zijn voorkeur voor het werk van John Len•>on. Op All I ever wanted laat hij zich zelfs bijstaan door Lennons vijftienjarige zoon Scan, met wie hij onlangs nog een stevig verbouwde versie van de klassieker Give peace a chance uitbracht. „Scan al tijden een goede vriend van me, vandaar dat *e voor dat nummer samen de muziek schreven. Hij is een hele goede pianist, dus was het logisch dat hij ook de piano-partij van die song voor zijn rekening nam." .Kravitz vindt het niet vervelend als de vergelijking wordt getrokken tussen zijn muziek en die AMSTERDAM — Op 20 mei (tweede Pinksterdag) zal op de Draf- en renbaan in het Limburgse Landgraaf de tweeëntwintigste editie van het Pinkpop-festival worden gehouden. Het Pinkpopprogramma, dat in 1990 ruim 42 duizend bezoekers trok, omvat concerten van The Tragically Hip, Walter Trout Band, Primus, An Emotional Fish, Luka Bloom, Joe Jackson, Living Colour, Lenny Kravitz en The Happy Mondays. Tröckener Kecks is de enige Nederlandse groep op het festival. van John Lennon. „Maar als mensen zeggen dat ik hem domweg zit na te apen, moet ik dat bestrijden. Die uitspraak is erg beperkt, want in mijn muziek zit veel meer. Je kunt zo honderd artiesten opnoemen door wie ik me heb laten beïnvloeden, want dat zijn de mensen naar wie ik vroeger vaak luisterde, de liedjes die ik als kind zelf zong." Ook liefhebbers van Kravitz' ruigere werk komen op Mama said aan hun trekken. Maar omdat de hele plaat bol staat van zielepijn, zijn snelle, hardere nummers spaarzaam gedoseerd. De aanwezigheid van Guns N' Roses-gitarist Slash is daarbij opvallend. Hij speelt onder andere mee op de single Always on the run. Op Mama said maakt Kravitz weer gebruik van instrumenten die, gezien de stand van de technologie bij popmuziek, tamelijk ouderwets zijn te noemen. Fender Rhodes, mellotron, orgel: ze zijn bij uitstek geschikt voor zijn muziek omdat ze precies uitdrukken wat hij bedoelt, zegt Kravitz. „En ik zorg goed voor mijn instrumenten. Het is niet zo dat ik een hekel heb aan synthesizers, integendeel, heel oude synthesizers met van die volvette geluiden vind ik prachtig. Maar ik heb een bloedhekel aan een synthesizer die het geluid van blazers en strijkers produceert. Of dat van een piano — daar kan ik niet naar luisteren." Stond Let love rule nog in het teken van de liefde, op Mama said lijken relaties te zijn verheven tot thema. „Ik zit natuurlijk niet echt met een bepaald motto in mijn hoofd als ik een plaat maak", zegt Kravitz. „De mensen moeten zelf maar zien wat ze eruit halen. Dit album beschrijft gewoon all the shit I've been through. Ik weet uiteraard als geen ander waar ik de teksten vandaan haal. Maar ze bereiken iedereen op een andere manier." Soms komen de liedjes vanzelf aanwaaien, zegt Kravitz. Andere keren is het wat bewerkelijker. „Dan is het alsof God me een idee geeft en zegt: 'Nou moet jij het afmaken.' God is heel belangrijk, hij geeft me inspiratie. Hij is er als ik ga slapen, hij is er als ik wakker word." Het is de eerste keer tijdens het gesprek dat Kravitz werkelijk enthousiast wordt. „Kijk eens hier, naar dit lichaam. Dat is perfect gemaakt. Vind je het niet verbazingwekkend om te zien hoe het in elkaar zit, hoe het bloed door de aderen stroomt, hoe het zichzelf kan genezen? Voor mij is het duidelijk dat God dat gemaakt heeft. Ik weet voor mezelf dat hij er is, maar dat hoef ik anderen niet zo nodig door de strot te duwen. En niet voor niets heeft hij de mensen zelf de mogelijkheid gegeven om te kiezen." Kravitz staat aan de vooravond van een langdurige tournee, die hem tweemaal in Nederland zal brengen. Het touren is slopend, dat geeft hij toe. Maar hij leeft gezond, zorgt goed voor zichzelf. „Ik wil een oude man worden van 110 jaar, in goede gezondheid. M'n opa, die op de Bahamas woont, is 80 en verdomd gezond. Hij jogt vijf of tien mijl op een dag, lacht de hele tijd, heeft nauwelijks rimpels op zn gezicht. Zo wil ik ook wel oud worden." LENNY KRAVITZ Foto Guus Dubbelman --- Poetry Den Haag door actie gered Van onze verslaggever AMSTERDAM — De manifestatie Poetry in Den Haag, het Vlaams-Nederlandse festival dat vorige week plotseling op losse schroeven kwam te staan, is gered. Een bedelactie heeft binnen drie dagen al 20 duizend van de benodigde 35 duizend gulden opgeleverd. Volgens een woordvoerster van de Koninklijke Schouwburg zal het festival op 12 en 13 april nu zeker doorgaan. Schouwburg en directie van Poetry International besloten een week geleden het eerste Haagse poèziefestival uit te stellen tot volgend jaar. De gemeente Den Haag wilde slechts tienduizend van de gevraagde 60 duizend gulden subsidie verlenen, en er leek geen uitzicht op geld van nieuwe sponsors. Op een noodkreet van de schouwburg reageerden vooral bedrijven, ook uit de Vlaamse gemeenschap in Nederland. Minister Dewael van Cultuur van de Vlaamse Gemeenschap heeft zijn bijdrage van vijfduizend gulden verdubbeld. Donderdag was nog vijftienduizend gulden nodig, maar de schouwburg vertrouwt erop dat dat geld ook nog binnenkomt. --- Dichterbij de uitholling van een literatuurprijs Van onze kunstredactie AMSTERDAM — De AKO Literatuur Prijs, die in 1987 voor het eerst aan J. Bernlef werd geschonken voor zijn roman Publiek geheim, heeft bij de literair bevlogenen steeds onder de lichte verdenking gestaan dat zij verleend zou worden aan boeken die het vooral ook in de AKO-tijdschriftenwinkels goed zouden doen. Per slot van rekening tast het AKO-bedrijf, dat een groot aantal kiosken exploiteert, diep in de buidel om jaarlijks één Nederlandse schrijver vijftigduizend gulden te schenken. De waarheid gebiedt te zeggen dat vanaf dat eerste, verrassende begin, met die hoogwaardige jury bestaande uit Pierre Dubois, Kees Fens, Hella Haasse en Paul de Wispelaere, onder leiding van Hans van Mierlo, er voor die argwaan van de Schöngeister geen enkele aanleiding is geweest. De opeenvolgende jury's betoonden zich zo onafhankelijk als een jury maar zijn kan, en zo hoort het ook. In feite moet een jury onzichtbaar zijn, en dient de discussie te gaan over het belang van het bekroonde werk. Bij de AKO-prijs gaat het juist om die discussie. Het instituut is gemodelleerd naar de Engelse Booker-prijs, waarmee het idee van de „nominaties" werd ingevoerd. Dat stelt iedereen in de gelegenheid zich over een handvol boeken te buigen en zich af te vragen of dat ene toch niet veel schitterender is dan dat andere. Een leuk spel. Dit jaar wordt je dat een beetje tegengemaakt door het merkwaardige ratjetoe dat voorligt. Was deze jury wel goed bij haar hoofd? Te denken dat de leden zelf iets te vaak een AKO-zaak binnenlopen is verre van mij, maar ik deel de verbazirig van degenen die zeiden: Waarom Advocaat van de hanen van A. F.Th. van der Heijden niet? Of De wetten van Connie Palmen? Door de jury is met deze nominatie afstand genomen van de mogelijkheid om het wijde gebied van de literatuur kwalitatief te verengen. Sterker, men heeft het terrein nog wat wijder gemaakt door genres als journalistiek (Adriaan van Dis met Het beloofde land), biografie (Michel van der Plas met Meneer Gezelle) en kinderboek (Arme Vegter met Gekke bekken!) te kandideren. Dat is een keuze, zonder op de individuele kwaliteiten van die boeken af te dingen, die een uitholling van een literatuurprijs dichterbij brengt. Ik begrijp dat niet goed. Het is toch van het allergrootste belang dat de literatuur een zo groot mogelijk publiek onder de aandacht gebracht blijft worden. Zo goed gaat het nu ook weer niet met juist die vorm van schrijven, waarin het aankomt op fantasie, verbeeldingskracht en de perfecte woordkunst die de lezer meevoert naar een innerlijke horizon waar de feiten van het dagelijks leven ingrijpend veranderen. De heer Bolkestein van de VVD is met zijn jury, waarin Louis Ferron. de Vlaamse geleerde M. Janssens en de critici Wam de Moor en J.J. Peereboom zitting hadden, akelig nuchter bij de grond gebleven. Dat men desondanks oog had voor een verhalenbundel als Zuidland van P. F. Thomése geeft de heren enig recht op genade, maar ze mogen het nóóit meer doen. WILLEM KUIPERS --- Twijfels over vreselijk literair onderwerp DANS Blieken van Wouter Steenbergen, door Nationaal Fonds. Kleine Zaal Stadsschouwburg Arnhem, daarna tournee. In een van de leukste scènes in Blieken beloeren twee mensen elkaar als snuffelende honden. Deze voorstelling van mimograaf Wouter Steenbergen gaat dan ook over het kijken naar de wereld. Hij is gefascineerd door het gegeven datje meestal niet zeker weet wat je ziet. Je kunt dan kiezen voor twijfel of zekerheid. Steenbergen lijkt, volgens zijn programmatoelichting, een voorkeur te hebben voor twijfel, want dan „hoeven er geen onwaarheden te worden begaan". Hij ziet niet veel in het streven naar zekerheid, want dan gaat men „zelfs manipulatie niet uit de weg om de situatie helder te krijgen, met alle naargeestige gevolgen vandien". Met een soort hink-stap-sprong neemt Steenbergen de hindernissen van zijn haast filosofische onderwerp. Regelmatig lijkt hij in deze wisselvallige voorstelling zichzelf als mimograaf en theatermaker te zijn kwijtgeraakt in de tekst die zijn uitgangspunt was. Hij ging namelijk uit van een kort verhaal van Kurt Schwitters, Der Eine und der Andere, en — in het tweede deel van zijn stuk — van zes passages uit De pornografie van Witold Gombrowicz. Het eerste deel gaat vooral over de twijfel en dat blijkt artistiek voornamelijk tot gehinkel te leiden, om te beginnen bij de introductie van de verschillende personages — van een morsige clochard tot een koket opgedirkte dame —, die een beetje speels en een beetje absurdistisch is, maar van alles te weinig biedt. Het tempo is erg traag en dat stoort des te meer omdat verrassingen ontbreken. Bij dit twijfelende eerste deel neemt allengs de zekerheid toe dat de toeschouwer rustig kan indutten, maar in het tweede deel komt er leven in de brouwerij en springt het artistieke gehalte omhoog. Dan gaat het over zekerheid die — naar Gombrowicz — wordt gekocht door moord. Twee oudere heren voeren twee jongeren hun eigen 'zekere' wereld binnen door ze een moord te laten plegen. De tegenstelling oud-jong komt soms op een grappige manier tot uiting. Een enkele keer is het ook provocerend, zoals bij het letterlijk misselijk makende verorberen van een oester. Soms is er ook een echt mooi beeld, zoals bij het 'close' dansen door paren, waarbij de toeschouwer zich echt een voyeur kan voelen. Een mooie vondst is de gevechtsscène door een man en een vrouw in het halfdonker, waarbij je door het obscene gehijg van de spelers niet zeker weet of het om een gevecht of een vrijpartij gaat. In het algemeen weet Steenbergen met zijn regie wel tot sfeervolle beelden te komen. Meestal zijn ze morsig, grauw of druilerig, wat overeenstemt met de aard van de muziek (Theo Nijland), het decor- en lichtontwerp (Paul de Vrees) en de kostuums (Ellis Jansen-Galesloot). Maar de twijfel blijft of Steenbergen er goed aan heeft gedaan zon vreselijk literair onderwerp te kiezen. In ieder geval is het aantal bewegingsvondsten aan de magere kant. De tegenstelling jong-oud had zeker scherper kunnen worden aangezet en ook in andere opzichten is de dramaturgie (Fien Bloemen) van deze voorstelling niet altijd helder. Dat is dan wel in overeenstemming met het onderwerp, maar artistiek werkt zoveel vaag gedoe niet echt bevredigend. Alles blijft als los zand aan elkaar hangen en maakt een veel te vrijblijvende indruk, ook al zijn de zes spelers met overgave aan het werk. Vooral de wat clowneske ouderen' vallen op, dankzij de laconieke Flip Aartsen en de ironische Judith Bovenberg. LUUK UTRECHT ---