Processen In November 1950 begon het tweede grote proces tegen katholieke geestelijken. M°nse,if neurs, kanunikken en abten stonden terecni, "e schuldigd van spionnage. Toekomstige maatrede len tegen mgr Beran werden voorbereid, aooiaai in het proces ter sprake kwam, dat de aausuis schop schuldig zou zijn aan spionnage. u«e«ii tijgingen werden blijkbaar onder dwang door ue vroegere secretaris van mgr Beran en een £<"'"' nik van de Sint Vkuskathedraal te berde febraurc. Op gelijke wijze *erd iedere Tsjechoslowaakse bisschop door een van de andere bekiaag-eu lasterd. De straffen tegen de geestelijken liepen cutmaal uiteen van levenslang tot 10 jaar. Ook tegen lagere geestelijken werden processen aanhangig gemaakt. . TJ\ans w»s de tijd gekomen om rechtstreeks ac bisschoppen aan te pakken. De communisten g,llgen niet overleg te werk in het kader van hun politiek om verwarring te zaaien. Om te beginnen zetten zij een proces in elkaar tegen drie grijze fciowaakse bisschoppen, die werden beschuldigd 1311I311 k°o£ver»aad, militair verraad en spionnage. up 15 Januari van dit jaar werden mgr Godjic en mgr Buzalka tot levenslang en mgr Vojtassak tot ,jaar, >'eroordeeld. De bisschoppen hadden hun „misdaden bekend". Dezelfde procedure werd echter niet toegepast ten aanzien van de andere bisschoppen. In Maart werd eindelijk voor het eerst officieel tegen mgr Beran opgetreden. Hij werd --slechts" verbannen uit Praag, waar hij sinds 19 Junt 1949 niet meer buiten zijn paleis was gezien. Ongeveer terzelfder tijd werd van staatswege bekend gemaakt, dat vier andere bisschoppen de eed van trouw aan de staat hadden afgelegd. Volgens verschillende berichten zouden deze kerkeluke hoogwaardigheidsbekleders fel gefolterd zijn om hen tot de eed te dwingen. Een van hen, mgr Trocbta, zou zijn ingespoten met een preparaat, dat zijn gedachten verlamde. De 83-jarige mgr Picha zou met een „draaistoel" zijn bewerkt. Zo werd verschillend opgetreden tegen de leden van het Tsjechoslowaakse episcopaat om het gelovige volk al e houvast te ontnemen. Maar de duivelse bedoelingen reikten verder. Tegelijk met mgr Beran was diens vicaris-generaal mgr Opatrny van zijn functie ontheven en werd on een zogenaamde bijeenkomst van de kanunnikken van de Sint Vituskathedraal de afvallige Antonin Stehlik tot bestuurder van het Praagse aartsbisdom gekozen. Deze 47-jarige oude „kanunnik" is veertien jaar lang kapelaan geweest aan de Sint Antoniuskerk in Praag. Later werd hij in dezelfde kerk pastoor. Tengevolge van vervolgingen die door de Duitsers tegen hem werden ingesteld, raakte hij volkomen de koers kwijt. Na de bevrijding sloot hij zich meer en meer aan by de communisten, aanvankelijk zonder te weten, dat hij door hen misbruikt werd. Thans heeft deze ongelukkige, terwijl 3000 van de 7000 geestelijken van Tsjechoslowakije door de roden werden en worden vervolgd (de nazi's hadden in hun tijd 372 geestelijken gearresteerd), zich laten verheffen op de zetel van mgr Beran. Deze apostaat, die zelf geëxcommuniceerd was en nog eens werd'getroffen door de ban, die het Vaticaan na de uitwijzing van mgr Beran nog eens uitdrukkelijk uitsprak over allen die steun verleenden aan de kerkvervolgers in Tsjechoslowakije is zelfs zover gegaan, dat hij minister Plojhar, die als priester gesuspendeerd is, weer heeft gemachtigd de heilige Mis op te dragen. Officieel werd daarop bekend gemaakt, dat Plojhar op eerste Paasdag in zijn geboorteplaats Ceske Budejovice weer zou mis lezen. Zo hebben meer gesuspendeerde en geëxcommuniceerde priesters aangekondigd, dat zij de heilige mis zouden lezen. De bedoelingen worden steeds duidelijker. Zeker er heerst in Tsjechoslowakije een openlijke vervolging. Jonge geestelijken uit de concentratiekloosters worden 's nachts met goederentreinen naar Polen en de Sovjet-Unie vervoerd en in ziekenhuizen worden priesters op kunstmatige wijze met bepaalde ziekten geïnfecteerd om hen te kunnen beschuldigen van een slecht leven. Hoe duivels deze rechtstreekse kerkvervolging ook is, gevaarlijker en satanischer is de poging om met behulp van mannen als Stehlik, Plojhar, Dechet en andere „vaderlandse priesters" de Kerk van binnenuit te infecteren en een schisma tot stand te brengen. Bij deze gang van zaken moet bijzondere aandacht worden geschonken aan het feit, dat alle seminaries zrjn opgeheven en vervangen door twee communistische „priesterscholen" namelijk in Praag en in Bratislava. Daar worden onder rode leiding 800 jonge mannen gereed gemaakt om later als priester op te treden. Natuurlijk hebben bestuurders van bisdommen als Stehlik en Dechet geen bisschoppelijke wijding ontvangen en kunnen zij dns op hun beurt geen priesters wij. den. Met bezorgdheid worden echter in het Vaticaan de gangen nagegaan van mgr Anton Eltschkner, wijbisschop van Praag, die ook de eed van trouw aan de staat heeft afgelegd en nauw met de communisten samenwerkt. Hij zou te zijner tijd de studenten van de rode seminaries kunnen wijden. Het is waarschijnlijk niet de bedoeling* mgr Beran evenals kardinaal Mindszenty door een zogenaamd proces een aureool van het martelaarschap te geven. Op 16 Maart verklaarde vice- Eremier Fierlinger, die Cepicka is opgevolgd als oofd van het ministerie voor kerkelijke zaken, nog, dat de regering „zeer lankmoedig" was geweest tegenover mgr Beran. Maar toen hij tevens verklaarde, dat „de grote massa van katholieke geestelijken zich bij de beweging van vaderlandlievende priesters had aangesloten" verraadde hij duidelijk de bedoelingen van de rode regering van Praag. Zij wil de Kerk annexeren in haar strijd tegen de Kerk. Of zoals dr Heidier, de naar het Westen ontsnapte opvolger van mgr Beran als professor aan de universiteit van Praag, het dezer dagen nog zei: „De communistische leiders huldigen het gevaarlijke en karakterloze opportuniteitsstandpunt: Het volk heeft het opium van de godsdienst nog nodig; laten wij daarom zelf het monopolie van dit opium in handen nemen." EINDE fjE ex-sociaal-democraat Fierlinger, die de democratie verried en de Tsjechoslowaakse communisten hielp bij hun staatsgreep, staat thans als vice-premier en minister van eredienst in de eerste rijen van de kerkvervolgers --- Wettelijke strijd tegen silicose o DE Tweede Kamer heeft Donderdag het wetsontwerp aangenomen tot — en nu spreken wij de taal der parlementariërs — „regeling betreffende het voorkomen en het bestrijden van silicose en andere stoflongziektèn". De Ongevallenwet beschouwt silicose als een beroepsziekte, gelijk te stellen aan een ongeval. Tot nu toe acht de medische wetenschap deze gevreesde ziekte ongeneeslijk, hetgeen niet meer of niet minder wil zeggen, dan dat een silicose-lijder er op moet rekenen, dat zijn ziekte geleidelijk aan erger zal worden en zal eindigen in de dood. Bij de beantwoording van vragen, tijdens de schriftelijke behandeling van het Wetsontwerp' gesteld, heeft de minister dan ook geantwoord: „Daar de silicose ongeneeslijk moet worden geacht, is de kwestie van nazorg hierbij niet aanwezig". Wanneer men de bittere tragiek, verscholen in deze harde feiten en duide- Sociale actualiteiten lijke woorden op zich laat inwerken, dan zal men toch wel de noodzakelijkheid inzien, dat' al wat de mensheid kan doen om silicose te voorkomen en te bestrijden, moet worden gedaan. Dat het thans aangenomen wetsontwerp ook spoedig door de Eerste Kamer zal worden aanvaard en onmiddellijk in werking zal treden, is dus wel dringend gewenst. Welke arbeiders lopen nu gevaar, dat zij silicose krijgen? Deze ziekte wordt veroorzaakt door de inademing van het zogenaamde kwartsstof. In alle bedrijven, waar dit voorkomt, staan de arbeiders aan een groot risico bloot. Daartoe behoren de mijnen, steenhouwerijen, porseleinfabrieken en zandstraal-bedrijven. Een der maatregelen om silicose zo veel mogelijk te voorkomen is een radicaal bewerkingsverbod van zandsteen. Het is jammer en onbegrijpelijk, dat de betrokken arbeiders daaraan zelf zo weinig medewerken, maar tevens is dit een reden te meer om wettelijke maatregelen te nemen, die de bronnen van kwartsstof verstoppen. Waar het niet mogelijk is om deze ziekte-verwekker te verwijderen, zal op zijn minst de stofverspreiding moeten worden tegengegaan. De waarborgen, die de Veiligheidswet van 1934 en de Steennouwerswet van 1921 bieden, zijn niet voldoende. Op grond van deze wetten is het bijvoorbeeld niet mogelijk om bestrijdingsmaatregelen te nemen, die behalve voor de arbeiders ook gelden voor de medewerkende patroons en de kleine eigen bazen. Het thans aanvaarde wetsontwerp voorziet hierin. --- Actie van ongehuwden voor éenpersoons-flats (Van onze correspondent) ARNHEM, 6 April — Ontevredenheid over de wijze, waarop de overheid hun woningproblemen afdoet is de oorzaak, dat een aantal vrijgezellen en alleenstaande werkende vrouwen In Arnhem een actie gaat beginnen om te komen tot de inrichting van zogenaamde éénpersoonsflats. De ongehuwden willen niet langer op kamers wonen, omdat zij menen als hoogst aangeslagenen in de belasting, recht te hebben op een eigen home. Hun opvatting is dat men binnen het kader van uitbreiding en wederopbouwplannen de zorg voor de alleenwonenden dient te betrekken zoals men dat ook bij de huisvesting voor bejaarden doet. In Nederland zijn'thans rond 700 duizend alleenstaanden. Een aantal, dat in 1970 waarschijnlijk boven het millioen zal liggen. In Arnhem alleen zijn het er zeven duizend. --- MEER HULP VOOR DE GEREPATRIEERDEN (Van onze correspondent) ARNHEM, 5 April. — De provincie Gelderland heeft Donderdag een duidelijk antwoord gegeven op het streven van de overheid en het kerkelijk sn particulier initiatief, dat het Nederlandse volk bewust wil maken van haar nationale taak ten opzichte van de uit Indonesië gerepatrieerden. Dit geschiedde in „Musis Sacrum" te Arnhem, waar de velerlei problemen onderwerp waren van levendige discussies tussen de Gelderse maatschappelijke werkers. Verschillende vooraanstaande deskundigen lieten tal van facetten van het probleem onder hun leiding in sectie-vergaderingen belichten. Deze sectie-vergaderingen hebben tot belangwekkende conclusies geleld. Deze conclusies slaan niet in alle opzichten op de kwestie der Ambonezen omdat deze te zfjner tijd weer naar hun eigen land teruggaan en daarom hun volksaard moeten blijven behouden. De heer J. Moora, voorzitter van het Centraal Comité van kerkelijk en particulier initiatief voor sociale zorgen ten behoeve van gerepatrieerden (CCXI) maakte voor de gerepatrieerden een taakverdeling bekend. Deze komt hierop neer, dat door geheel Nederland plaatselijk, regionaal of provinciaal 'het Initiatief genomen wordt om de gerepatrieerden een gevoel van thulszijn te verschaffen. Dit moet geschieden, niet alleen door materiële hulp, maar vooral door een geestelijke bewerking. Comitévorming Is hierbij een van de aangewezen middelen. --- „Spreek van nu af geen woord „boers” meer” Schoolblad beledigt Limburg in zijn zangerig dialect Politieke poppenkast in Maastrichts Dinghuis MAASTRICHT, 6 April. DIALECT, och dat is een goede taal voor boeren, maar jullie, die toch tot de Jonge intellectuelen gerekend wilt worden moest je schamen om zon taaltje te spreken. Het is in Je eigen voordeel geen dialect te willen spreken, want als je later student bent of ie ligt in de kazerne, dan wil je toch zeker niet met een achterlijn boertje vergeleken worden. Welnu, laat Je dialect vallen en spreek alleen nog maar A.B. (Algemeen Beschaafd) dan heb je tenminste kans om dat misselijk zangerige uit Je stem weg te krijgen als Je Nederlands spreekt. Spreek er eens met je leraren over en stel voor, dat er op school alleen nog maar A.B. gesproken mag worden. Ik wil Jullie nu niet dwingen om, neem mij de uitdrukking niet kwalijk, de andere aehterlijkheden van je Zuidelijke landstreek, zoals bij voorbeeld Carnaval, prijs te geven, maar als je al vast eens begon met van nu af aan geen woord „boers" meer te spreken. Tot slot nog dit: meen je dat het voor ons zo prettig is om niet deel te kunnen nemen aan jullie gesprekken, omdat die voor ons onverstaanbaar zijn? Bovendien is dit eigenlijk niet meer als een kwestie van fatsoen, dat jullie Nederlands spreekt, althans tracht te spreken als niet-Limburgers in Je gezelschap zijn." (w.g.) Een Hollander, die het goed met jullie meent, DIT las Limburger in „Stroom Op" in het schoolblad van de R.K.rLB.S. te Maastricht en al lezende gingen zijn ogen wijd open van louter verbazing. „Leeft deze baarlijke nonsens dan nog steeds?" zo vroeg hij zich af. „En zijn er dan nog werkelijk kliekjes te vinden in dit kleine stukje paradijs, dat Limburg heet, die zó ijdel en zó zelfingenomen zijn, dat verstandsverbijstering hiervan het gevolg is en dat „een goede raad geven'r grof en beledigend wordt?" Limburger vroeg zich af, wie dan wel zitting heeft in deze redactieraad van dit schoolblad en toeliet, dat dit fraais zonder commentaar geplaatst werd. Gezien het feit echter, dat in deze redactieraad een leraar zitting heeft met te veel liefde voor taal en gewest en volk, dan dat dit mogelijk is, kwam hij tot de eigenaardige gevolgtrekking, dat zeer waarschijnlijk een der leraren zelf dit schoons gecomponeerd heeft om de jongens eens „los te doen komen. Limburger is overtuigd, dat de jongens inderdaad „los" zijn gekomen. Maar hij kan geen bewondering hebben voor het paedagogische genie, dat, strevend naar een beetje meer levendigheid in een schoolblad, niet alleen een goed en braaf volk beledigde door zijn schone taal als achterlijk en boers te betitelen, doch tevens de „Hollanders" krenkte door het voor te stellen of dit domme stukje door een hunner geschreven werd. Maar er is meer. Hier werden opnieuw en onnodig tegenstellingen en wanbegrip, die in het verleden misschien bestaan hebben, verscherpt en nieuw leven in geblazen, waardoor misschien in beide kampen jongensleed veroorzaakt werd. Limburger is heel erg benieuwd naar de volgende afle\asring van „Stroom Op", het prachtige schoolblad van de R.K. H.B.S. te Maastricht. --- (Advertentie) \ TJULHTB EITM MRB S~f) /ƒ j Een groot aantal / / ! extra dunne Lindt M É/§ /* T ; In Surfin en au lait ! --- i?*Èe,s-5" v^ --- Nieuw laboratorium voor longonderzoek STOFGEVAAR in Limburgse mijnen wordt wetenschappelijk bestreden IN EEN JAAR WERDEN ALLE 28.000 KOMPELS DOORGELICHT Ruim helft minder koolstof door water-infusie (Van onze correspondent) HEERLEN, 6 April — Langs de rijksweg Heerlen-Sittard, onder de rook van Staatsmijn Emma, zal binnenkort een gebouw verrijzen, waarin het Instituut voor Longonderzoek van de Nederlandse Steenkolenmijnen de beschikking zal krijgen over laboratoria, een röntgenafdeling, kantoorruimten en een polikliniek voor de behandeling van arbeiders met longaandoeningen. In dit nieuwe gebouw zullen de mijnartsen mettertijd het antwoord moeten vinden op enkele voor de mijnwerker en de mijnindustrie klemmende vragen: Waarin bestaat precies de gevreesde beroepsziekte der mijnwerkers, die men gewoonlijk „silicose" noemt? In welke omvang komt deze ziekte onder de LiiH' burgse mijnwerkers voor? Wat is de beste geneeswijze voor deze kwaal? Het zijn vragen, waarop — ondanks het omvangrijk geneeskundig onderzoek, dat sinds jaar en dag in alle koiendelvende landen en met name in de Limburgse mijnstreek plaats vindt — internationaal nog geen overeenstemmend antwoord gegeven is. Welke sociale belangen met dit onderzoek, zijn gediend, valt zelfs bij benadering niet te zeggen. Bij de Bijksverzekeringsbank stonden op 1 October 1950 in totaal 1298 silicose-lijders uit het mijnbedrijf geregistreerd. Dit wil zeggen, dat een op twintig mijnwerkers aan silicose lijdt. De jongste gegevens, verkregen uit een pas beëindigd röntgen-onderzoek van de hele ondergrondse bezetting der mijnen, bewijzen nog niets over het aantal ziektegevallen, omdat de gevonden longafwijkingen de gezondheid meestal niet schaden. Er blijkt echter wel uit, dat een strenge gezondheidszorg in de mijnindustrie noodzakelijk is. Ook economische belangen zijn hiermee gediend. Het bedrag, dat jaarlijks aan renten voor silicose-lijders bij de mijnen wordt uitgekeerd, beloopt bijna twee millioen gulden. Daarnaast veroorzaakt de silicose bij het huidige tekort aan mijnwerkers een merkbaar productie-verlies aan steenkool. Het Instituut voor Longonderzoek vervult daarom een taak, voor mens en bedrijf beiden van het hoogste belang. --- Stoflongen Algemeen verbreid is nog de mening, dat het beroep van mijnwerker zó ongezond is, dat het hem enkele jaren van zijn leven kost. Twintig jaar geleden, toen stof bestrijding in de mijn nog een nieuwigheid was en de steenhouwers witbestoven van hun posten kwamen, hal men daarin voor een deel gelijk. Va idaag denkt men er in de modern uü rpruste mijnen anders over. Volgens ho .fdmijnarts J. W. Creyghton, hoofd va- de Geneeskundige Dienst, heeft het mi nwerk niet meer nadelen dan iedere andere zware arbeid; het is als zodanig ni< t ongezond, dr A. V. Mey, hoofd van he , Instituut voor Longonderzoek, meent dat het ondergrondse werk in de Limburgse mijnen niet ongezond is, inzoverre men er in geslaagd is het stofrisico weg te nemen. Volgens verscheidene vakbondleiders is het ondergrondse ■werk weliswaar het zwaarste van alle beroepen, maar voor iemand met een gezond gestel, die bovendien nog regelmatig en gezond leeft, hoeft het doorgaans niet ongezond te zijn. Er zijn arbeiders In de mijnstreek, die er veertig ondergrondse dienstjaren op hebben zitten en nog in goede lichaamsconditie zijn. Ondanks de vele resultaten in de medische en de technische silicose-bestrijding noemen de mijnartsen het sillcosevraagstuk in zit" huidige omvang nog belangrijk. Vele mijnwerkers hebben vpor deze ziekte een Pa' nische angst. --- Anthraco-silicose Enige Jaren geleden was men nog va mening, dat silicose uitsluitend veroorza<"> werd door steenstof, waarin zich een ". veelheid kwarts. bevond. Daarom w?i\ast alleen de arbeiders, die in de mijnen !Pe re. waren met het zogenaamde steenwerK, gelmatig onderzocht. In de laatste jare" dat ter is men tot de ontdekking gekonie»'con. ook kolenstof — mits in een bepaa|°e. „. centratie en gedurende bepaalde tlJ°pvolge ademd — een vorm van stoflong tensB kan hebben. » Zuiver koolstof is onschuldig. **a» zul Limburgse kolenhouwers ademen =fevatten vere koolstof in. De steenkoollagen_«steente altijd nog een geringe hoeveelheid » nebben waarin zich kwarts bevindt. Pr°eVedeze Ke. uitgewezen, dat Inademing vani „.. » ringe hoeveelheden kwarts onscna"e ■£ »»• Maar als deze zelfde hoeveelhe"'!!pert ~,, gemengd met veel koolstof. b]°„ ,ieVllf,il koolstof de luchtwegen en treden deselfde nadelen op als bij inademlnC ™ *'°.le hoeveelheden steenstof. De mÜ»»*™..?1 *meken daarom niet meer van „«il!"»" • maar van „anthraco-silicose". --- Nieuwe bestrijdingsmiddelen De bevinding, dat de longziekte onder de mijnwerkers geen silicose, maar anthraco-silicose is, heeft n? de mijnen geneeskundig, organisatoriscn en technisch grote veranderingen met zich mee gebracht. Op de eerste plaats moest het periodiek longonderzoek worden uitgebreid tot de gehele ondergrondse bezetting van 28.000 arbeiders. Eenvoudige doorlichting met röntgenstralen bleek voor dit onderzoek onvoldoende. Een nieuw verplaatsbaar röntgenapparaat, vervaardigd bij de Philipsfabrieken in Amerika, bracht uitkomst. Het apparaat kon in verbluffend korte tijd röntgenopnamen maken, die zelfs beginnende longafwijkingen aan het licht brachten. In November 1949 begon de geneeskundige dienst met zijn uitgebreid röntgen-onderzoek. Volgens een nauwkeurig voorbereid en ingewikkeld schema kwamen de mijnwerkers vóór en na de dienst om beurten voor de röntgen-camera met een snelheid van 150 opnamen per uur. De zevenduizend arbeiders van de grootste mijn, Staatsman Maurits, werden In drie weken tyds onderzocht, zonder dat het werk in de mijn of het mijnwerkersvervoer ook maar één ogenblik vertraging ondervond. De kostbare apparatuur werd van mijn tot mijn overgeplaatst, zodat na nauwelijks twaalf maanden het Instituut voor Longonderzoek een röntgenfoto bezat van leder der 28.000 arbeiders en aan de hand daarvan een diagnose kon stellen. Over enkele weken zal dit massa-onderzoek zich herhalen, te beginnen bij de arbeiders van de Domaniale Mijn te Kerkrade. Het ligt in de bedoeling, dit onderzoek voortaan ieder jaar te doen plaats hebben. De nieuwe bevindingen in het silicosevraagstuk hebben ook in de stofbestrijdingstechniek veranderingen gebracht. Tot voor kort was de stofbestrljding in hoofdzaak op de steenposten gericht. Sproel-installaties op de steenposten bevorderen thans de reinheid van de lucht. Er zijn boormachines ontworpen, waarbij de arbeider zelf op een veilige afstand blijft en waarbij stofontwikkeling door bevochtiging van het gesteente wordt voorkomen. Stofmaskers en verseluchtmaskers beschermen de longen van de steenhouwer. Door deze technische maatregelen zijn de ongezonde steen- Dosten tot een vrij veilig klimaat gewor- Sen Maar de kolenposten zijn bij deze ontwikkeling ten achter gebleven. De laatste tijd heeft men echter ook hier goede resultaten bereikt met de zogenaamde „waterinfusie'. Voordat de mijnwerker met ztfn pneumatische haroer de kool loswerkt, wordt door middel van boorgaten een grote hoeveelheid water onder druk in de kool geperst. Dit water zoekt zijn weg langs de in de kool aanwezige spiytvlakken en bevochtigt de stofdeeltjes, welke zich op deze spiytvlakken bevinden. Proeven op Staatsmijn Hendrik hebben uitgewezen, dat de stofontwikkeling hierdoor met 60 tot 70 percent wordt verminderd. --- < Advertentie) >__1_f/8 KATHOLIEKEN JHiJsyJa. Kiest het enige Principieel-Katholiek *Öt. ,*y onderwijs bij het Nederlands Schriftelijk STUDIECENTRUM 0.1.v. de Paters Augustijnen Postbus 4 - Culemborg Zeer groot aantal studiemogelijkheden Vraagt nog heden gratis prospectus onder vermelding van _ g --- (Advertentie) _Tïw '1 U I — JBf v>| --- Silicose ongeneeslijk? Tot nu toe heeft de geneeskunde nog geen afdoende geneesmethode voor de anthraco-silicose gevonden. Ook indien de patiënt de mijn voorgoed vaarwel zegt kan het ziekteproces voortwoekeren Wel kan men de uitwendige verschijnselen van de anthraco-silicose als bronchitis, pijnen en benauwdheden met de daartoe bekende middelen tijdelijk verminderen of wegnemen. Maar tegen de oorzaak van de kwaal, de stof long, staat men nog machteloos. Het enige middel om de anthraco-silicose te bestrijden is daarom het voorkomen van de ziekte. In de eerste plaats worden slechts personen met gezonde ademhalingsorganen in de mijne! toegelaten. Van.belang in dit verband is de huidige mijnwerkersopleiding op de ondergrondse vakscholen waarbii de gymnastische oefeningen ern gericht zijn, de, ademhalingsorganen te ontwikkelen. Daarnaast waakt het iaarliiks röntgen-onderzoek over de _lLndhed der arbeiders. Het meest afloendf mfddel zou zijn, een arbeider bij wie longafwijkingen zijn ontdekt over te nlaatfén in een ander beroep. Sociaal enPeconomisch is dit echter pnmoge- Hik Wel wordt deze arbeider m over- PE? 'rruVt de Geneeskundige dienst der mijnen door Ie bedrijfsleiding..naar velflge? werkpunten in de mijn overgeplaatst. Tenslotte blijft stofbestrijding onder„,/lPt worden gewonnen met f?3n«Trffen en pneumatische hamers, IE 1-ng zullen Stofontwikkeling en stof- Fongengiset uitblijven. De nieuwe vindinlen van de laatste jaren hebben echfp? techniek en geneeskunde beide in slaat „esteld de fnthraco-silicose in de iimbufSe mijnen - tenminste m haar huTdige, onrustbarende omvang - op te heffen. --- Jubileum-concert voor Kon. Conservatorium (Van onze correspondent) DEN HAAG, 5 April — Ter herdenking van het 125-jarig bestaan van het Koninklijk Conservatorium voor Muziek in Den Haag zal het Residentie-Orkest onder leiding van Willem van Otterloo, Zaterdag in het gebouw voor Kunsten en Wetenschappen een concert geven van Nederlandse muziek. Uitgevoerd worden de ouverture „De getemde feeks" van Johan Wagenaar, de concert-fantasie voor cello van Viotta met als solist Carel van Leeuwen Boomkamp, het concert voor hobo van Alexander Voormolen met als solist Jaap Stotijn, Capriccio van Hendrik Andriessen, het concert voor viool van Sem Dresden met als solist Jo Juda en de vierde symphonie van Leon Orthel met als solist de componist zelf. --- Gewetensstrijd Deze beslissing heeft een zware gewetensstrijd gevergd van het Tsjechoslowaakse episcopaat. t»i kan een boodschap van Radio Vaticana van £> uctober 1949 getuigen. In deze boodschap werd nog aangenomen, dat de kerkwetten door de bisschoppen zouden worden afgewezen. Radio Vaticana sprak namelijk over een groot gevaar, dat binnen de eerstkomende dagen over het Tsjechoslowaakse volk zou komen en in de uitzending werd er op gewezen, dat de godsdienst in de gezinnen zou moeten worden bewaard, als er geen priesters meer zouden zijn. (Wellicht heeft deze boodschap in de verdere toekomst nog profetische kracht!). Hoe weinig de kerkwetten strookten met de rechten der Kerk blijkt ook duidelijk uit de verklaring die de bisschoppen ruim een maand later aflegden, namelijk, dat de wetten onrechtvaardig waren en moesten worden ingetrokken. Wellicht heeft een geheime boodschap van mgr Beran, die publieke instemming met de kerkwetten verbood, op deze verklaring invloed gehad. Een aantal van de gearresteerde priesters werd met veel ophef weer vrijgelaten na de stap terug van de bisschoppen. Maar tegelijk werden talrijke seminaristen naar fabrieken' en mijnen gestuurd. Speciale comités in het gehele land kregen tot taak de gangen der priesters na te gaan. Alle archief- en registratiestukken van de kerk, tot zelfs doop- en huwelijksregisters toe, werden in beslag genomen. De katholieke huwelijkssluiting werd verboden Het biechtgeheim werd „opgeheven". Uit het door een ijzeren gordijn omringd paleis van mgr Beran kwamen berichten over kleingeestige plagerijen De aartsbisschop kreeg minder voedsel van het communistisch personeel, dat m de plaats was gekomen van de vorige huisbedienden. --- Concentratie-kloosters Op 20 Maait 1950 kreeg het katholieke episcopaat een voorbeeld gesteld. De „iet-katholieke kerkleiders legden de eed van trouw af aan-de staat. De bisschoppen reageerden echter niet. pc strafmaatregel was, dat op 18 April werd bevolen de kloosterlingen te „concentreren". Enkele kloosters (waar zou worden geprobeerd de kloosterlingen afvallig te maken) werden voor het verbluf van allen aangewezen. De overige tehuizen moesten worden ontruimd. De „concentratiekloosters" werden spoedig echte gevangenissen, die onder scherp toezicht werden geplaatst. In strafcolonnes gingen de geïnterneerde kloosterlingen naar het werk. Deze maatregelen tegen de kloosters verwekten groot rumoer onder de gelovigen, vooral in biowakije. De kloosterlingen waren daar 's nacnts onder slagen in vrachtauto's gejaagd en weggevoerd. Inmiddels had een jeugdige deken, Jan Oechet, van de staat de functie aangenomen van bestuurder van het bisdom Banska Bystrlca. Deze „bisschopsbenoeming" werd onmiddellijk gevolgd door de excommunicatie van deken Dechet. nei ging nu hard tegen hard. „oct„ Onder de priesters werden steeds meer arrestaties verricht. In Juni 1950 werd het eerste grote proces tegen geestelijken geënsceneerd. Hoge reguliere priesters (abten en provinciale oversten; werden veroordeeld tot straffen variërend van levenslang tot 5 jaar. Toen waren aUe katholieke organisaties en scholen al opgeheven of overgenomen door de staat. Het Vaticaan verklaarde openlijk, dat voor de geestelijkheid van Tsjechoslowakije een periode van „terreur en geweld was aangebroken. Een zogenaamde synode ™n teliiken van de Grieks katholieke ritus veiwieiP de hereniging met de Kerk van Rome, die oateerae uit de 17de eeuw en vroeg (op bevel van de staan aansluiting bij de Russisch orthodoxe Kerk. --- Kunst aan de bar „ONAFHANKELIJKEN” IN MAASTRICHT DE kunstenaarsbar „De Bonte Koe", te Maastricht zet onder leiding van Sjef Mordang de goede traditie voort om op gezette tijden een selecte expositie te tonen van het werk van die kunstenaars, die, jong en onafhankelijk, liever met hun werk op hun atelier blijven dan ermee rond te trekken van de ene tentoonstelling naar de andere tot bittere wanhoop en verveling van kunsthandelaren en criticus. Daar is dan op de eerste plaats de schilder Neuhof, wiens kinderportretten en naakten een bekoorlijke geacheveerdheid vertonen, welke ook in zijn landschappen zichtbaar is: een tikje romantisch wellicht, maar daardoor des te bekoorlijker. Hans Berkhof zoekt het als landschapschilder in een forse en krachtige eenvoud zonder daarbij, geleid door een zuiver en nobel kleurgevoel, in het brutale te vervallen. Het intieme stadshoekje is het genre, waaraan de nog jonge Nol Nysten zijn kunstenaarshart heeft verpand en waarin hij steeds meer sfeer weet te brengen» Van Honthem weet zich innig te verdiepen in als zorgvuldige miniaturen opgevatte religieuze tafereeltjes. De onvermoeibare nestor der Maastrichtse schilders, Charles Hollman, achtte het niet beneden zich om temidden van deze ongetwijfeld talentvolle jeugd zich te laten vertegenwoordigen door enige van zijn krachtig geborstelde doeken, waarin zijn jong gebleven kunstenaarshart steeds nog naar vernieuwing en een zo groot mogelijke verscheidenheid streeft. Een piëteitsvolle gedachte was het om uit de nalatenschap van de gestorven meester, Giel Eberhard, enkele van zijn meest waardevolle, sfeerrijke doeken hier bijeen te brengen. Jammer overigens, dat de jonge durver, Caron, slechts een klein werkje (een overigens uitstekend negerkopje) bijdroeg. HU is — wij weten het — een hard werker; maar waarom zo bescheiden? --- IN DE BAN DER PRAAGSE NERO'S Tsjechisch kerkvervolger Schisma bedreigt katholieke Kerk in Tsjechoslowakije Rode priesters op bisschopszetels IV HET huisarrest, dat mgr Beran was opgelegd, was voor de Tsjechoslowaakse regering blijkbaar aanleiding te menen, dat de weg vrij was. De „nieuwe kerkorde" werd definitief ingeluid door de wetten op de kerken, die op 1 November 1949 van kracht werden en die alle kerkelijke zaken in handen legden van de minister van eredienst, in welke functie werd benoemd de felle katholiekenhater Cepicka, schoonzoon van Gottwald en tot dan toe minister van justie. De priesters werd door deze wetten tot ambtenaren gemaakt. Honderden van hen, die zich er tegen hadden uitgesproken, werden gearresteerd. Aanvankelijk hadden de bisschoppen geweigerd de kerkwetten te aanvaarden, maar om te voorkomen, dat of gelovigen van priesterlijke bijstand zouden worden beroofd, kregen de priesters tenslotte toen verlof het (hogere) staatssalaris te aanvaarden en de eed van trouw aan de staat af te leggen_' als zij daarbij uitdrukkelijk voorbehoud maakten voor de rechten van Gbd en de Kerk en de natuurlijke rechten van de mens. --- Kapelwagens voor Duitsland OP de klep van een kapelwagen dankt Jozef kardinaal Frings, de aartsbisschop van Keulen, de schenkers van tien rijdende kapellen: de Nederlands-Belgische Oostpriesterhulp. De „rugzakpriesters" in de West-Duitse vluchtelingencentra, zullen van de kapellen dankbaar gebruik maken. --- Poesjenellenkelder GEEN groter genot dan kind te zijn met de kinderen en te lachen en te dromen met de poppen van Jean Nelissen in de kelder van het onvolprezen 15-eeuwse Dinghuis. Eén middag Poesjenellenkelder is een paar uur onvervalst en puur geluk, dwalend in een kinderdroomwereld, waar het kwade gestraft en het goede altijd beloond wordt. In de wereld van grote mensen is dit niet altijd zo en misschien is daarom deze wereld zo droef- en naargeestig. Daarom heeft Jean Nelissen en met hem Fr. Brunklaus deze grote wereld tot het kleine toneel getrokken en geselt haar daar met een goedmoedige en fijne spot. Brunklaus schreef reeds zijn tweede tekst voor „Dn Oetlaot", de politieke Poppenkast en weer opnieuw heeft de steeds groter wordende kring van fijnproevers geschaterd om de fijn verborgen geestigheden. Spits, doch mild is de spot zonder ooit bitter te worden, en vele „groten" zouden na één avond Poesjenellenkelder nadenkend aan het mijmeren slaan, tot heil van deze mensheid. Maar evengoed als Vondel met zijn satire zijix tijdgenoten niet kon genezen, zo zullen Brunklaus en Nelissen deze tijd niet beter kunnen maken. Maar als zij er in kunnen slagen volwassen mensen te laten lachen om vele dingen, die hen in het dagelijkse leven ergeren en hinderen dan reeds is hun werk genoeg beloond. ledere veertien dagen brengt de politieke poppenkast een ander programma, actueel tot op de laatste dag en uur. Het zal voor velen een genot, anderen misschien een troost zijn, indien ze slechts willen komen, zien en horen. LIMBURGER --- Belangstelling voor Tilburgs St Jozefzorg (Van onze correspondent) TILBURG, 6 April — De bouw van het pension „Sint Jozefzorg", het tehuis voor ouden van dagen in de Tilburgse Fatimaparochie, is zo ver gereed gekomen, dat gegadigden zich vanaf Maandag bij de administratie aan de Kruisvaarderstraat kunnen aanmelden. In de afgelopen maanden hebben ongeveer 1600 mensen uit het hele land gevraagd om plaatsing in het pension, waarover de VOLKSKRANT van 25 September reeds uitvoerig berichtte. Tot nu toe is echter nog niemand aangenomen. De gemeente Tilburg heeft zo veel van het haar toegewezen bouwvolume in „Sint Jozefzorg" gestoken, dat, tegen de oorspronkelijke bedoeling in, nu Tilburgse ouden van dagen voorrang moeten hebben. Geëist wordt echter, dat zij woonruimte vrijmaken voor andere gezinnen. Voor ouden van dagen buiten Tilburg is eveneens voorwaarde, dat zij hun oorspronkelijke woonruimte via ruiling voor Tilburgse gezinnen beschikbaar stellen. In „St. jozefzorg" kunnen 104 echtparen, 43 alleenstaande vrouwen en 24 alleenstaande mannen worden ondergebracht. Eind Mei zullen 32 „woningen" voor echtparen en de kamers voor de alieenstaanden kunnen worden betrokken. Half Augustus is het hele gebouw voor bewoning gereed. Ook niet-katholieken komen voor huisvesting in aanmerking. Hoewel de pensionprijzen — van ƒ 42,50 tot ƒ 32,50 voor echtparen en ƒ 20 voor alleenstaanden per week — hoger moeten liggen dan oorspronkelijk was gedacht, zijn zij relatief gezien nog laag. Maar een tehuis voor gepensionneerde arbeiders, zoals aanvankelijk de bedoeling was-, zal „Sint Jozefzorg" dus niet zijn. Voor deze mensen kan momenteel geen pension worden gebouwd, zo deelde de heer Appels, voorzitter van het stichtingsbestuur, mee. Waarschijnlijk zal het tehuis door tamelijk gegoede arbeiders en kleine middenstanders worden bewoond. ---