TEN GELEIDE Voor de goede orde "T\E besprekingen tussen de Regering en het bedrijfsleven over de in te voeren loonsverhoging, heeft niet tot een volledig bevredigende toestand geleid. Dit gold met name de Raad van Vakcentralen, die onder meer tot uiting heeft gebracht, dat geen zekerheid was verkregen over de vraag of de Regering nu eigenlijk niet méér vroeg dan een consumptieoffer van vijf percent. Bedoeld was hier de mogelijkheid, dat een doorwerking van de toegestane loonsverhoging tot een nieuwe stijging van de kosten van het levenspeil zou kunnen leiden. Aangezien echter de Regering een offer van vijf percent voldoende achtte — voldoende in het licht van de huidige situatie omdat niemand weet hoe de verhoudingen zich zullen ontwikkelen — was dat gemis aan zekerheid een angel in de goede verhoudingen tussen Regering en de Raad van Vakcentralen. Herstel van deze verhoudingen, althans het wegnemen van de spanningen welke waren ontstaan, was daarom om meer dan één reden nuttig. Zien wij het goed, dan heeft de motie-Andriessen, door de Tweede Kamer aangenomen tijdens de debatten rondom de interpellatie Nederhorst, er sterk aan medegewerkt de genoemde spanningen weg te nemen. De motie spreekt immers uit dat in het licht van de huidige omstandigheden een consumptieoffer van vijf percent terecht is gevraagd, maar dat het gevoerde overleg met de Stichting van de Arbeid nog niet de zekerheid heeft gebracht dat uit offer — uiteraard alweer gezien de huidige omstandigheden — tot vijf percent zal worden beperkt en dat daarom de Regering wordt uitgenodigd deze aangelegenheid in het overleg met de Stichting van de Arbeid te betrekken. De strekking en de bedoeling van deze motie is duidelijk. Zij is er op gericht Regering en bedrijfsleven wederom bij elkaar te brengen en het nog onzekere punt opnieuw in discussie te brengen. Wij kunnen nu slechts de hoop uitspreken dat de „partijen" elkaar sullen weten te vinden en er derhalve verhoudingen blijven bestaan, welke niet anders dan. onze gehele volkshuishouding ten goede kunnen komen. --- Blanke afkomst T"\E aankomst van enige duizenden Indo-Nederlanders in ons land, heeft hier en daar de gemoederen in beweging gebracht. Er wordt critiek uitgeoefend op de manier, die de overheid aanwendt om deze mensen onderdak en werk te verschaffen en eveneens op de wijze waarop de Indo-Nederlanders zelf de Nederlanders soms tegemoet komen. Vaak ten onrechte. In een dezer dagen uitgegeven brochure („De Indo-Nederlandse Volksgroep in de Branding — een nationaal probleem"), die de juiste weg tracht aan te wijzen om de Indo's een nieuw levensdoel en een nieuwe levenstaak te verschaffen, troffen wij een merkwaardige uitlating van prof. dr W. F. Wertheim aan. Bij zijn ambtsaanvaarding als professor aan de Amsterdamse universiteit zou hij gezegd hebben: „De Indo-gemeenschap zal haar plaats moeten zien te vinden los van de voorrechten verbonden aan blanke afkomst." Het was en is voor de Indo-Nederlanders een goed recht om bij hun keuze van verblijfplaats Nederland de voorkeur te geven boven Indonesië. Nu zij in ons land eenmaal voet aan wal hebben gezet, hebben zij dezelfde rechten en plichten als ieder Nederlander. Niet meer en niet minder. Het al of niet bruin zijn van hun huid doet daar niets aan af. leder gesprek over de wenselijkheid van hun aanwezigheid hier is thans uit den boze. Het enige probleem dat de Indo-Nederlanders ons stellen en dat om een directe oplossing vraagt is, voor hen zo spoedig mogelijk een plaats in onze samenleving in te ruimen. Daartoe zullen wU allen een beetje moeten inschikken. De Indo-Nederlanders wachten reeds te veel practische problemen om hun niet allerlei theoretische servituten te besparen. --- Emigratie-gesprek "TVE plaatsvervangend voorzitter van de Stichting Landverhuizing Nederland heeft het denkbeeld van een Internationale persconferentie over de „emigratie-puzzle", waarover Donderdag in deze rubriek werd geschreven, overgenomen. Hij staat op het standpunt, dat niemand ermee gediend is, als de indruk bestaat, dat de samenwerkende binnenen buitenlandse bureaux niet alles doen om de candidaat-emigranten de best denkbare service te geven. Dit plan voor een bijeenkomst, waarop de Nederlandse en buitenlandse emigratie-autoriteiten de vertegenwoordigers der nationale bladen de werking van het emigratie-apparaat zullen uitleggen, zal dus zeer waarschijnlijk binnenkort worden uitgevoerd. Het is zeer verheugend, dat ambtelijke instanties, waarmee duizenden Nederlanders te maken hebben, blijk geven het ook wel „op zijn Amerikaans" te willen doen. Wij vertrouwen, dat de leiders der Nederlandse en buitenlandse emigratie-instellingen in staat zullen zijn de hier en daar gerezen ongerustheid weg te nemen. Het resultaat van een dergelijk gesprek kan slechts winst voor alle belanghebbenden opleveren. Voor de dagbladen, die tot dusver over te weinig gegevens beschikten en voor de emigranten, die er recht op hebben vernemen, dat voor hen van belang kan zijn. --- „Dat is prachtig!” JN SEPTEMBER 1945, in de loop van een vacantie-1 reisje naar New Vork, slechts één maand na het bombardement van Nagasaki, gaf Greenglass aan Rosenberg een nauwkeurige beschrijving en een tekening van deze verbeterde atoombom, die boven de Japanse stad was neergelaten. „Oh, dit is prachtig!", had Rosenberg uitgeroepen en onmiddellijk had hij zijn vrouw aan het werk gezet om alles uit te typen. Langs zijn neus weg zei Rosenberg, dat hij de schokbuis van een lens had gestolen bij de Emerson Radio Company, waar hij voor het leger werkte. Op dat ogenblik had het FEDERAL BUREAU OF INVESTIGATION — de Amerikaanse veiligheidspolitie — het gordijn laten zakken over de activiteit van spionnen in de Verenigde Staten. Maar het F.8.1. vertelde er niet bij, dat zij een campagne van contraspionnage begon. SCOTLAND YARD en de CANADESE POLITIE deden mee. De detectives boekten hun eerste succes in Ottawa en het kwam nog wel onverwacht. Op 5 September 1945 verkoos een ambtenaar van de Russische ambassade, IGOR GOEZENKO, de vrijheid en vroeg asyl aan de Canadese regering. Uit voorzorg had hy twee armen vol documenten meegebracht, die hij in allerijl uit het archief van de ambassadeur had weggenomen. Hierin werd meer dan één spoor ontdekt, dat leidde naar een net van spionnen in Canada. Goezenko's ontvreemde documenten brachten ook een Britse atoom-specialist in het geding: dr ALLAN NUNN MAY. Hij werd in Engeland berecht vanwege het overhandigen van uranium-monsters aan Canadese spionnen en veroordeeld tot 10 jaar gevangenisstraf. In een notitieboekje stond de naam „Fuchs" gekrabbeld, maar vier jaar lang bracht dit spoor geen enkel resultaat op. In de loop van 1946 keerde Yakovlef terug naar Rusland. De Amerikaanse grond werd hem te warm onder de voeten. Fuchs, Rosenberg en hun handlangers werkten door, even hard als vroeger. Het scherm over de contra-spionnage werd opnieuw neergelaten. Toen, zonder voorafgaande waarschuwing, werd in Februari 1950 dr Fuchs in Engeland gearresteerd. Sinds 1946 had hy' daar de leiding gehad van een afdeling van het Atomic Energy Project, Engelands atoom-stad. Een maand lang duurde zijn ondervraging. Daarna schreef Fuchs zijn bekentenis, waarvan een deel thans nog geheim wordt gehouden. Hij werd veroordeeld tot veertien jaar gevangenisstraf. Het F.8.1. vroeg hem inlichtingen te geven over zijn koerier in Amerika. Fuchs wist natuurlijk naam noch adres, hy' kon hem alleen maar beschrijven: een kleine, gezette man van ongeveer 40 jaar oud. Hij was chemicus en, op zijn uiterlijk af te gaan, van Russische origine. --- De Slag: aangrijpend stuk marinehistorie, boeiend uitgebeeld PIET BAKKER SCHREEF PAKKENDE ROMAN Strijd in de Java-zee hoogtepunt HET nieuwe boek van Piet Bakker „De slag" is in menig opzicht waardevol. De slag, die het hoogtepunt ervan vormt, is de welhaast legendarische slag op de Javazee, die 27 Februari 1942 plaats greep bij het eiland Bawean. Dit zeegevecht vormde de bekroning van een maritieme actie van drie maanden, begonnen na het drama van Pearl Harbour. Nederland heeft van deze actie en deze slag toentertijd weinig of niets vernomen, verloren als het was in eigen nood. Later werd het een en ander bekend, maar een duidelijk, afgerond beeld van dit alles kreeg men feitelijk niet, kdn men uit do- verspreid gepubliceerde gegevens ook niet krijgen. Piet Bakkers nieuwe boek — verschenen bij Elsevier, Amsterdam — is de eerste poging hiertoe en alleen reeds in dit opzicht is zijn verhaal dus van onmiskenbare betekenis. Deze betekenis is, zo men wil, in eerste instantie dus een louter historische of een nationaal-paedagogische. Piet Bakker heeft in één verhaal samengevoegd wat hem over de lotgevallen, het leven en de daden der Nederlandse zee- en luchtstrijdkrachten in Insulinde bekend werd. Hij heeft dat kennelijk met de nodige zorg gedaan: zijn boek maakt de indruk weloverwogen gedocumenteerd te zyn. Die documentatie omvat een deel heldhaftige Nederlandse geschiedenis, 'n deel zeer eigen Nederlands volksleven, dat vrijwel nooit de aandacht kreeg die het toch zeker heeft verdiend. Deze dingen zijn ongetwyfeld van aanzienujke betekenis. Zou het de bedoeling wezen het boek alleen of vrijwel uitsluitend naar deze maatstaven te beoordelen, dan zou het nauwelyks iets anders dan toe te juichen zijn. Misschien denken de geschiedschrijvers van later of zelfs van nu er in sommige opzichten anders over, met de bekende en veelszins begrijpelijke reserve ten opzichte van historische romans die officiële historici nu eenmaal eigen is. Maar dat is vooralsnog niet aan de orde. Wèl aan de orde is het antwoord op de vraag of Piet Bakker met „De slag" een goed boek heeft geleverd. En dat heeft hij. Dat wil zeggen: de Nederlandse literatuur zal van zijn werk niet veel rijker worden, een groot literator is hij niet. Men zou zich slechts even moeten voorstellen wat schrijvers als Conrad of Masefield van dit onderwerp zouden hebben gemaakt of zelfs, om dichter bij huis te blijven. Jan de Hartog. Maar gaat men van de klasse der literatuur over naar die 'der lectuur dan is Piet Bakkers verhaal een uitstekende prestatie. Laat het niet in de eerste plaats een groot kunstwerk zijn, het is in ieder geval een boeiend, pakkend boek. Bakker heeft de vry moeilh'k te hanteren stof op vlotte en duidelijk karakteriserende wyze geordend. Een eskadercommandant, een duikbootkapitein, een commanderend officier van de luchtmacht, enkele matrozen, zij worden in hun wederwaardigheden uitstekend gevolgd en uitgebeeld. De namen zyn veranderd, de gestalten herkent men en waar men ze niet by name herkent, daar herkent men ze als type. Bakker typeert met ongemene flair en zijn mensen zün recht uit het leven gegrepen. Menige lezer zal van vele passages uit dit boek „smullen". In een dergelijk geval moet de criticus zijn ernstige, letterkundige bril maar eens afzetten om zonder meer het goed recht te erkennen van een boeiend leesboek. Dit wordt hier dan van harte gedaan, vooral ook omdat het onderwerp van deze roman zo sympathiek en zo belangrijk is. Een aangrijpend stuk Nederlandse geschiedenis kan door middel van dit kundig geschreven boek zeer velen onder ogen worden gebracht en in het hart worden geprent. Dit is al meer dan genoeg om dankbaar itor te zijn. GABRIEL SMIT. PIET BAKKER --- ZES SPIONNEN BIJ EERSTE ATOOMBOM Hoe 's werelds grootste geheim de Russen in handen viel SPEL DAT TWEE JAAR DUURDE DE geschiedenis van de Russische spionnage over de atoombom is in werkelijkheid begonnen in Juni 1944, toen de Britse atoomgeleerde KLAUS FUCHS naar de Verenigde Staten kwam om zijn Amerikaanse collega's te helpen bij het vervaardigen van de eerste atoombom. Hij wist precies, hoe hij in contact moest komen met de spionnen, die voor rekening van de Russen werkten. In Woodside ontmoette hij op een avond in een grauw straatje HARRY GOLD. Met enkele onschuldig klinkende zinnen, die als „herkenningsteken" dienden, maakten zij met elkaar kennis. Zij hadden elkaar te voren nooit ontmoet en wisten eikaars namen ook niet. Fuchs beloofde toen Gold inlichtingen te zullen verstrekken over de „toepassing van de atoom-energie bij het vervaardigen van een militair wapen". Dit wapen was de atoombom. Een week later had Gold in een straat in Manhattan 'een ontmoeting met de Russische vice-consul in New Vork, ANATOLI YAKOVLEF, die hij alleen maar kende als „John". Gold gaf de Rus een opgevouwen krant, waarin het rapport zat verborgen van het gesprek, dat hij met Fuchs had gehad. Yakovlef was belast met de taak om het zwaarst bewaakte geheim van de oorlog te ontsluieren. De spionnen, die voor hem werkten, waren op een enkele uitzondering na geen Russen, maar Amerikaanse communisten. Gold was in deze tijd de voornaamste koerier. De gegevens, die* de geleerden van de atoom-fabrieken werden ontfutseld en naar buiten gesmokkeld, tracht hij over naar Yakovlef. De Russische vice-consul stuurde alles naar Moskou. IN JANUARI 1945 ontmoette Gold de atoomgeleerde Fuchs in een straat in Cambridge (Massachusetts). Fuchs vertelde hem, dat hy op dat ogenblik werkte op een groot proefterrein, „Los Alamos genaamd". Bij die gelegenheid had hij het ook over een „lens", die een der voornaamste onderdelen van de atoombom was. Toen Gold dit overbracht aan Yakovlef op een avond begin Februari, toen hij met hem een ontmoeting had op de hoek van de Ninth Avenue en de Twenty-third Street, raakte de Rus opgewonden en vroeg hij met klem aan Gold „alles na te vertellen, tot zelfs de kleinste bijzonderheden, die hij over deze lens wist". Gold, die zich met kon voorstellen, waarom zijn baas zich zo opwond, wist niet, dat de Rus van andere spionnen reeds schetsen van deze lens had ontvangen. In werkelijkheid waren deze „lenzen" ladingen van krachtige explosieve stoffen, waarvan de druk, die bij de ontploffing ontstaat, op de kern van de bom wordt gericht en dus een „implosie" veroorzaakt. Die andere bron, waaruit Yakovlef zyn gegevens had geput, was JULIUS ROSENBERG, die In een andere ring van spionnen ten behoeve van de Russische vice-consul de rol speelde van manusje-vanalles. Rosenberg was getrouwd met de oudste zuster van David Greenglass, ETHEL. Allen waren toen al jaren lid van de communistische partij, David was nu sergeant en werkte als machine-constructeur in de grote atoomfabrieken van Los Alamos. IN NOVEMBER 1944 kreeg de vrouw van Greenglass, RUTH, een uitnodiging om bij de Rosenbergs in Knickerbocker Village te komen dineren. Ethel Rosenberg vertelde haar, dat „Julius eindelijk dan bezig was met wat hij al lang had willen doen: het verstrekken van inlichtingen aan de Sovjet-Unie". Zonder een spoor van opwinding of zenuwachtigheid zei daarop Julius tegen Ruth, dat haar man meewerkte aan de atoombom en dat hij graag zou hebben, dat hij „de Russen daarover inlichtte". HARRY GOLD Als koerier haalde hij bij spionnen en handlangers rapporten af of bracht instructies en geld. Hij onderhield het directe contact met de Russische vice-consul, Yakovlef. DAVID GREENGLASS Evenals Klaus Fuchs een bron van inlichtingen over atoom-geheimen. Hij verraadde het meest geheime en ingewikkelde mechanisme van de ontsteking van de bom. RUTH GREENGLASS Zij was de huisvriendin van de Rosenbergs en haalde haar man over te spionneren. Evenals Greenglass zelf heeft zij reeds berouwvol haar medeplichtigheid bekend. KLAUS FUCHS Voor de Russen een bron van atoom-geheimen. Deze in Duitsland geboren en naar Engeland uitgeweken geleerde werd vorig jaar al berecht en veroordeeld. JULIUS ROSENBERG Hij was de coördinator, ronselde handlangers en gaf instructies over te verzamelen inlichtingen. Hij is thans door de rechtbank van Manhattan ter dood veroordeeld. ETHEL ROSENBERG Echtgenote van de „coördinator". Zij was een medeplichtige, ronselde ook spionnen en typte de rapporten uit, die haar man aan Gold afleverde. Zij kreeg de doodstraf. --- Zo een rustige man... In Amerika ging de politie 1200 mensen na, die beantwoordden aan de beschrijving, welke Fuchs had gegeven en waarbij deze zich ook wel eens zou hebben kunnen vergissen. Gold, die als communist reeds vanaf 1947 onder verdenking stond, kwam het beste overeen met wat Fuchs had gezegd. Deze herkende dan ook zijn man, toen men een foto van Gold naar Londen stuurde. GOLD werd in Mei bij hem thuis gearresteerd. Zyn familieleden en de naaste buren konden bijna niet geloven, dat zo een rustige, onopvallende en gewone ziekenhuis-chemicus een gevaarlijk individu was. ROSENBERG gaf intussen 5000 dollar aan Greenglass en drong *r bij hem op aan direct de wijk te nemen met Ruth en de twee kleine kinderen. Gold bekende na een ondervraging, die acht dagen duurde. Greenglass bleef op de politie wachten en bekende eveneens. Van deze twee getuigen kreeg het F.8.1. het spoor, dat leidde naar de Rosenbergs de ingenieur MORTON SOBELL en een aantal andere kleinere agenten, wier nar/ten niet bekend zijn gemaakt. De Rosenbergs, klaar voor de vlucht, werden in Juni 1950 thuis tussen hun koffers en valiezen door de detectives opgepakt. Sobell slaagde er wel in met zijn gezin naar Mexico te ontkomen, maar werd later uitgeleverd. Met de hulp van deze mensen is de Sovjet-Unie erin geslaagd het hele geheim van de atoombom in minder dan twee jaar in handen te krijgen. Het proces tegen de Rosenbergs en Morton Sobell eindigde in de laatste week van Maart met de schuldigverklaring van deze drie spionnen. Greenglass moet nog worden berecht. Julius en Ethel Rosenberg werden eergisteren ter dood veroordeeld; Morton Sobell tot een gevangenisstraf van dertig jaar. --- Vier nieuwe dichters in „De Windroos” DE reeks „De Windroos", onder redactie van Ad den Besten uitgegeven door de Uitg. Mij Holland te Amsterdam en, speciaal gewyd aan de jongste dichtkunst, is weer met vier verzenbundels uitgebreid. Drie van de vier dichters zijn debutanten; de vierde J. W. Schulte Nordholt, publiceerde gedurende de oorlog reeds een opvallende, kleine buntiel poëzie in de toen clandestien verschynende Schildpadreeks. Hij is in sommige opzichten ook de begaafdste van het viertal; zijn bundel „LEVEND LANDSCHAP" doet hem kennen als een zuiver dichter met een niet altijd even sterk maar in ieder geval zuiver en eigen talent. Hy ontwikkelt ook een geheel eigen versvorm: een gedicht van drie strofen, achtereenvolgens bestaande uit vijf, vier en drie regels. In een muziekterm uitgedrukt is het de weergave van een zeker decrescendo, hetgeen met de innerlijke beweging dezer verzen wonderwel overeenstemt. Het is een poëtische vondst, die zeker de aandacht verdient. Ook de blinde dichter Jan Wit heeft in zijn bundel „RITES DE PASSAGE" een aantal zuivere gedichten samengebracht. Zijn werk is echter nogal ongelijk en vaak minder persoonlijk gemarkeerd dan van Schulte Nordholt. De derde bundel „MODUS VIVENDI" van Bergman is niet onaardig, soms beslist geestig, maar over het geheel genomen nogal geforceerd van toon. Van Schulte Nordholt kan men zeggen, dat hij al een beslist eigen vorm gevonden heeft; voor de beide anderen gaat dit minder op. De vierde bundel „WONDKOORTS" van Simon Vinkenoog introduceert by mijn weten voor het eerst in boekvorm een van de dichters der allerjongste, experlmentalistische generatie. Vinkenoog is een wonderiyk man. Van Parijs uit, waar hij woont en werkt, redigeert hij een min of meer geregeld verschijnend blaadje, luisterene! naar de vreemde naam „Beurb", waarin hij de hedendaagse, vooral Nederlandse letterkunde aan een pittige, helaas erg eenzydige maar vaak uiterst boeiende critlek onderwerpt. Het is jammer dat zijn poëzie deze critiek niet geheel rechtvaardigt: Vinkenoog is als criticus veel sterker dan als dichter. Zijn „experimentele" poëzie levert voor de lezer, die Paul van Ostayen kent, weinig experimenten en weinig nieuws op. G. S. --- Geachte redactie Ook de overheid Wil de regering ook eenden voor leder duidelijke opstelling geven van de teuinigingen die zij zelf In werkelijkheid Invoert ofde departementen enzovoort, zodat men meer he gevoel krijgt dat niet alles van een kant behoeftte komen. MAASTRICHT, J. C. --- Het Gezinsbudget De brochure „Het Gezinimdget" door J. Polak- Kiek (zie de VOLKSKRAN' van 31 Maart) wordt uitgegeven door de commisie „Doelmatige Inkomstenbesteding", ingesteld dor het ministerie van Sociale Zaken, onder voorzMrschap van prof. dr G. A. van Poelje, terwijl mr A-H. Heering, ambtenaar van het ministerie van Socia» Zaken, secretaris van deze commissie is. Deze coiniissie wordt gevormd door een groot aantal leden; ook het Voorlichtingsbureau van de Voedingsraad is lid. Daar de commissie „Doelmatige Inkomstenbesteding" niet beschikt over de nogelijkheden de door haar uitgegeven brochure te verspreiden, werd dit op haar verzoek door ons Het Voorlichtingsbureau van de Voedingsraad leeft dus de expeditie verzorgd en de incasso van de abonnementsgelden op zich genomen, welke gelden ''eer afgedragen zullen worden aan de commissie P°tlmatige Inkomstenbesteding. De verantwoordelijkheid va\ de inhoud van de brochure „Het Gezinsbudget" berust geheel bij de commissie „Doelmatige Inkomttenbestedlng." DEN HAAG. Dr C. den Hartog, directeur Voorlichtingsbureau Voedingsraad. a Van de eerste uwer beschouwingen over nr 1 van de (niet in de eerste plaats voi>r het publiek, doch voor de voorlichtingsinstellingen ais leidraad bedoelde) serie „Doelmatige Inkomsteiibesteding", nam ik kennis. Het verwondert mij enigszins, dat uw medewerker zich niet in de eerste Plaats tot het werkcomité heeft gewend teneinde te trachten antwoord op de by hem gerezen vragen te 'Verkrijgen. Ten alle overvloede: ondertekende is te alleti tijde tot zulk een toelichting bereid. AMSTERDAM J. Polak-Kiek NASCHRIFT: Waar zou het einde zijn als toelichting gevraagd moet worden op wat als voorlichting aan exacte cijfers wordt opgedist? De „toelichting", dat het boekje „Het gezinsbudget" bedoeld is als „leidraad voor de voorllchtingsinstellingen" ontstelt ons; Het is namelijk fataal die instellingen gegevens te verstrekken die strijden met de door eenieder controleerbare werkelijkheid. RED. --- Uit Je VolLsItrant van 7 April 1926 „De Berlijnsche tram heeft op Witte Donderdag 2 _ millloen, op Goeden Vrijdag 1%. milltoen en op Paaschzaterdag 2% millioen reizigers vervoerd. Van de stadsspoor maakten Zondag 1,6 millioen en Maandag 2 millioen reizigers gebruik. Ook in Londen lokte het warme weer velen naar buiten. Trams, autobussen en tunnelspoor vervoerden 21„ millioen passagiers. Uit de provincie worden zonnesteken gemeld." --- Revanche voor Faroek? TTET was vandaag een grote dag voor koning Faroek van Egypte. Maar node berustte hij enkele jaren geleden in de vestiging van een Joodse staat in de Arabische wereld. Met lede ogen zag hy de bloei van het jonge Israël. De afstraffing van zijn leger was een slag voor de grootheidswaan van de Egyptische souverein, die droomde van een groter Egypte, en van een bondgenootschap van alle Arabische en Mohammedaanse stammen onder Egyptische leiding. De incidenten aan de Israëlitisch-Syrische grens boden koning Faroek het vooruitzicht op een kleine revanche tegen Israël. Zy boden hem tevens de gelegenheid zich op te werpen als de grote beschermer van het verdrukte Syrië. Hy liet deze gelegenheid niet onbenut en wendde zich vandaag nog tot Engeland en Amerika, waarschljniyk niet zozeer om hen werkeüjk tot interventie te bewegen, als wel om verdeeldheid te zaaien. Egypte's optreden tijdens het incident in Marokko ligt nog te vers in het geheugen. Minder welkom zullen de gebeurtenissen bij het Meer van Tiberias de Britten en Amerikanen zijn, die met de Perzische olie, het Suezkanaal en de onrust in Noord-Afrika al genoeg omhanden hebben. En achter de Kaukasus wacht Moskou zijn kans af om een hand uit te steken naar een strategisch belangryk deel van de wereld. --- „Nog zo kwaad niet” WEEKBLAD is het niet eens met de dagbladen, die bc■*** zorgd waren over de — mogelijke — benoeming van mevrouw Perle Mesta tot Amerikaans ambassadrice in Den Haag. Het weekblad is onder andere van mening, dat het voor Nederland nog zo kwaad niet is om een ambassadrice als mevrouw Mesta te hebben. Want: „Mevrouw Mesta representeert een groter stuk Amerika, dan men in Nederland voor het gemak wel eens gelooft". Hoewel het gevaar van deze benoeming geweken Is, heeft het toch zijn bekoring een aantal uitspraken te citeren, die kort na mevrouw Mesta's komst in Luxemburg over haar werden gepubliceerd: „Deze gezette, bazige, kleine vrouw, die hier vol ijver kwam en absoluut geen besef had van haar tekortkomingen, is er in acht weken in geslaagd met imposante regelmatigheid stommiteiten te begaan". „Impulsief, dictatoriaal, edelmoedig, druk en vriendelijk vatte mrs Mesta haar taak op als een grote tea-party met enkele lastige vreemdelingen". „Het is typisch voor haar, dat zy de aanvallen in de Amerikaanse pers niet begrijpt. Van een correspondent, die de pret eens kwam aanzien, zei ze, „dat hij toch zo aardig leek en zijn vrouw zo snoezig was". „Een ernstig interview met haar is een pijnujke mislukking. Als men haar vragen stelt over Internationale politiek, kijkt ze zo vaag en gepiqueerd, alsof men as op haar beste kleedje gemorst heeft. „Zy toonde geen teken met de feiten van het plan-Marshall, de Benelux of de Westerse Unie op de hoogte te zyn". „Of ze de Luxemburgse regering al een nota had overhandigd? Ja, ze had deze een bericht gegeven, maar ze herinnerde zich niet precies meer aan wie". „Andere beroemde bokken die ze schoot werden loyaal geheim gehouden door de legatie, die van oordeel is dat ze weinig leiding aanvaardt, en de brokken moet oprapen. „In de Amerikaanse pers is zij al lang een belachelijke figuur". Dit alles schreef de Amerikaanse journalist Daniel Schorr, winnaar van de Willem de Zwijger Prijs, op 22 October 1949 in... ELSEVIERS WEEKBLAD. Niet kwaad voor Nederland. --- Ontmoeting in New York Ruth bracht dit DAVID GREENGLASS over, toen zij hem enige tijd later een bezoek bracht in Los Alamos. Toen de sergeant dit vernam stond hij stom verbaasd. „De angst en een gekweld geweten" weerhielden hem eerst, maar later in de avond „dacht hij er over na en de volgende morgen" — zo vertelde zijn vrouw — „zei hij, dat hij inlichtingen zou geven". David kwam zijn belofte na tijdens een vacantiereis naar New Vork in Januari 1945. Op een afgesproken plaats — de loge van een bioscoop — liet Rosenberg een in code-schrift opgesteld briefje Ma voor zijn Russische vrienden, waarin hij hen uitnodigde voor een ontmoeting. Op een stille weg op Long Island werden de goederen overhandigd. Zo gebeurde het, dat de Russen reeds wisten, hoe een atoombom werkte, zes maanden vóórdat de eerste ontplofte op het proefterrein bij Almagordo. Ofschoon Greenglass maar sergeant en machineconstructeur was, bevond hij zich in een geschikte positie om inlichtingen in te winnen over de bom. Hij mocht zich vrij „over het hele gebied bewegen" en hij maakte apparaten, die „onderdelen waren van de atoombom zelf". IN MEI 1945 zaten Gold en Yakovlef aan een tafeltje in een café op de hoek van Forty-second Street en de Third Avenue in New Vork. De Rus gaf de koerier toen opdracht „langs een omweg" naar Nieuw-Mexico te gaan om rapporten van Fuchs in Santa Fé en van Greenglass in Albuquerque op te halen. Daar Gold Greenglass persoonlijk niet kende gaf Yakovlef hem een herkenningsteken mee. Hij nam het dekseltje van een kartonnen doosje, scheurde dit middendoor en gaf de ene helft aan Gold. Later zou de koerier de andere helft zien. David Greenglass toonde hem die in Albuquerque. Deze had het van zijn vrouw gekregen en zy op haar beurt van Julius Rosenberg. Gold voerde zijn opdracht uit. De rapporten, die hij van Fuchs ontving, deed hij in een envelop, waarop „Dokter" stond. Nadat hij Greenglass met de andere helft van het kartonnen dekseltje had geïdentificeerd, gaf hij hem 500 dollar, die Yakovlef voor de sergeant had meegegeven. De inlichtingen, die Greenglass hem schriftelijk gaf, deed hij in een envelop, waarop „Andere" stond. Beide enveloppen overhandigde hij aan Yakovlef op de Metropolitan Avenue in Brooklyn na zijn terugkeer naar New Vork. De Rus zei, dat „het materiaal buitengewoon belangrijk en zeer waardevol" was. --- Juiste afkorting Graag zou ik een oplossing zien van het vraagstuk inzake de juiste, erkend goede schrijfwijze van diverse afkortingen als: Ir. of ir — Dr. of dr of dr. — Kg. of kg. of kilo. Ik meen mij te herinneren, dat er bestaat een bureau of stichting van de normalisatie. Kent u dit instituut? ZEIST J. j. h. Stinken» NASCHRIFT: 1) Als algemeen erkende regel voor afkortingen geldt tegenwoordig dat maten en gewichten met een kleine letter en zonder punt worden geschreven. 2) De moderne typographie — voorstandster van zo min mogelijk afkortingen en hoofdletters— houdt zich aan de regel: „Niet te vermijden afkortingen, waarvan de laatste letter dezelfde is als de laatste letter van het onverkorte woord (bijvoorbeeld doctor: dr, monseigneur: mgr) zonder punt en met een kleine letter". De Normalisatieraad, gevestigd te Den Haag, Lange Houtstraat 13 houdt zich eveneens aan bovenstaande stelregel, hoewel hij deze niet wenst voor te schrijven. Want Nederland is een lastig land. Wat de een te voortvarend vindt, noemt een ander ouderwets. RED. --- Zuinig met deviezen Met de heer Fr. te Deurne ben ik tegen benzlneverkwlsting door auto-grensrltten en dergelijke. Onze deviezen-voorraad moet alles behalve rooskleurig zijn en daar benzine, banden, olie en auto's alleen gekocht kunnen worden met deviezen, zouden grens- en andere betrouwbaarheldsritten momenteel dienen te Worden verboden. Vast staat dat de Brabantse grensrlt werd verreden door 250 wagens en dat er 800 km werden afgelegd. Dat gedurende weekends en vacantie duizenden gaan toeren is hier geen excuus. Mede met het oog op de vaderlandse financiële toestand is er maar één remedie die tot zuinigheid dwingt en deze Is: benzine op do bon en Zondagriiv6?'bod. Voor autobezitters (ook voor mij) is dit heel erg, maar wij moeten als Nederlanders ook deze offers weten te brengen. DEURNE. Auto-eigenaar. --- Duur paspoort Terwijl ik voor een paspoort hier in de gemeente ƒ 14,50 betaal, betaalt mijn vriend In een grotere buurgemeente slechts ƒ 12,50. De legeskosten van mijn pas bedragen slechts f 12,—, terwijl ik toch / 14,50 betaald heb. Bij mijn vriend zijn de legeskosten / 12,50; dus hetzelfde bedrag dat hij betaald heeft. Waarom moet men In een kleinere gemeente meer betalen dan in een grotere? MAASNIEL L. de Wit. --- „Goedkoop” platteland De enkele stemmen, die zich verhieven tegen de uitspraak van de commissie-Kruyt inzake de gemeente-classificatie zouden met vele tienduizenden te vermeerderen' zijn. Vele levensbehoeften van de eerste rang zijn hier op het platteland minsten» even duur, groenten inbegrepen. En voor „bijzondere uitgaven" (die voor inwoners van grotere plaatsen niet eens bijzonder zijn) als schoenen, costuums, dames- en kinderbovenkledlng, lampen, meubilair enz. enz. moeten steeds reizen ondernomen worden van 20 km en meer. Zelf woon ik in een huls (waarvan de huurwaarde In 1940 werd geschat op ƒ fi) dat ƒ 32,50 per maand aan huur moet opbrengen en na de laatste verhoging zelfs / 37.50. Met mijn zeven kinderen kan belastingverlaging weinig compensatie geven. Wel verdient een ambtenaar 8 percent minder In een 3e klas standplaats. 10 km van ROERMOND Een onderwijzer --- Toto en voetbalpools Als antwoord aan de heer Kruyver diene, dat men tijdens het lopen van een course niet op de toto kan spelen; die is dan namelijk gesloten. Uw kennis lichtte u met te geringe kennis in. Slechts tussen de courses in kan men spelen. De wedstrijd blijft hoofdzaak, ook voor de toto-spelers, die voor een volgende course hun conclusies trekken uit het verloop ener vorige. Amateurisme in de paardensport bestaat, soms meer dan bij andere sporten; het gaat dikwijls met grote kosten gepaard. Maar paarden hebben ook nog economische betekenis. Voor de overwegingen tot toelating der toto zie men de considerans van de Totslis&torwGt Wat de voetbalpool aangaat, is het mij niet duidelijk waarom de jeugdzorg die de K.N.V.B. zo ter harte gaat — was dat vroeger ook zo, toen de R.K.F, nog bestond? — niet met geld uit de pools gesteund zou kunnen worden en wèl met geld uit entrees, collectes of subsidies. Dat geld compromitteert de Jeugdzorg toch niet, tenzij men aanneemt dat wedden zedelijk verwerpelijk is. Overigens zou men — als de pool er moet komen — een pool op de paardensport kunnen maken, waardoor de clandestiene pools verdwijnen. In de Stichting Nederlandse Totalisator Is voldoende vakkennis aanwezig en de paardensport Is van oudsher met wedden „gecompromitteerd". UTRECHT, Beloken Pasen. Gerard van Maarseveen. --- Erfenis van bezetting Dezer dagen betaalde ik een kwitantie aan de Bedrijfsgroep Metaalverwerkende' Ambachten. Als ondernemer vind Ik al die bedrijf»- e" vakgroepen alleen maar een vorm van werkverschaffing aan een veel te groot ambtenarencorps, dat ten laste van het bedrijfsleven komt. Het meest ergerlijke is nog, dat nu, zes jaar na de oorlog, de democratische regering trouw de dictatoriale voorschriften van Seys-Inquart, onzaliger gedachtenis, opvolgt. Immers, onder de kwitantie staat: „als bijdrage 1951, ingevolge het bepaalde in art. 10 van het „Derde Uitvoeringsbesluit Organisatie Bedrijfsleven 1941". AMSTERDAM Ferd. Beumer NASCHRIFT: Naarmate de P.8.0. voortschrijdt worden deze restanten der Duitse bezetting vervangen door betere Nederlandse, maar overigens onmisbare, organisaties van het bedrijfsleven. RED. --- Ambtenarij In onze democratische staat, deelgenoot aan het statuut ~De Universele rechten van de mens", wordt het meer en meer gebruikelijk om requesten en klaagschriften, gezonden aan de betrokken minister, onbeantwoord te laten. En als al eens antwoord komt bevat dit In de regel een In moeizame ambtelijke taal versluierd „neen" of „binnenkort". Een positieve daad vloeit er zelden uit voort. Is de macht der bevoegde ambtenaren zo grpot, dat zij hun medeburger blind kunnen laten en zijn belangen schouderophalend negeren? Onder andere op elk redelijk verzoek om eindelijk iets te vernemen van de aanvullende schadevergoeding wordt niet gereageerd of „binnenkort afgedaan". Dit „binnenkort" lijkt dan op een termijn, gelijk aan de bezettingstijd of langer. AMSTERDAM J. F. Ros NASCHRIFT: Wij willen een bekende misstand niet verontschuldigen, maar tekenen, uit eigen ervaring met briefschrijven aan, dat vaak onsamenhangend wordt geschreven aan verkeerd adres en zonder voldoende gegevens van de afzender. RED. ---