Bloemendaal koestert zijn asielzoekers 'Een verdomd grappig contrast' door Huib Stam Ook de chic heeft zijn asielzoekers. In hotel lepenhove, hartje Bloemendaal, wonen er 83, met dertien verschillende nationaliteiten. Morgen komen er nog eens driehonderd bij, gehuisvest in de Brederodekliniek in Santpoort-Zuid. 'Kleurrijke nieuwe bewoners', zegt de directrice. En de burgemeester is blij dat zijn gemeente kan helpen bij de leniging van een 'nationaal probleem. Asiel zoeken orider de bloeiende sleedoorn. DE IJVER en durf van het jonge horecastel Ronald Voogel en Esther de Wit werd beloond: bijna een laar draait hun Chapeau! aan de ttartenlustlaan lekker. Het interieur is in geel en beige natuurtinten gehouden, met knalblauwe accenten. De keuken is open, maar weer niet al te uitnodigend. Dit is geen tof eetcafé of knusse bistro, maar een heus restaurant, met een gevaceerde Frans en Italiaans georiënteerde kaart, puike huiswijnen en stevige prijzen. Maar daar malen bloemendalers niet om. filoemendaal, Noord-Holland, is een grote gemeente in oppervlak- e> doch met haar zeventienduizend inwoners ook een dunbevolke. Dat komt volgens de gemeente- Drochure door het vele duingebied, maar stellig ook door de grote ach' ertuinen. Bloemendaal, omvattende de dorpen Santpoort-Zuid, °'oernendaal, Overveen, Aerden"°ut en Vogelenzang, gaat door y°°r de rijkste gemeente van Wie via het witte grindpad restaurant Chapeau! verlaat, ziet voor zich het theehuisje waar de Haarlemmer Anton Pieck wel eens zat te schilderen. Rechts is de vijver waar de eigenaar van het restaurant graag een verlichte fontein zag. Wie achterom kijkt, ziet het torentje van hotel lepenhove, waarin Chapeau! gevestigd is. Meteen ook valt de achenebbisje staat van onderhoud op, waarin de rest van dit voormalige toeristenhotel verkeert. Sinds eind 1993 is lepenhove in gebruik als asielzoekerscentrum en hebben de verfbussen en kwasten de kelder niet verlaten. 'Een leuk contrast' of 'een verdomd grappig contrast' noemt menigeen de vereniging van twee uitersten onder het dak van lepenhove. Driekwart van de bewoners van het centrum, ingericht als noodopvang toen andere centra overliepen, is volgens beheerder Jaap van Dommelen in beroep tegen een beslissing over hun asielaanvraag. Hoger beroep is niet meer mogelijk onder de nieuwe Vreemdelingenwet, voor menigeen is het erop of eronder. Een verblijfsvergunning en permanente huisvesting, of terug naar Somalië, Kosovo, Iran, Afghanistan, Bosnië, Georgië, Armenië of Albanië. 's Zomers eet men onverstoorbaar kreeft op het terras, terwijl de asielzoekers van boven toekijken. Dit is immers Bloemendaal. Waar jongetjes aan de Burgemeester Den Texlaan onder een bloeiende sleedoorn cricketen. Waar de jaarlijkse rijkstoelage voor sociale vernieuwing niet opgemaakt wordt. Waar in de winkelstraat Lexussen en Jaguars na beleefd wachten eikaars plaatsjes innemen voor de vishandel, de poelier, de traiteur, een van de twee slijterijen of de chicste AH van Nederland. Waar de familie Heijn zelf woont. Waar 's avonds na elf uur volstrekte rust heerst, omdat de beroepsbevolking, waarvan nog geen procent zonder emplooi zit, er morgenvroeg weer op uittrekt, want het is niet allemaal oud geld hier. Waar vanaf morgen driehonderd 'niet-Bloemendalers' bijkomen. VVD-burgemeester Kamphuis, gesecondeerd door wethouder Blesgraaf van de PvdA, is er naar eigen idee in geslaagd 'het draagvlak onder de bevolking' te vergroten, zodanig dat de bevolking de vestiging van een nieuw asielzoekerscentrum voor driehonderd vluchtelingen accepteert. In februari viel de beslissing in de gemeente, vorige week werd de overeenkomst ondertekend. Daarin is bepaald dat het COA, het Centraal Orgaan Asielzoekers, op het terrein van het Provinciaal Ziekenhuis in Santpoort-Zuid de voormalige Brederodekliniek krijgt toegewezen voor de huisvesting van de asielzoekers. Voor de ondertekening ten stadhuize, eigenlijk een ambtelijke formaliteit, was een kleine feestelijke bijeenkomst belegd. Directrice Van Maanen van het Asielzoekerscentrum (AZC) feliciteerde de gemeente met 'de kleurrijke nieuwe bewoners, die ook door Bloemendaal zullen lopen. Een 'prima stekkie' is volgens haar het parkachtige terrein waarop het centrum voor maximaal twee jaar gevestigd is. Namens het COA, dat zich bezighoudt met het 'voorbereiden van inburgering' van asielzoekers, tekende de heer Korver, die voor de asielopvang in Nederland een 'krimpsituatie' voorspelt. In 1994 vroegen 52 duizend buitenlanders asiel aan. In 1995 zullen dat er door de strikte regelgeving minder worden. Niettemin ziet hij zichzelf over twee jaar met burgemeester Kamphuis onderhandelen over een tweede periode voor het Bloemendaalse AZC. Burgemeester en wethouder hadden, al vanaf het moment dat de komst van het centrum werd aangekondigd, te maken met oppositie. De stichting Woongemeenschap Bloemendaal verspreidde huis-aan-huis een enquêteformulier, waarin namens 'verontruste en verontwaardigde bewoners' werd gesproken. 'Grote sociale en maatschappelijke spanningen' waren er te verwachten als het AZC er zou komen. Tachtig procent van de omwonenden zou tegen de komst van het centrum zijn, wees de enquête uit. Het Haarlems Dagblad, dat ruime aandacht besteedt aan de Bloemendaalse AZC's, liet ook een onderzoek uitvoeren en concludeerde dat 57 procent van de bevolking instemt met de komst van de vluchtelingen en 39 procent niet. De anonieme enquête veroorzaakte veel commotie. Het comité Gastvrij Bloemendaal mobiliseerde de tegenbeweging. Op de stormachtige informatiebijeenkomst van 2 januari luchtten veel burgers hun hart. Er werd gescholden en een inspreker had het over 'criminelen. Geruchten over de komst van 1100 asielzoekers werden ontzenuwd. Burgemeester Kamphuis wees op de 80 duizend toeristen die jaarlijks de gemeente bezoeken en die ook geen aanleiding gaven om meer politie op de been te brengen. In de raadsvergadering van 16 februari trok de WD-er Minnema een parallel met de vorige bewoners van de Brederodekliniek van het psychiatrisch ziekenhuis: 'Er is een accommodatie beschikbaar, waar tientallen jaren grote aantallen niet-Bloemendalers met een kwetsbare maatschappelijke achtergrond zonder wezenlijke problemen hebben gewoond. De Bloemendaalse bevolking is kosmopolitisch ingesteld en heeft nooit blijk gegeven van xenofobie. De knoop werd doorgehakt, het AZC kon er komen. Bloemendaal kan zijn bijdrage leveren aan de leniging van een 'nationaal probleem', aldus de burgemeester. De regio Kennemerland herbergt nu alle soorten opvang van asielzoekers: een aanmeldingscentrum (AC) op Schiphol, waar de nieuw aangekomenen een etmaal verblijven, een opvangcentrum (OC) in de Haarlemse Ripperdakazerne, waar de asielaanvraag in de eerste drie maanden behandeld wordt, en een asielzoekerscentrum (ACZ) in Bloemendaal, voor procedures die meer tijd vergen. De ervaringen met de noodopvang in lepenhove worden algemeen 'bijzonder positief' genoemd. Onder meer door de voorlichter van het politiekorps Kennemerland-Zuid. Er was slechts sporadisch' sprake van overlast. De bewoners van lepenhove zijn geselecteerd. Er zijn veel gezinnen bij. 'Kinderen brengen rust en regelmaat', zegt beheerder Van Dommelen. Overlast is er nauwelijks geweest. Een Albanese jongeman, volgens voormalig medewerkster Renate Woudstra 'een echt stuk tuig', zocht steeds rotzooi, ook in cafés. Hij werd elders geplaatst. Er zijn twee aangiften van winkeldiefstal geweest. Wel komen er veel bekeuringen van de NS binnen, want ver reizen is er voor drie tientjes per week niet bij. Buurtbewoners kwamen langs met boeken, spelletjes en kleding. 'Alle bewoners lopen in kleding uit boutiques rond', zegt Van Dommelen. Interne problemen worden vaak veroorzaakt door misverstanden. De kinderen die naar school gaan en Nederlands leren, bemiddelen voor hun ouders. De Bosniërs, die de meerderheid vormen, zijn volgens Woudstra 'racistisch, maar correct. Van Dommelen ziet dat de meeste bewoners zich de eerste maanden vervelen, maar nog wel animo voor klusjes of een cursus Nederlands hebben. Naarmate de onzekerheid over hun asielaanvraag langer duurt, worden ze apathischer. Er wordt veel geschaakt in de lounge van hotel lepenhove. Onder een nieuwe regeling is het toegestaan dat asielzoekers voor een gulden per uur in de keuken assisteren of iets anders nuttigs doen, zoals nooddijken afbreken. Via de medewerkers komen ze ook wel aan klusjes buiten de deur. Een Afghaanse jongeman hielp in de buurt een huis te schilderen. Hij moest het eerst leren, want waar hij vandaan komt hebben de huizen geen kozijnen. Van de verdiensten kocht hij een fiets. Een Bosniër waste 's avonds af in een restaurant in Haarlem. Ook een lokaal café maakte gebruik van de diensten van een bewoner. Het meest enthousiast was volgens Renate Woudstra een Iraniër die langs de deuren ging voor klusjes: hond uitlaten, auto wassen. De heer Leek, eigenaar van lepenhove, krijgt 33 gulden per dag per asielzoeker voor een volpensionverblijf. Zijn contract met COA loopt tot juni, maar wat er daarna gebeuren zal is hem onbekend. lepenhove is vanaf morgen een dependance van het AZC in Santpoort-Zuid. Wie daar de eerste bewoners zullen zijn, is pas kort voor hun aankomst bekend. Hoe lang ze er zullen zitten, hangt van de behandeling van hun asielaanvraag af. 'Ik weet niet wat er boven ons hoofd hangt', zegt directrice Van Maaneh over de interactie van oude en nieuwe Bloemendalers. Drie politie-agenten zijn vrijgemaakt voor dienst op het AZC-terrein. De burgemeester benadrukt dat de raad unaniem voor het AZC heeft gekozen. De informatieverstrekking aan de burgerij zal een 'permanent proces' worden en er komt een 'klachtenregeling. Opdat de Bloemendalers rustig kunnen blijven dineren en slapen. «Jnks het asielzoekerscentrum in hotel lepenhove, rechts restaurant Chapeau! FOTO MARCEL MOLLE. DE volkskrant --- Opera in de kerk? In een voormalige kerk aan het Vondelpark in Amsterdam komt het eerste theater in Nederland dat uitsluitend aan opera is gewijd. De ParkOpera, initiatief van Opera Mundi en het Amsterdams Monumenten Fonds, opent volgend jaar augustus met Aap verslaat de knekelgeestvan Peter Schat. P. Evenhuis, woordvoerder NV ParkOpera i.0.: 'Wat wij eigenlijk willen, is de'kleine zaal van het Muziektheater, die er wegens bezuinigingen nooit is gekomen, hier in de Parkkerk neerzetten. We gaan opera's brengen variërend van werken van Peter Schat tot La Bohème. 'De kerk is gekocht door het Amsterdams Monumenten Fonds, dat tweeënhalf miljoen gulden steekt in de verbouwing. Wij moeten eenzelfde bedrag opbrengen en als we heel hard werken, krijgen we dat misschien voor elkaar. Het geld zal onder meer moeten komen uit de verkoop van aandelen van vijfhonderd gulden per stuk. De aandeelhouder krijgt voordelen in de sfeer van voorrang bij reserveringen. Uitkering van dividend zit er niet in, nee, wij zijn geen Joop van den Ende Produkties. 'Voor de exploitatie zijn de produkties van de Stichting Opera Mundi onvoldoende. Je moet wat vastigheid hebben in de vorm van huurders, want het is wel de bedoeling dat we structureel in de zwarte cijfers komen. We schuimen zon beetje de hele markt af, van het' Filmmuseum tot platenmaatschappijen. Die zouden hier cd's kunnen gaan opnemen. Volgende maand verschijnt het busi«ess-plan, dan weten we meer. 'De officiële opening is volgend jaar augustus met Aap verslaat de Knekelgeest van Peter Schat, geproduceerd door Opera Mundi en de Nationale Reisopera. Dat wordt een open-einde-produktie. Je speelt zolang er belangstelling is, maar ook open eindes worden gepland. Het zal geen jaren gaan lopen.' T. Lodder, zakelijk leider van de Nederlandse Opera: 'Hoe levensvatbaar dit initiatief is, valt moeilijk, te voorspellen. Ik zie wel een kans voor zon kleinschalig theater, want bij opera overtreft de vraag het aanbod. Het zullen wel kleinschaligere produkties moeten zijn, want de technische mogelijkheden in de kerk zullen, ook na de verbouwing, beperkt zijn en van een andere orde dan in het Muziektheater. 'Die open-einde-voorstelling vind ik leuk. Ik krijg honderdduizend keer de vraag voorgelegd: "Waarom spelen jullie niet door als de zaal avond aan avond uitverkocht is." Dan moet ik steeds uitleggen dat het zo niet werkt. Orkesten en solisten, die soms van heinde en verre komen, hebben andere afspraken. Die hou je niet eindeloos vast. 'Praktisch lijkt het me dus moeilijk uitvoerbaar, ook voor de Reisopera, want er zullen weinig artiesten zijn die dat risico willen nemen, vanwege de kans dat ze plotseling zonder werk komen te zitten.' L. Langevoort, directeur Nationale Reisopera: 'Wat Guntenaar (artistiek directeur Opera Mundi. red.) zich nou precies bij zon open einde voorstelt, weet ik ook niet. Maar je kunt het wel organiseren. Je speelt niet elke dag en met de solisten is een zodanig contract op te stellen dat je een garantie inbouwt voor een bepaalde tijd en daarna nog opties neemt voor een periode daarna. 'Aap verslaat de Knekelgeest is een nationaal produkt, alle artiesten wonen gewoon thuis, kunnen bezig zijn met andere dingen en dit ernaast doen. De vraag is natuurlijk of je je theater heel lang moet bezetten met dezelfe produktie. Variëteit moet er zijn. En mocht er echt zoveel belangstelling zijn dat je eindeloos kunt doorgaan, danmoet je in allerijl een tweede bezetting in dienst nemen. Maar zon vaart zal het niet lopen.' Joost Nuisl, directeur theater de Kleine Ko- medie, Amsterdam: 'Een prachtig initiatief, maar of het levenvatbaaris, zal de tijd moeten leren. Ik hoop dat het lukt en ik denk ook wel dat er ruimte is in Amsterdam voor een kleinschalige operavoorziening.' De levensvatbaarheid zal natuurlijk ook afhangen van de kwaliteit van het gebodene, maar de exploitatie op langere termijn lijkt me een probleem. Dat is geen sinecure, want opera is een dure vorm van theater.' fan Wolff, directeur cultureel centrum De IJsbreker: 'Ik denk dat het'een groot probleem wordt de zaak rendabel te krijgen. De begininvestering is altijd het makkelijkst. Het Amsterdams Monumenten Fonds probeert monumenten een culturele invulling te geven. Een investering in een gebouw is altijd goed. Mocht dit mislukken, dan kan er altijd nog iets anders in de kerk gebeuren. Je kunt er ook congressen gaan houden. 'Maar de exploitatie, dat is een ander verhaal. Ik weet iets van vaste lasten, wie 's avonds het licht uit doet en wie de boel schoonmaakt. De eerste tijd kun je een hoop bereiken met vrijwilligers en veel liefde. Je hebt dan geen gebrek aan mensen en enthousiasme. Maar daarna wordt het lastig. Na drie, vier jaar is de bron van liefde wel opgedroogd en ontstaat een statisch organisatietje. Dan dreigt het echte gevaar.' Ernst Clowting --- GOD Negatieve theologie God is dood. Die zin kun je op drie manieren uitspreken: 1) God is dood. Dat is de tevreden manier: hè, lekker, zijn we eindelijk van die lastpak af, kunnen we onze zaakjes nu verder regelen zonder dat die bemoeial er Zijn Grote Neus in steekt. 2) God is dood. Dat is de constaterende manier: tja, het is nu eenmaal niet anders, laten we overgaan tot de orde van de dag. 3) God is dood. Dat is de geschrokken manier: ojé, we zijn Hem kwijt, wat erg, hoe moet dat nu verder met ons, mensen, nu we met een God-vormig gat in ons bestaan zitten? De tevredenheid van het eerste accent is van de rationalist die denkt dat wij, mensen, in ons bestaan in deze wereld heel goed af zijn met alleen maar tellen, rekenen, afwegen, horen, zien en grijpen, zonder dat we ons verstand ook nog hoeven te pijnigen over iets zo onbegrijpelijks als een God. Was er soms geen astronaut die, teruggekeerd uit de ruimte, beweerde dat hij God niet gezien had? Maakte dat ruimteschip zijn baan soms niet alleen bij de gratie van tellen en afwegen? Jawel, maar wat valt er nog te verhapstukken aan zulk denken? De nuchtere constatering van het tweede accent is van iemand die ook dat denken al als een herfstblaadje van zich af heeft geschud. Met zo iemand is het gesprek over een God, dood of niet, natuurlijk meteen uit. Het ga hem goed, met die woorden nemen we hier afscheid van hem. Maar de schrik van het derde accent is het begin van, nee, niet een gesprek over God, maar wel over Zijn Afwezigheid. Het gesprek over God heet theologie en over het ontbreken van God gaat de 'negatieve theologie'. Dat is een soort kunstschaatsen in je hoofd, op niet bestaand ijs, en daar ga je soms wat van gloeien: ha, de kachel is weer aan! De negatieve theologie is een oude en respectabele stroming in. ja, toch, de wetenschap der godgeleerdheid. Vanuit de theologische faculteit van de Utrechtse universiteit verscheen een paar jaar geleden een nog steeds verkrijgbare bundel essays, samengesteld en ingeleid door Ilse N. Bulhof en Laurens ten Kate: Ons ontbreken heilige namen - Negatieve theologie in de hedendaagse cultuurfilosofie (Kok, ƒ41,50). De theologische en filosofische boeventaal waaruit de essays zijn opgetrokken, maakt dit boek soms wat onleesbaar. Maar ik ben er uit te weten gekomen dat in de kapel van het vroegere groot-seminarie Dijnselburg een tapijt hangt waarop de heilige Thomas, patroon der katholieke theologen, is afgebeeld met de tekst: 'Als met een onbekende God zijn wij verbonden; Thomas van Aquino wist het dus ook al niet. Evenmin als Socrates en al die andere mannen die hebben geworsteld met het Godsbegrip. Friedrich Nietzsche, de auteur van de zin waarmee dit stukje begon en die met zijn Anti-Christ, je zou kunnen zeggen, het vijfde evangelie schreef, wordt natuurlijk ook behandeld. Ik miste daarbij - de negatieve theologie was zich haar komische aspecten blijkbaar nog niet zo bewust - deze rabbijnse grap: God is dood' (Nietzsche). 'Nietzsche is dood' (God). Martin Schouten ---