Forum Zonder Nederland komt er geen kern-Europa peen verdergaande integratie van Europa kan voorkomen dat de kleine en middelgrote landen de speelbal worden van de grote, stelt Christoph Bertram. Voor [ er|and is in dat integratieproces een belangrijke rol weggelegd. 4 fcr is deprimerend om te 12!en hoe statisch de discus*van,f over buitenlandse poli■;, "üaag de dag in het Westen ..gevoerd. Het wereldrijk der ;ttnie,stort ineen, het over- Jm n militaire argumenten verfen • e internationale betreken' m Europa vallen de muren r et arme Oosten en het rijke üjl ~en de meeste regeringen 01 er niets gebeurd is: busi%-ri Z0 ln beweging en zo uden de regeringen zich vastten n ce concePten uit net 'een matrozen aan de reling ssjs ,Scn°mmelend schip. Op de fiden e evolutie van 1991 rea% Ze alsof eens de Koude V t zou oPleven. Het Wes- Wn Zo 'uidde de heersende Waakzaam blijven voor War van een nieuw Russisch \d?n'Sme' ook al zal de bui" e Politiek van Rusland Wc ul.y°°rnamelijk op zijn in- K\„ !lteit en niet op externe V Zl)n gericht. NteT ls de NAVO als militair Njd otschaP onmisbaar, ook % rfo z''d §een vijand te zien Lslen onlangs door de seSre\ isieraal als zodanig afgeschil- dit en DewiJzen de leden '''l van °ndgenootschap ten aanwin • Balkan elke dag weer, 'staat nieuwe crisissituaties niet 'slot»», ''n om eensgezind en vastte y°P te treden. e]terenigde Staten noemen pkf t graag 'de enige super- Nef W?reld> ofschoon dit be- 'nd n z'nvo' was> toen er nog ' N'zPk suPermacnt was waar'Mo 'Cn konden meten. De Brit% fel n°g altijd alsof hun spelde) 16' met de VS voortbe"'Vn ransen praten zichzelf en JB'ltjjriaan dat Amerika de NAVO dom'neren en de Duit*h klei vast aan hun voorliefde \ 2ij^er voor te doen dan ze al \r0m • HBp , s net verrassend en be'"deen , tegeli'k dat er in Neder'Politj °lscussie over buitenland% itl k de kop opsteekt, uitgere\ a ejen 'and dat minder dan >do 6r land leek te z'Jn ëe" N„t ?.r de geweldige Europese f redengen van de laatste 'aren' iSe f }? vermoedelijk dat de eallteiten te sterk zijn gevH ?m ze vei"der met de oude . Vdprie '{unnen camoufleren. heeft zi]n buitenlandse" ek hoofdzakelijk op 'twee pijlers gebouwd: op de aanwezigheid van de VS in Europa en op Europese integratie. Het was, zolang de pijlers stevig op de bodem van de realiteit steunden, niet alleen een prettige, maar ook een verstandige strategie, politiek correct in elk opzicht. Maar nu zijn de pijlers gaan wankelen. Amerika kiest voor een selectieve betrokkenheid in Europa. Het wil weliswaar, zoals Richard Holbrooke, de beweeglijke leider van de afdeling Europa op het State Department onlangs in Foreign Affairs schreef, zonder meer een Europese macht blijven, maar alleen in uitzonderingsgevallen de leiding op zich nemen en voor het overige het initiatief aan Europa laten. Op Amerika bouwen, betekent op onzekerheid bouwen. De integratie van Europa, vanaf het begin door Nederland mede gedragen en mede aangedreven, is in de maalstroom van de Europese veranderingen terechtgekomen. Het besluitvormingsproces van de Unie wordt steeds amechtiger en de consensus over de doeleinden steeds brozer. Met de Koude Oorlog zijn de oude internationale orde en de bijbehorende discipline verdwenen, waaraan de Gemeenschap in het verleden haar cohesie te danken had. En deze niet besluitvaardige, tot dusver tot het westen van Europa beperkte Gemeenschap staat ook nog voor de historische onontkoombaarheid zich voor de landen van Midden- en Oost-Europa open te stellen. grote en kleine, het voortbestaan en dc verdere ontwikkeling van dc Europese Unie dc voorwaarde voor zijn veiligheid en zijn welvaart, met andere woorden het eerste nationale gebod. Dat vergt inspanningen en veranderingen van iedereen. Van Nederland vergt het vooral een andere opstelling tegenover twee landen, tot welke het vroeger graag afstand bewaarde, maar die nu voorde toekomst van dc Europese integratie en daarmee voor Nederlands veiligheid en welvaart van doorslaggevende betekenis zijn geworden: Frankrijk en Duitsland. Dc Bondsrepubliek Duitsland en Frankrijk werden ook vroeger graag aangeduid als dc 'drijvende krachten achter dc integratie. Maar toen kon dc boot m dc luwte van dc Amerikaanse bescherming dobberen; nu moet hij, meestal alleen, optornen tegen sterke golven. Dat zal alleen lukken als Frankrijk en Duitsland hun nauwe samenwerking ten behoeve van dc Europese integratie nog intensiveren. Of ze daarvoor dc politieke voorzienigheid en energie op zullen brengen, zullen we moeten afwach- AMERIKA kan door niemand worden overgehaald zijn oude rol te blijven spelen. Toch zal Europa al het mogelijke moeten doen om de VS ook in de toekomst aan zich te binden. Nederland met zijn Atlantische reputatie kan helpen in de VS de positie van degenen te versterken die voorstander zijn van een continuering van de nauwe banden met Europa. Nederland moet hier een actievere, en meer zichtbare, rol spelen: zonder een dergelijke inspanning zal de Atlantische gemeenschap uiteen vallen. Ook voor de Europese integratie geldt dat zij geen automatisch verlopend proces is. Voor Nederland blijft, net als voor alle andere staten van Europa, ten. Maareen ding is nu al duidelijk: zonder een rond Frankrijk en Duitsland gevormde voorhoede zal dc vergrote, kibbelende, door institutionele inefficiëntie gehinderde en door een toenemende openlijke scepsis begeleide Unie spoedig niet meer als stabiliserende structuur voor Europa deugen. In het document van dc Duitse christen-democraten van eind vorig jaar staat immers terecht: 'Dc vaste kern van dc naar integratie en samenwerking strevende landen' moet steviger worden om 'tegenover dc middelpuntvliedende krachten m dc steeds groter wordende Unie een sterk centrum te stellen. Nederland hoort thuis m dit sterke centrum. Niet omdat Bonn en Parijs dit zouden kunnen opleggen, maar omdat er zonder Nederland geen kern-Europa komt. Nederland is m het nieuwe stadium m dc internationale politiek juist niet tot muurbloempje verdoemd, zolang het zich voorde Europese integratie inzet. Hier wordt dc oude ervaring bevestigd dat alleen integratie dc kleine en middelgrote staten van Europa ervoor behoed dc politieke speelbal van dc grote te worden. Zonder Nederland komt er geen kern-Europa. Als Frankrijk en Duitsland het alleen zouden proberen, zou niemand hen volgen. Ze moeten anderen overtuigen, met anderen onderhandelen, anderen voor hun plan zien te winnen. Bovendien heeft Frankrijk noch Duitsland belang bij politieke monogamie. Frankrijk zal uit bezorgdheid voor het overwicht van zijn oostelijke buur goede contacten met de andere partners blijven nastreven. Duitsland, de staat n*et de meeste buurlanden in Europa, kan het zich niet veroorloven om zijn hele buitenlandse politiek door het Duits- Franse kanaal te sluizen. Duitsland en Frankrijk zouden stranden als ze een exclusief actiebondgenootschap met elkaar zouden willen aangaan. Samen hebben ze Nederland nodig, meer dan welke andere partner ook, als de voortrekkersgroep van vastbesloten integratie-aanhangers in een Europa van meerdere snelheden werkelijkheid moet worden. Dat ligt enerzijds aan het economische en politieke gewicht van dit 'kleinste land onder de grote' en anderzijds aan het ontbreken van alternatieven. Een kern-Europa dat enkel uit Frankrijk en Duitsland zou bestaan, zou eerder afschrikken dan tot navolging aansporen. Geen van de andere 'grote landen' komt als medeoprichter in aanmerking. Zouden alleen andere kleine staten erbij komen, dan zouden zij te eenvoudig niet meer dan een aanhangsel van een Frans-Duits directorium lijken. Pas als Nederland meewerkt, wordt de as Parijs-Bonn een groep. En dit biedt Nederland de mogelijkheid Europa mee vorm te geven. GEEN enkel land neemt gemakkelijk afscheid van geliefde denkpatronen. Vele landen reageren op de dwang van de realiteit niet met nieuwe denkbeelden, maar met zelfgenoegzame berusting in de eigen onbelangrijkheid. Maar het zou fataal zijn indien de Nederlanders in plaats van de Atlantische en Europese uitdagingen zelfbewust tegemoet te treden, in een hoekje zouden gaan zitten praten. Zolang de Europese integratie een kans heeft, hebben ook de Nederlanders de kans om in en voor Europa invloed uit te oefenen. Zolang de Atlantische gemeenschap Amerika en Europa bijeen houdt, is de basisvoorwaarde voor stabiliteit in Europa vervuld. Slechts wanneer beide - de Europese en de Atlantische gemeenschap - mislukken, zou ' het met deze invloed zijn gedaan. Of zij mislukt, zal ook afhangen van de beslissingen die de burgers en politici van Nederland de laatste vijf jaar van dit millennium nemen. Christoph Bertram is buitenlandredacteur van Die Zeiten momenteel senior assotiate bij de Carnegie Endowment for International Peace in Washington DC. Vertaling: Albert van Veghel Dit is de achtste bijdrage in de serie over Nederland en Europa. ILLUSTRATIE SYLVIA WEVE --- Premier Tour Rob Vreeken || rjeWas maandagmiddag na brun overvloedige paas- S s'8s tp u ' en ik meende al iets Vrrn<>e in het geluid op e^e telefoon overging. Ik C>duidjei m'n naamy k'onk k en ietwat 0Pgewon- : Ja> wat moet ik in Ce4e0e"™ndaë?' is £0u , " ik had kunnen weten je,v°0r rje en- De opiniepeiling Leicler)0 m°derne kiezer als de t-VOor de blinde, als het % uCtlorieel commentaar deHeltt telezer, dus Frankriik raster>d en verweesd naar Sist *irJr?ncie van de presidents- V ren hg"' sinds daar vanaf eer;|%s :„ Publiceren van enquê- CIn të bverboden- Oen ?e e8lnnen zou )e Je naam rdatui8en'' zei ik n°g streng, Ver Jea mderdaad overbodig: uNs i" Sévèstre, Fransman te ycS gev2 had hij al eens m'n 5Dri een t8d toen de Fransen ' t*li,7en „,referendum moesten uit- V w6r de. Europese Unie. as hij opnieuw niet in staat op eigen kracht een keus te maken. Aanvankelijk probeerde ik er onderuit te komen door erop te wijzen dat Frankrijk niet mijn land is en de president al helemaal niet mijn staatshoofd. Dat ik geen kaas heb gegeten (Jen ai pas mangé du fromage') van de Franse politiek. Dat het presidentieel systeem onvergelijkbaar is met onze parlementaire monarchie. Dat ik me niet wil mengen in de binnenlandse aangelegenheden van een andere staat. Een voor een haalde hij mijn argumenten onderuit. Met het verdwijnen van de' grenscontroles sinds Schengen vervagen ook de grenzen tussen de twee landen op het gebied van justitie en vreemdelingen, betoogde hij overtuigend. Ook de meeste Fransen hebben geen verstand van de Franse politiek. Sylvain Ephimenco bemoeit zich ook met Nederland. Délifrance opende onlangs zijn 752ste broodjeszaak in Nederland. 'Dus wat moet ik in godsnaam doen zondag?' herhaalde hij dwingend. 'Je zou', suggereerde ik dan toch maar, 'Jean-Marie Ie Pen kunnen st...' Maar nog voor het 'emmen' had zwager, een nogal impulsief en heetgebakerd mens, de hoorn neergegooid. Ogenblikkelijk en collect belde ik terug. 'Jean, ik bedoelde het puur hypothetisch. Le Pen is een van de kandidaten in de eerste ronde, dus technisch gesproken kun je op hem stemmen. Nee, natuurlijk adviseer ik dat niet. Over Le Pen kunnen we kort zijn: het is een schoft en een racist, hij is zn retour en doet voor het laatst mee aan de presidentsverkiezingen. Maakt met 13 procent geen schijn van kans. Zelfs zijn kritiek op de corruptie in regeringskring is ongeloofwaardig geworden sinds bleek dat hij de belastingen voor een paar miljoen heeft getild.' 'Dat wéét ik allemaal', zuchtte zwager ongeduldig. 'Wat me trouwens erg van jullie meevalt', ging ik onverstoord verder, 'is dat buitenlanders en hoofddoekjes in de campagne nauwelijks een rol hebben gespeeld. Als ik niet beter wist zou ik gaan vermoeden dat de Franse politiek fatsoenlijk is geworden.' Geproest aan de Franse kant van de lijn. Zelfkennis kun je ze niet ontzeggen. 'Je kunt ook op Robert Hue stemmen, van de PCF. Het charmante van Frankrijk is dat jullie nog een communistische partij hébben. Waar zie je dat nog? Die 9 procent in de peilingen vind ik daarom het absolute minimum. Als het daaronder zakt moet de overheid er volgens mij stemmen bij kopen, uit politiek-archeologisch oogpunt.' Zwager raakte niet enthousiast. Maar dan toch zonder mijn stem', zei hij. 'Het gunstigste dat van Hue kan worden gezegd is dat hij eruit ziet als een tuinkabouter, maar dan moet ik van de weeromstuit denken aan ''Laat honderd bloemen bloeien", de campagne van Mao die eindigde in massale arrestaties.' Het gesprek stokte bij de socialis; tische kandidaat, Lionel Jospin. Aan beide zijden van de lijn werd een halve minuut vergeefs naar verstandige woorden gezocht. 'Jean', wist ik ten slotte uit te brengen, 'ik weet dat je altijd links hebt gestemd, maar Jospin is zo ongelooflijk saai.' En hetzelfde gold voor Edouard Balladur. de laatste premier onder Mitterrand. Aristocraat en technocraat. Inderdaad, de inflatie haalt nog geen 2 procent, het Franse handelsoverschot is groter dan ooit, de economische groei staat op een gezonde 3,5 procent en de franc is weer sterk, maar de werkloosheid bedraagt 12,3 procent, onder de schoolverlaters zelfs 80 procent. Zwager was verbluft over het gemak waarmee ik de cijfers uit m'n mouw schudde. 'Het enige opmerkelijke aan de man is dat hij zijn echtgenote met "u" aanspreekt, maar of dat vóór of tegen hem pleit weet ik ook niet.' De stilte die nu viel was onheilspellend. In vruchtbare samenspraak hadden we vier namen doorgestreept van de vijf hoogst geplaatste. Zwager noch ik durfde de naam uit te spreken van de laatste man: Jacques Chirac, de gladde tekkel van de Franse politiek. Wat zou Jean doen zondag? Misschien dan toch, stiekem, voor één keer? 'Weet je wat jij moet doen?, snauwde hij betrapt. Je met je eigen zaken bemoeien!' --- Geachte Redactie Vakantieboycot In Forum van 13 april doen Hans Feddema (Groen Links) en Pieter van Rossem (Pax Christi) een oproep voor een boycot van Turkije door vakantiegangers. Dat zou volgens hen de manier zijn om politieke druk op de Turkse regering uit te oefenen en de mensenrechten-situatie ten aanzien van de Koerden te verbeteren. Naar mijn mening is een oproep tot een vakantieboycot in de eerste plaats hypocriet omdat de Nederlandse regering betrokken is bij de schendingen van de mensenrechten in Turkije. Nederland is in NAVOverband een bondgenoot van Turkije en de Nederlandse wapenindustrie levert onderdelen van granaten die ingezet worden bij de strijd tegen de Koerden. Laten Groen Links en Pax Christi zorgen dat de Nederlandse regering de wapenleveranties aan Turkije met onmiddellijke ingang stop zet. En laten ze de functie van de NAVO ter discussie stellen. Stopzetting van de wapenverkoop aan Turkije is een mes dat aan twee kanten snijdt: de middelen voor schending van de mensenrechten worden afgesneden en het geld dat de Turkse regering voor de wapenaankopen had bestemd, kan gebruikt worden voor civiele doelen zoals infrastructuur, gezondheidszorg en onderwijs. In de tweede plaats heeft een oproep tot een vakantieboycot een nadelige invloed op de tegenstellingen in Nederland zelf. Hier wonen en werken duizenden mensen van Turkse afkomst, waaronder vele Koerden. Tot nu toe in redelijke harmonie. Een vakantieboycot heeft een averechts effect op hun integratie in Nederland. Het wakkert zowel bij Turken als Koerden nationalistische gevoelens aan. Willen Groen- Links en Pax Christi soms Turken, Koerden en Nederlanders verbieden om familie, vrienden en kennissen in Turkije in de vakantie op te zoeken? Ik zou iedereen op willen roepen: Ga naar Turkije op vakantie, zie hoe het daar is en zorg bij terugkomst "dat de Nederlandse regering ophoudt met de wapenleveranties en de steun aan de NAVO. LEIDEN Ahmet Korkmaz --- Prikkel De Centraal Economische Commissie (CEC), één van de vele schijnbaar onontkoombare economen denk-tanks, heeft weer een prachtige ballon opgelaten (de Volkskrant, 8 april). De CEC wil 'bepaalde groepen' vier tot zes jaar een loon onder het minimum geven bij intrede op de arbeidsmarkt. Natuurlijk bevat deze ballon weer alle ingrediënten van het behaviouristische denken 'waar men in vastgeroest lijkt te zitten. Een prikkel hier, een stimulans daar en het lagere gepeupel verplaatst zich wel in gewenste richting, zo denkt de commissie. Dat deze prikkels doorgaans niet mensvriendelijk zijn, deert deze planmakers niet; zglf zitten ze op comfortabel pluche. Ze scheppen een beeld van werklozen alsof het om een bijstandsleger' gaat: één amorfe grijze brij werkschuwen die 'aan het werk gezet moeten worden. In het verlengde van dit dédain wordt de discriminerende uitkomst van hun plan -sommigen krijgen meer betaald dan anderen voor hetzelfde werkniet eens gesignaleerd. In dit soort plannen staan nooit de mensen waarom het gaat centraal, maar altijd het overheids- en bedrijfsbudget. De economische nuttelozen moeten maar werken om het werken, maar het mag hun vooral geen financieel voordeel opleveren; zie ook de Melkert-banen met inkomens op bijstandniveau. Zo hou je de mensen in de tang. De bedrijven varen er wel bij. En de CEC heeft bereikt wat het wil. ALKMAAR Ernst Naber --- Kasteeltuin In de Volkskrant van 14 april schrijft Gerry van der List een column over zijn liefde voor Sparta. Steen des aanstoots vormt zijn openingszin: 'Naast clubs waaraan zowat iedereen een hekel heeft (bijvoorbeeld PSV)'. Als rechtgeaarde PSV-supporters zijn wij van mening dat deze opmerking kant noch wal raakt. Hieruit blijkt dat Van der List totaal geen kijk op het voetbalgebeuren heeft. Hij zal best genieten langs de lijn met zijn 999 medesympathisanten, maar in het Philips-stadion zitten wij met veel meer toeschouwers dan op het Kasteel. Bovendien hoeft de prijs voor een kaartje niet verlaagd te worden tot 25 dubbeltjes. Daaruit blijkt maar weer dat PSV in Eindhoven meer geliefd is dan menigeen denkt. Wanneer de aantrekkingskracht van een club tot het nulpunt gedaald is. lijkt het verstandig om de reddingspogingen te staken. Als in Rotterdam-Zuid geen supporter meer bereid is om naar het Kasteel te komen, wat heeft het dan voor zin om zon club te behouden? Suggestie: Wil men het Kasteel redden, dan kan men het beste het veld omploegen en wat groene aanplant neerzetten. Kasteeltuinen zijn ook best leuk om te bezichtigen. WAGENINGEN Eric Aarts föhn van Zeist --- Minister De Boer geeft 't verkeerde voorbeeld ONDER de kop Marktdenken kan op milieugebied echt zegenrijk zijn' beschrijft minister De Boer van Milieubeheer in Forum van 5 april op welke wijze zij het milieubeleid vorm wil geven. De minister onderscheidt een viertal fasen in het milieubeleid en constateert dat wij de eerste fase van 'branden blussen' -door mij liever de signaleringsfase genoemd, waarin bestuur en samenleving de problemen leren onderkennen en erkennen- hebben voltooid. Globaal klopt dit wel, al gaat de minister eraan voorbij dat allerlei economische en technologische 'hoogstandjes' nieuwe problemen met zich kunnen brengen: denk bijvoorbeeld aan de genetische modificatie van plantaardige en dierlijke organismen. De minister wil zich in deze regeerperiode vooral richten op het afronden.van de - tweede - zogeheten institutionaliseringsfase en flink voortgang boeken in fase drie, die van de beleidsintegratie. In die fase moet het milieubeleid een vast en logisch bestanddeel worden van het beleid in andere sectoren zoals de landbouw, het verkeer, de industrie en de energievoorziening. Tot zover ben ik het behoorlijk eens met de minister, maar hoe komt het dan toch dat in de wandelgangen wordt vernomen 'dat deze minister zo keurig op de winkel past' en dat onder andere de directeur van het wetenschappelijk bureau van haar eigen PvdA in deze krant al meerdere malen ongezouten kritiek leverde op het milieubeleid van dit kabinet? Het onderscheiden van fasen in het milieubeleid is prachtig, maar het levert natuurlijk alleen iets op voor het milieu als in dat hele proces van belangenafweging het milieubelang wordt erkend als tenminste gelijkwaardig aan andere (sociaal-economische) belangen. En daarvan zijn wij nog ver verwijderd. Nog ernstiger is wellicht dat de minister van Milieubeheer daarin ook niet het goede voorbeeld geeft. In het tv-programma Het Capitool van 19 februari noemde De Boer de vijfde, zogeheten parallelle baan ter uitbreiding van Schiphol een milieubaan'. Alsof een verdubbeling van het vliegverkeer gepaard zou kunnen gaan met minder luchtvervuiling, minder geluidshinder en meer veiligheid. En dat terwijl de onafhankelijke commissie voorde milieu-effectrapportage al had laten weten dat die keuze dc slechtste voor het milieu zou zijn. Inde discussies over dc A 73 koos het kabinet inderdaad voorde minst milieuschadelijke variant, maar liet er direct bij weten voor een kamermeerderheid te zullen zwichten. En prompt koos een minimale kamermeerderheid voor het voor natuur en milieu meest schadelijke alternatief. Als dc minister stelt: 'Alleen door karaktervol te handelen en onze levensstijl ter discussie te stellen zullen wij het kunnen redden', dan moet diezelfde minister m debatten over uitbreiding van luchthavens of het snelwegermet daarin voor durven gaan, want alleen dan levert zij een bijdrage aan dc daadwerkelijke integratie van het milieubeleid m andere beleidssectoren. Over het marktdenken schrijft dc minister behartigenswaardige dingen, zoals het zichtbaar maken van dc milieukosten m dc prijzen van goederen en diensten, waardoor andere prijsverhoudingen dc burger gaan prikkelen tot een minder milieubelastend bestedingspatroon. Maar tegelijk profileert dit kabinet zich door terug te treden, te dereguleren, te flexibiliseren en te individualiseren. Los van ook waardevolle elementen die deze tendens bevat, moet worden vastgesteld dat. waar collectieve belangen zoals milieu en natuurbehoud m het gedrang komen, juist eennaar voren tredende overheid noodzakelijk is. Dat hoeft niet per se een dicterende overheid te zijn, maareen initiërende en sturende overheid die doelgerichtheid en rechtvaardigheid aanbrengt m het maatschappelijk ontwikkelingsproces. Met moraliserende uitspraken zoals: zelfgekozen soberheid verleent ons persoonlijke voldoening m een duurzame samenleving' legt dc minister dc grondwettelijke bestuursverantwoordelijkheid voor behoud van natuur en milieu op het bordje van dc individuele burger. Hoe graag ik het ook met haar eens zou willen zijn, een ieder die zich m kwesties van welvaartsdeling en welvaartsbeleving heeft verdiept, weet dat dc samenleving zo niet werkt. Ad van den Biggelaar Dc auteur is directeur van dc Stichting Natuur en Milieu. --- Turkije lokt geweld zelf uit door repressie Koerden IM lERLAND is terecht niet . 1 AZWeken voor de Turkse en 'kaanse druk om de oent in hVa" het Koerdische parsjijn Vfi allingschap te verbieden. k rin nister Van Mierlo dat de territoriale integriteit JW D°ndgenoot Turkije van- X nd erkent. |>r wariZelfsprekendheid moet *r v*n h Berelat'veerd in het vN-declaratie inzake 6%n e coëxistentie van 1970, Ktevinriacht wordt een Plos- wee h voor net conflict tus" % reCj,tegmselen van internatio¥toPh het recht van iedere v''le i "andhaving van zijn terri- S oiTëriteit en het recht van C!SYelfbeschikking' 'iet' aldus ri deel uitmaken van sta- L feCrit • deelaratie, hebben niet Hkerf10" af te scheiden als de staat een regering heeft die representatief is voor de hele bevolking en zich niet schuldig maakt aan discriminatie. A contrario valt hieruit ingeval van onvoldoende representativiteit en aperte discriminatie een recht op afscheiding af te leiden. In Turkije is er van een reële politieke representatie van de Koerden geen sprake en worden hun rechten op eigen taal en cultuur evenals elementaire burgerlijke grondrechten al jarenlang systematisch met voeten getreden. Op die gronden kunnen zij formeel-juridisch een recht op afscheiding opeisen. Separatisme leidt echter bijna altijd tot nieuwe minderhedenproblemen. Daarom is het beter te streven naar een vreedzame oplossing binnen de bestaande staten. Dit geldt ook voor de Koerden. Turkije belemmert zelf zon vreedzame oplossing. Het houdt nog altijd vast aan een starre unitaristische staatsopvatting die ook in Frankrijk lange tijd heeft geheerst. Voor erkenning van de rechten van nationale minderheden is daarin geen plaats. De enige manier die in die opvatting rest ter oplossing van het vraagstuk van nationale minderheden is een gedwongen assimilatie: Dat is de weg die ook in Turkije wordt bewandeld. Die leidt tot een ontkenning van het feit dat sprake is van een diepgewortelde multiculturele samenleving, en tot pogingen alle niet-Turkse elementen daaruit te bannen. Vanwege het Koerdische verzet daartegen tracht Turkije met militaire middelen die etnische zuivering af te dwingen, zoals dat ook in ex-Joegoslavië gebeurt. Wanneer staatloze volken zoals de Koerden wier rechten en problemen door grote internationale organisaties als de VN en de OVSE weinig serieus genomen worden, in arren moede hun toevlucht nemen tot politiek geweld, plegen de betrokken staten die strijd verdacht te maken door er een terroristisch stempel op te drukken. Die staten maken zich echter zelf schuldig aan structureel geweld en lokken daardoor het terroristisch tegengeweld uit. Politiek terrorisme is vaak een doeltreffend wapen gebleken om erkenning te krijgen, zoals ANC en PLO recentelijk opnieuw hebben bewezen. Ook het zionisme heeft daarvan gebruik gemaakt in zijn strijd voor erkenning van het recht op joodse zelfbeschikking. De latere premier van Israël en Nobelprijswinnaar Begin is zijn politieke loopbaan begonnen als politiek terrorist evenals Shamir, zijn opvolger als premier. Ook Willem van Oranje was indertijd in de ogen van de Spaanse koning een terrorist die een separatische beweging leidde. Turkije dient eindelijk eens door de internationale gemeenschap onder zodanige druk te worden gezet dat het zelf op een fatsoenlijke manier een einde maakt aan het politieke*geweld van Koerdische zijde. Dat kan door de Koerden in hun eigen regio het recht op bestuurlijke en culturele autonomie toe te kennen. Dan verdwijnt vanzelf alle grond voor politiek geweld en het verlangen naar afscheiding. HET Koerdische parlement heeft zich bereid verklaard mee te werken aan een vreedzame oplossing. In Turkije zelf wordt die oplossing bepleit door de Nieuwe Democratische Beweging onder leiding van de Turkse zakenman Gem Boyner. Het is onbegrijpelijk dat van westerse zijde tot nu toe zo weinig effectieve pressie op Turkije is uitgeoefend om een vreedzame politieke oplossing te vinden voor het Koerdische probleem dat al dateert van het einde van dc Eerste Wereldoorlog, toen dc geallieerden dc Koerden een onafhankelijke staat beloofden, maar die belofte niet zijn nagekomen. Dit oude volk, sinds onheuglijke tijden in het Midden- Oosten woonachtig, is hierdoor over liefst vijf staten verspreid geraakt. Voorde effectuering van het hun toegezegde recht op zelfbeschikking zijnde Koerden al ettelijke malen in opstand gekomen tegen hun onderdrukkers. In Turkije is die rebellie telkens op hardvochtige wijze dc kop ingedrukt. Het wordt tijd dat dit volk eindelijk het hun toekomende recht op zelfbeschikking krijgt. S.W. Couwenberg Dc auteur is oud-hoogleraar publiekrecht en hoofdredacteur van het tijdschrift Civis Mundi. ---