Verkiezingen Rusland staan op de tocht Van onze correspondent Bet Lanting MOSKOU Gaan de voor december geplande verkiezingen voor het Russische Parlement wel door? Dat is de nu het Constitutionele Hof "W verzoek gekregen heeft de kieswet aan de grondwet te toetsen. Het Hof besluit vandaag of het de *aak in behandeling zal nemen. Het verzoek is afkomstig van het opperste Gerechtshof dat een lawine van klachten heeft gekregen van Partijen die ontevreden zijn over de "ieuwe kieswet. Belangrijkste bedaar tegen de wet is dat partijen die minder dan 5 procent halen, niet '1 het parlement terecht komen. Die drempel wordt door veel parken als ondemocratisch ervaren, °mdat zij verwachten hem niet te gunnen nemen. Liefst 42 partijen "ebben zich voor de verkiezingen Van 17 december aangemeld. Algemeen wordt verwacht dat hooguit vijf partijen de kiesdrempel halen. Dat zou kunnen betekenen het parlement uiteindelijk hechts een fractie van de bevolking Vertegenwoordigt, zo betogen de te- Benstanders van de kieswet. Dat Jjeldt te meer omdat verwacht wordt de opkomst niet boven de 40 Procent zal uitkomen. Als het Constitutionele Hof de Kieswet ongrondwettig verklaart, staat te bezien of de wet op tijd kan *orden aangepast om de verkiezingen door te laten gaan. Dat zou een zware klap zijn voor de communisten en het nationalistische Congres van Russische Gemeenschappen (KRO), die aan kop 'lggen in de opiniepeilingen. Het is n'et verwonderlijk dat zij mordicus tegen herziening van de wet of uitstel van de verkiezingen zijn. In communistische kringen *ordt het getouwtrek rond de kieswet gezien als een poging van het Kremlin de nationalisten en de communisten van dc verkiezingszege te beroven. Vervolgens zal het Kremlin, zo luidt dc redenering in dit kamp, ook nog eens dc presidentsverkiezingen van juni volgend jaar uitstellen om te voorkomen dat Jeltsin moet plaatsmaken vooreen president van conservatieven huize. Maar het ziet er niet naar uit dat Jeltsin plannen in die richting heeft. De president liet gisteren vanuit het ziekenhuis, waar hij vorige maand werd opgenomen met hartklachten, weten dat hij erop staat dat de verkiezingen doorgaan op de door de grondwet voorgeschreven datum. Zijn politieke adviseur Georgi Satarov zei dat Jeltsin ook tegen het schrappen van de 5-procentdrempel is. Volgens Satarov ontstaat dan het gevaar dat 'alleen de kopstukken van het Moskouse politieke wereldje' in het parlement terecht zullen komen. Ondanks alle onzekerheid is de verkiezingscampagne voor de meeste partijen al begonnen. Afgelopen vrijdag kregen ze per lot de nummers van de kieslijsten toegewezen. Het lot liet de 'Vrouwen van Rusland' heel galant voor: zij krijgen lijst nummer één. Maar de andere grote partijen zullen heel wat minder tevreden zijn. 'Ons Huis is Rusland' van premier Tsjernomyrdin moet het doen met nummer 17, de communisten krijgen lijst 25 en de Agrarische Partij - ook een van de belangrijkste kanshebbers - eindigde als één na laatste (41), nog een paar plaatsen na de 'Partij van Liefhebbers van Bier. Stemmen, dat is wel duidelijk, wordt dit jaar geen eenvoudige zaak. Behalve uit de 42 landelijke partijen moeten de Russen ook nog een keuze maken uit de kandidaten uit hun eigen district. De helft van de 450 leden van de Doema wordt gekozen via partijlijsten, de andere helft via het districtenstelsel. In totaal maken maar liefst 16.600 kandidaten jacht op een zetel in het parlement. --- Onregelmatigheden bij verkiezingen in Bakoe Reuter, AFP BAKOE Europese waarnemers in de Azer"eidzjaanse hoofdstad Bakoe hebben onregelmatigheden en fraude êeconstateerd tijdens de parlementsverkiezingen van zondag. Een oppositiepartij heeft al geprotesteerd tegen het officiële opkomstc>jfer van 80 procent. Het waren de eerste vrije verkie?'ngen in Azerbeidzjan sind het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in '991. De waarnemers van de Raad van Europa noemden de stembus- Bang, waaraan acht partijen meededen, ondanks de onregelmatigheden een eerste stap in de richting Van een democratischer systeem in 'e Transkaukasische staat. De kie*ers konden tegelijkertijd hun steun uitspreken vor een nieuwe Bfondwet. Met name de controle op de stembureaus liet te wensen over. Zo bonden gezinshoofden stemmen °or hun gehele familie, werden de stembussen van te voren niet gecontroleerd en gingen mensen gezamenlijk de sternhokjes binnen. Volgens dë kiescommissie heeft 80 procent van de 4,1 miljoen stemgerechtigde Azerbeidzjanen de stembusgang gemaakt. Maar de leider van de oppositiepartij Musavat, Niazi Ibragimli, verklaarde dat de opkomst op zijn hoogst 25 procent is geweest. Willen de verkiezingen rechtsgeldig zijn, moet tenminste de helft van het electoraat zijn stem hebben uitgebracht. De uitslagen worden pas over enkele dagen verwacht, maar volgens peilingen zal de partij van president Geidar Alijev een overwinning behalen. Ook de grondwetsvoorstellen, waarin de president zichzelf grote bevoegdheden toekent, zouden kunnen rekenen op grote steun. Van de oppositiepartijen die aanvankelijk nog enige kans leken te maken was het Volksfront de belangrijkste. Toen diskwalificeerde de kiescommissie 87 van de 111 kandidaten van het Volksfront. --- Peres en Likud-leider Netanyahu willen politiek debat zuiveren AP, Reuter TEL AVIV Israëls waarnemend premier Shimon Peres en de rechtse oppositieleider Benjamin Netanyahu zijn maandag overeengekomen 'de zelfbeheersing en burgerzin' te herstellen in het politieke debat in Israël. Likud-leider Netanyahu erkende daarmee in feite dat de felle aanvallen op het vredesbeleid van de regering hebben bijgedragen aan het klimaat waarin anderhalve week geleden de moord op premier Rabin kon plaatsvinden. Peres en Netanyahu hadden gisteren op initatief van de laatste een gesprek van een half uur. Het was hun eerste ontmoeting sinds de dramatische gebeurtenis. 'De eer van de Knesset (het parlement) moet hersteld worden en de uitwisseling van verbaal geweld moet een halt worden toegeroepen', zei Peres na afloop. De waarnemend premier liet echter tegelijkertijd blijken het vredesproces met kracht te zullen voortzetten en zelfs te willen versnellen. Netanyahu zei dat het debat over het vredesbeleid moet voortduren 'in het belang van de Israëlische democratie, maar binnen de grenzen van zelfbeheersing en burgerzin. De Likud-leider benadrukte echter dat de moordenaar van Rabin niets met de grote politieke partijen van doen heeft en waarschuwde 'de tragedie niet voor politiek gewin te gebruiken of voor een campagne tegen de halve natie. Rabins weduwe Leah heeft de Likud-leiders verweten dat zij tijdens hun manifestaties niet optraden tegen uitwassen, zoals het uitbeelden van haar echtgenoot in nazi-uniform. Toen Netanyahu de familie kwam condoleren, keerden Leah Rabin en haar kleinzoon zich van hem af en keken de andere kant op. Peres zal waarschijnlijk een dezer dagen door president Weizman gevraagd worden een nieuwe regering te vormen. Minister van Binnenlandse Zaken Ehud Barak, een populaire, veelvuldig gedecoreerde exlegerchef, zal volgens bronnen binnen de Arbeidspartij gepromoveerd worden tot vice-premier en minister van Buitenlandse Zaken. Daarmee hoopt Peres het kabinet de combinatie van militaire doortastendheid en vredeswil terug te geven die Rabin verpersoonlijkte. Peres markeerde gisteren zijn vastberadenheid om het vredesproces voort te zetten door de stad Jenin op de bezette Westelijke Jordaanoever officieel over te dragen aan de Palestijnse Autoriteit, die het gezag in de autonome gebieden uitoefent. De overdracht kwam een week vroeger dan gepland, terwijl het vredesproces vanaf het begin in 1993 onder vertragingen gebukt ging- De PLO noemde de terugtrekking van het Israëlische leger uit Jenin, in het noorden van Westoever, gisteren een 'zeer positief signaal. Met de Israëlische terugtrekking uit Jenin - hierna volgen Kalkilya, Tulkarem, Nablus, Ramallah en Bethlehem - werd twee weken geleden een begin gemaakt. Peres wilde de PLO met de versnelde overdracht bewijzen dat Israël zich na de moord op Rabin onverminderd aan de akkoorden gebonden acht. --- Britse ex-koning Edward zag op het nippertje af van hoogverraad Van onze correspondent Henk Strabbing LONDEN De Britse ex-koning Edward VIII (beter bekend als de Hertog van Windsor) heeft in 1940 op het punt gestaan hoogverraad te plegen. Hij probeerde toen met hulp van Duitse nazi-agenten een revolutie in Groot-Brittannië te ontketenen, zijn broer George VI en de regering-Churchill af te zetten en terug te keren op de troon. Edward had in 1936 afstand moeten doen omdat hij ging trouwen met een tweemaal gescheiden Amerikaanse. De nieuwe beschuldigingen aan het adres van de in 1972 overleden hertog komen uit een Portugees archief dat onlangs is opengegaan. Edward en zijn echtgenote waren in mei 1940 vanuit hun ballingsoord Parijs naar Lissabon gevlucht. Wekenlang krioelde het rond hen van Duitse agenten. De nieuwe gegevens hebben geleid tot een televisieprogramma dat deze week door het Britse televisiestation Channel 4 wordt uitgezonden. Dat Edward nazi-sympathieën had, was bekend. Hij liet zich na zijn afzetting uitgebreid door Hitler fêteren. Maar de visie van Britse geschiedschrijvers is altijd geweest dat de ex-koning een romantische nietsnut was, wiens aftreden ook buiten de huwelijkswestie eigenlijk best goed van pas kwam. De Portugese documenten echter - uit de koker van de geheime dienst van de langjarige dictator Antonio Salazar - wijzen uit dat er in Portugal daadwerkelijk is samengezworen. Duitse agenten ontmoetten de ex-koning herhaaldelijk in zijn villa in Cascais en kregen zelfs de beschikking over diens auto wanneer Edward zelf op bezoek ging in de Duitse, Spaanse en Britse ambassades. Nieuw is ook dat de Windsors een telegram van Churchill negeerden dat hen gebood terug te keren naar Londen. Uiteindelijk moet Edward hebben besloten dat het plan niet kon lukken en hij accepteerde het Britse gouverneurschap van de Bahamas waar hij de oorlog uitzat. Het feitelijke einde van de samenzwering staat, zo zegt het televisieprogramma, op een foto. Daarop buigt Edward zich op de loopplank van het Britse schip dat hem zal wegbrengen naar een man wiens gezicht op het negatief onherkenbaar is gemaakt. Dat zou de Portugese spion zijn geweest die voor Salazar in Edwards villa werkte tijdens de hele complot-periode. Na de oorlog heeft de Britse regering zich in allerlei bochten gewrongen om kwalijke correspondentie van Edward op te sporen. In juni 1945 reisde geheim agent Anthony Blunt (later.ontmaskerd als een dubbelspion voor Moskou) naar het kasteel Kronberg in Duitsland om, zoals beweerd werd, brieven van koningin Victoria veilig te stellen. Maar de programmamakers hebben ontdekt dat Blunt in feite op een geheime missie was gestuurd door koning George VI om correspondentie van diens oudere broer met de nazi's te verwijderen. Toen Blunt in 1964 werd ontmaskerd kwam er 'hoge' opdracht dat hij niet over dit bezoek aan Kronberg mocht worden ondervraagd. Ook op de Bahamas bleek de exkoning nog niet van zijn idealen genezen. Tegen een Amerikaanse journalist zei hij eind 1940: 'Het zou tragisch zijn voor de wereld wanneer Hitler werd afgezet.' --- EXECUTIE VAN KEN SARO-WIWA Nigeria moet gestraft met olie-embargo DE ENIGE vriend die de Nigeriaanse junta nog heeft in anglofoon Afrika is het kleine vakantieland Gambia, waar een groepje jonge coupplegers de macht in handen heeft. Alle andere Afrikaanse lidstaten van het Gemenebest stemden voor de verwijdering van Nigeria na de oproep van Nelson Mandela. De dagen dat Nigeria de natuurlijke leider van Afrika was, zijn voorbij. Generaal Abacha kan het weinig schelen. Hij toonde zijn minachting voor de buitenwereld door Ken Saro-Wiwa en zijn makkers op te laten hangen op het moment dat de andere leiders van het Gemenebest zich aan het galadiner zetten. Het is sinister, maar de schok die de generaal veroorzaakte, dreef het Gemenebest tot de ongebruikelijk radicale stap. De snelle executie van Saro- Wiwa vervulde de leiders van het Gemenebest met schaamte en schuldgevoel. Mandela had een dag eerder nog gepleit voor stille diplomatie. Zijn invloed op de junta zou de Ogonileiders redden van de strop, had hij beloofd. Al te grote druk zou Abacha maar tot onverzoenlijkheid drijven. Abacha zette Mandela publiekelijk voor gek. De regeringsleiders hadden besloten de kwestie-Nigeria pas in het weekend te bespreken, ondanks de smeekbeden van Ken Wiwa, de zoon van de Ogonileider en schrijver. Zo bleken ze jammerlijk achter de feiten aan te lopen. Geschokt en beledigd stelden zij de eerste politieke daad in hun geschiedenis. Ondanks Mandela's fatale misrekening toont het besluit van het Gemenebest dat Zuid-Afrika de leidende rol van Nigeria heeft overgenomen. Zelfs een land als Kenya, dat zelf bloot staat aan kritiek op de schendingen van de mensenrechten, volgde Mandela. Het schampere verweer van leiders als Kenya's Daniel arap Moi dat de mensenrechten een westerse uitvinding zijn die niet past in de vermeende Afrikaanse cultuur, verstomde. Zolang Zuid-Afrika onder de apartheid een pariastatus had, was Nigeria de onbetwiste 'Reus van Afrika. Nigeria kon dank zij de olierijkdom voor zijn mening uitkomen, waar de van hulp afhankelijke landen er het zwijgen toe deden. Dat maakte de Nigerianen trots en velen keken neer op de slavenvolken' om hen heen. Nu is Nigeria zelf een, paria. De teloorgang van het aanzien van Nio geria in Afrika is al jaren aan de gang. Het macho-imago raakte in veel Afrikaanse landen in diskrediet. Democratische leiders zagen hun populariteit in hun landen stijgen. Ook in Nigeria won de democratische beweging aanhang. Toen de militairen twaalf jaar geleden een eind maakten aan het democratisch gekozen, maar volkomen corrupte bewind-Shagari. konden zij op brede sympathie rekenen, maar van die goodwill was bijna niets meer over, zoals bleek bij de verkiezingen van 1993, door de militairen geannuleerd omdat een tegenstander van de legertop won. Sindsdien is Nigeria niet langer het toonbeeld van een relatief stabiel land, maar van een ernstig verdeelde natie, waar een militaire junta in een strijd op leven en dood is verwikkeld met grote delen van de bevolking. De democratisering in Afrika werd actief gesteund door de industrielanden met de Verenigde Staten en -Frankrijk voorop. Die hadden hun kijk op Afrika veranderd na het einde van de Koude Oorlog: niet langer was de stabiliteit van een regime het belangrijkste criterium voor steun (daar scoren miltaire dictaturen hoog), maar het democratisch gehalte. De junta in Nigeria bleef echter grotendeels buiten schot. Elders in Afrika zag het Westen democratisering als een middel om de lastige elites kwijt te raken. Die stonden de invoering van een vrije markt in de weg. Oude bondgenoten als Mobutu van Zaïre werden nu gezien als lastposten. Zo niet de junta van Nigeria. Het economische klimaat in Nigeria mag dan door en door corrupt zijn, de internationale bedrijven weten er hun weg te vinden. Bovendien staat er in Nigeria veel op het spel. De machtige olieconcerns (Shell wint in Nigeria 910.000 vaten makkelijk raffineerbare olie per dag, Chevron 380.000, Mobil 310.000) weten wat ze aan de junta hebben. Nigeria is ook de belangrijkste exportmarkt in Afrika, vooral voor Groot-Brittannië. In Nigeria zijn aanzienlijke Amerikaanse, Britse en Nederlandse investeringen gedaan. Tot verbijstering van de democratische beweging in Nigeria bleek zij op veel minder steun van het Westen te kunnen rekenen dan de geestverwanten in andere Afrikaanse staten. Het is zeer wrang dat Ken Saro-Wiwa - die vrijwel alle actieen mensenrechtengroepen in het Westen voor zijn zaak wist te winnen - bij leven nooit veel gehoor heeft gevonden bij westerse regeringen. En evenmin bij Afrikaanse regeringen, nog steeds te bang om zich tegen het machtige Nigeria te keren. Saro-Wiwa's gewelddadige dood lijkt de wereld nu te hebben wakker geschud. Ambassadeurs worden uit Nigeria teruggeroepen. Hulp wordt bevroren. De particuliere afdeling van de Wereldbank ziet af van een gigantisch gasproject. Shell stelt de beslissing over deelname een paar weken uit. Maar een olie-embargo, het enige middel dat generaal Abacha op de knieën kan dwingen, lijkt nog steeds taboe. Het Gemenebest heeft gehandeld in een opwelling van afschuw en woede. Het Witte Huis en de Europese Unie eveneens. Het gevaar is echter groot dat de verontwaardiging wegebt voordat Abacha en zijn junta van het toneel zijn verdwenen. Dat zou een vreselijke bezoedeling zijn van de nagedachtenis aan de dappere Ken Saro-Wiwa. Er is een man die geschapen lijkt om de campagne voor een olie-embargo te leiden: Nelson Mandela, de nieuwe leider van Afrika, die al te lang heeft geaarzeld. Wim Bossema Ken Saro-Wiwa foto reuter --- ~^— Advertentie I 'Omdat je nooit te oud bent om te leren' de Open universiteit Bijblijven om verder te komen bel: 045 - 576 29 99 --- Bondskanselier Kohl op bezoek bij president Jiang Zemin De Duitse bondskanselier Helmut Kohl spreekt met de Chinese president Jiang Zemin in Peking. Kohl brengt een vijfdaags bezoek aan China. foto reuter --- Liga Noord eist maatregelen tegen illegalen Van onze correspondent Jan van der Putten ROME is onder de Italiaanse rejfring van binnenuit een tijdbom *e|egd. De Liga'Noord dreigt de egering-Dini op te blazen als ze b!et akkoord gaat met de uitwijzing 'nnen 72 uur van clandestiene immigranten die op misdaden worden etrapt. Anders zal de Liga samen net rechts en orthodox-links de beding torpederen. De linkse PDS «obeert met man en macht de tijd- onschadelijk te .maken. sommige Liga-politici hebben de I e°fascisten-nieuwe stijl, die alle ilgalen willen wegjagen, op rechts *ePasseerd. Liga-Kamerlid en ouddncierminister Mario Borghezio wil J Politie met gummikogels laten bieten op verdachte immigranten. Erminio Boso, een vertrouweling van Liga-partijleider Bossi, gaat nog een stapje verder. Deze 130 kilo zware senator wil gewapende burgerwachten oprichten tegen dc illegalen en direct vijf Hercules-vliegtuigen en marineschepen inzetten om hen af te voeren. Hij heeft een wetsontwerp ingediend om van elke aankomende immigrant dc voetafdrukken te nemen en het DNA vast te stellen. Vingerafdrukken vindt hij niet 'oldoende, omdat dc immigranten die vaak met zuur zouden wegbranden. Dc linkse PDS, die samen met dc Liga Dini's belangrijkste steunpilaar vormt, is fel tegen uitwijzing op stel en sprong. Ze wil niet meer samenwerken met Bossi als die dc ideeën van zijn extremistische volgelingen overneemt. Door een vuist te maken tegen de clandestiene immigranten hoopt Bossi stemmen te winnen onder het groeiende aantal noorderlingen dat hen weg wil hebben. Die vuist is ook bedoeld om de PDS duidelijk te maken dat de Liga een hoge prijs zal vragen voor een bondgenootschap. Dat het de Liga Noord menens is, bleek al bij de eerste stemmingen in de senaat over de begrotingsamendementen. De Liga-fractie stemde tegen, waardoor de amendementen werden verworpen. Dini moest toen beloven dat hij tegen criminele immigranten hard zal optreden. Voor de Liga zijn al snel alle immigranten criminelen. De PDS onderhandelt nu met de Liga over een meer genuanceerde aanpak. De betrokkenheid van immigranten bij delicten, vooral in de wereld van de drugshandel en de prostitutic, maakt de tolerantie van de burgerij snel kleiner. Een incident in Turijn, waarbij donkere drugsdealers vijf politieagenten het ziekenhuis insloegen, heeft de sfeer nog grimmiger gemaakt. Sinds begin dit jaar zijn bij de Turijnse politie al vijftig gewonden gevallen in rellen met immigranten. De Liga wil dat de politie op heterdaad betrapte illegalen binnen 72 uur over de grens zet, of op het vliegtuig of de boot. Van de zestigduizend immigranten die vorig jaar een uitwijzingsbevel hebben gekregen, zijn er maar twaalfduizend daadwerkelijk de grens overgezet. De Italiaanse gevangenisbevolking van vijftigduizend zielen telt ruim" twintigduizend immigranten. De criminaliteit in immigrantenmilieus wekt veel meer verontwaardiging dan de uitbuiting van illegalen en immigranten door werkgevers of logementhouders. Nauwelijks aandacht is er ook voorde levendige handel illegalenuit Afrika, Azië, Laijns-Amerika en Oost-Europa. Volgens de kerkelijke hulporganisatie Caritas komt iedere week in Noord-Italië uit Boekarest een bus vol illegalen aan, die daarna in het niets verdwijnen. Maandag werden aan de kust bij Napels 121 illegalen uit Pakistan en Sri Lanka aan land gezet. De reis vanuit Istanbul hadden ze, tegen betaling van drieduizend dollar, gemaakt in de containers van een vrachtboot. Hun was wijs gemaakt dat de reis naar Duitsland ging. Ook in Capri en Salerno zijn de laatste tijd bedrogen illegalen aangekomen. Ze dachten dat ze in Engeland waren. Op Capri vroegen ze de weg naar de bus naar Londen. --- 'Harnas doet mee aan Palestijnse verkiezingen' AFP, AP, Reuter JENIN De fundamentalistische groepering Harnas zal deelnemen aan de Palestijnse verkiezingen voor een bestuursraad in de autonome gebieden. Dat heeft de secretaris-generaal van de Palestijnse Autoriteit (PA), Tayeb Abdel Rahim, maandag in Jenin gezegd. Harnas, dat zich principieel verzet tegen het Israëlisch-Palestijnse akkoord, riep zijn aanhang vorige week in een pamflet op zich als kiezers te laten registreren. Een belangrijke Hamas-leider, Ahmed Bahar, sprak gisteren met klem tegen dat Harnas de PA op de hoogte heeft gesteld van zijn verkiezingsdeelname. 'Ik geloof niet dat wij meedoen', zo zei Bahar. Als gebaar van goede wil liet de PA zondag dertien Hamas-gevangenen vrij. Volgens Palestijnse bronnen zullen vertegenwoordigers van de door de PLO gedomineerde PA en Harnas later deze maand in Cairo een akkoord sluiten dat de islamisten verplicht zich voortaan van aanvallen op Israëlische doelen te onthouden. --- Tribunaal klaagt leiders Kroaten in Bosnië aan Reuter, AFP, ANP DEN HAAG Het Internationaal Tribunaal voor Oorlogsmisdaden in het voormalige Joegoslavië heeft maandag zes Bosnische Kroaten in staat van beschuldiging gesteld. Zij worden verdacht van vernietiging of verdrijving van vrijwel de gehele Moslimbevolking in de Lasva-vallei (centraal-Bosnië) in de periode van oktober 1992 tot mei '93. Onder de zes verdachten bevindt zich Dario Kordic, voormalig militair commandant in de regio en momenteel vice-president van Herceg- Bosna, de Kroatische gemeenschap binnen de Moslim-Kroatische federatie. Ook chef-staf Tihofil Blaskic van de Kroatische Defensie Raad in Bosnië (HVO) wordt aangeklaagd wegens oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. De twee mannen worden verantwoordelijk gehouden voor het bevel tot de vernietiging van veertien steden in de vallei. Voorts wordt Mario Cerkez. HVO-commandant in Vitez. beschuldigd van het plegen van oorlogsmisdaden, evenals Ivan Santic, burgemeester van Vitez in de betreffende periode, Pero Skopljak. hoofd van politie in die plaats en ten slotte Zlatko Aleksovski die in mei 1993 hoofd van de HVO-gevangenis in Mostar was. Waarnemers wijzen erop dat de zaak de hechtheid van de Moslim- Kroatische federatie op proef zal stellen, daar de Kroaten niet gebrand zullen zijn op uitlevering. Vermoedelijk bevinden de verdachten zich in Herceg-Bosna. Van de 52 aangeklaagden bevindt er zich maar een in Den Haag. de Bosnische Serviërs Dusko Tadic. Volgens ingewijden zal binnenkort ook de Moslim-commandant Naser Oric worden aangeklaagd. Het tribunaal gaf in maart dit jaar voor het eerst ruchtbaarheid aan het onderzoek van de Lasva-vallei - het eerste waarin niet-Serviërs werden onderzocht. Aanklager Richard Goldstone zei toen over getuigenverklaringen te beschikken die de bevindingen staven van een rechtbank in de Bosnische stad Zenica. Die rechtbank verdenkt zeker 22 Bosnisch-Kroatische politieke en militaire leiders van actieve betrokkenheid bij 'etnische zuivering' en vernietiging van de Moslim-bevolking in en rondom de plaats Ahmici. Tussen oktober '92 en mei '93 zouden 114 Moslim-burgers in deze regio zijn aangevallen en vermoord. 176 huizen en gebouwen (waaronder twee moskeeën) zijn vernietigd. De aankondiging bleef toen wat in de luwte omdat tegelijkertijd bekend werd gemaakt dat het tribunaal stappen wilde ondernemen tegen de Bosnisch-Servische leiders Karadzic en Mladic. Zij zijn deze zomer in staat van beschuldiging gesteld. Net als nu werd het tribunaal toen slechte timing verweten, omdat wordt gevreesd dat er nog moet worden onderhandeld met de verdachten. Aanklager Goldstone vindt echier dat het tribunaal alleen de rechtsgang voor ogen mag staan en dat hij daarommet de politiek geen rekening kan houden. VN-woordvoerder Ivanko zei dat de VN indien noodzakelijk zullen onderhandelen met Kordic en Blaskic, net zoals ze dat hebben gedaan met Mladic en Karadzic. Deze twee zijn de afgelopen maanden wel steeds in een isolement gedrongen. Zo mogen ze niet deelnemen aan de vredesonderhandelingen in Ohio, alwaar de Servische president Milosevic namens hen spreekt. Servische media meldden dit weekeinde dat Mladic en Karadzic zich zullen terugtrekken als er een vredesakkoord komt - zoals de Bosnische regering heeft geëist. Milosevic zou hiermee akkoord zijn gegaan, op voorwaarde dat de mannen niet worden uitgeleverd. --- Opvolger Claes laat op zich wachten AFP PARIJS De benoeming van een nieuwe secretaris-generaal van de NAVO is niet op korte termijn te verwachten. De Franse minister van Buitenlandse Zaken Hervé de Charette verklaarde dat maandag, in samenspraak met zijn Duitse collega Klaus Kinkel, die in Parijs was vanwege een Frans-Duits overleg. Eerder op de dag ontving De Charette de Deense kandidaat voor de functie Uffe Elleman-Jensen. Op diens verzoek, zei De Charette. En alleen omdat hij ook met de Nederlandse kandidaat ex-premier Lubbers op diens verzoek had gesproken. Meer betekenis wilde Parijs niet aan de uiterst eenvoudige ontvangst geven. Het bleef onduidelijk of Elleman-Jensen. die gisteren een aanbod voor een cursus Frans weigerde, aan de Franse criteria voor de post voldoet. Evenals Bonn en Londen steunde Parijs de kandidatuur van Lubbers. De Spaanse minister van Buitenlandse Zaken Javier Solana zei gisteren niet te begrijpen waarom de Verenigde Staten Lubbers. de beste kandidaat' als opvolger van Claes hebben geweigerd. ---