t DIEREN OP VERSVOETEN 7 Op een beer: T7en bruine beer te Baden-Baden -t-J bezat een chocoladelade, en niet alleen, besef dit wel, terwille van het woordenspel. Uit zulke laden laden beren hun repenrepeteergeweren. TRIJNTJE FOP C-'J J J __■__»_■__ __>_>_._»__._»_»_»_»■_ _._r_T_-_»_»_»_» _._.___.__■_■ _»_._» ___»_»_»_»_._»___.J| --- (Advertentie) m ; WffMMMMMMMW.' '"'"1 Z"a "et met i ,fli £ --- Benarde episode in het hart van de oorlog Vier koffers vol bewijslast aan het verzet ontroofd JJ PAPIEREN van het Nationaal Steun*aaid °ndS Weg!" Deze alarm-kreet 1944 ln de eerste dagen van september va„ i onrust en ontsteltenis in de kringen Uiee verzet. Een onverlaat had zich tie 8 ,?r Semaakt van de koffers niet kwitane dienden om na de oorlog de vele tientallen miljoenen af te rekenen die voor de financiering van het verzet nodig waren. Een ontstellende hoeveelheid gegevens van het Nationaal Steunfonds — „de bankier van het verzet" — dreigde in handen van de bezetter te raken. Aanvankelijk lagen de papieren in een accountantskantoor op de Herengracht. Toen dit gevorderd werd, verhuisden zij naar de kluis van een firma, en toen daar huiszoeking dreigde werden zij naar de zolder gebracht. Daar gebeurde het dat op een goede dag de koffers verdwenen bleken: een hachelijk tijdperk voor ondergronds Nederland dreigde aan te breken. <,aarnaECTEtR VA!f DE FIRMA, broer van de accountant, ontving spoedig een dreigbrief, ondertekend met „De Vier Koffers": Mijnheeri Amsterdam, 4 sept. '44 ttaande*r,eeZit bevinden zich 4 koffers met voor u en vele andere vooraanhierbii ZJsonen zwcar compromitterende papieren. Als bewijs zenden wij u inhoud m l°e hiervan. Indien u er prijs op stelt deze koffers met volledige losPrijs v erom terug te ontvangen, deelen wij u mede, dat wij hiervoor een l'v> 0n,,," ' 5PM 0 (vijftig duizend gulden) vragen, tornen l'onrd hierop verwachten wii als volgt: De heer Van R. moet zich 4enen-h!!'nsdagmiddag, om .? uur (alléén) in Café „De Roode Leeuw" bevin be,Piï,de, 'liefstal was ondergedo;?*• nadat l',dlt schr».iven hem pas de p'<>ii »ii- 'U* de Koode Leeuw had s'öaeliiit • Wat moest hij doen? On- flarmeerd Vl'(i Walraven van Hall ge. ut- Als ri« ~n. aanpak was zeer reso,s in h_,L o,fers inderdaad aan Duit- Lft,i(len dl „ n. Sesteld zouden worden, **** lov». yolSpn niet te overzien zijn. l!?"1 *en R-J"vam het niet. Van Hall t"1 in d.o,t''rdamß Inspecteur van po- W'l1-"" H-is-"I. "°«nia". die deze ge- XSF !,!s's ln de geschiedenis van y"'k fee • te bp™eren: ï?' k«ntont?n,er miJ- dat ik eens op fel h°orde ?a.n het NSF- Leidseqracht nra*n van V- men sPmk over tiet opr,l """We !*■■ PnPieren van het NSF. twiïrk"na- $ in dit gesprek met de («;1° opnphn onl?n die papieren wel h^nZmVenf'- waarop Van Tuyll W Wn 01 VOor Walraven van Hall) »»„Qnne')e r, eer vaderlijk toevoegde: Z?: ditJemoei je dnar maar \iet vl n°odzaLr-fl a°ed'. Ik begreep, dat Lr W'Vfc was, dat veel papieren «!„• orndnt m°esten worden opqeboro) sten teL Veel mensen kwitanties toel te rilTn' waarover destijds nog°T later h, Was en dat die papieren Vp. was dUuWaarde souden hebben. Crü?eten all • , e gesprek misschien etJe Dintdn„ niet °P de dag na he,nya VoE °£ de Nieuwendijk te Amton liU lU Af en .Brinkie' tegen «orüT heb % i riePen me toe: .Kerel, N%l Je Qe?U?zeten- ledereen heeft Sf e9neZle^"Papieren Van het --- Verslagenheid lnri-wel teaienheid was zeer groot, wat en !5n zij in lrijPen was, daar de SD, Re Sai-meen deze papieren ging zoeken «et v§ zou if, opereren, een geweldi- over Kn!n s,aan. Het werk van den op gllL het gehele land zou hier- B'°te schaal belemmerd wor- dnl ik mij met de zaak zou *asb^P>-ekineteF„enwoordlg zou zijn bij 7r)n? ,n het hoofdbureau. Dit tijri door dJ. JUgevaar, daar ik gezocht aanWezil en de mogelijkheid aliiervPolitiem Wa? dat een of andere rC nnen a?h "'t den lande mij zou , ölïfgen nL ,k,.hem in het hoofdbu- lljf ,leP° rudüceerde h ?-omrnissaris van politie *en t de na-Jhy bij zijn inspecteurs VhUn«ionaÏÏ Öe Vries en zet, dat ik tfouwlde in,nlTVan de illegaliteit was. Jpor !n gen'oP^Cteurs' die dus in veracht de Roerig n waren, waren bereid hetT «ten, ,iZaak hun best te doen. -A_E,lJ met deze zaak wel in Sna?leti _"' zij waren officiële po- ZiJ wistL konden officieel niets '»i.en geen nninccin» --- Valse inbraak W„e engere- ?.?R om een inbraak if h*' e«'iTh»u *"} de bewuste firma, '»n « sonen n.ZOeklng te ,aten doen biJ V*«s ',™ „ voor deze inbraak in !' «LVI «e h»^en knmen en dan tej" n. Pn- Ik nÜZoeklnK naar de koffers "ie .„ nam op mij, hun een aan"•fji"r liuisLl!:rschaffen van mensen, *°»k' . a*rna * IKInS in aanmerking kwa- Nm- !u «-.li'00' de politie het onderi 1 r k,e ik «_ïï .T'-richt. Dezelfde dag 'ij .'Ven e„ "de inspecteurs een vijf- Vqll? volJ' adressen van personen, Ik en *err8chts J kon die r van. dat er onder hen s*rkè,?e 'n di? „ dlS zouden zijn, maar Sft S? tot Ji'geval per se mij niet be- S cLÖP dadflnen' waarvan 'ik dacht, *i h§ de a= koffers op de vijfde ver- J*1 *Sv*ellf. getrokken zou kunp ukoffer= lleden, die meenden l?,hei£,-Devatten Waardevolle goederen vSiï-fnnit a£=e»n dat ZÜ dalrom zo Waren hlt werden. fe**^l aeden'-lle gemeend Jifina aeren flrs verborgen joodrT oV" naar bevatten, daar de JN 2* een inLmiJ meen te herinneren S,6r rtPCht ikJondSe udirectie had gehad. iNnji, r het Personeel en onz>ne du6 het" Ult de onderwereld, gm v£Lhebben contact zou vSI Hk gaan' P" moest snel in Nri' dat omdat nog de kans be- S*er T hij nJde dader "vóór waren Ni sPoed naar dg SD ging. Om nog N ende PolHii6, d! zaak tl zetten en Kfl*fl wèl Ln,die "Jd geen auto's 2? \k\l • beloofde ik de inspec- verszte«,voor de arrestatie van *°u zorlen°nenden van deze --- Huiszoekingen h,*> 9 van°nd P« «*> naar de ön.e' ulr,ei°enlui. dceze mensen toe. Het ik oaw \onderlijke arres-9e/> in Üe twee f' h,"ast zeker van' e Jk zou halen het «< hr>or echerch'■ r niet uitgesloten, ioi C £li««c&trs. Bi) een "tactisch K\- °» "" te-efnen werd die --- Stapels reacties HOE mevrouw Van Eek bij dat schip komt? Het begon eigenlijk op de RKO radio-school in New Vork. Daar leerde ze de microfoontechniek, de bediening van de draaitafel en „o ja, ik deed er ook nog wat aan toneel en operette. Als amateur, natuurlijk". Daarna heeft ze een jaar bij Max Tak gewerkt, omgeroepen en gedeclameerd. Na een poosje reizen („mijn vader was scheikundig ingenieur, zodoende..."), werd het Radio-Curacao. Wéér een paar jaar later ging zij, met een serie speciale programma's voor de KLM op haar naam, naar de commerciële omroep van Radio-Caribe. „En in november kwam ik bij Radio-Veronica. Heel toevallig, hoor. Haar smalle gezicht is plotseling een en al lach. „Mijn moeder ging een televisietoestel kopen in Bussurn. Terloops vertelt die handelaar iets over dat schip. ,Dat zou iets voor mijn dochter zijn', zegt mijn moeder. Enfin, op een dag ga ik naar Den Haag en daar laten ze me voor de vuist weg een proefprogrammaatje maken. Het zat meteen goed. In november kon ik beginnen als omroepster. En nu programmaleider Max Appelboom terug is naar zijn textielzaak in België, ben ik tevens programmaleidster geworden. Ik wil twee soorten commerciële programma's samenstellen. Eén met reclame-spotjes van 15 a 30 seconden, die omlijst worden door muziek. Daarnaast programma's die een vol uur kunnen duren en dus helemaal onder de supervisie van één bepaalde zaak staan." Mevrouw Van Eek heeft er duidelijk plezier in. „Er zijn stapels reacties van luisteraars, nü al, vanmorgen nog, kjjlc maar..,", PENNEWIP --- draaiboek MAN ACHTER DE BIOSCOOPBOND Maandag EEN gesprek met de heer J. G. J. BOSMAN (52), vandaag in het zilver bij de Nederlandse Bioscoopbond waarvan hij sinds de bevrijding directeur is — brengt je tot rust na een drukke werkdag. Hij knijpt zn ogen eens dicht, neemt een teug uit zijn glas en spreekt op rustige, waardige toon de ene in rijpe bloei staande waarheid na de andere uit. Geen man om in paniek te raken. Wél een, om dikwijls gelijk te krijgen, ook als de gemoederen verhit zijn. Hij trekt even aan zijn manchet en spreekt. Ogenschijnlijk praat hij tegen gindse pilaar, maar een snelle blik terzijde peilt of er wel geluisterd wordt. Negen van de tien volle waarheden uit de mond van de heer Bosman gelden „het bedrijf", de ijzersterke bedrijfsorganisatie van niet alleen de bioscopen (zoals de titel zou doen denken), maar ook van de film-importeurs en de produktie-firma's. De heer Bosman, belast met de dagelijkse leiding, raakt niet gauw uitgepraat over de tweejaarlijkse filmweek, de bouw van nieuwe „zaken", de vermakelijkheidsbelasting, de geschillen die soms rijzen. „Natuurlijk wordt er voor bepaalde films wel eens ondeugdelijke reclame gemaakt. Wij proberen dat tegen te gaan, alleen al omdat deze reclame tégen het belang van het bedrijf is. Maar als de keuring zwijgt, en de kranten ook, kunnen we niet veel doen. „Maar er verandert veel. Er waait een nieuwe wind door het bioscoopbedrijf. Steeds meer familiezaken verjongen zich en die jongeren zitten er vaak bovenop. Zij maken studie van de dingen. Ze zijn' bereid alle facetten te leren. Zij hebben nog niet zoveel vastgeroeste opinies. Kijk, bij ons op het bondskantoor is dat ook zo. Ik heb een filmvormingsbibliotheek kunnen opbouwen — dank zij een speciaal fondsje — waar iedereen uit kan putten. Er is veel belangstelling voor. Dat moet ook. In deze televisietijd is het .runnen' van een bioscoop echt een zaak om wakker bij te blijven". \ ele honderden uit de filmwereld kw». men maandagmiddag in het Amsterdamse Carlton de heer J. G. J. BOSMAN geluk, wensen met zijn zilveren jubileum als directeur van de Nederlandse Bioscoopbond. Herinneringen werden opgehaald met Rl'DI ME VER (midden), filmproducent en A. VAX DOMBURG (rechts), lector in Nijmegen. --- We doen wat we kunnen DE heer Bosman lijkt te spreken vanuit een mengsel van optimisme en berusting, of liever: gevoel voor betrekkelijkheid. „O, het is prachtig om een slechte film te weren als men de enige bioscoopeigenaar van een stad is. Maar als er twee of drie zijn, dón is het zo gemakkelijk niet. Er wordt zo vaak een wig gedreven tussen bioscopie en cultuur. Man, dat is uit de tijd. We hebben ons Nederlands Filminstituut, onze vakopleiding, onze academische filmstudiedagen, ons produktiefonds, onze filmweek. We doen wat we kunnen. Deze zomer is de officiële opening van ons tweede Bio-oord, bij Arnhem. Dat wordt een revalidatie-centrum; het is eigenlijk nu al in gebruik. Als u nagaat hoeveel jubilea ik ambtshalve moet bijwonen, kunt u wel begrijpen hoe ik over mijn zilveren jubileum denk. Ach, je komt er niet onder uit. Toen ik 1 mei 1935 bij de Bioscoopbond kwam — zes man in een kantoortje op de Nieuwe Achtergracht in Amsterdam — wist ik helemaal niet, dat ik er zou blijven. Ik kom zelf niet uit het bioscoopbedrijf. Ik begon als journalist; ik ben. eigenlijk een oude Centrum-man, een leerling van Willem Nieuwenhuis. Ik heb destijds ook nog de nodige films afgekraakt! Maar toen ik een tijdje de leiding had gehad van een editie voor Twente, is er iets tussengekomen. Toen heb ik een tijdje niets gedaan. Tot er in Amsterdam ineens iets te doen was rond de komst van de gebroeders Lumière bij het veertigjarige jubileum van de film. Vertel 't niet verder, maar daar heb ik toen de speeches voor geschreven ... --- Diamanten KAB ALS iemand de KAB in het zuiden een warm hart toedraag: wel JAAP VAK DER DOEF uit Roermond, met zijn 2G jaren r< • trictsbestuurdér van de arbeiders. Op 15 mei wordt in de gemeentehallen van Heerlen het feest van de 60-jarige, dus diamanten KAB in Limburg gevierd. Dan zal Jaap, als voorzitter van het actie-comité Diamant, het bestuur meer dan vijf duizend nieuwe leden aanbieden. Met 1500 heet, maar niet tè heet gebakerde propagandisten heeft hij die leden binnen acht maanden „gevangen". Jaap zelf vindt zijn geschenk wat ouderwets. „Het lijkt een beetje op vroeger", zegt hij, „toen het devies nog ,hoe groter, hoe sterker' was. Wat ik nü als taak van de organisatie zie: een beetje geluk brengen in de "gezinnen van de Uiden. Dat geluk kan liggen in een vergroting van de materiële welvaart, maar méér nog en éérder in het verzachten van conflictsituaties op het gebied van het gezinsleven, de vrije-tijdsbesteding, het uit de weg ruimen van problemen ontstaan door een omschakeling van een agrarische naar een industriële werkkring. Persoonlijke ontmoetingen en méér contact van mens tot mens zijn. volgens mij, de werkzaamheden en de kansen van de KAB In Limburg". Jaap pleit verder: voor de vorming van een kader dat tot een gesprek op niveau in staat is. en voor de samenstelling van een gids in de vorm van een bruikbaar sociologisch rapport. Van meer waarde nog dan het resultaat van de actie, vindt nij overigens de actie zélf. In de eerste'plaats voor de 1500 propagandisten, van wie een groot aan. tal jongeren tijdens de huisbezoeken heeft geluisterd naar problemen waarmee de bevolking te kampen heeft. Hun bevindingen zijn op schrift gesteld en werden verzonden naar verschillende sociaal-charitatieve instanties. --- Geen tijd voor hobby's DE nieuwe periode is tijdens dc bezetting voorbereid. Meteen na dc bevrijding konden we daardoor aan dc slag gaan. Het bedrijf moest een fantastische vraag opvangen. Tegelijkertijd werd de ene hervorming na de andere doorgevoerd. Het apparaat van onze bedrijfsorganisatie werd grondig vernieuwd, wat is het werk sindsdien toefenomen! Ik hoef er geen speciale hoby's op na te houden. De hele week gaat op aan de bond en aan alle mogelijke neven-instellingen en conim van de Raad voor de Kunst tot het produktiefonds. Alleen het weekeinde hou ik vrij voor mijn gezin. U kunt me dan, als u wilt, bezig zien in mijn tuin in Aerdenhout of wandelend langs het strand met mijn hond!" --- Ellen van Radio Veronica MIDDEN tussen de grammofoonplaten, in een geïmproviseerd kantoortje annex echte geluidscel aan de Amsterdamse Keizersgracht, trof ik ELLEN VAN ECK, omroepster en programmaleidster van „Radio Veronica". „Onze proefuitzendingen, die binnenkort plaats gaan maken voor commerciële uitzendingen, worden hier, aan de wal dus, op de band vastgelegd", vertelde ze. „Die banden worden van tijd tot tijd naar het schip .Veronica' gezonden waar twee technici zitten die nu nog zon beetje op eigen houtje en naar eigen keuze platen mogen draaien, terwijl ze bezig zijn de zender almaar te versterken". Ze lacht. „Ja, voor die jongens is het een reuzentijd. Om de week worden ze afgelost, net als de zeven scheepslui". Het schip „Veronica" manifesteert zich — zoals u weet — op 185,2 meter middengolf en houdt, op elf kilometer afstand van Katwijk, het hoofd monter boven water. Ellen van Eek ... in de geluidscel. .. ---