(Advertentie) aiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiimiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiita I DE NIEUWE MODE 1 UIT PARIJS | | maakt vin een wip zélf, als u | | een Kayser zigzagnaaimachine § = mét siersteek-automaüc hebt, | | dat gaat fantastisch. | Voor f 589.— (daar hoeft u het § § niet om te laten) bent u de = E eigenaresse van het méést ver- | ï fijnde luxe elektr. model dat u § ; ter wereld kunt kopen, en dat | ! tot in het kleinste, het raffine- s | ment én de levensduur bezit 1 | van het topmerk dat u nóóit in | ï de steek laat. Gratis brochures, 5 ■ ook van de eenvoudiger model- = | len in dezelfde kwaliteitsklasse, | j worden u gaarne toegezonden | = door: ï | kayser import nederland \ 1 firma luttmer — utrecht | = Levering via uw handelaar. 5 niiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiitiiiuiufS --- Het ruikt er naar verf, maar... „BONBONNIERE” bleef toch intiem en gezellig MAASTRICHT, 11 september (Van onze correspondent) jaren voor zijn dood heeft Cor Ruys in een toespraak tot het publiek van de Maas 10 ,fe Schouwburg de lof gezongen van de Bon"•«liere. Er was toen al sprake van schouwburgftnen in Maastricht en er waren stemmen opge*11 om het oude gebouw af te breken en te verb door een groot modern theater. Wil de b "bonnière astublieft behouden, zo vroeg Cor i J's de Maastrichtenaren, want er is in het gehele k.7* geen theater te vinden waarin wij liever spelen, dan in deze toeme en gezellige Bonbonnière. Maak er in hemelsnaam geen *embad van. ZO vertrouwd was de Maastrichtenaar met dit beeld — interieur van zijn schouwburg — dat het, na een kostbare restauratie, nagenoeg ongewijzigd tot hem terug kwam. Ook de ornamentiek is gehandhaafd. Charles Eyck heeft de koepel opnieuw beschilderd in de geest van de oude, met blauwe luchten, zuilen en vlammende toortsen. --- MAASTRICHT KAN WEER UITGAAN ™ RUYS en de Nederlandse toneelhe^ereld in wiens naam hij sprak ie °e.n hun zin gekregen. Zondag wordt e-Wwe' 9ehèel gerestaureerde Bon- Sebf?re van Maastricht opnieuw in tfe 9enomen. Vier seizoenen heeft *oh^lniourgse Maasstad het zonder ichJfvburg moeten stellen. Wie nu de betreedt, zal zich af- Jebffn Wa* er in die jaren eigenlijk ts Ui*? stoelen en vloerbedekking zijn Chat, • de ornamentiek is gebleven, Eyck heeft de koepel opnieuw «Uderd geheel in de geest van de oude, met blauwe luchten, vogels en vlammende toortsen. Het ruikt naar verf en nieuwigheid, maar er is praktisch niets veranderd: dezelfde warmte en intimiteit. Pa na enige tijd ontdekt men dat de baignoires (de zij loges op de parterre-verdieping) verdwenen zijn. --- Feestzaal DE luisterrijke redoute-zaal onder dc schouwburg, dc feestzaal bij uitstek van Maastricht, is zo mogelijk nog minder veranderd. Men is er in geslaagd het stucwerk nauwkeurig te herstellen. Dc negentiende-eeuwse kabinetten en dc grote spiegels zijn er nog. Het is een ideale gelegenheid voor kleine uitvoeringen zoals kamermuziek, cabaret en sketches. Het restaureren van een oude zeventiende-eeuwse jezuïetenkerk, die in dc achttiende eeuw in een schouwburg werd herschapen en waarin nadien nog enkele malen veranderingen zijn aangebracht, is natuurlijk geen sinecure. Al ziet men er niet veel van, het is een omvangrijk en moeizaam werk geweest en het heeft veel tijd en geld gekost. Voor het geld, ruim drie miljoen gulden had men gemakkelijk elders in dc stad een nieuwe, moderne en grote schouwburg kunnen bouwen. Het is gelukkig niet gebeurd. Terwille van het behoud van dc unieke Bonbonnière heeft men echter wel enkele nadelen op dc koop toe moeten nemen. Het aantal plaatsen moest worden verminderd van 780 tot 700. Dit vormde een onderdeel Tan de maatregelen, die noodzakelijk waren om het vroeger uiterst brandgevaarlijke gebouw veilig te maken. Maar het is twijfelachtig, of een moderne schouwburg zoveel toeschouwers in een kleine en gezellige ruimte Jbijeen kan brengen. De Bonbonnière is ook in alle op/.ichten een werkelijk theater en geen bioscoop en evenmin een kruising van beide. Een ander nadeel is dat op de hoogste verdieping, het amfitheater, de zijgalerijen een slecht uitzicht bieden op het toneel. Hier bevinden zich bijna 80 zitplaatsen. Dit is het bekende euvel van bijna alle oude schouwburgen. Een modern theater kent feitelijk geen schellinkje of engelenbak meer. --- Nog meer MET de restauratie van de Bonbonnière en de redoute is nog slechts de eerste fase van het gehele verbouwingsplan voltooid. De tweede fase omvat het afbreken van de gehele voorbouw en het optrekken van een nieuwe, waarin de entree, de grote foyer met het café, de keuken, kantoren en de rest zullen worden ondergebracht. Het publiek kan de schouwburgzaal nu nog alleen via de brandtrappen bereiken. In de derde en laatste fase komt de zijbouw bij het toneel aan de beurt. De officiële opening heeft zondagavond plaats in het kader van de bevrijriingsherdenking van Maastricht. Het Nederlands Ballet en het Limburgs Symfonie-orkest verlenen hieraan medewerking. Maandag begint het schouwburg-seizoen met een première van het Nederlands Ballet. Het publiek heeft de kassa bestormd. Drie series abonnementen-voorstellingen zijn reeds uitverkocht. --- Op het matje Kop eraf... Ij . vrouw met de drie kinderen en st We99el°Pen man hield haar jong- ekjp onder de arm, toen zij voor het 'Wir Werd genood. Voor de rest bn „e"s oofc al een uit de kluibHeEeu:assen kleuter, die veel plezier bchtp aan de toga van de politieel 0, : Maar op de officier maakte e 11-->ll--> beproefde middel geen indruk. "tej g3n medelijden wil opwekken moet ?6j)on -re argumenten komen dan honken 9* en' onschuldige bloedjes. Hij u kinderen en 'acht dat de nabeais , 9°ng van de dingen des lej2(j ' ,'dk heb' er genoeg vin", zei hij. kltp e^t ('p steun opgelicht en dat V, ' "f, dat de gemeente, dus de geurig "cwp, het moet betalen. Ik vorder n n*'e!<:en gevangenisstraf, waarvan *«i' C|„ z°u een week brommen zijn", jjlet '?*■ ik niet over", zei de vrouw «n "e drie kinderen en de weggelo- "En als Jullle er over *9>"anH' dan gaat ziin kop eraf. Ge..S eerd"--r ?i de" llloet u n°g langer brommen", je lt0 Poütierechter, want het ging om n rfVan de ambtenaar van Sociale aP de' k de zaak nad aangebracht en J* te Dank der getuigen gelaten zat reb. Wachten wat er verder zou gebeujJUis- e hadden geen stuk brood meer in 11 de vrouw met de drie kindea "Het ?e weggelopen man. hel h- even". zei de politierechter, „is o 'ijke met suiker, en. de maatschapi Verhoudingen zitten soms ge- velWpeei'd ln elkaar- Uw man was ?iend»8)f'eloPen' maar er was een zeer Ir r0v PPeuJk gezinde commensaal, ?'(lg sfa.al zijn weekloon ter beschikr het' Waarom zou de steun dan » >,É>e ~ Drood moeten zorgen?" E Pakw neeit er aardigheid in je Jj.lclejTpll". zei de vrouw met de drie s "en. en de weggelopen man. „Die jJhaaTIiVVe laten brommen met 'er drie ?i| Kaa?s! zegt de steun. Maar ik zeg: 'lenK dt eran, zowaar als ik moet brom"öie ïstaat Waarheid", zei de politierechter, arl nog niet; vast- sterker — die talt uT zal nooit vast komen te staan, feH VJ* zal u veroordelen tot vier wef*b aj orwaardelijk. Niet omdat u zon teSrilr% gemaakt hebt, maar omdat ik » ft £ at net niet helemaal boterlik- met dl-ie kinderen en een wegu" RPh man- En omdat het wel eens fibß °fu''en, dat de mens voor verbe-0 •■Hfi Vatbaar is". * t-Weer terug", zei de vrouw met „"Ik v,Kmderen en de weggelopen man. at u%m aan". zei de politierechter, „'.Öie k , weggelopen man bedoelt. h? drio ed°el ik", zei de vrouw met aat to, klnderen en de weggelopen, icï'Sen gekeerde man. 1 «e ngo.ed begin is het halve werk , KL-ÊijJ^tierechter. ,ar v= g°ed. al goed", zei de ambtenaar h Sociale Zaken. ■. E> L at was prematuur. Want bij de de vrouw met de drie ?geko en de weggelopen, maar te"Zon r,"e nian zich nog eens om. siijmerd", zei ze. --- Briefjes van duizend TIEN MILLE BUIT NA SNELLE GREEP (Van onze verslaggever) AMSTERDAM, 12 sept. — Door een razendsnelle greep in de binnenzak van een colbertje heeft een onbekende een Portefeuille, inhoudende 6835 gulden, een ongetekende cheque ter waarde van 2850 gulden en auto-papieren gestolen ten nadele van een garage-eigenaar aan de Tweede Jacob van Campenstraat. Het colbertje hing in het kantoortje van de garage. Bij het gestolen geld zitten vier briefjes van duizend gulden. Een 17-iarige monteur is bestolen door een vriend, die hij gastvrijheid had verleend De monteur had die vriend, een naar schatting 19-jarige Duitser, tijdens ziin vakantie in Parijs leren kennen. Op voorstel van de monteur kwam de Duitser in ziin woning aan de Raamstraat logeren Gisteren is de Duitser vertrokken met kleding, ter waarde van 500 gulden, het eigendom van zijn gastheer. --- Sinterklaas in zicht... IJsco-mannen gaan suikergoed maken (Van onze verslaggever) AMSTERDAM, 12 sept. — Het weer blijft goed, voorspelt De Bilt. Maar in Amsterdam worden maandag verscheidene zwembaden gesloten: het contract met het seizoenpersoneel loopt af. De schare ijsco-mannen op de Nederlandse straten zal in de loop van de week met zeker honderdvijftig worden uitgedund. De ijsverkopers van C. Jamin in Rotterdam zitten zonder ijs. Jamin heeft begin deze maand de ijs-produktie gestaakt en nu wordt alleen nog de voorraad geruimd. Bij Jamin heeft men de mensen nu nodig om suikerwerk te maken voor Sinterklaas. Zou er nu langer ijs worden gemaakt, dan zou er met Sinterklaar minder suikerwerk zijn. In het verleden is gebleken, dal dit enorme stroppen kan betekenen. Hoe mooi het weer ook is — jamin neemt geen enkel risico. --- Duitse jongen leefde week op fruit en wortelen (Van onze oorrespondent) DIEMEN, 11 sept. — Op een tuincomplex in Diemen werd een jongen ontdekt, die zich daar op verdachte wijze ophield. Toen de jongen zag dat hij opgemerkt was, nam hij de vlucht, maar na ijverig zoeken werd hij door de rijkspolitie opgespoord. Het bleek de 14-jarige A. R. uit Essen in Duitsland te zijn. De jongen is vorige week met een goederentrein tot de grens gekomen en Nederland binnengewandeld, zonder enig papier of geld ln zijn bezit te hebben. Nu had hij een windbuks en een doosje patronen in bezit, welke hij uit een tuinhuisje had ontvreemd. Hij 'heeft zich gevoed met appelen en peren die hij uit boomgaarden plukte en wortelen uit volkstuintjes. In overleg met de officier van justitie is hij op last van de burgemeester van Diemen als ongewenste vreemdeling over de grens gezet. --- Duke Ellington onderscheiden (Van onze correspondent) NEW VORK, 11 sept. — De bekende Amerikaanse bandleider Duke Ellington is door de Nationale Vereniging ter Behartiging van de Belangen van Kleurlingen (NAACP) de hoogste onderscheiding toegekend — de Springarn» medaille. Ellington is de eerste uit de wereld van de jazz, die deze onderscheiding ontvangt, die jaarlijks aan een Amerikaanse neger voor buitengewone verdiensten wordt toegekend. De musicus kon de onderscheiding nog juist voor zijn vertrek op tournee naar de Scandinavische landen, Oostenrijk, de Duitse bondsrepubliek, Frankrijk, Italië, Groot-Brittannië en Nederland in ontvangst nemen. --- LANDING OP SCHEEPSDEK Helikopter haalde zieke van schip (Van onze correspondent) DEN HELDER, 11 sept. — Een helikopter van de Marine Luchtvaartdienst heeft vrijdagmorgen om half elf in volle zee een patiënt van het Noorse vrachtschip „Bulk Enterprise" gehaald en hem op het vliegkamp De Kooij bij Den Helder afgeleverd. Het was dé 32-jarige Hugo Thomassen, die al enkele dagen ziek was. Vrijdagochtend raakte hij buiten bewustzijn. De kapitein vroeg via Scheven ingen Radio om medische assistentie. Een Neptune van het vliegveld Valkenburg loodste de helikopter, een Sikorsky S 55, tot boven het schip, dat inmiddels met de kop in de wind was gaan liggen. De spiegelgladde zee maakte het mogelijk de helikopter op liet dek van het schip te zetten, zodat de patiënt niet via de lier aan boord behoefde te worden gehesen. Op De Kooij stond een ambulance gereed om de zieke naar het ziekenhuis Parkzicht in Den Helder over te brengen. Zijn toestand is ernstig. --- Gemiddeld „Europees” salaris 22.000 tot 24.000 gulden (Van onze verslaggever) AMSTERDAM, 11 sept. — „Berekent men het gemiddelde nettoinkomen van het totale personeel van de EEG (Euromarkt), dus met inbegrip van bodes, chauffeurs etc, dan blijkt dit een bedrag in de orde van grootte van 22 tot 24.000 gulden per persoon per jaar te zijn", Aldus pi-of. dr ,T. Kymmel, buitengewoon hoogleraar aan de economische Hogeschool in Rotterdam, in Economisch- Statistische Berichten van deze week. Hij voegt er aan toe, dat dit gemiddelde bedrag aanzienlijk hoger ligt, dan het netto-salaris van een directeur-generaal van een ministerie in Nederland. De middelhoge en hoge functionarissen van de Europese organisaties genieten momenteel zelfs inkomens tussen de 30.000 en 45.000 gulden, waarover ze geen belasting behoeven te betalen. In Nederland verdienen vergelijkbare ambtenaren 10 tot 15.000 gulden, waarvan wel belasting moet worden betaald. Daarbij moet echter in aanmerking worden genomen, dlit de hoge salarissen vaak noodzakelijk zijn om goede mensen aan te trekken en dat de ambtenaren-salarissen in andere Knromarktlanden vaak aanzienlijk hoger zijn dan hier te lande. Het ambtenaren-apparaat van de Europese commissie omvatte begin mei, aldus prof. Kymmel, 1200 functionarissen. De leiding daarvan bestaat uit negen directeuren-generaal, een algemene secretaris en 35 directeuren. De indruk bestaat, zo wordt opgemerkt, dat dit apparaat enigszins topzwaar is opgezet. De Europese ambtenaren genieten nu provisorisch de bezoldigingen van c!e Kolen- en Staalgemeenschap. Een definitieve bezoldigingsregeling voor de Europese gemeenschappen is thans opgesteld door een groep nationale deskundigen. Het daarin voorgestelde salarisniveau ligt in het algemeen lager dan dat van de KSG. Tegen dit voorgestelde lagere salarispeil hebben de Europese commissie en de Euratoom-commissie inmiddels reeds bezwaren geopperd. --- Prof. De Quay bezoekt Canadese premier (Van onze correspondent) DEN HAAG, 12 sept. — Minister-president prof. De Quay, die in de avonduren van Prinsjesdag (15 september) met zijn echtgenote per vliegtuig naar Canada vertrekt, brengt in Ottawa een bezoek aan de Canadese premier Diefenbaker. Het zal een informele visite zijn, waarbij de emigratie in algemene zin waarschijnlijk het belangrijkste onderwerp van gesprek zal zijn. Prof. De Quay, die voor het begin'van de algemene beschouwingen in de Tweede Kamer terug zal zijn in Nederland, gaat zijn dochter opzoeken, die in Canada woont en gehuwd is met een geëmigreerde Nederlandse bosbouw-deskundige. --- OPZIENBARENDE PROEF: Vrouwen kunnen beter tegen stilte dan mannen LONDEN, 12 sept. (AP) — Stilte en eenzame opsluiting worden door vrouwen beter doorstaan dan door mannen. Dit voor velen wellicht opzienbarende nieuws brengt dr Stanley Smith, een psychiater die uitgebreide proeven óp dit gebied heeft genomen. In een artikel in het Britse medische vakblad „The Lancet" beschrijft dr Smith dat hij proefpersonen in een geluidsdicht kamertje, dat hangend aan de zoldering van een geluidsdicht vertrek was bevestigd, dagenlang in volkomen stilte en afzondering heeft geplaatst. Van de negen mannelijke proefpersonen hield slechts een het twee dagen uit. Van de elf vrouwen die aan de proef meewerkten, bleef er een bijna vier dagen in het kamertje voordat ze in paniek raakte en eruit wilde. De proefpersonen hadden brillen met donkere glazen op, dikke sokken aan en gewatteerde wanten aan de handen zodat ze op vrijwel geen enkele wijze de verveling en monotonie konden doorbreken. Het bleek dat de proefpersonen op den duur hevige nachtmerries kregen en dat hun gedachten tenslotte tot een inhoudloos mengelmoes van gedachten-flitsen ontaardde. --- Nieuwe voorzitter van de RAI (Van onze verslaggever) AMSTERDAM, 12 sept. — De Nederlandse Vereniging „De Rijwiel- en Automobiel Industrie", de RAI, heeft gisteren een nieuwe algemeen voorzitter gekregen in de Haagse garagehouder A. J. ten Hoeve. De heer Ten Hoeve, die 54 jaar is, volgt Egon F. Eriksson op, die in juli overleed. De nieuwe RAIvoorzitter is sinds 1950 lid van het hoofdbestuur en voorzitter van de afdeling fabrikanten en importeurs van bedrijfsautomobielen van de RAI. In 1953 werd hij lid van het dagelijks bestuur Onmiddellijk na zijn benoeming ging de nieuwe voorzitter met het hele bestuur en de ledenvergadering, die hem zojuist gekozen had, naar het Europaplein in Amsterdam, waar de bouw van het nieuwe ,RAI-complex snel opschiet. De eerste van de acht-en-dertlg stalen spanten met een vrije overspanning van 07,50 meter van de tweehonderd meter lange middenhal torent nu zestien meter boven het plein. De wethouder van Publieke Werken, mr Van 't Hall, gaf aan deze mijlpaal in de bouw een officieel tintje door er de driekleur op te hijsen. De heer Ten Hoeve zei daarbij: „Ik reken het tot mijn eerste taak het werk van de heer Eriksson ook in dit opzicht te voltooien: daartoe is het niet voldoende, dat de hoofdstad een mooi architectonisch gebouw er bij krijgt, van meer direct belang is dat het' nieuwe RAI-gebouw de functie gaat vervullen, waarvoor het is gesticht, namelijk een centrum te zijn van zakelijke bedrijvigheid en internationaal contact." Hij deelde mee, dat de gemeente Amsterdam, die de bouw van een congresbouw naast de RAI voor haar rekening neemt, reeds in de loop van het volgend jaar met het werk hoopt te kunnen beginnen. De regering heeft thans de bouwvergunning voor, het voorjaar 1960 in het vooruitzicht gesteld. Heit RAI-complex zal, naar wordt verwacht, in februati 1961 klaar zijn. A. J. TEN HOEVE --- De Gaulle belooft Afrikanen: ZELFBESCHIKKING voor Algerije Gemeenschap op weg naar Confederatie (Van onze correspondent) PARIJS, 12 sept. — De vrijdagmiddag in Parijs beëindigde vijfde zitting van de uitvoerende raad van de Frans-Afrikaanse gemeenschap blijkt geheel in het teken te hebben gestaan van de politieke evolutie van het recht tot zelfbeschikking van de Afrikaanse landen, dat voor het eerst officieel ook is toegepast op Algerije. Hieraan is het te danken geweest, dat de uitvoerende raad van de gemeen, schap overeenstemming heeft kunnen bereiken over drie voorname kwesties: het Algerijnse probleem, de Franse atoombom en de geleidelijke ontwikkeling naar een andere structuur van de Frans-Afrikaanse gemeenschap. Tot nu toe wist men slechts uit de tweede of derde hand, dat president De Gaulle tegenover de militairen in Algerije gesproken had van zijn voornemen om zelfbeschikking toe te kennen aan het Algerijnse volk. Vrijdagmiddag, na afloop van de vergadering van de uitvoerende raad van de Frans-Afrikaanse gemeenschap, heeft de algemeen secretaris daarvan, de heer Janot, bevestigd dat president De Gaulle ook tegenover de vertegenwoordigers van de Afrikaanse landen heeft verklaard, dat de Algerijnse bevolking het zelfbeschikkingsrecht zal kunnen uitoefenen en op grond daarvan beslissen over zijn eigen toekomst en de toekomstige relaties met Frankrijk. Op grond hiervan hebben de leidende politieke figuren van de Afrikaanse landen zich akkoord verklaard met president De Gaulle's voornemen om de volgende week hierover een openbare verklaring af te leggen. Er is op dit punt dus een contract getekend tussen president De Gaulle en de Afrikaanse landen; de president van de republiek, die ook aan het hoofd staat van de gemeenschap heeft zich gebonden aan een liberale politiek in Algerije en de Afrikaanse landen hebben hun steun aan die politiek toegezegd. --- Atoombom De Franse atoombom heeft geen grote meningsverschillen opgeroepen in de uitvoerende raad. Indien de Mali-federatie daartegen bezwaar heeft gemaakt, is dat niet omdat zij tegen de Franse atoombom is maar omdat zij atoomexperimenten in de Sahara ' gevaarlijk acht voor de volkeren, die thans in dit. gebied wonen. Van Franse zijde zijn hier tegenover echter de geruststellende mededelingen gedaan, waaruit gebleken is dat de Franse atoomexplosie geen gevaar voor radioactieve besmetting zal opleveren. Wa-t tenslotte de toekomstige structuur van de gemeenschap betreft heeft president De Gaulle de leden van de uitvoerende raad op het hart gedrukt, dat de Frans-Afrikaanse gemeenschap een evolutief karakter bezit en dat het geenszins de bedoeling is de Afrikaanse landen te binden aan de tegenwoordige vorm van de gemeenschap. Ook hier geldt het zelfbeschikingsrecht, dat in de grondwet is vastgesteld en dat de gemeenschap mogelijk maakt zich veilig te ontwikkelen naar de vorm van een federatie, hetzij die van een confederatie van zelfstandige staten. In principe is in dit verband reeds overeengekomen, dat de Afrikaanse landen frotere bevoegdheden zullen krijgen op et gebied van de defensie. Voorts is een commissie ingesteld, die tot taak krijgt het nationaliteiten-vraagstuk te onderzoeken en daarover voorstellen te doen. Tot nu toe is het zo, dat de burgers van de Afrikaanse landen het staatsburgerschap van de gemeenschap bezitten, dat in feite het Franse staatsburgerschap is. De Afrikaanse landen wensen echter elk hun eigen nationaal staatsburgerschap te bezitten. De thans ingestelde commissie krijgt tot taak de vervulling van deze wéns mogelijk te maken, zonder dat de gemeenschap er door uiteenvalt. Een en ander wijst er op, dat men er zich op voorbereidt dat de gemeenschap zich zal gaan ontwikkelen in de richting van een confederale statenbond. --- Mensen onderweg MAN-AUTOMAAT SCHEVENINGEN, woensdag ONOPGEMERKT voor het grote publiek, vertoefde twee dagen in ons land de vroegere NATO-opperbevelhebber generaal Alfred GRUENTHER (60) wiens hoofdbezigheid momenteel is het. Amerikaanse Rode Kruis te vertegenwoordigen. Hij is, sedert zijn pensionering, directeur daarvan. Ter gelegenheid van de opening van het. moderne Laboratorium van onze bloedtransfusiedienst door koningin. Juliana bezocht generaal Gruenther, op informatiereis in Europa, ook even Nederland. Zijn korte visite had, naar het schijnt binnenskamers nogal wat voeten in de aarde. Want sommige Amerikanen kunnen vreemde heren zijn ... Alfred Gruenther is een van hen. Hij staat bekend als nogal pedant perfectionist, ondanks (of misschien vanwege?) zijn grote bekwaamheden en verbluffende capaciteiten. Toen vastgesteld was dat hij het Amerikaanse Rode Kruis zou vertegenwoordigen bij de Amsterdamse plechtigheid, waar hij ook zijn oude vriend prins Bernhard zou ontmoeten, liet men bij zijn secretariaat informeren of de generaal (thans: de directeur) bijzondere formaliteiten gewend was. Het antwoord luidde: „Ja. Bij zijn verblijf in Nederland een grote automobiel ter beschikking, voorts een suite in het beste hotel, en bij de plechtigheid een militair of pólitie-escorte van motoren". Daar kwam natuurlijk niets van. Men blijft in ons land meestal wat nuchterder, en ontving de generaal als ieder ander prominent gast, niet meer en niet minder. Maar de voorafgaande eisen typeren de nogal hoogvliegende Amerikaan. We herinneren ons een gesprek met een zijner adjudanten, enkele jaren geleden,' toen hij nog in Fontaineblau resideerde als „Suprème Allied Commander Europe" bij SHAPE en dus onze officiële top-beschermer was. „Als de generaal ergens op bezoek gaat, tussen Ankara en Oslo, zoals hij elke week enkele malen moet doen, leert hij in het vliegtuig in een kwartier de namen, voornamen, bijzondere kwaliteiten, vorige ontmoetingen uit het hoofd, betreffende de ministers of generaals of politici die hij straks moet spreken.Vaak Iaat hij zich nog in het vliegtuig radiografisch melden wie hem precies zullen staan op te wachten op het vliegveld, opdat hij, voorbereid, zeggen kan: „Ha, mijnheer Spaak of mijnheer Luns, hoe gaat het met u sedert de 17e juli dat we elkaar in Londen het laatst zagen, " of „Hoe is het met uw zoontje dat toen zo ziek was?" Gruenther is dermate methodisch van geest (of van brein), dat hij in zijn omgeving met een mengsel van bewondering en misprijzen wel eens de beste robot onder de geallieerde generaals werd genoemd, "een volkomen „man-automaat" die zelfs moeilijkheden en conflicten oplost langs de weg van berekening en planning. Dat is wellicht te wijten aan het feit, dat deze zoon van èen krantendrukker uit de staat Nebraska van Duitse en Ierse voorouders stamt, nauwgezetheid parend aan hardnekkige energie. Als jong officier leerde hij Duits, Frans, Spaans en Italiaans, en zo goed bridgen dat hij als scheidsrechter moest optreden bij moeilijke competities. Toen Eisenhower naar Londen kwam, in 1942, om de invasie van Frankrijk voor te bereiden, en Clark naar Algiers om die van Italië te leiden, namen de beide hoge commandanten Gruenther mee als „rekenmachine" die bovendien, door zijn taalvaardigheid, met de verschillende officieren van bezette Europese landen goed overweg kon. Hij zat, naast generaal Mark Clark, in de eerste jeep die achter de tanks het bevrijde Rome binnentrok, juni 1944, en hij bracht als katholiek paus Pius XIÏ het eerste eerbetoon van de Amerikaanse legerleiding. Toen Eisenhower later eerste NATO-opperbevelhebber werd, koos hij Gruenther weer tot stafchef, later tot opvolger. Onder Gruenther werkten toen Norstad bij de luchtmacht — hij is nu opperbevelhebber van SHAPÈ — en Montgomery als bevelhebber van de landmacht. De kleine, vinnige man met de harde, blauwe ogen, die nu als burger in het Centraal Laboratorium bij de eregasten zat te luisteren, heeft dus heel wat moderne wereldhistorie achter de rug. „Mijn vriend Al zou een ideale president van de USA zijn',' moet Eisenhower vroeger eens gezegd hebben, niet beseffend dat hij dat óók zou worden ... Mr Gruenther echter verklaarde vanmiddag: „Op deze rondreis heb ik ontdekt, dat het anti-Amerikanisme in Europa, dat in mijn militaire jaren hier nogal heftig' ageerde, gelukkig heel wat is afgenomen. Er moet de laatste tijd een wind van welwillendheid zijn opgestoken, als ik zo hier en daar hoor wat men van ons, Amerikanen, denkt. In mijn Parijse tijd was dat anders." Zijn vriend Eisenhower zal er niet vreemd aan zijn, dunkt ons. --- ROERIGE KNAPEN ROTTERDAM, woensdag BIJ de ruiterwedstrijden, die elk jaar begin september een ploeg internationale fijnproevers naar Europa's grootste havenstad trekken, raken we in gesprek met de kleine, vinnige Italiaanse politie-officier Mi- RW TALLIAN1 (48), een vroeger cavalerist die op heel wat toernooien van ons continent eertijds van de partij was. Maar onze gedachtenwissehng gaat niet over paarden of ruiterij — hoewel de bereden politie vak Rome met haar vermaarde zwarte en witte rossen weinig geheimen bezit voor majoor Talliani — doch over een thema, dat dezer dagen ontelbare mensen aan het denken en spreken zet, niet het minst in Nederland: de doelloos rondhangende, provocerende jeugd. Onze Italiaanse gast blijkt er zo juist een hele discussie over te hebben gehoord, naar aanleiding vande relletjes in de hoofdstad, en hij begint er zelf over. Dat herinnert ons er aan, hoe men een tijdlang heeft gemeend dat het „nozemtype" in onze grote steden eigenlijk een stukje Italiaanse import was, net als chianti, raffia, Farina-automobielen, scooters, cesarkapsels en meisjes die zich als Gina of Sofia bewegen... Dat spreekt de heer Talliani beslist tegen. „Het is erg vleiend, dat na de oorlog zovele elementen van ons openbaar leven naar noordelijker landen zijn geëxporteerd", lacht hij, „maar lanterfanterende, opzienbarend uitgedoste knapen zijn daar beslist niet bij, tenminste niet als typisch Italiaans verschijnsel. U mag niet vergeten, dat in onze mediterraanse landen de jonge mensen, , de oudere trouwens ook, veel meer op straat leven dan bij u. Het klimaat leent zich daar beter toe, en vergeet niet de vaak miserabele behuizing. Als men bij u door een avondlijke straat wandelt, ook in de zogenaamde volksbuurten, ziet men overal gezellige kamers met schemerlampen en radio, en een bezig gezin. Zoek dat eens in een voorstad van Milaan of Rome of Napels! Daar vlucht men uit donkere straten of blokken van woonkazernes om een paar uur buiten te blijven, te slenteren of te buurten. Meri gebruikt bovendien het avondmaal veel later, heeft dus tijd over. Ik kan mij niet anders herinneren dan dat in populaire wijken in dc lange zomeravonden altijd veel volk op dc been was, jong en oud, en het leverde geen bijzondere problemen. Dc jongelui zijn hoogstens wat mobieler, nu ze, meerdan vroeger, geld verdienen en zich . een motortje aanschaffen. Dat zo iets lawaai maakt, nu ja..." Hij wil zeggen: waar je je al over opwindt, een bromfiets verschaft immers muzikaal genot, dat is dc helft van het plezier. Misschien is het dc wijze van kleurige kledij, die ons op het idee bracht dat dc nozem-mode uit Italië is komen optrekken? Maar ook dat bestrijdt onze ruiter. — U moet niet vergeten dat bij ons (ook al weer dank zij het andere, milde klimaat) dc jonge mensen heel wat minder saai gekleed kunnen gaandan hier in het noorden, waar dc kleding voor dc helft bescherming is. Als een scholier bij ons in een lichtblauwe pantalon en een vuurrood truitje loopt, met blote voeten in witte sandaaltjes, valt dat niemand op, maar als zulk een jongen in een Nederlandse straat verschijnt kijkt iedereen om. Hier is alles' zoveel donkerder en degelijker, uiterlijk tenminste, omdat het klimaat en het werktempo en niet het minst dc kleur der natuur zoveel anders zijn. Een opzichtig geklede jongen is bij u waarschijnlijk symbool van aanstellerij, bij ons kan precies hetzelfde uitziende jeugd het toppunt van ingetogen degelijkheid zijn. Maar ik kan mij voorstellen dat een Nederlandse scholier, die zich kleedt alsof hij in Napels ijs vent. dermate opvalt dat men hem vanzelf voor een lichtzinnige deugniet houdt. Dc Italiaanse politie heeft in dc grote steden geen bijzondere moeilijkheden met jongens en meisjes, die er dc kantjes aflopen en op relletjes zijn belust, aldus onze zegsman, tenminste geen last die er niet altijd met (zuidelijke) jeugd kan ontstaan. „Wij zitten met heel wat erger vraagstukken", aldus majoor Talliani, „zoals dc handel in verdovende middelen, die zich op kolossale schaal in Noord-Italië afspeelt, doorvoergebied tussen het Nabije Oosten en dc beide Amerika's. Ën daar houden zich niet alleen gangsters mee bezig (er bevinden zich momenteel tussen Sicilië en dc Alpen een kleine duizend uit Amerika uitgewezen beruchte gangsters inclusief hun lijfwachters, secretarissen.. . allen heien van Italiaanse herkomst die in New Vork en Chicago in hun vak tot aanzien kwamen) maar ook quasi nette zakenlieden van chemische en farmaceutische concerns, die onder het mom van zakentransacties het „witte vergif" in „wit goud" omzetten, zonder dat onze diensten dc juiste gang van zaken achterhalen". Als men zulke dingen verneemt, is men geneigd zich af te vragen waar onze, door het nozem-probleem overrompelde, politiediensten bang voor zijn. Raken zij niet al te snel geïntimideerd' door „kinderziekten" die met een wat hardhandiger opvoedingsmethode spoedig konden worden verholpen? --- EENZAAM WACHTER MARGRATEN, zondag /N een kantoorvertrek, dat er ats een salon uitziet, staat een korte, gedrongen man, met grijzende haren, en de armen op de rug van zijn wit shirt gekruist, voor een opengeslagen boek met lange rijen, namen, en hij zegt: „Leest u zelf maar eens wie hier allemaal komen, het is een militaire en civiele Who's who? van een paar werelddelen". We kijken door het gastenboek in gezelschap van de Superintendant van het enige Amerikaanse soldat.enkerkhof in ons land, JOHN STRAARUP (52). afkomst :y uit het verre Seatlle inhet noordwesten van de States. Hij doet dit werk. organiseren en inspeel* voor de „American Battle Monument» Commission" uil Washington, waar generaal George Marshall voorzitter van is, al een jaar of 15. dus sedert het einde van de oorlog. Europese bureaus van die commissie, waar chefs zitten, bevinden zich in Parijs en 'Rome. „Alleen in Europa bevinden zich, wat betreft de tweede wereldoorlog, veertien Amerikaanse kerkhoven", vertelt mr Straarup ons, „waarvan het grootste in Lotharingen ligt, bij St Avold, met 10.500 graven. Aanvankelijk was het gebied hier bij Margraten ook een geweldig complex. De oorlogsoperaties in de lage landen en vooral de strijd rond Aken nu vijftien jaar geleden — met de slachtingen in het Hürtgenwoud en rond het dorp Schmidt — plaatsten ons voor de taak, circa 30.000 gesneuvelden te begraven, waarbij er nog velen kwamen die uit Duits gevechtsgebied naar Limburg en België waren teruggevoerd en daar stierven. Daar men in principe geen enkel soldatenkerkhof van onze strijdkrachten i n Duitsland wilde aanleggen, werden alle doden om zo te zeggen geconcentreerd in de grensstreken: Limburg, Luik, Luxemburg, Lotharingen. In Margraten werden aanvankelijk 18.000 jongens begraven. Naderhand, toen terugvoering naar families in Amerika werd mogelijk gemaakt, kozen ongeveer 10.000 ouders voor deze overbrenging. De andere 8000 hebben hier dus hun laatste rustplaats." Wie had twintig jaar geleden, in die roerige mobilisatiedagen van 1939, die nu allerwege zijn herdacht, kunnen bevroeden dat nóg eens duizenden Amerikaanse knapen (tot in hun namen afkomstig uit alle delen van het oude Europa, want op deze lichte marmeren wanden van de Margraatse erehof staan honderden namen gebeiteld van — vermiste — Griekse, Poolse, joodse, Schotse, Ierse, Duitse, Italiaanse emigrantenafstammelingen) dat al deze' Amerikanen nog eens zouden rusten op een fraaie heuvel nabij Maastricht, die in deze gouden zonnedagen de vrede en orde van een paradijs ademt? Vele graven dragen als sterfdatum septemberdagen van 1944, of decemberdagen van dat jaar (Ardennenoffensief), soms is er een hele rij met eenzelfde datum uit 1942 of 1943: de bemanning van een bommenwerper, die te gronde ging bij heenvlucht of terugkeer van Aken, Keulen, Essen. Welke operaties rdch in$ onze landstreken hebben speeld, wordt thans gebeiteld op een fraaie kaart in gekleurde basrai'ëfs en in mozaïeken vastgelegd, rver enkele maanden zullen oie -tenen ocumenten gereed zijn, 'm or.s. snelle vergeters en vluchtig ontroeMen. een beetje te helpen bij de hciinimring aan wie en wanneer... en op de vragen van onze kinderen te antwoorden, die van ons willen horen waarom al die jongens in d\er?ee kwamen om voorgoad hier te blijven, in een vaak naamloos graf. ---