(Advertentie) || In plaats van aardappelen en groenten: Nasi Goreng M JfSËff i£E*-&■ f pj\ ■« . .-^*^ & ö£> 9^s' lal'^l^^^^^sJl*51 cf Badiak)- Stroöi er wat £& 1P 11 M°ol receptenboekje 1 het allerbeste voor de rijsttafel: CONIMEX 1 --- Traag tellende gemeenten krijgen telegrammen WANT OM 12 UUR MOET DE UITSLAG BEKEND ZIJN (Van onze correspondent) DEK HAAG, 15 mei — Sneller dan ooit — zo verwacht men — zal het AXP vanavond de (onofficiële) verkie. zingsuitslag bekend kunnen maken. De verkiezingsdienst van het Algemeen Nederlands Persbureau, dat traditiegetrouw de gegevens uit alle steden en plaatsen verzamelt, zal vanavond — zoals ook vorig jaar tijdens de statenverkiezingen — gevestigd zijn in het ruime hoofdkwartier van de Esso in Den Haag. De dienst heeft daar de beschikking over het nieuwste elektronische super-brein, dat in Nederland in gebruik is, de IBM 1401. Dit brein is in staat de gegevens sneller te verwerken dan de telex ze kan doorgeven. Uitslagen, percentages, vergelijkingen met vorige jaren en zetelverdelingen rollen er in tienden van seconden uit. Een druk op de knop is voldoende. De schatting, dat rond twaalf uur de uitslag van de verkiezingen bekend zal zijn, is nog aan de Toorzichtige kant. Het ANP is zo voorzichtig omdat alles zal afhangen van de gemeenten, die de politieke keus van rond zes en een half miljoen Nederlanders zo snel mogelijk naar Den Haag moeten sturen. Om deze procedure zo veel mogelijk te versnellen is in iedere gemeente het hoofd van het plaatselijk verkiezingsbureau benoemd tot „bijzonder ANP-correspondent". Vorige malen maakte de verkiezingsdienst nog wel gebruik van de vaste ANP-verslaggevers of zelfs particulieren, maar die moesten uiteindelijk voor hun getallen bij de plaatselijke chef zijn. Door nu één trap uit te schakelen hoopt men de gegevens nog sneller in de Haagse centrale te hebben. --- Opschieten Ook heeft het ANP dit keer alle gemeenten een brief gestuurd waarin wordt verzocht alles op alles te zetten om dc uitslagen vóór half twaalf naar Den Haag te sturen. Als extra stimulans zullen morgenavond om half elf dc ingeschakelde telegraafkantoren van dc PTT dc gemeenten waarvan zij nog geen opgave hebben gehad, een telegram sturen met het vriendelijke verzoek „een beetje op te schieten". Is om half twaalf nog niets binnen, dan volgt eenwat scherper telegram m dc trant van „als we uw uitslag binnen zouden hebben, konden we tenminste dc einduitslag bekend maken." Officieel is die uitslag nog niet. Dc definitieve uitslag wordt pas volgende week maandag 20 mei om twaalf uur precies door dc kiesraad bekend gemaakt. Dat die officiële uitslag wel eens kan verschillen bleek bij de jongste verkiezingen in 1959 toen volgens de onofficiële ANP-uitslag de lijsttrekker van het Gereformeerd Politiek Verbond een zetel had behaald. Terwijl de nieuwe politicus al bij de Koningin zijn opwachting had gemaakt, kwam de kiesraad met de nuchtere mededeling dat het GPV net 24 stemmen te weinig had behaald om recht op een zetel te hebben. Volgens het ANP en het centraal stembureau zijn dergelijke fouten grote uitzonderingen. De schuld hoeft zelfs niet bij het ANP te zitten. Op een stembureau kan een vergissing zijn gemaakt, die er pas bij de controles weer uit komt. --- VUL UW STEMHOKJE CORRECT IN r: TEDER jaar gaan duizenden stem~ 1 men verloren omdat de stembiljet= ten verkeerd «orden ingevuld. Dit = jaar schat men op het ministerie van Binnenlandse zaken — verantwoordelijk voor de organisatie van de ver| kiezingen — dat opnieuw drie percent van alle uitgebrachte stemmen ongeldig zal moeten -worden verklaard. Hoe stemt u op de juiste manier? Wilt u een geldige stem uitbrengen dan moet u de witte stip in het zwarte vierkant vóór de naam van uw uitverkoren kandidaat rood maken. Eén kandidaat, want als n twee namen aanstipt is uw biljet al ongeldig. Doorhalingen en opmerkin- = gen of toevoegingen zijn verboden. I Hetzelfde geldt voor krassen of be- = werkingen met ylakgom. Rood pot- ! lood hoeft u niet mee te brengen. Het j stembureau zorgt vandaag gedienstig, = dat in uw hokje een potlood klaar ligt. § --- Geen voorkeur Dit herhaalde tellen om alle vergissingen uit te sluiten, zorgt ervoor, dat — los van dc voorlopige — dc officiële uitslag van een gemeente als Amsterdam morgenmiddag pas bekend zal zijn. Den Haag zal er vannacht om drie uur wel m slagen dc zaak rond te hebben, Utrecht weer wat eerder. Het is uitgesloten dat het ANP vanavond al zal kunnen berekenen hoe het, zit. met de voorkeurstemmen. De ingewikkelde procedure die voor het vaststellen van de verkiezing van een bepaalde afgevaardigde via voorkeur, stemmen nodig is kan zelfs het elektronische brein zo snel niet volgen. Maandag laat hebben de honderddertig mannen en vrouwen, die vanavond de uitslagen in het Esso-gebouw zullen verzamelen, een generale repetitie gehad. Van de achttien telegraafkantoren kwamen proef-telegrammen binnen met (gefingeerde) uitslagen. De rekenstaf toog daarna aan het werk met het elektronische brein en de boekhoudmachines. Alles liep op rolletjes. --- Pre-fab bungalow in 20 dagen klaar (Van onze correspondent) ARNHEM, 15 mei — Er komt geen metselaar of stukadoor, maa» wel een emaillefabriek aan te pas bij een nieuw systeem van geprefabrireerde bungalowbouw. Het systeem is ontworpen door architect L. Boode uit Arnhem in samenwerking met de Edy-emaillefabriek in Dieren. De eerste bungalow, die men een wereldprimeur noemde, is opgetrokken op een terrein aan de Reisweg te Ellecom. Men heeft er twintig werkdagen met ongeveer 460 manuren voor nodig gehad. Op de gewone traditionele manier zou men er 80 werkdagen met ruim 2000 manuren aan hebben gewerkt. Ook de prijs is volgens de directie van „Embouw" die deze bungalows aan de man brengt, lager dan bij normale bouw. Zij wordt zelfs beduidend lager, wanneer in serie gebouwd kan worden. Fundering, vloeren en muren bestaan uit elementen, gemaakt van gasbcton. Dakconstructies worden vooraf in een timmerfarbiek pasklaar gemaakt. De buitenwanden worden bekleed met geëmailleerd plaatstaal, dat in vele kleuren beschikbaar ls. Aan de binnezijde van deze platen wordt een isolatielaag aangebracht. De gehele buitenwand komt dan overeen met een gemetselde muur van minstens 70 centimeter dikte. De binnenwanden kunnen behangen worden of met muurverf bestreken. --- „GEEN NORMBESEF” Senator Algra valt uit tegen modernisten (Van onze correspondent) BINNENHOF, 15 mei — Een dag voor de verkiezingen heeft de Eerste Kamer zich gisteren nog uitgeleefd in een ongekend emotionele woordenstrijd dankzij de problemen rond de Nederlandse schrijver». Bi.j de behandeling van de onderwijsbegroting kwam de anti-revolutionaire senator, de heer Algra — oudleraar Nederlands — onverwacht met een felle uitval naar wat hij de „modernisten" noemde. „De moderne kunst heeft bitter weinig te bieden. Er is een schrijversbende ontstaan, een soort nozemgroep, in wier kring geen plaats is voor een altaar, maar alleen voor een bittertafel", zei de senator, die de Tachtiger Lodewijk van Deyssel aanhaalde om zijn afkeuring uit te drukken: „Dit alles stinkt een uur in de wind". Veel schrijvers hebben, aldus de heer Algra, geen normbesef. Zij vinden dat het goed staat seksuele en animale onderwerpen aan de orde te stellen". De socialist Cammelbeeck, die in de middag Algra zelf niet gehoord had, — „Ik heb zijn rede in een avondblad gelezen" — ging er toch fel op in. „De heer Algra heeft alles uit de derde hand", zei hit „Ik wed dat hij Mulisch, Andreus of Blaman nog nooit gelezen heeft". Om dat goed te maken had hij in allerijl twee boekjes laten halen van Anna Blaman om ze aan de heer Algra te overhandigen. Hij las een groot stuk voor uit „Blaman over zichzelf en anderen". „Het zit me hoog", zei hij. „Lees beter en oordeel rechtvaardig". --- Lang citaat Kamervoorzitter mr Jonkman vond het citaat uit Blamans werkje wel wat lang. „Ik dacht dat u het werk in de Kamerboekerij zou zetten", merkte hij op. „Maar ik zal het nu wel terugvinden in de Handelingen". Bijzondere samenloop was nog dut, terwijl mr Cammelbeeck zijn aanval deed, de heer Algra al weer weg was. Hi.j moest naar een Verkiezingsbijeenkomst. Aanleidingvan dit alles was de kwestie van schrijvers-stipemdia en de protestbrief van de groep Nederlandse schrijvers. De protestants-chrlstelijke woordlers moesten niets hebben van te veel overheidssteun. ..Het nevenberoep lal cic grootste inspiratiebron voor de schrijver", vonden zij. De socialist vond aan de andere kant dat de staat niet te ruim kon zijn. Dat was wel verklaarbaar. „Ik heb nogal wat vrienden onder de schrijvers", zei hi.j onder gelach van de senaat. Namens minister Cals, — in het buitenland — zal minister Klompé de begroting verdedigen. --- Nederlander bij doden Golf greep zes toeristen LISSABON, 14 Mei (AFP) — In Portugal zijn maandag zes mensen verdronken, nadat zij in een grot nabij Lissabon door een hoge golf Haren Meegesleurd. Onder de slachtoffers bevindt zich een Nederlander, ,ie heer Jacob Blokker uit de Zwitserse plaats Diessbach. Een gezelschap van ongeveer dertig toeristen, dat op 4 mei uit Zürich was vertrokken, bezichtigde bij Cascais, op 20 km ton wekten van de Portugese hoofdstad, een grot die hekend staat als de „i ferno," de „muil van de h«l", torn een grote golf acht van hen •meesleurde. Slechts drie vrouwen kon- Gen door een vissersboot worden gered. --- Prof. Romme tot studenten Onderneming nog -wat structuur betreftin sociaal slop (Van onze verslaggever) AMSTERDAM, 15 mei — „In onze structuur van een open XV zijn niet alleen de werknemers maar in frite ook de aandeelhouders onmondig". Met deze stelling begon prof. mr dr C. Romme dinsdagmiddag zijn rede over de structuur van de onderneming. Hij sprak deze uit in de aula van de universiteit van Amsterdam bij gelegenheid van de 112ste dies van het Amsterdams Studentenkorps. De aandeelhouders hebben een taak bij de wet, maar zij missen grotendeels het inzicht en de bekwaamheid ten aanzien van de werkelijke vraagstukken der naamloze vennootschap. Er is een instituut van commissarissen om dat gebrek te ondervangen, maar daar staat tegenover, dat de aandeelhoudersvergadering eerder de commissarissen krijgt voorgeschoteld dan hen vrij kiest en dat het college van commissarissen uiteindelijk geen beslissingsbevoegdheid 'heeft, die bevoegdheid houdt de onmondige aandeelhoudersvergadering. Er is sprake van een voortschrijdende verschuiving van de eigendomsrelatie tussen aandeelhouders en onderneming in de richting van een marktverhouding. De aandeelhouders (eigenaars) hopen alleen nog maar op een fatsoenlijke behandeling, dat wil zeggen op een goed dividend; van de rechten en plichten van eigendom is niets meer over. Prof. Romme vond dit een ernstige uitholling van de eigendomspliclu, van een van de grondslagen van ons produktiesysteem, het private eigendom. PROF. ROMME „... werknemers meer mondig ..." --- „Een kliek” Wij zijn met onze huidige structuur "vari de onderneming in een sociaal slop geraakt, aldus prof. Romme. Vroeger kende de onderneming alleen winststreven ten gunste van de aandeelhouders. Nu is men toe aan winststreven ten gunste van de onderneming in haar geheel; er is een streven naar continuïteit van de onderneming, omdat daarbij ook zoveel werknemersbelang op het spel staat. Maar mentaal is men daar nog niet aan toe. Nog steeds hangt er de sfeer van zo veel mogelijk winst voor de aandeelhouders. En'de arbeiders zien de directie en commissarissen nog niet in de middenpositie tussen aandeelhouders en henzelf; voor de werknemers zijn aandeelhouders en directie plus commissarissen één kliek. Intussen, terwijl de mentale vernieuwing nog lang niet is voltooid, groeien onze ondernemingen van hun economische naar hun economischsociale categorieën. Prof. Romme waarschuwde in dit verband tegen de sfeer van de geleidelijkheid, waarmee de werknemers dan wel tot mondigheid zouden moeten worden opgevoed. Wanneer eens het IJzeren Gordijn tussen Oost en West zal verdwijnen, zal de zwakte van onze ondernemingsstructuur blijken en dan zal onze overwaardering van de kapitaalsfactor en onze onderwaardering van de arbeidsfactor in de onderneming ons waarschijnlijk hardhandig worden afgeleerd. --- Amerika capituleert in oorlog over luchtvaarttarief (Van een correspondent) WASHINGTON, 15 mei — Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen mogen hun tarieven op de Noordatlantische route met vijf percent verhogen. De Amerikaanse raad voor de luchtvaart is dinsdag gezwicht onder de druk van het diplomatieke overleg dat over deze kwestie werd gevoerd. Zoals bekend hebben de Europese luchtvaartmaatschappijen hun tarieven met vijf percent verhoogd. De Amerikaanse maatschappijen werd dit door de raad voor de luchtvaart verboden. Dit verbod heeft bijna een luchtvaartoorlog tot stand gebracht. Maandag heeft de Britse gezant in Washington, Dennis Greenhill, een bezoek gebracht aan de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Dean Rusk. Hij heeft Rusk het felle Britse standpunt in zake de kwestie overgebracht en er op gewezen dat de Amerikanen zich blootstelden aan een landingsverbod op de Britse vliegvelden. De Amerikaanse capitulatie is In Europa met veel voldoening ontvangen. --- ZWARTE DUIVEL IN BRONS Bij een bronsgieterij in Haarlem wordt de laatste hand gelegd aan het mariniersmonument, dat binnenkort in Rotterdam geplaatst zal worden. Het beeld is een schepping van de beeldhouwer Titus Leeser uit Ommen en stelt een marinier in gevechtstenue voor. Het beeld komt op het Oostplein, een historische plek in de Rotterdamse geschiedenis van de mariniers. Op de eerste pinksterdag van 1940 (12 mei) werd op dezelfde plaats de marinierskazerne gebombardeerd. In de vijfdaagse strijd, tussen het Nederlandse leger op de noordelijke Maasoever en de Duitsers op de zuidelijke Maasoever en op het Noordereiland met als inzet het bezit van de Maasbruggen, hebben de mamiers een legendarische faam verworven. Met een handvol mannen verdedigden zij met succes de brv,ggen onder zware verliezen. In deze mannen, de „Zwarte Duivels", wordt het hele korps mariniers geëerd. --- Zoon van het volk De held Codine groeit tot de legen, darische zoon van het boerenvolk, ver. stoten door zijn rijke moeder, bemind door de paupers en primitief in zijn spontane daden van menselijke goedheid. Deze Codine is een man om in te geloven, te midden van de groeistuipen van een volk. Het is begrijpelijk dat een dergelijke film de communistische machthebbers welgevallig moet zijn. Omdat de behoefte aan opstanding en bewustwording overal nog voor het grijpen ligt in deze époque van de geschiedenis. „Codine" werd echter allerminst een nadrukkelijke film. Men heeft daarbij niet geschroomd om bepaalde merkwaardige volksgebruiken als de riten der „broeders van het kruis", die eikaars bloed drinken in eeuwige trouw, open. hartig te exposeren; ook andere primitiviteiten, die echter alle hun verantwoorde plaats innemen in het menselijk leven waarover wordt verteld. Een Franse poging om de lachers op hun hand te krijgen door middel van de film „Carambolage" van Marcel Bluwal is één enorme lavastroom van racjde dialogen, op het ritme van een karikaturaal aangezet verhaal uit de wereld der reisbureaus. De hier populaire Jean-Claude Brialy speelt de rol van een kolderieke moordenaar en levensversierder. Kostelijk is een typering van de in Nederland * nog te weinig bekende komische acteur % Louis de Funès, die men zich als een f dubbelrol kan herinneren uit de film „La belle Américaine". Het lachen om de film „Carambolage" klinkt echter toch al te geforceerd en te chauvinistisch, om te kunnen concurreren op dit festival met de Italiaanse komedie „Het echtelijk bed". De film „Carambolage" is een filmpje om zo eens een keer mee te pik. ken, maar onvolwaardig voor een festi. val, zo is hier in het algemeen het niet. Franse oordeel. --- Verkiezingen 1946-1959 — Uitslagen in percentages (TK = Tweede Kamer. PS = Provinciale Staten) 1946 1946 1948 1950 1952 1954 1956 1958 1959 1962 TK PS TK PS TK PS TK PS TK PS Syj. 30,81 31,4 31,04 31,59 28,67 31,54 31,69 32,89 31,59 32.38 28,31 25,8 25,60 25,69 28,97 29,40 32,69 28.65 30,37 29,92 2l„~i; — — — — — — — 0,61 1,84 3,01 aod VVD > 6,41 6,4 7,95 8,52 8,83 8,78 8,77 11,40 12,22 10,04 ~5fT 12,90 12,6 13,21 12,37 11,31 10,68 9,91 9,42 9,39 8,84 7,84 9,7 9,19 10,47 8,92 9,66 8,43 9,01 8,10 8,45 2,14 2,2 2,37 2,27 2,42 2,18 2,26 2,24 2,16 2,14 pptX — — — 0,60 0.66 0.71 0,65 0,75 0,67 0,69 Brug-groep ™ HA _I'74 6 616 532 475 414 241 293 Boerenpartij — — o'p5 g jg Overige 1.02 0.5 2,90 1,69 4.06 1.73 0.55 0,84 0,02 1J39 Totaal 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 !) 5 £artÜ van de Vrijheid, sinds 1948 Volkspartij voor Vryheid en Democratie. --- WREDE GEBRUIKEN OPENHARTIG GETOOND Roemeense film Codine rauw, eerlijk werkstuk Franse klucht ondermaats (Van onze speciale verslaggever) CANNES, 14 mei — De lijn der gewelddadigheden op het festival in Cannes zet zich voort. In een door de Franse regisseur Henri Colpi gemaakte Roemeense film „Codine" ziet men mensen letterlijk eikaars bloed drinken. Voor een deel van het festivalpubliek een reden om met applaus van bijval te getuigen. De Cinéma-Choc wordt door velen blijkbaar essentieel geacht. Het etaleren van menselijke wreedheden behoeft overigens voor de waarachtigheid van een eerlijk kunstwerk geen hindernis te zijn. De film „Les abysses" (door mij al besproken) is een verschrikkelijke film, niettemin laat deze film zich als kunstwerk niet wegredeneren. Evenmin als het uitzonderlijk boeiende werk „Codine", dat is geïnspireerd door een roman van Panaït Istrati. De film Is gesitueerd in een Roemeense landstreek aan de oevers van de Donau rond de eeuwwisseling en Colpi's weergave van mensen en toestanden is ongemeen eerlijk, vaak rauw en naturalistisch. Toch ontkomt men niet aan de indruk voor een film te staan die uit veel liefde werd gecreëerd. Een prachtig kleurrijk verhaal, zoals alleen grote aan hun eigen land gebonden schrijvers tot leven kunnen roepen, ziet men thans in filmbeelden wederom ontwaken. Een schreeuw uit een Roemeens verleden, toen de cholera het land nog kon teisteren en figuren bestaanbaar waren als de held Codine, een reus van een man met tien jaar bagno achter de rug, die vriendschap sluit met de jonge hoofdpersoon van het verhaal, die later als jongeman op zijn jeugd terugziet. A TTENTIE voor de regisseur bij Henk van Ulsen en Thérèse Steinmetz, die f\. maandag in Aerdenhout begonnen zijn aan hun speelfilm-debuut. Deze toneelspelers van respectievelijk Studio en de Nederlandse Comedie treden op in „De vergeten medeminnaar* van John Korporaal, die onlangs voor de landse Filmproductie Maatschappij „Rififi in Amsterdam" maakte. De opnamen begonnen met deze scène, dte zich afspeelt m een goed-Hollands café. --- Nederlandse versie van Hitler-film in overweging (Van onze speciale verslaggever) CANNES, 14 mei — Het Tuschinskiconcern in Nederland is geïnteresseerd in een Nederlandse versie van de Franse film „Hitler ... ken ik niet". Besprekingen met Bertrand Blier zijn gaande om deze film in Nederland met Nederlands „materiaal" over te laten maken door een regisseur, die Bliers goedkeuring zal kunnen wegdragen. Aan deze Nederlandse film zal evenals dit in Frankrijk het geval is geweest een uitgebreide enquêtering van jongeren uit alle geledingen der maatschappij moeten voorafgaan. Blier werkt met steun van Michelin. die hem in staat zal stellen nog meer films te maken. Zie voor bespreking van „Hitler ... ken ik niet" de Volkskrant van dinsdag. 14 mei. --- Onthulling België presenteerde vandaag een prach. tige documentaire over het asiel voor geestelijk gestoorden in het dorp GeeL Met veel gevoel voor piëteit werd dez« film een geresigneerde onthulling van verloren lopende zielen, prachtig ingeleid door beelden uit een kerk, waarbij een gedragen tekst van Hugo Claus in het Frans wordt gezegd. Voortreffelijk sluit deze film „Geel" qua aanpak en uitbeelding aan bij de film „Hitler... ken ik niet", die eenparig als volwaardig voor een Gouden Palm wordt genoemd. Helaas heeft het onvermijdeiiike spel achter de schermen deze film van de jonge Blier al bij voorbaat uitgerangeerd naar het zijspoor van de zogenaamd buiten mede. dinging vertoonde films. Niettemin kan ook de nieuwe authentieke lijn in de hedendaagse filmkunst er niet door worden verheimelijkt. B. J. BERTINA --- Moord zonder lijk nu ook zonder moordenaar (Van onze correspondent) BRCSSEL, 15 mei — De Belgische „moord zonder lijk" heeft nu ook sreea moordenaar meer. Gisteren liet de Luikse justitie de 39-jarige timmerman Louis Simon, die zichzelf een maand tevoren had beschuldigd van roofmoord, vry. Hy had, zo zei hi.j, 's nachts op de Luikse Maaskade een voorbgjranirer overvallen en zijn geld geëist. Eerst sloeg hij de man neer en daarna gooide hij hem in de rivier. Formeel beschuldigd van moord, kwam Simon in voorlopige hechtenis. Het uitvoerige onderzoek werd bijzonder bemoeilijkt, doordat het lijk spoorloos was. Ondanks herhaald dreggen vond men Simons slachtoffer niet, terwijl er ook geen enkele vermissing werd gesignaleerd. Er kwam een officiële reconstructie van de moord waarbij Simon, omringd door rechercheurs, de hele overval nog eeng moest nadoen op de Maaskade. Ook dat leverde geen duidelijke resultaten op. De justitie bleef bij gebrek aan een lijk voor een raadsel staan. Men had da indruk, dat er inderdaad iets was gebeurd, maar vond daarvoor geen enkel bewij», behalve Simons verklaringen. Tenslotte, na een maand voorarrest, verliet Slmon gisteren het Luikse huis van bewaring. Of hij een moordenaar of een simulant wn kon men niet uitmaken, zodat de officier van justitie het dossier voorlopig he«ft gesloten. ---