Haïti heeft nooit iets anders dan wantrouwen gekend ONAIVES, ville de commence- S ment de revolution' —hier is m fde revolutie begonnen. Het straatbeeld in deze noordelijk gelegen stad in Haïti logenstraft de tekst op het bord bij de gemeentegrens niet. Een aantal gebouwen is in ruïnes veranderd: het Waren huizen en kantoren van de Tonton Macoutes', de terreur- en veiligheidsdienst van het Duvalier-regime. De opslagplaats van de CARE, een Amerikaanse voedselhulp-organisatie, is volledig leeggeplunderd. Waar vroeger deuren en raamkozijnen zaten, gapen gaten. „De bevolking leed honger", zegt Wilmer Métellus, een scholier die het allemaal van dichtbij heeft meegemaakt „We hoorden op 30 januari 's morgens vroeg via de radio dat de woordvoerder van het Witte Huis in Washington had gezegd dat Jean- Claude Duvalier het land had verlaten. De mensen gingen de straat op. Ze belaagden de huizen van de 'macoutes' en verzamelden zich bü het CARE-gebouw. De mensen wisten dat het voedsel voor hen bestemd was, maar dat sommigen misbruik maakten van de honger en zich verrukten door het toeeigenen en verhandelen ervan. Toen de verantwoordelijken weigerden de deuren te openen, deed de menigte dat zelf." De mededeling van de Amerikanen bleek voorbarig en werd diezelfde dag nog ingetrokken. Maar de val van 'Baby Doe' Duvalier was onvermijdbaar. Een week later, op 7 februari vertrok de 'president voor het leven' wel. Middenin in Gonaives staat het standbeeld van Jean-Jacques Dessalines, de vrijheidsstrijder en eerste leider van het Onafhankelijke Haïti aan het begin van de vorige eeuw. In zijn handen is de nieuwe nationale vlag gedrukt: rood-blauw met in het hart het traditionele wapen met de tekst 'I'Union fait la force' (eendracht maakt macht). Deze vervangt de rood-zwarte banier die door de Duvaliers was ingevoerd. De historische lijn hjkt weer te zijn opgepakt. Verder overal leuzen; geen meter muur is onbeschreven gelaten. 'Chak 4 an', Creools voor 'iedere vier jaar', scoort het hoogst. De voorkeur voor een parlementair democratisch systeem en een gekozen president is duidelijk. Daarnaast zijn er veel verwensingen aan het adres van de ex-president en de dictatuur, maar ook odes aan de vrijheid. En een verzoek aan het Internationale Gerechtshof in Den Haag om Jean-Claude Duvalier en zn clan te berechten, en de gestolen gelden en eigendommen van het Haïtiaanse volk terug te sturen. Eind november vorig jaar was Gonaives het toneel van hevige onlusten. Er vielen vier doden, drie daarvan waren scholieren. In mei 1984 hadden voedselrellen in deze stad ook al slachtoffers geëist. Maar dit keer waren de protesten rechtstreeks gericht tegen de dictatuur. Het werd het signaal voor een nationaal volksprotest. Dat het in Gonaives begon, kan nauwelijks bevreemding wekken. De stad met ongeveer 50 duizend inwoners lijdt aan een chronische werkloosheid. Volgens sommige bronnen is negentig procent van de mannelijke bevolking werkloos; er is geen enkele industrie gevestigd en de landbouw in de omgeving leidt een kwijnend bestaan. Het zo langzamerhand ingeburgerde begrip Haïti: het Afrika in het Caribisch gebied' is hier als nergens anders van toepassing. Neem de wyk Raboteau aan de rand van de stad. Hutjes van overwegend leem en riet, gebouwd op een kleiige vlakte aan de kust Geen verharde wegen, water, elektriciteit, en een gebrekkige afvoer. Bü de minste regen verandert Raboteau in een enorme, stinkende modderpoel. Hier wonen zon tienduizend mensen aan de rand van het bestaan. Een groot aantal hun'es is in aanbouw. 'Welkom in het hart van het volksverzet', staat er op een bord bü de entree van de wijk. In Raboteau woont Jean Tatoun, één van de onbetwiste leiders van het verzet tegen Duvalier. „Hü was er steeds bü, elke keer liep lüj voorop", wordt er gezegd. Duvalier zou een grote som geld hebben gestuurd om hem te kalmeren, maar tevergeefs. Tatoun zelf heeft niets tegen de pers te zeggen. Zün vrienden wel. „Eerst werd er een pamflet verspreid waarin het aftreden van Duvalier en ontbinding van de grondwet werden geëist. Op de avond van de 27ste (november) kwamen de straatcomités bijeen en werd er een manifestatie in de stad gehouden; een paar duizend mensen, zwaaiend met de roodblauwe vlag en de 'stars and stripes'. 'Vive I'armée, a bas, J. C. Duvalier' (leve het leger, Weg met Duvalier) werd er gescandeerd. Politie en leger hielden zich afzijdig. De volgende dag breidde het protest zich uit scholieren en studenten sloten zich aan. Toen het College Immaculé Conception' door hen werd bezet, kwam het tot een handgemeen met de gearriveerde macoutes. Eén scholier werd gedood toen de macoutes op de bezetters schoten, een ander werd in koelen bloede geëxecuteerd, omdat hü schreeuwde de macoutes te zullen aangeven. Later op de dag viel er nog een dode door een politiekogel. Duvalier stuurde versterkingen naar Gonaives en de staat van beleg werd afgekondigd. Maar het verzet kon niet meer worden gestopt. In Cap Haitien, Jacmel, Jérémie, Léogane en uiteindelük ook Port-au-Prince, overal ging men de straat op uit protest tegen de moord op de scholieren in Gonaives en tegen de dictatuur. In december was er de staat van beleg in het hele land; toen zwakte het protest iets af. Maar in januari ging men weer de straat op. Opnieuw nam men in Gonaives het initiatief. Het kon de mensen niets meer schelen, ze wilden vrijheid. De Leopards — het legerkorps van het regime — grepen niet in. Ze kregen eten van de mensen en gingen samen met hen naar de bioscoop. Vanaf dat moment begon de troon van Duvalier te wankelen." EEN NIEUW BEGIN in Haïti; dat is waar iedereen het over heeft. 'Laat Haïti weer de parel van het Caribisch gebied zün', stond ergens op een muur. Een verwijzing naar de bloeiperiode die het land ooit doormaakte als Franse Plantagekolonie aan het eind van de 18e eeuw. 'Saint Domingue' heette het toen. Het voorzag half Europa van tropische produkten en was de rijkste kolonie in West-Indië. De verwüzmg zal wel niet slaan op de wüze waarop die welvaart tot stand kwam: over de ruggen van de Afrikaanse slaven. Slechts een honderdtal schatrijke planters plukte de vruchten. Een situatie die leidde tot de succesvolle slavenrevolte onder aanvoering van de legendarische Toussaint Louverture en ten slotte resulteerde in de eerste 'zwarte' republiek. Verwaarlozing en ondeskundigheid hebben grote delen van het bergachtige Haïti veranderd in een dorre woestenü- De berghellingen in de omgeving van Gonaives zün illustratief. Ze liggen er kaal en praktisch onbewoond bij. Het overgrote deel van de bevolking is al naar de stad verhuisd. Wat er n°g groeit aan struiken wordt ook nog wel gekapt. Houtskool is de belangrijkste energiebron in Haïti. Het schrale bergland, waar nauwelijks nog ontwikkeling mogehjk hjkt vormt een groot contrast met de Artibonite-vallei, een zeer vruchtbare vlakte gevormd door de geüjknamige rivier die het land als het ware in tweeën deelt De Artibonite is de rijstschuur van Haïti; aan weerskanten van de weg Gonaives- Port-au-Prince liggen de rijstvelden, bier en daar onderbroken door een groepje lemen hutten. Hier overheerst het grootgrondbezit. Op de 'glasi's' (verharde stukken grond) ligt de gepelde rijst te drogen in de zon. Men is druk bezig de droge rijst in zakken te doen en langs de weg te plaatsen. Dit is een topseizoen voor de plattelandsbevolking. Loon: een dollar per dag. Wie is de eigenaar van deze grond? Een familie die in de stad woont Ontbossing, uitbuiting en absenteïsme zün de grote kwalen in de agrarische sector in Haïti. Gerrit Desloovere, Vlaming en econoom aan de Universiteit van Haïti ui de hoofdstad, is niet zo optimistisch over de perspectieven. „Het tegengaan van ontbossing en erosie door herbebossing vergt langeterrrujn investeringen en dat is hier juist erg moeilijk. Je moet de mensen dan een alternatief kunnen bieden voor het gebruik en het verhandelen van houtskool. Dan is er voor elke aanpak in de agrarische sector, of je het nu hebt over de aanleg van irrigatiesystemen, terrassen op de berghellingen of herbebossing samenwerking nodig Maar de aan is allesbehalve coöperatief ingesteld. Van oudsher is er sprake van een sterk individualisme, wat te maken heeft met de zeer verscheiden etnische oorsprong van de slavenbevolking. Haïti kon als rijke kolonie de beste slaven kopen. De sterksten van de verschillende stammen uit Afrika kwamen hier terecht, kris-kras door elkaar. Het heeft ervoor gezorgd dat er tot op de dag van vandaag geen etnisch bewustzijn, geen nationale identiteit bestaat Dat individualisme is versterkt onder het Duvalier-regime en met name door de infiltratie van de macoutes tot óp het laagste niveau. Het creëerde een enorm wantrouwen ten opzichte van de naaste: je buurman kon immers een macoute zün. Van wantrouwen naar jaloezie is een kleine stap. Het is dan ook uiterst moeilijk mensen hier te motiveren te gaan samenwerken. Achtentwintig jaar is een generatie. Mensen van die leeftijd hebben nooit iets anders gekend." Desloovere noemt verder het gebrek aan rechtszekerheid een groot dilemma. Het gebruik van de grond is in Haïti altijd gebaseerd geweest op tradities en gewoonterecht. Er is wel een kadaster, maar dat heeft nooit gefunctioneerd. „De mensen die daarover moesten stemmen en beslissen, waren heel De Nationale Regeringsraad van Haïti heeft alle geloofwaardigheid verloren. Vorig weekeinde openden militairen het vuur op betogers die bloemen wilden leggen bij Fort Dimanche dat onder het Duvalier-juk een beruchte gevangenis was. Is dit het nieuwe begin waarover iedereen het heeft? De schandalen rijgen zich aaneen, de acties ook. 'A bas la misère' is een van de slogans. Maar hoe motiveer je een volk dat allesbehalve coöperatief is ingesteld om samen van Haïti weer de parel van het Caribisch gebied te maken? Een reportage van Marcel Bayer. vaak dezelfde die er belang bü hadden dat er niets werd vastgelegd", zegt Desloovere. Vanouds was de stedelüke midden- en hogere klasse nauwelijks in de landbouw geïnteresseerd. Als men al een stuk grond bezat, dan verbouwde men daar het liefst suikerriet: een makkeüjk gewas waarnaar men nauwehjks hoefde om te ldjken. De meeste belangstelling ging uit naar de handel en de politiek, waarin veel meer te verdienen was. Totdat de grond in waarde steeg door bü voorbeeld verbetering in de afwatering of irrigatie. Dan was men plotseling geïnteresseerd. De pachters of kleine boeren die de investering hadden gedaan, werden dan niet zelden met geweld van hun land gezet. „Daar heeft men van geleerd", zegt Desloovere. „Zolang de rechtszekerheid van de boeren niet gegarandeerd is, zal elke poging om hen te motiveren het land tot ontwikkeling te brengen, tot mislukken gedoemd zün." bestuursleden in een ingezonden brief een boekje open over de malversaties bü de Minoterie d'Haiti', de door de staat gecontroleerde meelfabriek. Maandelijks werd er zonder enige vorm van boekhoudkundige verantwoording 800 duizend dollar overgeschreven op de rekening van J. C. Duvalier. Voorts waren er maandelijkse betalingen van 50 duizend dollar en 12 duizend dollar aan respectievelük 'het sociale werk van de Première Dame de la Republique' en de Fondation Michèle B. Duvalier'. Naast deze regelmatige plunderingen ging het incidenteel ook om grotere sommen. Zo verdween vorig jaar september een bedrag van 8,5 miljoen dollar uit de boeken. Toen één van de oudbestuursleden een onderzoek voorstelde werd dat opgevat als een grap. Ook al is de organisatie van de macoutes officieel ontmanteld en is Duvalier vertrokken, het betekent niet dat de ziekte daarmee verdwenen is. „Alle aandacht concentreert zich nu wel op Duvalier en hü was misschien wel de ergste, maar iedereen greep zn kans als hü daartoe in de gelegenheid werd gesteld. Het is een systeem geworden", aldus een hoteleigenaar in de hoofdstad Port-au- Prince. Een bittere conclusie die de meeste Haïtianen inmiddels hebben getrokken. Revolutie, welke revolutie?' luidt de titel van een commentaar in één van de vele kranten die nu op straat te krijgen zün. De president van de raad van bestuur en de directeur van de 'Minoterie' zijn nog steeds in functie. Elk verzoek om onderzoek en ontslag is tot op heden afgewezen. Hetzelfde is het geval bü de HASCO, het staatssuikerbedrijf, de grootste onderneming in het land. Daar wordt elke poging de werknemers te organiseren nog altüd beantwoord met ontslag De huidige minister van Financiën Marcel Legér blükt vlak voor de val van Duvalier betrokken te zün geweest bü de uitverkoop van het spüsoliemonopolie. Hü heeft bovendien nog steeds intensief contact met zün voorganger die het land is uit gevlucht Macoutisé noemt men in Haïti het verschünsel van het tot in de wortels verziekt zün van de samenleving door corruptie, afpersing en onderdrukking. Men spreekt over vier soorten macoutes. De grootste groep vormden de 'macoutes préfectures', de uitbuiters op het laagste niveau. Ze waren afkomstig van het platteland, merendeels analfabeet en werkeloos. Het macoute-zijn gaf hun een zekere status, terwijl ze van hun machtspositie gebruik konden maken om' zich een inkomen te verwerven. Met een wapen in de hand konden ze diensten en privileges van de lokale bevolking afdwingen. Dan had je de macoutes van Fort Dimanche (de meest beruchte gevangenis in Por t-au- Prince), de folteraars, een relatief kleine groep, en de macoutes van de geheime dienst. Deze bestond uit burgers en militairen die elke kritiek en oppositie moesten uitschakelen. Aan de top stonden de 'macoutes palais'. Die waren te vinden rondom Jean-Claude Duvalier. Hier vond de grootste verrijking plaats. De families Duvalier en Bennett, de schoonvader van 'Baby Doe', gaven de toon aan. Dat ging via het toeëigenen van ontwikkelingshulpgelden tot plundering van de Centrale Bank. De roof nam buitensporige vormen aan. Zo had de Centrale Bank na Duvaliers vertrek nog slechts 1350 dollar in kas. Dagelijks worden er in Haïti meer gegevens gepubliceerd over de wijze en de omvang van de diefstal. Zo deden twee oud- De schandalen rijgen zich aaneen, de acties ook. Het accent daarvan ligt in Port-au-Prince, daar zün de meeste bedrijven en alle overheidsinstanties gevestigd. Een demonstratie waarbij het vertrek van Legér werd geëist liep uit op een algemene staking op het ministerie en onder het douanepersoneel. Wilde stakingen en werkonderbrekingen zün er op veel plaatsen, zowel bü binnenlandse als buitenlandse bedrijven en instanties. Men eist loonsverhoging, verbetering van de arbeidsvoorwaarden, maar ook het ontslag van duvalieristen of macoutes in het bedrijf. of' het weer in dienst nemen van ontslagen werknemers. Buitenlandse ondernemers klagen over de volstrekt chaotische toestand die is ontstaan na het vertrek van Duvalier. Sommigen hebben hun vestiging in het 'Pare Industriële', vlak bü het vliegveld in de hoofdstad, al gesloten en zün vertrokken. Ze kwamen naar Haïti om te profiteren van het gunstige vestigingsklimaat uiterst lage belastingtarieven en lonen, afwezigheid van vakbonden. „Om de haverklap ligt de produktie stil. Als er in het bedrijf niets aan de hand is, staakt het transport of de douane wel", zegt de operations manager' van een Amerikaans bedrijf dat transistoren produceert voor de markt in de Verenigde Staten. „Onze werknemers hebben weinig reden tot klagen. Ze krijgen meer dan het minimumloon, tussen de 3.50 en 4 dollar per dag Als iemand dagelijks en in de weekends wil overwerken, kan die bü ons een redeUjk inkomen verdienen. Nu is er nog voldoende werk, maar als de situatie zo bluft loopt de continuïteit gevaar. We kunnen de zaak zo overplaatsen naar de Dominicaanse Republiek of St. Thomas." Het investeringsparadüs Haïti in gevaar. De media, teruggekeerde politieke leiders en zelfs de kerk doen voortdurend een beroep op de bevolking begrip te hebben voor de rampzalige toestand waarin het land zich bevindt en geduld te hebben. De net uit ballingschap in Venezuela teruggekeerde vakbondsleider George Fortune is zich bewust van de moeilijke situatie. In een provisorisch ingericht kantoortje is hü bezig zün bond, de CATH (verbonden met de christelijke vakbondsorganisatie CLAT in Latijns-Amerika) te organiseren. „De toestand is kritiek. Het is onmogelijk dat de positie van de werknemers op de korte termün aanmerkelijk verbetert Maar de acties zün wel begrijpelijk. Büna dertig jaar lang is elke kritiek, elke eis geblokkeerd geweest. We moeten bezien wat mogelijk is op dit moment. Daarvoor is een dialoog met de werkgevers noodzakelijk, maar die weigeren tot op heden stelselmatig. De arbeidswetgeving van Duvalier functioneert nog steeds. De werkgevers voelen zich gesterkt door de houding van de huidige regering." ABAS LA MISÈRE (weg met de ellende), a bas CNG', klinkt het steeds vaker. De onvrede en woede richt zich vooral tegen de Nationale Regeringsraad (CNG) onder leiding van generaal Henri Namphy, die het Duvalier-regime heeft opgevolgd. Tot op heden heeft deze zich weinig daadkrachtig getoond. Er zijn nauwelijks maatregelen genomen om de ergste noden onder de bevolking te lenigen en de overeenkomsten met het verdreven regime zün duidelijk. Corrupte heden worden beschermd en de moordenaars en martelaars van het volk konden vrijuit het land verlaten. „This regime is the same bullshit", zegt een Haïtiaanse student, net terug na een tienjarig verbluf in New Vork. „Ik neem het de VS zeer kwalijk dat ze Duvalier al die tijd gesteund hebben en nu ook weer deze regering." Er zün inderdaad steeds duidelijker aanwijzingen dat de Amerikaanse regering een stevige vinger in de pap heeft bü de voorlopige regering Volgens menigeen is de Amerikaanse ambassade de plaats waar momenteel de beslissingen worden genomen over de toekomst van Haïti. Daar werd na het vertrek van Duvalier dan ook — twee uur vóór het officiële perscommuniqué— de samenstelling van de CNG bekendgemaakt. Het komen en gaan van delegaties van het Amerikaanse Congres en speciale gezanten van het Witte Huis is opvallend. De blijken van 'goede wil' lopen uiteen van extra ontwikkelingshulp en voedselschenkingen tot de levering van politiekogels en 'ript-equipment'. Speciaal gezant Vernon Walters verklaarde onlangs bü zün bezoek aan Haïti dat men niet bang hoefde te zün voor een Amerikaanse interventie. In een aantal media werd daar schertsend op gereageerd. „De interventie is al lang een feit In wezen is de flirt tussen de VS en Haïti nooit opgehouden, met uitzondering van het Duvalierregime in zn nadagen, toen men in Washington inzag dat er op het verkeerde paard was gewed." de correspondent van het uiterst conservatieve radiostation Voice ofAmerica. Eén van de teruggekeerde politici met communistische sympathieën' zou oud-dominee Silvio Claude zün. In 1978 richtte hij de PDCH (de Haïtiaanse christen-democratische partij) op, waarna _iy huisarrest kreeg van Duvalier, want hü weigerde het land te verlaten. Na zeven jaar als kluizenaar te hebben geleefd, werkt hü nu aan de opbouw van zün partü in een voormalig restaurant aan de Champs de Mars, niet ver van het paleis. Claude is een begenadigd spreker. Hü is net bezig tegenover zün kader de verdachtmakingen te ontzenuwen. „Onze ideologie heeft niets te maken met communisme, maar is op de bijbel gebaseerd. Maar we zün het gewend: ieder' individu dat de positie van de massa wil verbeteren, wordt een communist genoemd. Het is dat men indertijd in Palestina nog geen communisme kende, anders had men Christus daar ook voor uitgemaakt" „Wü eisen veroordeling van de duvalieristen en een door het volk gekozen regering." Bü een vorige manifestatie tegen de Nationale Regeringsraad vielen er rijf doden bü een aanvankelijk onschuldig incident, hetgeen leidde tot een algemene staking en een volledige ontregeling van het stadsleven. De CNG werd erdoor gedwongen enkele controversiële figuren uit zün gelederen te verwüderen. Claude heeft een uitgesproken mening over de CNG: „Het zün nog steeds de duvalieristen die aan de macht zijn. Namphy is weliswaar geen échte, maar hij heeft toch al die tijd Duvalier geaccepteerd. Hü kan niets doen zonder instemming van mensen als Prosper Avril, een kolonel met veel invloed in het leger. Avril was de persoonUjke bodyguard van Duvalier en regelde de financiën van de presidentiële familie. Hü hoorde er praktisch bü- En die man loopt nog vrij rond!" Silvio Claude beschikt over informatie uit de eerste hand, dat de CNG door de Amerikanen is gevormd op voordracht van Duvalier. „De chef afdeling politieke zaken van de Amerikaanse ambassade Lawrence G. Rossin heeft zich dat in een persoonlijk gesprek met mü laten ontvallen." Volgens Amerikaanse bronnen zitten de communisten achter de onrust. „Het begint steeds op verschillende plaatsen tegelijk; het werk van communistische agitatoren", aldus IN HET POLITIEKE vacuüm dat 28 jaar dictatuur heeft achtergelaten nemen de uit ballingschap terugkerende politici langzaam maar zeker hun plaats in. Naast Silvio Claude opereert Gregoire Eugène, voormalig professor in constitutioneel recht, met zün sociaal-christelijke partü PSCH, schrijver van het 'pleidooi voor politieke partijen' in 1978, dat volgens zün zeggen een 'bestseller' werd, maar uiteindehjk wel leidde tot verbanning naar de VS. Dan is er de PUCH, de Verenigde Partij van Haïtiaanse Communisten onder leiding van René Theodore, en de Beweging voor herstel van de democratie van voormalig minister van Financiën Mare Bazin. Verder is het nog onduidelijk wat mensen als ex-president Paul Magloire, de socioloog Hubert de Ronceray en de geestdriftig ontvangen Daniel Fignolé gaan doen. De politieke partijen in Haïti zün in het stadium van oprichting. Een enkele zoals de PDCH van Silvio Claude komt al toe aan het inschrijven van leden. „Wekelüks zon twee tot tweeënhalfduizend." Maar algemeen is de overtuiging dat er minimaal nog een jaar nodig is voordat er op een geloofwaardige manier verkiezingen kunnen worden gehouden. Sommigen noemen de datum 7 februari 1987, de viering van bevrijdingsdag. Men dringt van alle kanten bü de CNG aan om zo spoedig mogelijk een 'timetable' voor de verkiezingen vast te stellen. Van alle kandidaten wordt aangenomen dat Mare Bazin de grootste kans maakt op een gekozen presidentschap. 'Mr Clean', zoals hü wordt genoemd vanwege zijn pogingen als minister in 1982 schoon schip te maken met 's lands financiën, lijkt nu al de meest georganiseerde aanhang te hebben. Voordat hij goed en wel kon beginnen, werd hy ontslagen door Duvalier. Sindsdien heeft hij in Washington gewoond en gewerkt als directeur internationale organisaties van de Wereldbank. Hü geniet voorlopig de steun van de zakenwereld in Haïti, maar de vraag is of dat zo bluft, want hij geldt als een oncorrumpeerbaar man. In ieder geval wordt hü genoemd als een uitstekend bondgenoot voor de VS: intelligent, populair en conservatief. Tüdens een persconferentie, die meer weg heeft van een politieke manifestatie, laat hü zich voorzichtig uit over de CNG. ,Je moet ze beoordelen op hun daden." Hü roept op tot nationale eenheid. „De geschiedenis van Haïti is de geschiedenis van faillissement en misère. Het gaat niet alleen om de verwerping van een regime, maar om een structurele verandering van de samenleving. Met een fundamentele verandering in de relatie tussen regering en volk en respect voor de mensenrechten." Terwyl Bazin zün gehoor toespreekt, vechten elders jongere aanhangers, voorzien van T-shirts, petjes en buttons met de afbeelding van de politieke leider, om gratis drank. Het spel van de democratie is in Haïti begonnen. MARCEL BAYER mm iiiii ■ i 11> i ------■■■■■■■■mbwwb»ii«bw_w__bwm_ Geen etnisch bewustzijn, geen nationale identiteit, maar een onder Duvalier versterkt individualisme dat op wantrouwen is gebaseerd: je buurman kon een macoute zijn. Foto's Danny -..on/Magnum Duizenden wonen aan de rand van het bestaan in de arme wijken van Port-au-Prince. ---