A-sociaal Oudere werknemers kunnen in het kader van de VUT thans enkele jaren voordat ze de pensioengerechtigde leeftijd bereiken op een voor hen financieel verantwoorde wijze ontslag nemen. Dit is een aanzienlijke verbetering in vergelijking met de tijd daarvoor, toen men dikwijls gedwongen was te lang te bujven werken en als enige vluchtweg de WAO bestond. Dit argument hoor ik echter zelden of nooit in de pleidooien voor uitbreiding van de VUT. De vakbonden presenteren de verlaging van de VUT-leeftijd uitsluitend als een belangrijke bijdrage aan de oplossing van de werkloosheid. De media reppen in toelichting en commentaar met geen woord over de verbetering van de positie van de oudere werknemer. Sommige onderhanelaars stellen de VUT zelfs op één üjn met de arbeidstijdverkorting In deze eenzijdige benadering schuilt een gevaar. Er ontstaat een sfeer waarin degenen die geen gebruik van de VUT wensen te maken de verdenking op zich laden dat ze egoïstisch, a-sociaal en niet solidair met de jonge werklozen zijn. --- Vrijwillig karakter Heeft voorgaande opmerking betrekking op de algemene beeldvorming, in de directe bedrijfssituatie is het probleem zo mogelijk nog indringender. Is het toeval, dat men over de verlaging van de VUT-leeftijd scltijnbaar moeiteloos een akkoord kan bereiken, terwül de uitbreiding van de arbeidstijdverkorting door de onverzettehjke houding van de werkgevers minstens een jaar is opgeschort? Als ik dat lees, kan ik me niet aan de indruk onttrekken dat vele werkgevers de VUT uitsluitend zien als een middel om een eventuele overcapaciteit op elegante wijze — dat wil zeggen zonder gedwongen ontslagen — weg te werken, dan wel om dure arbeiders te vervangen door goedkopere. In geval van overcapaciteit zullen ook de jongere werknemers er het grootste belang bü hebben, dat de ouderen massaal van de VUT gebruik maken. Oudere werknemer in ijzergieterij. --- Verlangend Zeker geen benijdenswaardige positie, als zowel de werkgever als je collega's verlangend uitkijken naar het moment waarop je ontslag neemt en er bovendien in de publieke opinie opvattingen leven, die niet bepaald vleiend zün voor de oudere die besluit te blijvenwerken. Achter het vrijwillige karakter — één van de uitgangspunten van de VUT — zet ik dan ook een paar zeer grote vraagtekens. Het steeds verder verlagen van de leeftijd waarop men geacht wordt de arbeid vaarwel te zeggen, heeft ook tot gevolg dat de werkgever nauwelijks meer zal „investeren" in de werknemers die al wat ouder zün. Het rende-] ment van deze investeringen wordt door het verlagen van deze leeftijd namelijk steeds geringer. Indien een werkgever bijvoorbeeld het uitgangspunt hanteert, dat een herof bijscholingscursus voor hem gedurende minstens 10 jaar voordelen moet kunnen opleveren, dan zal een werknemer van boven de vijftig hiervoor niet meer in aanmerking komen. De kennis van deze werknemers zal zo structureel verouderen, wat onherroepelijk gevolgen heeft voor het niveau van de werkzaamheden, de arbeidsproduktiviteit en de arbeidsmotivatie. Het huidige systeem zal er derhalve toe leiden, dat de vooroordelen die er bestaan ten aanzien van de prestatie van ouderen, onontkoombaar worden bevestigd. Deze ontwikkeling is zeer gevaarlijk en dient door een geheel andere aanpak, te worden gekeerd. Voor tal van beroepen zouden we een oplossing kunnen vinden in de invoering van opfrissingsperiodes. Na een bepaald aantal jaren te nebben gewerkt volgt een opfrissingsverlof, waarin men is vrijgesteld van het verrichten van arbeid, zodat men uitgebreid kan kennisnemen van de nieuwste ontwikkelingen op het betreffende vakgebied. Op deze wijze koppelen we een uitgebreide praktijkervaring aan actuele theoretische kennis, waardoor de oudere werknemer niet meer zal devalueren tot een inferieure, produktiefactor, maar integendeel steeds waardevoller zal zijn voor een bedrijf. Daarbij moeten we ons vooral realiseren, dat van de aanwezigheid van ervaren werknemers een stabiliserende invloed uitgaat, die de arbeidsorgansiaties kan behoeden voor ongewenst modernisme. Negatieve beeldvorming slaat om in een positieve, terwijl de maatregel tevens gevolgen heeft voor de verdeling van de beschikbare arbeid. --- Regering Sri Lanka militariseert etnisch conflict De regering van Sri Lanka draagt de hoofdverantwoordelijkheid voor de militarisering van het etnische conflict tussen Singalezen en Tamils op het voormalige Ceylon. Buitenlandse Zaken en Ontwikkelingssamenwerking in Den Haag zijn uitstekend op de hoogte van de uitholling van de democratie op Sri Lanka en onthouden de Kamer vitale informatie. Voor de Tamils die in Nederland asiel hebben aangevraagd, kan de opstelling van Buitenlandse Zaken niet te aanvaarden consequenties hebben. Aldus Steven Brinkhorst en Jan ' Bruinsma, medewerkers van de „Stichting Sri Lanka Werkgroep Nederland". Eerdere artikelen over de Tamils verschenen op 23 april, 1 en 8 mei. De Nederlandse missie die onlangs I naar Sri Lanka reisde om de situatie rond de Tamils te bespreken, sprak op het eiland met een overheid die de hoofdverantwoordelijkheid draagt voor de militarisering van het etnische conflict. Deze verantwoordelijkheid bUjkt op verschillende manieren. Allereerst schept de overheid een wettehjk kader Waarbinnen leger en politie onbelemmerd hun gang kunnen gaan. Daarnaast maakt ze gebruik van para-militaire terreurgroepen en gewapende burgers. Ze is verantwoordelijk voor het"versprei-' den van een Singalees nationalisme en gebruikt de Tamil-strijd in het noorden als legitimatie om iedere vorm van oppositie elders op Sri Lanka te onderdrukken. > Formeel bestaat in Sri Lanka nog een democratisch systeem. In de praktijk rijn de democratische organen echter gemanipuleerd en verkracht. Van de 141 parlementsleden die voor de United National Party, de regeringspartij, in het parlement zitten, zün er 92 minister. Dit betekent dat 59 percent van de wetgevende macht—het parlement telt 168 zetels — ministersposten bezet. Het betekent ook dat 64 percent van de UNP-parlementsleden tevens minister is. Hierbü komt dat het parlement niet meer bestaat uit de leden die in 1977 zün gekozen. Een aantal leden is door de partij zf lf vervangen. De gehele Tamiloppositie is uit het parlement gezet toen na de rellen van '83 alle Tamils een verklaring moesten ondertekenen, waarin ze zich distancieerden van de Eelam-strijd. Tenslotte zün er tussentijdse verkiezingen geweest in door de regering aangewezen electoraten, waardoor wisselingen plaatsvonden. Op deze manier heeft president Jayewardene ervoor gezorgd dat hij beschikt over een parlement dat hem blindelings volgt. Volgzaamheid wordt beloond met een ministerspost. Als gevolg van het ontbreken van een wetgevende macht kunnen wetten als de Wet ter Voorkoming van het Terrorisme, waarbü mensen zonder vorm van proces voor lange tijd kunnen worden vastgehouden en de Wet op Essentiële Diensten, die stakingen in vrijwel alle sectoren aan banden legt, worden aangenomen. Een Srilankese soldaat bewaakt de toegang tot een smalle straat ten zuiden van de hoofdstad Colombo waarheen duizenden Tamils zijn gevlucht na de bloedige ongeregeldheden in juli 1983. --- Kleine elite De feitehjke macht in Sri Lanka berust niet bij het parlement, maar bü een kleine elite die zich gesteund weet door gewapende bendes. Volgens goed ingelichte bronnen wordt de bewapening van burgers door de overheid zelf ter hand genomen. De regering van Sri Lanka zou 30.000 Singalezen overbrengen naar het noorden. Per nederzetting zouden 25 mitrailleurs en 200 geweren worden uitgedeeld, zodat de bezetters zich kunnen beschermen tegen Tamilstrijders. Volgens een BBC-verslag uit Sri Lanka zouden bü gevechten tussen moslims en Tamils in april van dit jaar de moslimjongeren door de politie zün voorzien van geweren en gingen zü plunderend en brandstichtend Tamilwinkels langs. Leden van gewapende groepen supporters die door de politie gevangen werden genomen wegens vermeende misdaden werden bü herhaling op last van hoger hand vrijgelaten. --- Terreurgroepen De Singalese terreurgroepen rijn op twee manieren georganiseerd. In verkiezingsdistricten hebben parlementariërs bendes onder zich, bü voorbeeld als jongerengroep of als partijleden. Daarnaast zün ze georganiseerd via regeringsgetrouwe vakbonden. Sinds 1977 is het optreden van para-militaire terreurgroepen feitelijk gelegaliseerd. Van 25 parlementsleden voor de UNP is bekend waar hun groepen in het verleden hebben opgetreden. Deze aan de regering gelieerde terreurgroepen gaven de aanzet tot uitbarstingen van anti-Tamil geweld in 1983. De president van Sri Lanka, die vanuit rijn raam kon zien hoe de eerste Tamils werden vermoord en verbrand, greep in eerste instantie niet in, maar wachtte 24 uur, voordat hü de noodtoestand uitriep. De paramilitaire groepen waren toen vanuit alle delen van het land aangevoerd en de rellen waren in alle hevigheid uitgebroken. Sinds de rellen in de zomer van 1983 is de controle op de pers en de media steeds effectiever geworden. Het overgrote deel van de media in Sri Lanka is eigendom van de overheid. De kleinere kranten die daarnaast verschijnen, rijn aan strenge censuur onderhevig. Op het hoogtepunt van de rellen in 1983 richtte de president zich via de televisie tot het volk. Hü sprak daarbij over „het tevreden stellen van het Singalese volksgevoel.'" Ook andere ministers die het woord kregen op televisie gingen zich te buiten aan de meest racistische uitspraken. Alle speeches werden woordelijk afgedrukt in de Srilankese pers. Sindsdien verschijnen er in de media advertenties ter ondersteuning van de strijd „Tegen de Tamils". Vooral onder jongere Singalezen mist deze propaganda politiek zün doel niet. Veel jongeren sluiten zich aan bü fascistisch aandoende organisaties of bü de reeds bestaande terreurgroepen. Uit een pamflet dat in Colombo circuleert: „De tijd is gekomen dat we ons als Singalese natie aaneensluiten, onze erfenis en soevereiniteit staan op het spel." Er volgen aanbevelingen. Verkoop geen land of enig ander bezit aan een Tamil. Schakel de Tamils economisch uit. Geef Tamils geen werk. Ondersteun het regeringsbeleid en geef Tamils die bü je in de buurt wonen aan, als je daartoe een. aanleiding vindt. Ten slotte: „Elke Singalees die zich bovenstaande feiten niet realiseert is een verrader van rijn eigen ras." --- ADVERTENTIE \ Kaartentroef bijGrolsck GRATIS SPEL KAAKTEN BIJKRATGROI^CH^IJPJES. Vakmanschap is Meesterschap V ) --- OPEN FORUM Open Forum publiceert artikelen die discussies uitlokken over actuele onderwerpen. De bijdragen verschijnen onder verantwoordelijkheid van de auteur. Redactie a.i. Cees Gloudemans --- Opfrissingsperiode verhoogt waarde oudere werknemer 'n de meeste, onlangs afgesloten CAO's is een verdere structurele verlaging van de VUT-leeftijd overeengekomen. De vakbonden toonden zich daarover tevreden, omdat deze regeling snel tot nieuwe banen kan leiden. Maar moet de verlaging van de VUT-leeftijd wel zo positief borden beoordeeld? Jaap Zwier, jurist bij de Nederlandse Federatie voor Bejaardenbeleid, vindt van niet Hij voorziet een bevestiging van de vooroordelen die er bestaan ten aanzien van de prestaties van oudere Werknemers en bepleit de invoering van opfrissingsperiodes om de oudere werknemer steeds waardevoller voor zijn bedrijf te laten Worden. De onderhandelingen over de collectieve arbeidsovereenkomsten zijn grotendeels afgerond. In vele gevallen hebben ze geleid tot éénjarige contracten Waarin is opgenomen een studie naar de Problemen en de effecten van arbeidstijdverkorting. Daarnaast is in de meeste CAO's een verdere structurele verlaging van de VUT-leeftijd overeengekomen. De vakbonden hebben de resultaten ■net gemengde gevoelens geaccepteerd. Enerzijds was er teleurstelling omdat de herverdeling van werk langs de weg van arbeidstijdverkorting met minstens een laar is vertraagd, anderzijds toonden ze zich tevreden over de verlaging van de VUT-leefojd, daar deze snel tot „nieuwe" banen kan leiden. Moeten we de verlaging van de VUTleefojd echter wel zo onverdeeld positief beoordelen? Hoewel vele oudere werknemers het ongetwijfeld zullen toejuichen, dat ze op deze wijze het arbeidsproces vervroegd kunnen verlaten en de nieuwe VUTregelingen bovendien tot gevolg zullen hebben dat er meer arbeidsplaatsen Voor jongeren beschikbaar komen, wil ik toch enkele kritische kanttekeningen plaatsen. --- Onderzoek Ik dring er dan ook bü de sociale partners op aan dit idee van opfrissingsverlof te betrekken bü de voorgenomen studie naar arbeidstijdverkorting. Onderzoek moet worden verricht naar de gevolgen voor de arbeidsmarkt, de mate waarin het beroep op de VUT door invoering van het verlofsysteem zal afnemen, de middelen die hierdoor vrükomen voor de financiering van het nieuwe systeem en de te verwachten vergroting van de arbeidsproduktiviteit. Als de resultaten van dit onderzoek bekend zün, dan zal men deze moeten afzetten tegen de effecten die niet op geld waardeerbaar of in arbeidsplaatsen uit te drukken zün, zoals de positieve beeldvorming en een grotere arbeidssatisfactie bü de oudere werknemers. Ook zonder onderzoek kan ik echter nu al zeggen dat de waarde die oudere werknemers kunnen hebben voor een arbeidsorganisatie sterk worden onderschat en dat ze veel te lichtvaardig van de arbeidsmarkt worden verdreven. Dit is een gevaarlijke ontwikkeling zowel voor deze organisaties als voor de ouderen zelf. JAAP ZWIER --- Met vakantie Dat het niet gaat om terrorisme-bestrijding alleen, maakte minister Lalith Athulathmudali duidelijk in zün speech op 29 november 1984, welke vooraf ging aan het grote offensief tegen de Tamil-bevolking in december en januari ('B4-'B5) in het noorden van Sri Lanka. Hü raadde de Tamil-bevolking daar aan met vakantie te gaan en bü vrienden en bekenden elders op het eiland onderdak te vragen. „Op die manier blijven de schuldigen achter", aldus de minister van Nationale Veiligheid. De UNP-regering steunt voor een belangrijk deel op Singalese nationalistische groepen. Ze maakt steeds gebruik van het potentieel aan te wakkeren volksgevoel om iedere vorm van oppositie uit te schakelen. Een ieder die zün mond open doet, of openlijk oppositie organiseert wordt op één hoop gegooid met de Tamil-afscheidingsbeweging. De internationale gemeenschap doet alsof ze van al deze ontwikkelingen geen weet heeft. Ze is echter gezien haar financiële ondersteuning medeverantwoordehjk. De Nederlandse hulp aan Sri Lanka is tussen 1977 en '85 stevig toegenomen tot 41 miljoen voor 1985. Nederland opende in deze periode een ambassade in Colombo en Nederland investeert er. De notities aan de Tweede Kamer van het ministerie van Buitenlandse Zaken en van Ontwikkelingssamenwerking maken nauwelijks melding van de uitholling van Sri Lanka's democratie, de toenemende militarisering en het opkomende nationalisme. Toch rijn de ministeries uitstekend van deze zaken op de hoogte. Door deze ontwikkelingen niet te vermelden onthoudt minister Van den Broek de Kamer belangrijke informatie. Niet alleen gaat BZ voorbü aan alle rapporten die mensenrechten- en humanitaire organisaties over Sri Lanka schreven, maar ook overschat het schromelijk de politieke wil die er in Sri Lanka bestaat voor een vreedzame oplossing van het „etnische" conflict. Een beleid dat stoelt op informatie waarin aan deze factoren voorbü wordt gegaan, zal voor onaangename verrassingen zorgen. Voor Tamils die in Nederland asiel hebben aangevraagd, heeft de huidige opstelling van Buitenlandse zaken niet te aanvaarden consequenties. Op weg van het vliegveld naar Colombo schreeuwt ons vanaf een groot reclamebord toe: „ABN is here to stay". Een zelfverzekerd voornemen tot een verzorgd vast verbluf. Maar wie zou de ABN nou venrijten dat dit om economische redenen of om te profiteren is? STEVEN BRINKHORST JAN BRUINSMA --- WEEKBLADEN Er zijn óf te veel columnisten in dit land, of de wereld is vandaag de dag zo zoetsappig dat er voor een beetje vileine columnist niet genoeg stof is om over te schrijven. Het gezeik, het gekissebis over elkaar zou nu toch wel eens afgelopen mogen zijn. Tamar in Vrij Nederland en Emma Brunt in de Haagse Post wisten weer eens niks beters te verzinnen. Terwijl je toch zou mogen verwachten dat er over het bezoek van een oude man in een opwaaiende zomerjurk wel iets pittigs of leuks op te schrijven zou zijn geweest. --- VRIJ NEDERLAND Kagie portretteert een grootheid uit het reclamevak, de 81-jarige Maurits Aronson. Vorige week kreeg hij een vakprijs. Aronson, met een halve eeuw ervaring in het vak, was de enige reclameman zonder deftig attaché-koffertie. Account executive, account-director en hoe het allemaal mag heten, zijn volgens mij alleen maar smoesjes om het personeel geen opslag te hoeven geven. Het is een oude truc. Ik zei vroeger wel eens tegen een medewerker: vanaf morgen ben je adjunct-directeur IPVO. Als lüj dan vroeg wat die afkorting betekende zei ik: in plaats van opslag. VN drukt het staatje af dat de Rotterdamse politie met secuurheid maakte over vermeende ontucht in een Rotterdamse woongemeenschap. In overzichtelijke kolommen staat hoe borsten werden gestreeld, over P's werd gewreven en op K'en werd gekust. Een nogal obscure affaire, maar: Intussen is vooral duidelijk dat niet alleen de woongroep, maar ook de Rotterdamse justitie is teruggevallen op de ideeën uit het eind van de jaren zestig. De paus komt in VN ter sprake in verhalen over de betrokkenheid van de KGB bü de aanslag op de Heilige Vader en over de financiële manoeuvres van het Vaticaan, in de televisierubriek, de gedachten van hoofdredacteur RF op dinsdagochtend en in Terzijde: Zo te zien mochten mooie katholieken van Simonis ook niet --- HAAGSE POST Coverstory over Theo Joekes, de laatste liberaal. Hü maakte zich niet geliefd in zün fractie door zün eerlijke opstelling als lid van de RSV-enquêtecommissie. Die enquête heeft me bijna het leven gekost Fysiek en mentaal. Nestor in de Tweede Kamer; backbencher; ouwe, knorrige man, maar vertederend; hele of halve Brit en persoonlijk bewonderaar van Ome Joop. Hü is 61 en wenst in de verkiezingscampagne gewoon beoordeeld te worden, zoals hü al zeven keer tevoren is beoordeeld. Privé staat hem nieuw geluk te wachten: „Ik ben een oude man die pillen slikt en gaat trouwen met een 35 jaar jongere vrouw". In HP ook een verhaal over de in opspraak geraakte woongemeenschap. Het blad gunde de lezers al eens eerder een kijkje in de slaapkamers aan de Rotterdamse Schiebroekselaan. Het verhaal lijkt een beetje een revanche op het optreden van twee leden van de groep zaterdag bü Sonja. Kees de Boer legde met de stelling dat hij als enige van de mannen goed kon neuken de pikorde vast. Dolly Dot Angela Groothuizen raakt overdag gestoord van de telefoontjes en elke tien minuten staat er wel iemand voor haar deur. Ze gaat dus verhuizen om zich weer in rust te kunnen bezighouden met de schending van de mensenrechten en de honger in de wereld en om Carl Jung, Durkheim, Freud en Einstein te kunnen lezen. --- ELSEVIERS MAGAZINE EM is een opinie-weekblad, dus het heeft meningen. De relschoppers bij het pausbezoek in Utrecht waren: Losgeslagen provincialen die elke gelegenheid aangrijpen om actie te voeren en geweld te plegen. Of het nu om plaatsing van kruisraketten gaat of de bouw van de Stopera, de zachte g eist harde actie. Nog een: Lieden die bij herhaling werk weigeren, kunnen gevoeglijk worden afgevoerd van de hjst werkzoekenden èn uit de werkloosheidsstatistiek. Daartoe is te meer reden als de weigering van wit werk stoelt op de verrichting van zwart of grijs werk. Daarmee vervalt dan ook gegronde reden tot een sociale uitkering. En zelfs een stelling die als laatste bü' een proefschrift best zou kunnen: Niet de snelle rijders bevorderen de onveiligheid op de weg, maar de slakken. De rest van EM's inhoud is deze week wat minder wetenschappelijk, maar de paus staat er in kleur in. --- DE TIJD Een sfeerverhaal over het pausbezoek. Centraal daarin het verhaal van twee vrouwen. De een, gescheiden, lesbisch, sociologe en bijstandsmoeder: Ik kan die man met de beste wil van de wereld niet zien als onze Heilige Vader. De vind hem niet heilig en hij roept zeker geen dochterhjke gevoelens bij me op. Ik heb moeite te geloven in iemand die een neo-fascist en Algerijnenbeul als Le Pen vriendelijk de hand drukt en die een fascistoïde organisatie als Opus Dei de hand boven het hoofd houdt. De ander, huisvrouw, moeder en al oma, Rome-getrouw en abonnee van het Katholiek Nieuwsblad, vóór de biecht, tegen de pil en abortus: De kerk is van niemand behalve van God. En die heeft de paus aangesteld als zijn plaatsbekleder op aarde Wat tuj zegt moet gebeuren. Wie dat niet wil, moet maar opstappen. De Belgische actrice Frieda Pittoors — al jaren in Nederland woonachtig — bracht in bordeellingerie Hadewych op de planken. Qua toneel loopt België voor op Nederland. Jan Fabre met zn per/brmence-achtig theater... de durf die nieuwe toneelmakers heboen, daar tipt men hier niet aan. Homo lief en leed in de provincie. Onder de loeiende klokken van bisschop Gijsen dansen homo's in een voormalige Dominicanerkerk. Een uit Groningen geïmmigreerde Bhagwan-pot prijst Maastricht: Een flikkerstad bij uitstek. Net een pakje Dunhill met gouden randje. Het is een schone stad, mooi, veel uiterlijk vertoon. De mensen hebben dat ook: men loopt graag te flaneren en te paraderen. Maar het homoleven blijkt er toch niet zo ideaal te zijn. Er wordt altijd gekletst en gefluisterd in Maastricht. Als ik met mijn vriendin op een terras zit en ik doe iets liever dan normaal tegen haar, hoor ik onmiddellijk overal bzzz bzzz. --- ELSEVIERS WEEKBLAD Oorlog in de Perzische Golf doet Hollands Glorie herrijzen. Iran en Irak schieten olietankers in brand en de mannen van Smit Internationale rukken als brandweerteam uit. Per gecharterde KLM-jumbo-jet, met de hele tent er in. Gigantisch kostbare karweitjes en grote risico's. Het bluswater is gratis, maar een liter schuim kost vijf gulden.. Dat betekent alleen al aan schuimkosten drie ton per tankerbrand. Wat we er aan overhouden is moeilijk te zeggen. Tien percent, één percent, de helft...? Met tien percent, dus vijf miljoen dollar, zijn we niet tevreden. VICTOR LEBESQUE --- BOEKEN ,Basisboek' toont vordering milieukunde als wetenschap Minder spectaculair en „dus" minder vaak in de publiciteit komend dan som-' mige milieu-acties is het werk van de vele wetenschappelijke onderzoekers die zich bezighouden met het signaleren en analyseren van de problemen in de relatie tussen de mens en rijn milieu, en die pogen voor deze problemen oplossingen te vinden of zelfs ze te voorkomen. Dat werk wordt samengevat onder het begrip „milieukunde". Milieukunde is een wetenschapsgebied dat zich begon af te tekenen in het begin van de jaren zeventig, toen allerwegen „het milieu" (wat men daaronder ook wilde verstaan) zeer grote belangstelling kreeg Hoewel zich bü de basiswetenschappen al enkele specialismen hadden ontwikkeld, groeide de vraag naar bestudering van het maatschappelijke probleem van de milieuvervuiling. Er onstonden centra voor milieukunde in diverse universiteitssteden, die zich nu duidelijk een plaats hebben veroverd. Een fase in de groei van deze jonge wetenschap lijkt te zün afgesloten met de totstandkoming van het Basisboek Milieukunde, waarin de theoretische aspecten van het universitair milieukunde-onderwijs zün verwerkt tot een gemeenschappelijk leerboek De redactie (J-J- Boersema, J. W. Copius Peereboom, W. T. de Groot) heeft dit een „basisboek" genoemd om daarmee de toe te kennen status van de gepresenteerde stof tot uitdrukking te brengen: „de noodzakelijk theoretische ondergrond" voor het vruchtbaar verder werken op milieukundig gebied. In het Woord Vooraf zegt de redactie: „Hoewel compleetheid natuurlijk onmogelijk is, hebben we gestreefd naar een representatief beeld van de verschillende onderdelen van de milieukunde, namelijk de theoretische achtergronden, relevante delen uit de ondersteunende milieuspecialismen, de integratie van kennis, de probleemvelden en de praktijkstudies." Bü de officiële aanbieding van het boek (aan minister Winsemius van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieuhygiëne) zei Copius Peereboom dat het boek door zün educatieve en voorlichtende functie zou kunnen bijdragen aan de al bestaande relaties tussen milieubeheer, milieubeleid en milieukunde. Want met dit boek wordt voor het eerst een alomvattend overzicht geboden van de milieuproblematiek en van de verschillende manieren waarop deze kan worden aangepakt. Een dertigtal docenten heeft bijdragen geleverd voor dit basisboek, dat uit vijf delen bestaat („secties"). Deel I heeft als onderdelen: wetenschapsfilosofische en historische aspecten, milieuproblemen en maatschappij vormen, milieuactie en milieubeleid. Deel II geeft een overzicht van de ondersteunende milieuspecialismen in geografie, fysica, biologie, chemie, toxicologie, gezondheidkunde, technologie, recht en economie. Deel in heeft als algemene titel „Oplossingsgerichte integratie in de milieukunde" en behandelt onderwerpen als signalering en analyse van milieuproblemen. Deel IV noemt een aantal probleemvelden: natuur en landschap, milieuverontreiniging, energie, afval, risico's. In deel V tenslotte wordt een aantal praktijkgevallen bekeken. Deze milieu-cases betreffen de aantasting van de Ooy-polder, de Volgermeer, CO2 en klimaat, ontbossing en verwoestijning. Elk hoofdstuk in deze vijf delen wordt afgesloten met een uitvoerige literatuurlijst. Het gebruik van dit basisboek hoeft niet beperkt te büjven tot het universitair milieukunde-onderwijs. Het kan ook uitstekende leerstof leveren voor hoger beroepsonderwijs, lerarenopleidingen, Open Universiteit, post-academiale cursussen en voor diegenen die buiten onderwijsverband een overzicht willen hebben van hetgeen de milieukunde kan bieden. In haar voorwoord zegt de redactie: „Milieukunde is een jonge loot aan de universitaire stam. Het is een interdisciplinair vakgebied, dat groei vertoont en nog volop in ontwikkeling is. Dit boek beoogt niet alleen een neerslag te zün van deze ontwikkeling, maar het wil ook een verdergaande groei bevorderen." SIETZO DIJKHUIZEN Basisboek Milieukunde, onder redactie van J.J. Boersema, J. W. Copius Peereboom en W. T. de Groot. Uitgeverij Boompers, Meppel. Prijs f 55,-. , ---