6500 man te veel op werven "'t blijkt uit het lang verwachte *dvies dat de Beleidscommissie *c"eepsbouw gisteren aan de minis- £rs van Sociale Zaken en Economische 'aken heeft aangeboden. De commis- Jlc heeft een half jaar intensief moe'o werken om een unaniem beleidsplan uit te kunnen brengen. Uit het advies en ook uit opmerkingen van de voorzitter van de commissie, drs J. *• Bakker, blijkt dat niet langer meer Bewacht kan worden met het nemen Van maatregelen om de steeds scher- Ue»" wordende crisis in de scheepsbouw het hoofd te bieden. De Beleidscommissie Scheepsbouw (BS) meent dat wanneer haar plannen voortvarend worden uitgevoerd er een fedelijke kans bestaat dat over enkele teren een, zij het kleinere, maar moderne en rendabele scheepsbouwindustrie in Nederland zal kunnen komen. {*.?* opgestelde beleidsplan moet bii als leidraad dienen. In het beleidsplan wordt er vanuit gegaan dat de V°"c scheepsbouwcapaciteit die Netland had in 1975 niet gehandhaafd Kan worden, evenals dat in overige westeuropese landen het geval is. De CaPaciteit zal hier zeker met dertig Percent teruggebracht moeten worden Iri de loop van dit jaar wordt bekeken of dit percentage gehandhaafd kan worden of dat de capaciteit nog verder teruggebracht moet worden. Dit hangt af van de internationale marktomstandigheden en de mogelijkheid tot orderverwerving. --- Geen garanties De vermindering van capaciteit betekent dat 6500 arbeidsplaatsen in de scheepsbouw verloren gaan. Hiervan zijn er al in de loop van vorig jaar tweeduizend „gevonden" doordat vrijkomende plaatsen niet werden opgevuld en met name contracten met buitenlandse werknemers niet weer werden verlengd. Over de overige 4500 arbeidsplaatsen die in de komende 1% jaar moeten verdwijnen zegt drs Bakker dat alle partijen in de BS het er mee eens zijn dat een ieder zijn uiterste best zal doen om gedwongen ontslagen in de scheepsbouw te voorkomen. „Maar absolute garanties dat er geen gedwongen ontslagen zullen vallen, kunnen we niet geven", zo zei hij. De capaciteitsvermindering wil de beleidscommissie vinden door het sluiten van bepaalde nieuwbouwafdelingen en niet door de totale huidige scheepsnieuwbouw met dertig percent in te krimpen. Geprobeerd wordt een kleiner aantal nieuwbouwafdelingen in stand te houden die een optimale bezetting hebben. Om te voorkomen dat door het sluiten van bedrijven waarvan de bestaansmogelijkheden zijn aangetast een stuk waardevolle technische Kennis verloren gaat en ook om te voorkomen dat werknemers het gevoel krijgen dat een met sluiting bedreigd bedrijf opgeofferd wordt opdat andere bedrijven sterker kunnen voortbestaan, stelt de BS voor een vijftal werfgroeperingen te formuleren. Die groepen moeten er komen vóórdat tot inkrimping of sluiting wordt overgegaan. Die vijf werfgroeperingen zijn: een werfgroep voor grote en zeer grote schepen, de groep baggerwerktuigen, de groep grote rivieren (kleinere tot middelgrote schepen) en de Noordelijke scheepsbouw (eveneens kleinere tot middelgrote schepen). De bedrijven binnen de groepen moeten zelf beslissen welke (juridische) vorm de samenwerking krijgt. Een lijnrechte fusie zal het optimaal werken van de groep bevorderen, zo wordt gemeend. De groepen zullen gezamenlijk komen tot een marktafbakening met mogelijke uitwisseling van bepaalde produkties. Ze zullen beperking van de capaciteit hand in hand moeten laten gaan met verbetering van de kwaliteit van het produktie-apparaat. Om dit produktie-apparaat op een niveau te brengen dat weer concurrerend is op de wereldmarkt zijn belangrijke investeringen nodig. De beleidscommissie komt tot een globale schatting van één miljard gulden aan diepteinvesteringen. Over het tempo van die investeringen is nog niets te zeggen. De beleidscommissie heeft in haar advies aan de regering ook een aantal maatregelen opgesteld die zij noodzakelijk acht om gedwongen ontslagen te voorkomen. Zo moet er een studie komen gericht op de toekomstige functies in de scheepsbouw, waarbij rekening gehouden wordt met de herstructurering van de scheepsnieuwbouw, alsmede een inventarisatie en administratie van de mede daaruit voortvloeiende vacatures binnen de scheepsbouw. Ook moeten er scholingsactiviteiten naar nieuwe functies bij de huidige werkgever komen, het aantal benodigde buitenlandse arbeidskrachten moet worden beperkt en er moet een vorm van werktijdverkorting worden ingevoerd. --- Inzet Van de ondernemers wordt een grote inzet gevraagd, zo zegt de beleidscommissie. Zij moeten inventiviteit opbrengen, vergaande bereidheid tot onderlinge samenwerking en aansluiting terwijl aanzienlijke financiële offers worden gevraagd van de bedrijven. Drs Bakker liet duidelijk doorschemeren bij de presentatie van het advies dat bedrijven die niet bereid blijken te zijn deze inzet op te brengen, een grote kans lopen geen steun te krijgen van de overheid bij de herstructurering. Die overheidssteun, de offers van de belastingbetalers, worden door de commissie als „zeer groot" gekwantificeerd. Er zijn noodmaatregelen nodig om het Nederlandse marktaandeel in de wereldscheepsbouw een zekere mate van bescherming te geven tegen „excessieve prijsconcurentie van werven in Japan en andere landen". Die noodmaatregelen (steun bij orderverwerving) vergen gedurende 1976-77 ongeveer driehonderd miljoen gulden uit de schatkist waarvan dit jaar 250 miljoen gulden uitgegeven wordt. Daarbij komt 50 miljoen voor een uitbreiding van de bestaande renteoverbruggingsregeling (subsidie op te be- talen rente). --- REACTIE OP AANHOUDINGEN Fractieleiders doen beroep op Praag Van onze correspondent OEN HAAG — Alle partijen in de Jweede Kamer, met uitzondering van öe CPN, hébben via een gezamenlijke Verklaring van hun fractieleiders hun Geschoktheid uitgesproken over de a&nhouding van een aantal Tsjechische ondertekenaars van Charta '77. De 15 fractieleiders spreken er hun bezorgdheid over uit dat alle hoop de bodem is ingeslagen op „waarlijk •Menselijke verhoudingen in Europa", d>e door de slotacte van Helsinki werd Sewekt. Zij doen een beroep op de Tsjechische autoriteiten om positief te reageren op de door Charta '77 nagestreefde dialoog over de beleving van burgerrechten. Volgens de fractieleiders ligt de verantwoordelijkheid voor öe naleving van burgerrechten weliswaar bij de Staat „maar heeft iedere burger zijn eigen aandeel in de verantwoordelijkheid voor het verwezenlijken van verdragen over mensenrechten." Het partijbestuur van de PvdA heeft zich donderdag „van harte aangesloten" bij een verklaring van de Westduitse oud-bondskanselier Willy Brandt over de onderdrukking in Tsjechoslowakije van de Charta-beweging. Brandt heeft als voorzitter van de Socialistische Internationale de verklaring aan alle aangesloten partijen toegestuurd. Brandt begint met het voorbehoud dat hij niet wil treden in de binnenlandse aangelegenheden van een ander land. Vervolgens wijst hij op de tragiek, dat de ondertekenaars van Charta '77 worden onderdrukt en gearesteerd, terwijl zij in hun document juist pleiten voor de uitoefening van hun burgerrechten. Brandt verzoekt de Tsjechische autoriteiten om hun repressie tegen behoorlijke burgers te staken en de afspraken van Helsinki te respecteren. --- VERZOEK BONDEN: Faillissement Tealtronic uitstellen Van onze correspondent NIJMEGEN — De vakorganisaties d»e betrokken zijn bij de problemen 'ond het Nijmeegse computerbedrijf Tealtronic hebben de rechtbank in Amsterdam gevraagd het uitspreken van het door de directie aangevraagde failissement enige tijd uit te stelen. Het uitspreken van het failis.se■went is al enkele dagen vertraagd doordat het ten onrechte werd aangevraagd bij de rechtbank in Arnhem. Teaitronic Nederland is statutair in Amsterdam gevestigd. De bonden willen dat uitstel, omdat 2e eerst zekerheid willen hebben over £hkele Amerikaanse licenties, die voor het bedrijf van zeer groot belang zijn. week zijn directeur dr. A. j-"roeneveld en commissaris H. Oosterhuis in Amerika om daarover te onderhandelen. , De gemeentepolitie van Nijmegen heeft inmiddels een opsporingsbericht arrestatiebevel uitgevaardigd tegen 06 vroegere directeur A. Rodgers, die v°lgens door de vakbonden verkregen 'nformatie voor vijf a tien miljoen Kulden zou hebben gemanipuleerd en Gefraudeerd. --- Voorzitter Lanser: CNV solidair met boycot Zuid-Afrika Van onze correspondent ALMELO — Voorzitter J. Lanser van het Christelijk Nationaal Vakverbond CNV heeft donderdag in Almelo bij de opening van een regionaal kantoor uitvoerig uiteengezet, waarom het CNV niet heeft meegedaan aan de boycotactie tegen Zuid-Afrika. Hij verweerde zich daarbij tegen de verwijten van FNV-voorzitter W. Kok en de kritiek van de Volkskrant. Lanser wees er op, dat het CNV wel degelijk meedoet aan de solidariteitscampagne waartoe de internationale vakbeweging heeft opgeroepen. Hij zei dat het CNV alleen voor andere actiemiddelcn dan de boycot heeft gekozen. „Dat is deels een verschil in benadering en beoordeling, maar wellicht ook voor een deel het gevolg van het feit dat de FNV zelfs in een zaak als deze geen overleg wenst te voeren met het CNV", aldus Lanser, die het heel betreurenswaardig vindt dat de FNV kritiek moest leveren op de houding van het CNV. --- Ingrijpen directe noodzaak SCHEEPSBOUW ZAL OFFERS KOSTEN Van onze verslaggever GERARD GERADTS DEN HAAG — Om de Nederlandse scheepsbouw weer gezond te Rijgen zullen werknemers, werkgevers en overheid aanzienlijke °jfers moeten brengen. De werkgelegenheid moet met 6500 arbeidsplaatsen ingekrompen worden. Mogelijk zullen er gedwongen ontjagen vallen. De werkgevers zien de financiële positie van „hun" bedrijven aangetast en ze zullen een stuk inmenging van -buitenaf Roeten accepteren. De overheid moet als steun belangrijke financiële middelen op tafel brengen. Bij de presentatie van het beleidsplan voor de scheepsbouw waren vertegenwoordigers van de toerrcgeuers aanwezig. Van links afirA. Stikker (topman Rijn-Schelde-Verolme), drsJ.A. Bakker (voorzitter beleidscommissie), J. Meynikman (Industriebond NW), en B. Nieuwland (Industriebond CNV). --- Verlies De noodmaatregelen houden in dat de werven tot globaal medio 1978 opdrachten kunnen accepteren die in feite verliesgevend zijn, maar waarvan de verliezen voor een groot deel door de overheid gedragen worden. Het per order te compenseren verlies wordt voor 25 percent door de werf gedragen en 75 percent bestaat uit steun. Het steunbedrag wordt voor de helft verstrekt als een directe subsidie en voor de andere helft in de vorm van een bijzondere achtergestelde lening (renteloos en aflossingsvrij tot en met 1980). Elke verliesgevende order wordt afzonderlijk door de beleidscommissie getoetst en vervolgens door de commissie aan de overheid met advies voorgelegd. Er worden voorwaarden aan die steun gesteld die betrekking hebben op ondermeer: (des-)investeringen, orderverwerving, orderverdeling, marktafbakening, sociaal beleid en samenwerking. Die voorwaarden hebben duidelijk tot doel de noodzakelijke herstructurering te bevorderen. „Want wij hebben niet de bedoeling alleen maar met een „papieren" advies te komen", aldus drs Bakker. --- Duitsland houdt vast aan aantal ritmachtigingen Van onze correspondent DEN HAAG — Staatssecretaris Van Hulten (Verkeer) heeft geen succes gehad in zijn laatste poging om voor Nederlandse goederenvervoerders meer ritmachtigingen voor West-Duitsland te bemachtigen. In een donderdag gevoerd telefoongesprek met zijn Westduitse collega, staatssecretaris Ruhnau, is hem duidelijk gemaakt, dat er in 1977 niet meer dan 671-duizend machtigingen (vergunningen) voor Nederlandse transporteurs te krijgen zijn. Nederland zou er ongeveer 771-duizend nodig hebben. --- Meer hulp De enige oplossing die de commissie kan aanbevelen, zo wordt in een verklaring gezegd, is het voortgaan met de toenaderingen tot de Wereldbank, de Verenigde Staten, de Westeuropese regeringen en de welvarende Arabische landen voor aanvullende financiële hulp. Egypte heeft de adviezen van de Verenigde Staten en Europese landen om de subsidies op levensmiddelen te verlagen en de prijzen te verhogen en op die wijze de ongezonde economie te verbeteren opgevolgd. Maar als gevolg van de onlusten is de Egyptische regering nu in een positie terechtgekomen waarin zij tot deze landen en internationale financiële instellingen kan zeggen „heb ik het niet gezegd?" Egypte wil graag 25 tot dertig miljard gulden ontvangen voor een Arabisch „Marshall-plan" om het land in de komende vijf jaar te kunnen wederopbouwen. Tot dusver hebben de olielanden slechts vijf miljard toegezegd. Zie ook Ten Geleide --- MILIEUGROEPEN OVER GENERAL ELECTRIC: Afvallozingen gevaar Van onze correspondent RONALD VAN DEN BOOGAARD Raad Staten beslist snel over beroep DEN HAAG — Het Rijksinstituut voor Zuivering Afvalwater zal dagelijks controles houden als het chemische concern Genera! Electric in Bergen op Zoom zijn vergunning houdt om niet volledig gezuiverd afvalwater te lozen op de Oosterschelde. Namens het Instituut werd dit donderdag meegedeeld voor de Raad van State, waar opnieuw het beroep werd behandeld, dat vijf milieuorganisaties hebben aangetekend tegen de tijdelijke lozings-vergunning, die minister Westerterp (Verkeer en Waterstaat) heeft gegeven. Het betrof donderdag een hernieuwde behandeling omdat vicevoorzitter dr M. Trooswijk van de Raad van State dat noodzakelijk achtte. Vorige week donderdag tijdens de eerste behandeling deed zich bij het bedrijf in Bergen op Zoom een ongeluk voor, waarbij het levensgevaarlijke fosgeengas ontsnapte. Achttien mensen moesten naar ziekenhuizen In Bergen op Zoom en Roosendaal worden vervoerd. Tijdens de zitting werd door functionarissen van General Electric niets over het incident meegedeeld. Hoewel al eerder beroepsschriften tegen het produktieproces van General Electric werden behandeld, en het bedrijf daarvoor vergunning heeft in het kader van de Hinderwet en de Wet inzake de Luchtverontreiniging, wilde de heer Trooswijk weten of er verband zou kunnen bestaan tussen het ongeluk vorige week en de lozingen van het niet gezuiverde afvalwater in de Oosterschelde. Die relatie is er inderdaad. Althans dat vonden de afgevaardigden van de milieuorganisaties, die beroep bij de Kroon aantekenden, te weten: de Vereniging voor Milieubeheer en Leefbaarheid Wost-Brabant, de Stichting Brabantse Milieufederatie, de Stichting Natuur en Milieu, de Vereniging Milieuhygiëne Zeeland en de actiegroep Oosterschelde Open. Woordvoerders van General Electric daarentegen zeiden, dat er geen enkele relatie gelegd kan worden. --- Milieu Ir J. Keuning van de Stichting Natuur en Milieu wees er op, dat bij de lozingen van het afvalwater het gevaar van calamiteiten „ruim aanwezig" is. Jlij wees in dit verband op brieven van zowel het college van Gedeputeerde Staten van Zeeland als van het college van Noord- Brabant. Beide provinciebesturen voeren aan ,dat er gevaarlijke stoffen in het afvalwater voorkomen, die het milieu in de Oosterschelde ernstig kunnen aantasten. Het provinciaal bestuur meent, dat er sprake is van een zeer inconsequent beleid als er veel geld wordt uitgegeven voor een pijlerdam in de Oosterschelde, terwijl daarnaast industriële vervuiling wel wordt toegestaan. GS van Zeeland noemen de lozingen onaanvaardbaar. Zowel de Stichting Natuur en Milieu als de andere appellanten noemden als gevaarlijke stoffen in het. afvalwater: fosfaten, het kankerverwekkende fenol (0,2 kilo per dag) en het gevaarlijke methyleenchloride (tien kilo per dag). Daarnaast zitten er in het afvalwater grote hoeveelheren natriumchloride (keukenzout). Het zoutgehalte is dermate hoog dat het waterschap West-Brabant al eerder liet "weten, dat zijn persstation daar niet op berekend zou zijn en ernstig aangetast zou worden. De heer F. Fakkers van de Vereniging voor Milieubeheer en Leefbaarheid West Brabant meende dat „het totaalgebeuren" bij General Electric onder de loep genomen zou moeten worden. Hij vroeg zich in dit verband af, waarom er geen milieueffect rapportage kon plaatsvinden. Voorts wees hij erop, dat van de kant van de overheid toezeggingen zijn gedaan in een stadium dat de nodige vergunningen nog niet verleend waren. „Beroepsprocedures worden natuurlijk een lachertje als bedrijven op grond van toezeggingen al de nodige investeringen gaan doen", aldus Fakkers. De appellanten voerden ook aan, dat de directie van General Electric bij diverse gelegenheden de mogelijkheden op rampen of storingen heeft gebagatelliseerd. In brochures, die in Bergen op Zoom en Halsteren werden verspreid, stond ondermeer dat het bedrijf één van de veiligste ter wereld is en dat rampen met chloor of fosgeen uitgesloten geacht moeten worden. --- Noodplan De veiligheidsingenieur van General Electric M. van Doorn merkte donderdag op, dat „veiligheid een relatief begrip" is en niet gegarandeerd kan worden, dat er nooit iets gebeurt. Hij wees op het noodplan, dat in het bedrijf aanwezig is en voortdurend wordt aangepast. De mogelijkheid dat er moeilijkheden zouden ontstaan, wanneer het fosgeen in het afvalwater terecht zou komen, noemde hij nihil. Het fosgeen zou onmiddellijk afgebroken worden en geen enkel risico meer opleveren. Van Doorn gaf toe, dat in het afvalwater veel keukenzout zit, maar ontkende dat overige ongewenste stoffen in het afvalwater problemen voor het milieu zouden kunnen opleveren. Daarvoor ging het volgens Van Doorn om veel te kleine hoeveelheden. --- Sluitingsbevel Inmiddels is de betreffende fabriek van General Electric nog steeds niet in werking, omdat het sluitingsbevel van de Commissaris van de Koningin in Noord Brabant nog van kracht is. Wanneer dit bevel wordt opgeheven gaat General Electric de fabriek direct weer opstarten. Dan ook zal het afvalwater in de Oosterschelde geloosd worden. Minister Westerterp heeft daar —ongeacht de lopende beroepsprocedures — toestemming voor gegeven. De vicevoorzitter van de Raad van State zei mede daarom, dat er snel een uitspraak zal volgen. --- ROOKWALM BOVEN CAIRO JEen dikke rookwalm hangt boven het Ramses plein, een van de grootste pleinen in Cairo, na de rellen' waarbij de afgelopen dagen vele doden vielen en grote materiële schade toerd aangericht. De rust is weergekeerd in Cairo en Alexandrië, de twee grootste steden van Egypte, waar de rellen het hevigst woedden als gevolg van betogingen tegen prijsstijgingen die voor een deel intussen weer teniet zijn gedaan. --- RUST WEERGEKEERD Egypte vraagt meer financiële hulp CAïRO (AP) — Na twee dagen van hevige onlusten is de toestand in de Egyptische steden weer normaal geworden. In de hoofdstad Cairo patrouilleerden soldaten. De regering heeft het nachtelijk uitgaansverbod met drie uur ingekort. In Alexandrië en andere steden is de rust eveneens weergekeerd, aldus de berichten. Het ministerie van binnenlandse zaken heeft donderdag meegedeeld nog niet over exacte cijfers over doden of gewonden te beschikken. De politie in Cairo heeft echter meegedeeld dat in de hoofdstad ten minste 40 doden zijn gevallen en ongeveer 250 personen gewond zijn geraakt. Volgens kranteberichten zijn 439 personen gearres-' teerd, onder wie vele linkse activisten en communisten welke laatsten door het ministerie van binnenlandse zaken van het aanstichten van de rellen worden beschuldigd. In Alexandrië zijn vijf personen omgekomen en 132 gewond geraakt. De parlementscommissie voor financiën is donderdag in Cairo bijeengekomen om andere mogelijkheden voor het dekken van een begrotingstekort van acht miljard gulden te bespreken. De inmiddels weer ingetrokken prijsverhogingen, welke de aanleiding waren tot de rellen, waren gedeeltelijk bedoeld om het geld hiervoor vrij te maken. --- Roken heeft invloed op babies BONN/BOEDAPEST (AP, UPI) — Vaders die meer dan tien sigaretten per dag roken, lopen eerder het gevaar kinderen te krijgen die bü de geboorte sterven, dan vaders die niet roken, aldus heeft een Duits wetenschappelijke instelling bekendgemaakt. Ook de kans op misvorming van het kind is groter bij een zware roker, aangezien het sperma door overmatig gebruik van nicotine beschadigd kan worden. Bij een ander onderzoek onder meer dan 14.774 vrouwen is gebleken, dat het „passief roken" door aanstaande moeders waarschijnlijk geen invloed heeft op het sterftecijfer bij babies. Vier percent van de kinderen van nietrokende moeders en wei-rokende vaders overlijdt vlak voor, tijdens of vlak na de geboorte. Dit percentage is 2,9 bij ouders die geen van beiden roken. Het onderzoek, dat gecoördineerd werd door de universiteit van Frankfurt en waarbij 21 ziekenhuizen en laboratoria waren betrokken, richtte zich ook op andere nadelige effekten op de zwangerschap. Overmatig koffiedrinken door de moeder kan ooizaak zijn van een te laag gewicht van het kind bij de geboorte. Gebruik van alcohol door de moeder kan leiden tot een voortijdige geboorte. Voorts is gebleken dat vrouwen tijdens de zwangerschap vaak medicijnen gebruiken, ondanks slechte ervaringen zoals met de thalidomide, toen duizenden misvormde kinderen geboren werden als gevolg van het gebruik van dit kalmeringsmiddel door de moeders. Twee Hongaarse artsen hebben woensdag in een rapport bekendgemaakt dat er in de wereld 7 miljard sigaretten per jaar gerookt worden. De artsen Laszlo Vertes en Nandor Kuhn noemden als landen waar het zwaarst wordt gerookt: de Verenigde Staten, Hongarije, Canada, Zwitserland, Engeland, Polen, Japan, Bulgarije en Duitsland. --- Enquêtes tonen aan: Hinderwet vaak overtreden door bedrijven Van onze correspondent EINDHOVEN — In grote delen van Nederland beschikt tien tot zelfs twintig percent van de bedrijven niet over een Hinderwetvergunning, die ze strikt genomen wel nodig hebben. Dit 'blijkt uit steekproefsgewijze enquêtes onder andere van enkele Kamers van Koophandel en gemeenten in verschillende provincies. De belangrijkste oorzaak is dat er een veel te lange proceduretermijn loopt, die voor het verlenen van tijdig aangevraagde vergunningen door het bedrijfsleven nodig is. Uit een enquête van de Kamer van Koophandel in Tilburg en Waalwijk ls bijvoorbeeld gebleken, dat ruim zeventien percent van de bedrijven, de over een Hinderwetvergunning zouden moeten beschikken, in de praktijk de formele voorschriften overtreedt. Ook diverse provinciale besturen zien geen kans de betrokken bedrijven hiervoor aan te pakken. De overheid is volgens de provinciale besturen mede schuldig aan de tijdrovende procedures voor een vergunningverlening. --- ADVERTENTIE 235 forse prijsverlagingen. Duizenden huisvrouwen profiteren a 1... «■«g^Pff Nou u nog! 131éIB De*epri|Sveflaq.ngrsgestar.op6-1'77 ---