door Henk Uilenbroek Buitenlanders Minister Van Aardenne is met het alternatief akkoord gegaan. Binnen RSV-ZA zal nu echter op korte termijn heel wat moeten veranderen wil — zoals beoogd — in 1982 weer winst worden gemaakt. Zwakke punten van het bedrijf zijn bij voorbeeld de niet optimale bedrijfsvoering, de gebrekkige samenwerking binnen het kader, het slechte peil van het lagere kader en een buitengewoon hoog percentage buitenlandse werkkrachten. In de lagere regionen ligt dat percentage boven de zestig. Er zijn ploegen, waarbinnen Nederlands onbe- grijpelijk is, zodat er legio communicatiestoornissen ontstaan. Met als gevolg veel onnodig werk en nogal wat fouten. Niet overal is de uitrusting bovendien up to date en de bedrijfszekerheid gewaarborgd. Kortom, in het personeelsvlak en op het gebied van organisatie en investeringen zal hard moeten worden aangepakt. Personeel en organisatie; in die sectoren komt bij RSV veel werk aan de winkel. Op korte termijn, want minister Van Aardenne wil gezien de financiële situatie van het concern en de omvang van de steunverlening door de overheid op zeer korte termijn beginnen. Op 13 juli werd daarom afgesproken dat 15 juli de startdatum zou zijn. De minister wil elke twee maanden de ontwikkelingen bezien om te kijken of het nodig is hier en daar bij te sturen. Dat er eerder meer dan minder zal moeten worden gesneden is niet onmogelijk. De scheepsreparatie is de afgelopen tijden zo verliesgevend geworden dat een sanering in die sector gelijk moet lopen met die in de scheepsnieuwbouw. Zoals we al eerder meldden betekent dit dat de reparatieafdelingen van de RDM, Wilton Fijenoord en de Nieuwe Waterweg zullen worden samengevoegd. Met het verlies van vierhonderd arbeidsplaatsen in de directe sector en driehonderd in de indirecte is het RSV-concern wat de reparatie in de Rijnmond betreft nog niet klaar. Er is ook nog de werf Waalhaven met 150 man; een RSV-locatie, waar sinds 1973 vrijwel steeds verlies is geleden. Het concern hoopt door een samenwerkingsverband met een ander bedrijf (met twee gegadigden lopen besprekingen) het tij te doen keren. Een wending ten goede op korte termijn in de scheepsnieuwbouwactiviteiten zit er beslist niet in. Nog al wat werknemers bij RSV klampen zich vast aan grote orders uit Iran en Indonesië, die boven de markt hangen. Het is echter zeer de vraag of die orders ook bij RSV terecht komen, want bij het in elkaar zakken van de scheepsbouw-activiteiten over de hele wereld, is de concurrentie enorm gegroeid. Die orders zouden trouwens voor RSV niet veel oplossen. Aangezien het in beide gevallen om marineschepen gaat zouden eventuele bouwopdrachten alleen de twee marinewerven van RSV — „De Schelde" in Vlissingen en Wilton-Fijenoord in Schiedam — tot diep in de jaren tachten van werk voorzien. Voorop gesteld dat Iran en Indonesië genoegen nemen met lange levertijden. Minister VAN AARDENNE ... snel beginnen ... --- Marine De oplossing om een derde RSVwerf voor marinewerk in te richten lijkt niet haalbaar. Bij opdrachten voor de bouw van marineschepen worden aan werven zeer speciale eisen gesteld op het gebied van precisie, techniek, organisatie, toelevering en zo. Een dergelijke derde marinewerf op langere termijn aan het werk te houden is verder geen reëele verwachting. Het terugschakelen van marinebouw op civiele bouw levert zeer grote kostenproblemen op. RSV zal de oplossing van het nieuw werk verschaffen aan 2200 man dus op een andere manier moeten vinden. Dat kan voor een deel, omdat van het concern door de sanering maar drie van de elf divisies worden getroffen. Bovendien bestaat er zelfs bij de drie betrokken divisies een grote behoefte aan vakmensen. Dit onder meer door een groot verloop; er werken bij het hele concern rond de 25 duizend mensen, van wie er jaarlijks ongeveer vijftienhonderd door natuurlijk verlood verdwijnen. Cijfermatig zijn er dan ook amper problemen. Een kleine veertienhonderd man kunnen binnen RSV in de Rotterdamse regio worden geplaatst en vierhonderd bij RSV-vestigingen buiten die regio. Blijven dus vier- tot vijfhonderd mensen over, die elders hun heil zullen moeten zoeken. Maar cijfers alleen zeggen niet veel. Bij overplaatsingen spelen factoren mee als bereidheid om te verhuizen, langer te reizen, een vertrouwde werksfeer te verlaten, een ander soort werk te moeten doen, kunnen passen in vreemde ploegen; alles bij elkaar een niet gemakkelijke mentale en fysieke omschakeling. Denkbaar is verder dat er nogal wat mensen zullen zijn, die het in de zware metaal bij RSV helemaal niet meer zien zitten. Concern, vakbonden en overheid hebben dan ook afgesproken een begeleidingscommissie samen te stellen, waarin de problemen rond het personeel de eerste aandacht zullen krijgen. De werknemer die een aanbod weigert, krijgt als het even kan een tweede aanbieding. Is die mogelijkheid er niet of weigert de werknemer weer, dan proberen de commissie en het betrokken arbeidsbureau samen voor de man een oplossing te vinden. Overeen gekomen is dat vier maanden lang actief aan de herplaatsing zal worden gewerkt. Die termijn is door de overheid bedoeld om het aantal werknemers, voor wie een arbeidsplaats moet worden gevonden, belangrijk te verminderen. Aan het einde van die vier maanden kunnen dan bijzondere maatregelen van kracht worden om het gezamenlijk uitgangspunt „vermijding van gedwongen ontslagen" te verwezenlijken. In dit hele herplaatsingsproject hebben de vakbonden drie principiële uitgangspunten ingenomen. Overwerk zal alleen met vrije tijd kunnen worden gecompenseerd, inlenen moet worden beperkt en uitbesteden van bedrijfseigen werk moet worden voorkomen. Een eigen interne reserve moet deze drie arbeidsplaatsenscheppende maatregelen mogelijk maken. --- Een procent Chapkis is, na publikatie op latere leeftijd van twee boeken, zonder een encyclopedisch karakter, in het niets verdwenen. Ik heb wel eens gedacht dat hij zoekend naar zichzelf in een encyclopedie in het gat verdwenen is. Een van de mooiste opmerkingen van de jonge Chapkis vind ik wel, dat je bij zoeken in een encyclopedie zoveel andere dingen eerst ziet die je niet zoekt, dat je vergeet wat je zoekt. Dat laatste staat er trouwens zelden in. Al die dingen die je niet zoekt maar toch tegenkomt, moet je wel betalen. En reken maar uit wat het kost dat je al die overbodige dingen nog gaat zitten lezen ook. Een encyclopedie kost dus niet alleen te veel bij aanschaf, maar kost ook handenvol geld bij gebruik, In 1975 kwam Piet Grijs voor het Woordenboek tot een gelijksoortige ontdekking. Bij publikatie van zijn A is een letter schreef hij in het zeer korte voorwoord: „Woordenboeken zijn te dik. Er staan duizenden woorden in die u wel betaalt maar nooit opzoekt". Zijn zeer dunnen woordenboekje kwam tegemoet aan het bezwaar van de jeugdige Chapkis: hij legde alles uit. Bij het trefwoord „encyclopedie" staat bijvoorbeeld: „bij de bevrijding (1945) had je in sommige huizen nog een voorraad blikjes voor als er echt helemaal niets meer was. Daar doen me die rijen prachtbanden aan denken". Bij „woordenboek" staat slechts: „kijk voor je" en dat mag in de geest van Chakpis" slotregels genoemd worden. Ik had gehoopt dat de schrijver van dit woordenboek ooit ook met een eigen encyclopedie zou komen: het is niet gebeurd. Maar de geest van de jonge Chapkis blijkt toch niet dood. Zijn ideaal wordt verwezenlijkt door Battus die op zijn eentje een encyclopedie van 10.000 bladzijden heeft samengesteld. Ik schat de hoogte daarvan op één meter en twee centimeter, wat de prestatie, vergeleken bij die van de meer dan 2000 Chinezen die niet verder kwamen dan 250 meter. uniek maakt. Battus is echter zo verstandig geweest de invloed van de geschiedenis vóór te willen zijn: hij levert iets meer dan één procent van zijn kennis aan de lezers uit, en de keuze is even willekeurig als die van de geschiedenis: we krijgen willekeurige bladzijden, al is het hele alfabet vertegenwoordigd, trefwoorden zijn niet af, sommige teksten hebben geen begin en daardoor ook geen trefwoord. De Encyclopedie, zoals het boek bescheiden genoemd is, heeft dus geheel het karakter van een historische vondst. Battus: alles over Allusie --- Toeristenstroom op wegen vlot verwerkt DEN HAAG/DRIEBERGEN (ANP) — De verkeersdrukte op de Nederlandse wegen heeft ongeveer eenzelfde omvang gehad als in 1977 bij het begin van de bouwvakvakantie. Zaterdagmorgen constateerde de Verkeersdienst in Driebergen op de wegen „een gezellige drukte", waarbij op de meeste uitgaande wegen sprake was van een snelle doorstroming van verkeer. Slechts op de A-16 naar België (Breda-Antwerpen) stond rond half negen even over de Belgische grens een file van vier kilometer. De eerste filevorming deed zich al om half zeven voor op de A-76 (Elsloo-Aken), waar de lengte van de file zeven kilometer bedroeg. De wachttijden voor de veerboot naar Texel waren opgelopen tot vier uur. Bij de grenspost Hazeldonk op de E-10 Breda-Antwerpen is de gehele zaterdagmorgen de invloed merkbaar geweest van een wegversmalling van zeven kilometer, die even over de Belgische grens tussen Loenhout en Antwerpen bestaat. De rijkspolitie noemde het een onbegrijpelijke zaak, dat in België op een dergelijke belangrijke verkeersweg juist nu werkzaamheden worden uitgevoerd. Bovendien is er in de werkzaamheden nog vertraging ontstaan, zodat de wegversmalling nog geruime tijd zal kunnen blijven bestaan, aldus de rijkspolitie. Op de zuidelijke rondweg van Breda ontstond in de loop van zaterdagmorgen een kilometers lange file richting Zeeland. Voor het verkeer naar Zeeland deden zich verder problemen voor bij Hellegatsplein en Oude Tonge op de weg van Rotterdam naar Zierikzee. --- Leesboek Het aardige van een zeer fragmentarische encyclopedie als die van Battus is, dat je er niets in opzoekt, want er is negenennegentig procent kans dat het woord er niet in staat. De Encyclopedie is de enige encyclopedie die je gaat lezen om te kijken wat er wel in staat. En dan, bij lezing, blijkt, dat er niet alleen vele woorden in voorkomen die in geen enkel woordenboek of encyclopedie ooit zijn opgenomen: Achterlepel, meus, meuken, iegen, farts, enzovoort, maar dat alle bekende woorden, begrippen, namen, ook een geheel nieuwe betelenis hebben gekregen. Drs G. van Buren, die De Encyclopedie een aanbeveling meegaf, moge vaststellen: „Een encyclopedie dient het hele leven en de hele wereld te beschrijven", — hij leeft vermoedelijk met Battus op een andere, uiterst boeiende planeet. Van alles op die planeet moet de volledige encyclopedie een weergave zijn; wij krijgen er nog slechts stukjes van. En het allerbijzonderste is: die andere planeet wordt ook in een andere taal beschreven, die een tot nu toe geheel onbekende oppervlakte-variant van het Nederlandse taalsysteem is. Een eenvoudig trefwoord als Metro levert deze omschrijving op: „Amsterdamse tramtunnel die evenveel langer is dan een meter als daro verder is dan daar." Een paar aardige dingen van die planeet zijn, dat daar alle boektitels met „ja" beginnen en de namen van kamerplanten met ~ka" en de namen van alle vrouwen met „la". In deze encyclopedie verkeert men in een wereld even vreemd maar even vaag bekend als de Chinese van de vijftiende eeuw. Een simpel voorbeeld. Het trefwoord „Job"; („korte samenvatting", staat er achter) „en Joab doodde Joahaz en Joahaz keelde Joas en en Joas bestal Job en Job bad niet tot Jupiter en Jupiter verkrachtte Jochebed en Jochebed stak Joel en Joel onthoofdde Johannes en Johannes gewon Jona en Jona verdronk Joram en Joram verstiet Josia en Josia krenkte Jozef en Jozef beschomp Judas en Judas verried Jozua en Jozua vervloekte Joab en da capo en ad nauseam en gloriam in en ex celsius en fahrenheit." --- TERUG NAAR CANADA Justitie weigert uitlevering Ier Bemiddeling ambassade mislukt SCHIPHOL (ANP) — Op last van justitie is zaterdagavond de 24-jarige ler Patrick Mc Carthy met Canadian Airlines terug gevlogen naar Canada in plaats van door te reizen naar lerland waar hij door de Canadese autoriteiten zou worden uitgeleverd. De ler wordt in zijn vaderland gezocht wegens vermoedelijke medeplichtigheid aan een bankoverval. Mc Carthy arriveerde donderdag onder politiebegeleiding en in gezelschap van zijn advocaat op Schiphol vanwaar hij zou moeten doorvliegen naar lerland. Eenmaal gearriveerd, gaf hij echter te kennen naar West- Duitsland te willen. Dit bleek niet mogelijk, aangezien de Westduitse autoriteiten weigerden hem toe te laten, omdat hij wordt gezocht door Interpol. Mc Carthy kwam ook niet door de Nederlandse douane, omdat hij als transitopassagier stond geboekt. De Nederlandse wet staat het daarnaast niet toe, dat politieautoriteiten uit het buitenland, hun functie uitoefenen op Nederlands grondgebied. Daarom werd de ler overgebracht naar de Marechausseekazerne in Badhoevedorp, opdat hij zaterdagavond op het vliegtuig naar Canada kan worden gezet. De Canadese ambassade heeft tevergeefs geprobeerd de Nederlandse autoriteiten op andere gedachten te brengen. „Hij kan niet toegelaten worden in Canada, en hij zal gevangen worden genomen als hij daar terugkeert", zei e vjcPJ voerder van de hy werd in Canada eerder 1 teerd en beschuldigd van n f# \\ den van de status van bez° een baan te nemen. , --- Beschuldiging Mc Carthy's advocaat u» .$■ |Q, ver, John Taylor, die hem vLy \\\ vlucht heeft begeleid, prees o 4 landse autoriteiten voor "y>s \ ventie op de luchthaven , fi t, „Deze man heeft geen enpgtvïo baar feit gepleegd en hij 'rfyjfc i ( beschuldiging omtrent de val berust op persoonsver .( De lerse regering heeft totn enkele interesse getoond on> M geleverd te krijgen", altu-,in^l,4 Een woordvoerder van het jj/ \ van Justitie in Den Haag v J ju, desgevraagd, dat er gee" (f \\ ringsverdrag bestaat tussen *~ en lerland. > --- Pensioen De begeleidingscommissie zal zich verder gaan bezig houden met het opzetten van bij-, om- en herscholing, de bijzondere problemen van indirect (kantoor) personeel, het controleren van alle op te stellen spelregels, de kwalitatieve aspecten van de werkgelegenheid, kortom het centraal coördineren van de hele sociale operatie. Contacten met de ondernemingsraden en de overheid horen ook tot het werk van de commissie. Eén regeling hadden de vakbonden al graag op zeer korte termijn willen zien ingaan, namelijk het vrijwillig, vervroegd met pensioen gaan van 57.5 jarigen en ouderen. Minister Albeda (Sociale Zaken) wilde daar echter nog niet aan, omdat zoiets een kostbare zaak kan worden. Aan de hand van de ontwikkeling kan daar echter misschien al voor het einde van de periode van vier maanden nader over worden gepraat. --- ADVERTENTIE Amende honorable Nu. ruim een jaar later, word ik nog altijd benaderd door mensen, die mij vragen wat er precies aan de hand was met de verhitte discussie met Age Bijkaart, gevolgd op een mij door Jan Geurt Gaarlandt in De Volkskrant van 14 mei 1977 afgenomen interview en enige ingezonden stukken in Het Parool. Ik had in dat interview W. F. Hermans ten onrechte en grievend aangevallen, omdat hij, zoals ik later in Het Parool uiteenzette, in Onder Professoren zowel Dr. Barend als Dr. Dingelam laat zeggen, dat er in de oorlog voor het probleem of iemand bekend was als jood, feitelijk geen andere criteria bestonden dan de vraag of hij zelf dacht dat hij jood was en de definitie die de nazi's ervan gaven. Hierdoor zou, meende ik, de indruk kunnen ontstaan, dat de joden zich zo maar, als vee, hadden gemeld, zonder zich in de dwangpositie te bevinden dat hun namen al stonden genoteerd bij joodse gemeente en burgerlijke stand, die helaas al te bereidwillig waren bij het verstrekken van deze noodlottige gegevens aan de bezetters. In twee scherpe aanvallen op mij, in Het Parool van 6 en 27 augustus 1977. zette Age Bijkaart uiteen, dat er bij mij begripsverwarring heerste als ik hem ervan betichtte de naam Barend (die van mijn vader, als zodanig in mijn boek Jullie is Jodenvolk genoemd) opzettelijk voor Dr. Barend te hebben gebruikt. Zonder meer spijt dit mij tegenover W. F. Hermans, en te mijner verontschuldiging kan ik slechts aanvoeren, dat ik daarbij geheel te goeder trouw was en mij niet door persoonlijke motieven heb laten leiden. Toen het me na een periode van verwarring duidelijk werd dat er mijnerzijds sprake was van een dwaling, ongetwijfeld veroorzaakt door een psychische verwonding uit de oorlog, heb ik mij met veel smart afgevraagd waar de schoen wrong. Zonder omwegen wil ik thans uitspreken, dat W. F. Hermans in wezen gelijk had, door Dr. Dingelam aan Dr. Barend in Onder Professoren te laten ' zeggen, dat hij zich niet als jood moest melden. Het was bijvoorbeeld alleszins mogelijk, dat wat voor de grote gemeenten gold, niets te betekenen had in een kleine Groningse gemeente. En zelfs in Amsterdam is het voorgekomen (naar mij later ter ore kwam), dat een enkeling die zich niet had gemeld, de dans is ontsprongen. Tot deze spijtbetuiging tegenover W. F. Hermans voel ik mij des te meer verplicht, omdat ik daarmee ook de nagedachtenis aan mijn vader, die aanvankelijk weigerde zich als jood bij de burgerlijke stand te melden, hoop te eren. AMSTERDAM, 14 JULI 1978 SAL SANTEN --- ADVERTENTIE V Rente-nieuws van de Amro Bank. De Amro Kapitaalmarkt f Renterekening De Amro Kapitaalmarkt Renterekening is er speciaal voor rentebewuste spaarders en beleggers. Gedurende de gehele looptijd van 5 jaar bent u verzekerd van een hoge actuele rente. Het rentepercentage is gekoppeld aan het ge- I middelde rendement van staatsleningen met een resterend I looptijd van 3 tot 8 jaar. Dit rendement zal maandelijks worden bijgesteld en wordt verhoogd met een opslag van 0,5%. Voor augustus'78 is het percentage: Informeer bij een van onze 830 kantoren. amro bank gj . --- ANDER WERK VOOR 2200 MAN GEZOCHT Over plaatsings-operatie bij RSV van start Van onze correspondent Commissie begeleidt operatie ROTTERDAM — Op de dag van de sluiting van de Gusto-werf in Schiedam — vorige week donderdag na de tewaterlating van het boorschip CO 950 — zijn regering, RSV-concern en vakbonden het eens geworden over de aanpak van een grootscheepse sociale operatie in de Rijnmond: het elders onderdak, brengen van zoveel mogelijk van de 2200 RSV-werknemers, wier arbeidsplaats op korte termijn verloren gaat. Dat moet gebeuren door reorganisatie van de scheepsnieuwbouw en reparatie, de offshore-bouw en de halvering van RSV-Zware Apparaten (ZA). Om met dat laatste te beginnen. Die halvering zou volgens een voornemen van de minister van Economische Zaken in diens steunplan aanvankelijk een volledige sluiting zijn geweest. RSV-ZA was oorspronkelijk opgezet om grote stukken op nucleair en (petrochemisch gebied te leveren. De nucleaire ontwikkeling is uitgesteld en de (petro)chemischs activiteiten blijven achter bij de verwachtingen. TSV en de vakbonden hebben het plan om althans de helft van ZA te handhaven met kracht bepleit. Het concern en de vakbonden vonden elkaar in de argumenten dat behoud van technologie, kennis en werkgelegenheid een nationaal belang is. Er werden reële marktverwachtingen naar voren gebracht om een alternatief voor de sluiting — inhoudend vermindering van 550 tot 260 arbeidsplaatsen — te bepleiten. --- Ministerie helpt zoeken naar haring DEN HAAG (ANP) — De Tridens, het onderzoekschip van het Rijksinstituut voor Visserijonderzoek, is zaterdagavond naar de westkust van lerland vertrokken om te kijken of daar buiten de 12-mijlszone haring zit. Er vaart een bemanning van het ministerie mee die hier speciaal voor is opgetrommeld. Aldus heeft een woordvoerder van het ministerie van Landbouw meegedeeld. Minister Van der Stee van dit departement zag aanleiding de Tridens voor de reis in gereedheid te brengen, gezien de problemen die de Nederlandse haringvissers in dit gebied — dat deel uitmaakt van het lerse haringvisplan — hebben ondervonden. Volgens de Nederlandse haringvloot was daar geen haring te vinden. Thans zijn de 24 vissers op weg naar huis, nadat ze bij hun vangst op makreel in een zuidelijker gebied ook in moeilijkheden kwamen door de lerse bepalingen. --- De kleinzoon van Tsjoe-Ti Chinees In 1944 schreef de negenjarige Raoul Chapkis op enkele witte pagina's achter in de Encyclopedie voor iedereen de volgende tekst (opgenomen in Jong gedaan, Singel 262, 1968): „Dit is leuker dan het woordenboek. Als je iets zoekt zie je zoveel andere eerst dat je vergeet wat je zocht. Woordenboek is slechte encyclopedie want legt niet alles uit. Bij Cornelis hebben ze encyclopedie in heleboel delen maar dat lijkt me niet zo leuk. Ik ga er later een maken waar alles in staat. Dus je zoekt Kees de Jongen op en dan lees je de hele Kees de Jongen en je eigen naam en je leest alles over jezelf en de laatste zin van het stukje is: zocht zijn eigen naam in encyclopedie op. Bij mijn naam: zocht zijn eigen naam in encyclopedie op die hij zelf geschreven had, dus wist hij al dat dit er stond. Foto's en tekeningen mogen niet, dan kan je wel bij alles een plaatje zetten of sterrekers planten op de bladzij waar sterrekers staat, het moet helemaal in woorden. (...) Ook staan er dingen niet op alfabet maar eerst wat eerder was dus eerst vader en moeder en dan ik, eerst de eerste wereldoorlog en dan deze, eerst mijnheer Thijssen en dan Kees de Jongen. Alle rechterbladzij's zijn wit, zoals deze achteraan, dan kan je zelf overal bijschrijven (linker bladzij's liggen bol, of als ze niet bol liggen zit je hand lastig op de rechterkant) en na een jaar wordt bij iedereen het boek opgehaald en weer gedrukt met alles wat iedereen erbij heeft geschreven. Maar het boek is zo dik en duur, dat er maar een van is, dat ligt in een eigen huis, waar iedereen mag komen en erin te kijken en schrijven. En kinderen gaan even naar school om te leren lezen en dan verder als ze willen naar het boek voor de rest. Of het boek begint hoe je moet lezen, maar dan moeten er plaatjes bij of radio. Die stukjes kan ik wel schrijven later, maar om ze goed achter elkaar te zetten, zodat je nooit verderop hoeft te zoeken maar alles begrijpt als je van voren af aan begint te lezen. Het laatste stukje heet encyclopedie en daar staat: encyclopedie voor iedereen en over alles: zie alle vorige bladzij's. Het boek is zo dik dat je dood bent voor het uit is. Maar wie nu dood gaat weet ook niet alles, dus dat geeft niet." Dat universele geheugen, een databank als boekhuis, het ideaal van de jonge Chapkis was al oud. In de Ming-periode, tijdens de regering van keizer Tsjoe-Ti werd in 1408 het grootste boekwerk aller tijden voltooid: de Yung-Lo Ta-Tien, de encyclopedie die Chapkis een kleine vijfeneenhalve eeuw later zou bedenken. Precies 2169 geleerden hadden eraaii gewerkt; de encyclopedie telde 22.900 hoofdstukken, ondergebracht in ongeveer 11.000 boeken; op elkaar gelegd vormden die boeken een zuil van 250 meter, zo heb ik ooit gelezen; men had dezelfde uitkomst gekregen door de boeken gewoon naast elkaar te zetten. In het boek was niet alleen alle kennis bijeengebracht, onder de trefwoorden die titels van literaire werken waren, werden ook die literaire werken in hun geheel opgenomen. Ik meen me te herinneren, dat de encyclopedie in een vleugel van het keizerlijk paleis ter raadpleging stond opgesteld. In 1567 werd een duplikaat van de encyclopedie gemaakt. Het origineel ging in een oorlog in de zeventiende eeuw verloren — in één klap alle kennis weg — en met de kopie is het ook slecht afgelopen. Er werden slordigheden begaan, er werd gestolen, de encyclopedie werd steeds onvollediger en nu is er nog vier percent over van alles wat de Chinezen in de vijftiende eeuw wisten. De tragedie van die ontbinding is Chapkis bespaard gebleven, want hij heeft het bij een briljant idee gelaten, en het denkbeeld is altijd stimulerender dan de uitwerking. --- Bijna alles In De Encyclopedie staan alle namen, alle zinnen die op „maar" eindigen en alle zinnen die met „maar" beginnen, alle woorden voor „ja", de hele geschiedenis van het werelddeel Allusie, alle soorten zoenen, de benodigdheden, de mogelijkheden tot ontstaan en hun werking, de gehele geschiedenis en het karakter van de stad Hatrecht, ontstaan uit een samengaan van Haarlem en Utrecht (een briljante tekst), het is de eigen encyclopedie waar J. P. van Daal in staat. Hij werd opgenomen op verzoek van zijn broer P. J. van Daal; zo iets zou de jonge Chapkis ook gedaan hebben; het hele universum wordt in nog niet één kolommetje beschreven achter het trefwoord „maag" en de encyclopedie komt van de enige planeet waar alle droomsymbolen met een ~j" beginnen. Omdat niemand er iets in op zal zoeken, hoef ik niet te vermelden dat het woordje „analfabetisme" tussen „schaarste" en „schaats" instaat, want het is „iets dat niet op zijn alfabetische plaats in de encyplopedie staat". En omdat volgens De Encyclopedie een abonnee iemand is „die elke avond hetzelfde wil lezen maar steeds op nieuw papier" citeer ik opnieuw de tekst achter het trefwoord „vakantie" uit het levenswerk van deze verre van rechtlijnige kleinzoon van keizer Tsjoe-Ti: „strafkolonie met zwaar regime (onverwarmde tenten, onweer, onkosten, ongedierte), maar korte verblijfsduur (minim. 14 dagen met extra dagen voor recidivisten), waarna weer jaar verwarmde tenten, weer, kosten, gedierte. Gedetineerde krijgt de kosten van zijn straf niet te horen." (Querido, Amsterdam, prijs ƒ 17,70). KEES FENS --- TERUG NAAR vS Hartspecialist boos weg uit Leiden Van onze verslaggever LEIDEN — De cialist dr Jack Kolff (4°> e | J ingang van vandaag *Ü0 -eS Pu: king aan open-hartopera1' m [ Academisch Ziekenhuis 'v.rf'J , Kolff keert per eerste ««',# ' naar de VS terug, otd&»\' ' hem het aanbod hem h°°? ' maken niet gestand wor«> j [ tof5*! ' Voorlopig is geen opvolg*', jtfy'' baar. Dat betekent dat \ om jaarlijks zeker vierhoO» f\ j hartoperaties te verric"' ; binnen afzienbare tijd n,e Kolff was speciaal naai" haald om het gebrek aan ef fó*\l coronair-specialist yi operatie die kransslagade er>\4, brugt) op te heffen. De * Wi achtte het mogelijk met. » ((fl A. team van zes chirurgen i*agrii,iré/ vermoeden dat de brand >5 „ct y ken omdat de brandweer ' ,h3a (,/ plex verschillende w f ontdekte. De schade be e0ige gens de eerste raming«n joenen guldens. de 3V De brand brak vroeg "V v uit. Doordat de brandwee» j ter plaatse was, kon wora »e v» $ men dat het achterste gede beflJ loods uitbrandde. Dit °gPêe] .. leen water- en rookschade De zwaarst getroffen ond**,, jA* de firma Beemsterboer. 0t5te t, drijf Sondervan zag het g> , van zijn goederen verlor .e)1 de brand gingen ook veer wagens verloren. In de voornamelijk stukgoed o-* W schillende adressen f"0 .. vervoerd. A$ Bij het begin van de zaamheden werd een bra pfiC» , gewond. Hij kreeg een 1° brandslang tegen zijn n° ---