De westrand van de polder is een van de windrijkste streken in Nederland Noordoostpolder krijgt 25 windmolens Door onze redacteur F.G. DE RUITER URK, 3 okt. — De dijk die de Noordoostpolder tegen het IJsselmeer beschermt, iets boven Urk, noteerde gisteren een windkracht van 5 a 6 op de schaal van Beaufort en dat was geheel volgens het boekje. Metingen van het KNMI over een periode van twintig jaar hebben uitgewezen dat de westrand van deze polder tot de meest windrijke streken van Nederland behoort met een gemiddelde snelheid van 5,5 tot 6,2 meter per seconde. Een ideaal oord om windturbines neer te zetten voor de opwekking van elektriciteit en dat gaat ook gebeuren: hier zal zelfs het grootste windmolenpark van Europa verrijzen, als alles meezit binnen één jaar. Een klein gezelschap bekeek gisteren de nog ongerepte locatie op uitnodiging van de nv Elektriciteitsmaatschappij IJsselcentrale, die behalve Overijssel ook ZuidDrente en de Noordoostpolder (tegenwoordig provincie Flevoland) bedient. Op last van deze maatschappij worden buitendijks 25 molens van dertig meter hoogte en een vermogên van 300 kilowatt gebouwd, terwijl zuidelijk van Urk nog eens twee experimentele turbines met een capaciteit van 500 a 600 kilowatt komen te staan. Samen zijn ze 8,5 megawatt sterk en in staat 3000 woningen ofwel een plaats van 8000 zielen van stroom te voorzien. Nieuw tijdperk Dit hele park voor alternatieve energie kost de IJsselcentrale 25 miljoen gulden, maar daarvan komt ruim vijf miljoen uit een nieuwe subsidiepot van het ministerie van economische zaken: het Integraal programma windenergie (IPW). Dit programma kent twee vormen van financiële steun, waarmee in totaal over vijf jaar (1986-1991) 105,5 miljoen gulden gemoeid is. Van die som is 37 miljoen bestemd voor fabrikanten en 68,5 miljoen voor afnemers, de exploitanten dus, die weer in diverse soorten uiteenvallen. Een belangrijke groep vormen de elektriciteitsbedrijven, die voorheen, onder het oude subsidiestelsel, buiten de prijzen vielen. Volgens directeur mr. J.W. Fabius van de IJsselcentrale komt met die ruim vijf miljoen gulden steun van het rijk een kostendekkende exploitatie „zeer dichtbij". De investering in de Noordoostpolder bedraagt 2600 gulden per kilowatt. Om zonder subsidie rendabel te kunnen draaien, moeten windturbines onder de 2000 gulden zakken. Dat bedrag — nog steeds per kilowatt — geldt voor elektriciteitscentrales die op kolen worden gestookt. Een gascentrale is aanzienlijk goedkoper: 1500 gulden per kilowatt. Belgisch fabrikaat Eerder, in een restaurant te Espel, op een paar kilometer afstand van de dijk, maakte directeur Fabius gewag van „een nieuw tijdperk" dat met dit windpark wordt ingeluid, een episode die volgt op de experimentele fase. Nu gaat het om werkelijk produceren! Hiermee krijgt de Noordoostpolder een voorsprong op het Friese Sexbierum, waar Economische zaken en de Samenwerkende elektriciteitsproduktiebedrijven Sep in Arnhem) een experimenteel windmolenpark van achttien turbines bouwen. Maar Fabius achtte bij alle optimisme ook enige terughoudendheid gepast: „Het klinkt wellicht al te eenvoudig, maar toch moet het gezegd worden: windenergie is afhankelijk van de aanwezigheid van wind. De elektriciteitsverbruiker zal geen genoegen nemen met het doven van het licht of een tv-programma op het moment dat de wind gaat liggen. Daarom zullen we altijd eenzelfde vermogen achter de hand moeten houden. Zo'n verplichte reserve werkt kostenverhogend en beperkt de mogelijkheid om ons in te grote omvang op windenergie te verlaten". De 25 produktiemolens die noordelijk van Urk komen te staan, worden betrokken van de firma Hayen Maurice Zepperen (HMZ) in het Belgische St. Truiden. Dat lijkt een merkwaardige keus waar diverse Nederlandse windmolenfabrikanten staan te trappelen om een deel van de binnenlandse markt te veroveren. Fabius begreep die verwondering, maar moest tevens vaststellen dat HMZ in technologisch opzicht het verst is gevorderd en ook goedkoper levert dan de Nederlandse bedrijven. Een reis naar Californië, waar vier HMZ-turbines staan in een park van 7000 molens, had hem in die opvatting gesterk: „Wat de Belgen leveren, is werkelijk een uitgerijpt produkt, dat hooggespannen verwachtingen wekt wat betreft levensduur en onderhoud. We kunnen het ons niet veroorloven dat de molens straks niet draaien, vandaar. Als een Nederlands fabriek dezelfde technologie tegen eén ongeveer gelijke "prijs kón leveren, nadden we die gekozen, maar dat is nu eenmaal niet zo". Wel zullen Nederlandse bedrijven onderdelen leveren, tot meer dan de helft van de bruto-investering. De wieken bijvoorbeeld komen van Stork-Hengelo en constructiebedrijven in de omgeving maken de masten. Wie de twee experimentele molens zuidelijk van Urk gaan produceren, is nog niet bekend. „Daar kan ook een Nederlandse firma bij zijn", aldus Fabius. Buitendijks Om vooral praktische redenen is gekozen voor een locatie buitendijks in plaats van binnendijks. Aan de waterkant loopt al een service-weg van Rijkswaterstaat, geschikt voor lichte voortuigen, die nodig zijn om de molens te inspecteren en onderhoud te plegen. Binnendijks ontbreekt zo'n weg. Daar had men bovendien tot overeenstemming moeten komen met boeren die er grond in pacht hebben. Van overmatige geluidhinder zal volgens de directie van de IJsselcentrale geen sprake zijn. „Het zoeven van de wieken", aldus een woordvoerder, „gaat bovendien gelijk op met het omgevingslawaai: het ruisen van de bomen en het klotsen van het water". Er komt nog onderzoek naar de gevaren voor vogels. Informatie die men bij de Vogelbescherming in Zeist heeft ingewonnen, leert dat op de west dijk in het bijzonder rekening moet worden gehouden met eenden, ganzen en zwanen. Voor andere soorten, waaronder steltlopers, zijn geen problemen te verwachten, omdat ze noch de Noordoostpolder noch de directe omgeving daarvan als broedgebied beschouwen. Montagefoto van het windpark aan de dijk van de Noordoostpolder (foto: IJsselcentrale) --- Advertentie VERGEEFT DAN MAAR! BEREIKBAARHEID RADIO CORRECT: Met de tram: lijn 4,6 en 9. Met de bus: 165,170 en 171. En met de trein: station Noord en station Bergweg. SONY Video 8 mm GRUflDIG GRUNDIG VS-320 RC STEREO VHS VIDEORECORDER Zeer complete stereo VHS videorecorder met draadloze afstandbediening . Slow-motion, stilstaand beeld, picture search en 3x versnelde weergave. Synthesizer met 40x voorkeuze. Timer 365 dagen, 10 programma's en foutindicatie in display. Tevens VPS-voorbereid. In bruin uitgevoerd. Afm.: 42x11x31 cm. ADVIESPRIJS 2599.jUI l V— tras C %BLAUPUNKT BLAUPUNKT RTV-316 HQ = NV-G7 MET DRAADLOZE AFSTANDBEDIENING 's-Werelds kleinste VHS-videorecorder. (9,9 cm hoog en slechts 38 cm breed). Voorzien van VHSHQ-kwaliteitsbeeldsysteem, waardoor het wit-niveau met 20% verhoogd en wat een detailversterking in de beeldweergave oplevert. Ingebouwde timer: 4 programma's in 14 dagen. Tuner met "-band en 32x voorkeuze. Digitale andteller. In antraciet uitgevoerd. Incl. draadloze afstandbediening. Afm: 38x9,9x35,3 cm. ADVIESPRIJS 1899.jUI l buipiy m ARIST0NA 42-KT-2140 PORTABLE KLEURENTELEVISIE Portable kleurentelevisie met 42 cm beeldbuis en 12 voorkeuzetoetsen. Goed getest bij Konsumententest (mei '85). Hoofdtelefoonaansluiting en video-aangepast. In antraciet uitvoering. Afm.: 52x36x40 cm. ADVIESPRIJS 1395. SONY CCD-V7 A F. 8 MM VIDEO CAMCORDER MET AUT0F0CUS Primeur, de nieuwste 8 mm videomovie. Kom langs voor een demonstratie. De camera is voorzien van de sublieme CCD-beeldship en autofocus. Dit maakt het mogelijk om in fel licht of schemerdonker te kunnen filmen zonder dat u last krijgt van inbranden of wegen. 6x Motorzoom, macro-instelling, Rec-review, ingebouwde richtings~ --- Advertentie STEEK NS WAT OP VAN UW TABAKSWINKELIER ROKEN MOET MOGEN. GENIETEN MOET MOGEN. MET DE ALLERBESTE KWALITEIT IN ROOKWAAR. VAN UW TABAKSWINKELIER. Publicatie van de Nederlandse Sigarenwinkeliers Organisatie (NSO) --- Advertentie FINANCIEEL ADVIES VOOR TOPFUNCTIONARISSEN ■■■ PT, mam' ■PMUI hoi HYPOTHEKEN PENSIOEN LIJERENTE PRAKTIJKFINANCIERING —Hypotheekanalyse voor bestaande contracten - Volledige hypothecaire financiering woonhuis - Stamrecht-' constructies, pensioenbreuk en gouden handdruk — Overheveling van bruto/netto inkomen naar (studerende) kinderen - Bewaking pensioencontracten voor particulieren en bedrijven — Lijfrenteconstructies en maximale fiscale lijfrente-aftrek — Gratis financieel rapport voor hypotheek of lijfrente — Praktijkfinanciering voor artsen, advocaten, accountants. Ik wil vrijblijvend informatie over I □ Gratis financieel rapport hypotheek □ Gratis financieel rapport lijfrente □ Naam: Adres: NRC n I I | Postcode en plaats:. i i Stuur de coupon naar FINAC, Antwoordnummer 881,3500 VT Utrecht of bel tijdens kantooruren: 030-319747 Voorlichtingsbureau voor Academici _L ONAFHANKELIJKE INTERMEDIAIRS VOOR PENSIOENEN/ASSURANTIËN/ HYPOTHEKEN PRAKTIJKFINANCIERINGEN VRIJE BEROEPEN. --- Isoplan stapt uit Brink-Molyn APELDOORN/GROOT-AMMERS, 3 okt. — De Isoplan-organisatie is uit het in grote financiële moeilijkheden verkerende verfconcern Brink-Molyn getreden. Isoplan-directeur J. de Groot heeft alle aandelen van M.D.S./Com beheer, waaronder Isoplan ressorteert, overgenomen van Brink/Molyn. Isoplan is de landelijke overkoepeling voor circa 50 uitvoerende bedrijven, die zich bewegen op gebieden van bescherming, verbetering en indstandhouding van woningen en gebouwen door middel van isolatie-, renovatie en onderhoudsprojecten. Ook de nieuwe onderhoudsformule polisonderhoud maakt deel uit van de transactie. Dit is vooral van belang voor de ontwikkeling van Isoplan Onderhoud BV. Deze zusterorganisatie van Isoplan met ruim 30 aangesloten bedrijven is bezig een belangrijke positie in de markt voor systematisch onderhoud te veroveren. De onder deze formule buiten Isoplan lopende projecten zullen door Brink-Molyn volgens contract worden afgewerkt. In juni vorig jaar verwierf Brink-Molyn via MDS een deelneming in Isoplan. Brink-Molyn leek toen nog een gezonde onderneming, maar onderhuids woekerde al de slopende ziekte waaraan het concern thans ten onder dreigt te gaan. Over 1985 is een verlies geleden van ƒ 45 miljoen, waardoor een negatief eigen vermogen is ontstaan van bijna ƒ 10 miljoen.(ANP) Pijpleiding. Noord-Jemen is begonnen met de bouw van zijn eerste oliepijpleiding. De pijpleiding kost 300 miljoen dollar en moet in november 1987 klaar zijn. --- Fabrikant brilleglazen komt op eigen benen te staan AMSTERDAM, 3 okt. — Enot Holding (optische artikelen) heeft zich losgemaakt van het Engelse Uko International, dat behoort tot de Suter Group, en komt weer volledig in Nederlandse handen. De directie sluit niet uit, dat de onderneming in de toekost opnieuw genoteerd wordt aan de beurs te Amsterdam. Enot was aan de beurs genoteerd van 1954 tot 1972, toen Uko Limited de onderneming overnam. Enot handelt in en produceert optische artikelen, waaronder brilleglazen. De holding telt 200 werknemers en heeft vestigingen in Amsterdam, Amersfoort, Hardenberg en Rotterdam, alsmede dochtermaatschappijen in West-Duitsland en België. De Enot-directie heeft overeenstemming bereikt over de overdracht van de aandelen, die in principe in handen zullen komen van de huidige en toekomstige managers van het bedrijf. De verhouding waarin dat gebeurt wordt in de loop van dit jaar geregeld. De directie streefde naar verwerving van een belang van 100 procent in de onderneming, nadat de Uko-groep in het begin van dit jaar in zijn geheel werd overgenomen en sterkere delen uit de groep werden gelicht. Dat bracht de Enot-directie aan het twijfelen over een positieve ontwikkeling van de optische sector in de UkoOp dit moment bestaat geen noodzaak om geld aan te trekken, zodat een beursnotering nog wel enige tijd op zich zal laten wachten. Ongeveer 160 van de in totaal 200 medewerkers van de nu zelfstandige Nederlandse holding werken in ons land.(ANP) --- BEDRIJFSNIEUWS Internatio-Müller Het Rotterdamse concern Internatio-Müller heeft zijn belang in de Australische handelsmaatschappij Robert Bryce gebracht op 100 procent, nadat dit vorig jaar via een openbaar bod verhoogd werd van 58 naar 86 procent. Robert Bryce doet in industriële chemicaliën, coatings, filtreerpapier en -uitrusting, textiel en voedingsmiddelen. De onderneming heeft 6 vestigingen in Australië en 3 in Nieuw Zeeland. De 345 medewerkers zijn goed voor een omzet van 160 miljoen Australische dollar (f 232 miljoen) per jaar. Franse cd's Twee Franse banken in Nederland geven binnenkort cetificates of deposit (kortlopend schuldpapier aan toonder) uit. Credit Lyonnais Bank Nederland gaat met ingang van 15 oktober over tot de uitgifte van in guldens luidende certificates of deposit. De bank heeft hiervoor een programma dat loopt tot 14 oktober 1988. Per 15 oktober wordt ƒ 120 miljoen uitgegeven in coupures van ƒ 1 miljoen. Op die datum zullen tevens de prijzen voor de eerste drie tranches bekend worden gemaakt. Afhankelijk van de marktomstandigheden zullen in de loop van het programma nieuw tranches worden uitgegeven. De Amsterdamse vestiging van de Franse bank Société Générale gaat voor ƒ 50 miljoen certificates of deposit plaatsen. De uitgiftedatum is 6 oktober. De lening, die volgens een woordvoerder van de Societe Générale donderdagochtend al was uitverkocht, wordt geplaatst op discontobasis. Per stuk moet ƒ973.904,76 worden betaald, de aflossing op 6 april 1987 geschiedt tegen ƒ 1 miljoen, hetgeen de rente op 5,3 procent brengt. IGB IGB-holding heeft over de eerste helft van dit jaar een nettowinst gemaakt van ƒ2,1 miljoen bij een omzet van ƒ 135 miljoen. De bouwmaatschappij verwacht dat de omzet, gezien de lange vorstperiode in de eerste maanden van dit jaar, in het tweede halfjaar hoger zal uitkomen. Voor geheel 1986 wordt een omzet verwacht van ƒ 300 miljoen, die ongeveer gelijk is aan die van 1985, en een nettowinst die 10 procent hoger zal zijn dan de ƒ 4,6 miljoen die vorig jaar werd verdiend. IGB-Holding houdt zich bezig met de bouw van kantoren, instellingen, fabriekshallen, woningen en scholen alsmede met de zogeheten droge waterbouw. De houdstermaatschappij omvat de Internationale GewapendbetonBouw, Hollandse Bouwcombinatie, Planconsult Vastgoed en Dirk Verstoep. De onderneming denkt binnenkort opnieuw genoteerd te zijn aan de officiële beurs in Amsterdam. Dat was ook het geval tot 1970, toen IGB werd overgenomen door Boskalis. Biihrmann-Tetterode Btihrmann-Tetterode (papier, grafische machines) neemt een belang van 49 procent in Modem, een groep van softwarebedrijven met het hoofdkantoor in Capelle aan den IJssel en 150 medewerkers, aldus een bekendmaking van Biihrmann-Tetterode. Dit concern denkt dat de kennis en de ervaring van Modem goed aansluiten op de activiteiten van de dochteronderneming Veenman Kantoormachines. Modem is in 1979 opgericht door de huidige directie/aandeelhouders en haalt een omzet van ongeveer ƒ 25 miljoen per jaar. HBG De Hollandsche Aanneming Maatschappij (HAM), een werkmaatschappij van de Hollandsche Beton Groep (HBG), heeft een order van ƒ 50 miljoen ontvangen uit Hong Kong. De HAM gaat in Hong Kong een terrein aanleggen voor een containerterminal. De order maakt deel uit van een totale order van ƒ175 miljoen, die behalve door de HAM wordt uitgevoerd door twee Japanse ondernemingen. Nieuw Rotterdam De schadeverzekeringsmaatschappij Nieuw Rotterdam Beheer heeft in het eerste halfjaar van 1986 een verlies geleden van ƒ894.000. In de vergelijkbare periode van 1985 bedroeg het verlies bijna ƒ 2 miljoen. Over heel 1985 was er een winst van ƒ172.000. Het eerste kwartaal toonde een verdere achteruitgang, maar dankzij hogere uitkomsten in het tweede kwartaal was het verlies minder dan in de eerste helft van 1985, aldus de directie. Zij verwacht wel herstel, maar dit zal in 1985 bescheiden zijn, zo blijkt uit het halfjaarbericht. ---