Plan 'superbioscoop' kan monopolie doorbreken Nieuwsanalyse Door HANS BEEREKAMP Het nieuws dat het bedrijf van de Belgische familie Bert een 'megaplex' (een superbioscoop) met 8000 stoelen en 24 zalen in Diemen wil gaan bouwen, is in de Nederlandse bioscoopwereld als een bom ingeslagen. Met Hitzondering van Wim van Wouw, directeur van de nu bijna als monopolist in de Randstad opererende MGM Theaters, reageren bioscoopeigenaren en filmdistributeurs zeer enthousiast. Naar de komst van een superbioscoop naar het voorbeeld van Kinepolis in Brussel, Decascoop in Gent en Metropolis in Antwerpen (alle neergezet en geëxploiteerd door de Bert-groep) werd al enige tijd hoopvol uitgekeken. In België gaf deze innovatie aanleiding tot een explosie van het totale bioscoopbezoekcijfer; aanvankelijk ging die groei in de nieuwe kolossen rn de buitenwijken ten koste van de recettes in de binnenstad, maar na enige tijd blijken in Brussel en Antwerpen de oude theaters zich te herstellen, vooral waar het gaat om het meer kunstzinnige produkt, dat het op de lopende band van de Bert-fabrieken minder goed doet. Volgens Paul Zonderland, directeur van het Nederlandse Disney-filiaal BuenaVista, is er in ons land een groot tekort aan filmdoeken: „Als je ziet dat er in Amsterdam minder dan de helft van het aantal bioscoopbezoekers geteld wordt van dat in Antwerpen, dan kun je constateren dat het een potentiële groeimarkt is. Hoewel MGM zich de laatste tijd zeer ingespannen heeft om de bestaande theaters te vernieuwen en verbeteren, zorgt elke nieuwkomer voor een welkome impuls." Pas na enig doorvragen wil Zonderland ook toegeven dat de doorbreking van het MGM-monopolie, goed voor negentig procent van de omzet in de drie grote steden, de filmdistributeurs in de aangename situatie brengt dat ze niet meer van een enkele afnemer afhankelijk zijn. Wie nu een publieksfilm in Nederland wil uitbrengen, moet maar afwachten of en wanneer MGM een gaatje heeft. Met de komst van een concurrent verandert het landschap van vraag en aanbod drastisch, en daarmee de keuzevrijheid voor de consument. Ook een art-house-exploitant als mr. P. Meerburg (De Uitkijk in Amsterdam) kan zijn blijdschap over de plannen voor een megaplex moeilijk verhullen. Hij meent dat het voor zijn soort bioscoop alleen maar gunstig is, wanneer er een grotere diversificatie ontstaat tussen het aanbod in de binnenstad en dat in een 'grote bak' aan de rand van Amsterdam. Meerburg meent zeker te weten dat MGM zal afzien van het plan om een theater met 3000 stoelen neer te zetten aan de Marnixstraat, wanneer er een jaar eerder al een twee keer zo grote bioscoop in Diemen verrijst: „En als de Bert-familie eenmaal begint te bouwen, dan staat dat ding er zo." Zonderland bevestigt de in België gebleken efficiëntie van het concern, maar zegt de vlag pas uit te hangen als de eerste paal de grond in gaat. Tot nu toe zijn plannen voor nieuwe grote bioscopen in Nederland eindeloos getraineerd door onderhandelingen met de gemeenten over bestemmingsplannen, vervoersscenario's en vestigingsvergunningen. Alleen in Scheveningen is het consortium van Warner Bros, Morgan Creek en Chargeurs begonnen aan de bouw, maar dat complex is veel kleiner dan een echte 'megaplex'. Aan de Nederlandse Federatie voor de Cinematografie (NFC), voorheen de Nederlandse Bioscoop Bond, zal het dit keer niet liggen, al was het maar omdat voorzitter Robbert Wijsmuller, directeur van distributeur Concorde Film, als adviseur betrokken is bij het initiatief van de Bert-groep: „Het kartel, dat vroeger besliste over aanvragen voor de vestiging van nieuwe bioscopen, bestaat niet meer," constateert Wijsmuller tevreden. Ook de gemeente Diemen lijkt slagvaardiger in haar besluiten dan grote broer Amsterdam. Toch zal concurrent Van Wouw nog proberen er een stokje voor te steken: „De beslissing over de toestemming voor een dergelijk project, met grote gevolgen voor bij voorbeeld de horeca-omzet in de Amsterdamse binnenstad, kan nooit zelfstandig genomen worden door een kleine gemeente. Naar mijn idee zal ook de provincie zich daarover moeten uitspreken, en wij zullen die besluitvorming trachten te beïnvloeden. Het is toch ondenkbaar daar een bioscoop van 8000 plaatsen neer te zetten, als onze huidige totale capaciteit in Amsterdam maar 7500 bedraagt." Desondanks wil Van Wouw 3000 plaatsen in de binnenstad erbij en nog eens 3000 in Amsterdam-Zuidoost. Een uitbreiding van de capaciteit met 14.000 plaatsen is geen waarschijnlijk scenario. Gevraagd of hij liever een supercinema in Diemen zou zien of twee middelgrote in Amsterdam, antwoordt Zonderland: „Zuidoost kan het vergeten, als Diemen doorgaat, maar een multiplex in het centrum en een megaplex aan de stadsrand, daar teken ik voor." Het ziet er hoe dan ook naar uit, dat de stagnatie en veroudering van het Nederlandse bioscooppark definitief tot het verleden behoort. --- Frank: Nederlands toneel heeft te weinig meningen Leonard Frank, sinds dit seizoen artistiek leider van Theater van het Oosten in Arnhem, regisseert in die functie nu zijn eerste voorstelling: Lief zijn voor Sloane van Joe Orton. Het stuk uit 1964 dat zich richt tegen de mentaliteit van de bange burger die niet wil dat een ander aan zijn voortuintje komt, is volgens Frank na dertig jaar nog heel modern nu nationalisme overal de kop op steekt. Vanavond is de première in Arnhem. Door NOOR HELLMANN Het verzoek om met ingang van het seizoen 1993/94 het artistiek leiderschap van Agaath Witteman bij Theater van het Oosten over te nemen kwam voor Leonard Frank (1942) precies op het juiste moment. Als zwervend freelanceregisseur was hij afhankelijk van het aanbod en de plannen van anderen, een positie die hem na een paar jaar zwaar begon te vallen. Hij wilde meer vastigheid; het liefst zou hij een eigen gezelschap beginnen waar hij zijn stempel op kon drukken, zoals hij had gedaan bij de Amsterdamse toneelgroep Baal waar hij van 1973 tot de opheffing in 1987 artistiek leider was. Toen hij die kans plotseling kreeg in Arnhem aarzelde hij dan ook niet lang. Desondanks besloot hij rustig te beginnen door het eerste seizoen bij Theater van het Oosten niet meer dan één voorstelling te regisseren die ook nog eens aan het eind van het seizoen was gepland. Bij het Nationale Toneel in Den Haag, waar hij na zijn vertrek bij Baal één jaar deel uitmaakte van de artistieke leiding, had hij geleerd dat een regisseur onaanspreekbaar wordt als hij zich onmiddellijk en uitsluitend op zijn eigen regies concentreert. Frank: „Als je een nieuwe start maakt moet je voordat je zelf begint je bedoelingen uiteen zetten. Daarom wilde ik eerst mijn broeders in de strijd mobiliseren: mensen die in mijn ogen het engagement in het toneel vertegenwoordigen en met wie ik een repertoire kan opbouwen." „Wc zijn begonnen met Een vijand van het volk , een zwaar inhoudelijk stuk van Ibsen dat door Koos Terpstra werd geregisseerd. Daarna volgden twee kleine zaalprodukties van Tonny Vijzelman en Moniek Kramer en nu kom ik met Lief zijn voor Sloane dat je bijna een pièce bien fait kunt noemen. Ik heb gekozen voor een komedie omdat het geen zin heeft alleen maar verschrikkelijke mokerslagen uit te delen, maar ook omdat Ortons vlijmscherpe observaties nog steeds, overeind staan. Ik zie zelfs een link met de Eper incestzaak: ook daar is, net als bij Orton, aan de buitenkant niets te zién terwijl het intussen achter de vitrage zo losbandig toegaat dat er slachtoffers vallen." In.het geval van Lief zijn voor Sloane zijn de vier personages uiteindelijk allemaal slachtoffer. Sloane, de jongeman die een kamer huurt bij de familie Kemp (vader en middelbare broer en zus), blijkt al gauw niet zo keurig en onschuldig als hij zich voordoet. Maar ook de huurders zijn geen innemende figuren en op den duur ontstaat een situatie waarin iedereen elkaar chanteert en uitbuit. Het is de eerste keer dat Leonard Frank een stuk van Orton ensceneert. Wat het moderne toneel betreft richtte hij zich tot op heden meestal op stukken van Duitstalige schrijvers als Botho Strauss, Thomas Bernhard en Peter Handke: maatschappelijk betrokken schrijvers die in hun werk meer of minder verhuld kritiek leveren op de organisatie van de samenleving. Frank: „Moralisme is mijn grote drijfveer om toneel te maken. Als ik met een groepje mensen een voorstelling voorbereid heb ik altijd het idee dat ik een soort samenzwering op touw zet. Een samenzwering tegen de kritiekloze, arrogante, zelfvoldane levenshouding van onze samenleving. Ik ben voortdurend waakzaam en wind me over dingen op. In mijn voorstellingen keer ik me tegen de burgerlijkheid, de kortzichtigheid en de benauwdheid in het denken. Toneel is voor mij dan ook eerder middel dan doel. Ik heb weieens gezegd dat ik me meer journalist voel dan theatermaker. Dat betekent niet dat ik me interesseer voor het oppervlakkige niveau van de politiek, mij gaat het om de mentaliteit en de beschaving eronder. „Toneel moet dienen als een gewetensvol vacuüm waar je inspiratie uit kunt putten. Mijn kritiek op het toneel van nu is dat het zich neerlegt bij de tijdgeest. Het Nederlandse toneel heeft te weinig meningen, het durft te weinig de polemiek aan. Het noteert wel de feiten maar er wordt niks mee gedaan. Ik vind het een beetje laf. Het risico van inhoudelijk toneel is dat het gauw drammerig wordt, daarom moet je met al je regietalent een evenwicht zien te vinden tussen spanning en ontspanning want theater moet natuurlijk ook een avondje uit zijn." Met een repertoire waarop onder meer De Markies van Keith van Wedekind en Rijgdraad , het nieuwe stuk van Judith Herzberg, staan wil Frank zich de komende tijd in Arnhem profileren. „Hoewel nog niet alles naar mijn zin gaat voel ik me hier op mijn plaats. Belangrijkste ijkpunt is dit seizoen: dat vind ik totnutoe ter zakedoende en artistiek van waarde." Leonard Frank --- Tweede fase voor twee conservatoria Door onze kunstredactie DEN HAAG, 11 MAART. De Raad voor de Kunst zal staatssecretaris Cohen van Onderwijs adviseren om slechts aan de conservatoria van Den Haag en Amsterdam een tweede-faseopleiding toe te kennen. Die keuze hangt samen met de kwaliteit en de 'lange traditie' van de opleidingen zelf, en ook met de infrastructuur van de steden en de binding van de conservatoria met het muziekleven. Over vierjaar zal worden gekeken een van de overige tien opleidingen eveneens in aanmerking komt voor een soortgelijke vervolgopleiding voor echte talenten. De commissie Van Beers adviseerde eerder om bij maximaal vier conservatoria een tweede fase in te richten. Volgens Atzo Nicolaï, algemeen secretaris van de Raad voor de Kunst, zijn de huidige voorstellen mede ingegeven door de angst van de regionale conservatoria dat zij in een soort sterfhuisconstructie terecht zouden komen. Nicolaï: „De toewijzing van tweede-faseopleidingen mag niet gebruikt worden voor het terugdringen van het aantal conservatoria." Slechts de helft van de dertien miljoen gulden die beschikbaar zijn voor de nieuwe tweede-faseopleidingen zal daarvoor daadwerkelijk worden gebruikt. De rest is bedoeld voor het verbeteren van het muziekonderwijs aan kinderen en voor de vierjarige eerstefaseopleiding, die een volwaardig karakter moet hebben. --- Verleden en heden met alle desillusies daartussen Voorstelling: De Drumleraar van Arne Sierens door Blauwe Maandag Compagnie. Regie: Johan Dehollander. Spel: Gilda de Bal, Lucas van den Eynde. Gezien: 8/3, Brakke Grond, Amsterdam. Nog te zien: aldaar t/m 12/3. Daarna t/'m 16/4 elders in het land. Door PIETER KOTTMAN Paola, een van de twee personages in Arne Sierens' nieuwe stuk De Drumleraar, doet tegenwoordig in droogbloemen, maar op het toneel is geen droogbloem te bekennen. Ze praat erover, soms, heel af en toe. Alles waarover ze het heeft met Raymond, drumleraar van haar zoontje, is afwezig. Behalve het drumstel, dat staat prominent tussen hen in. Het is de motor van het stuk, de bron van de herinneringen waarop het drijft. Raymond is de broer van Serge, ooit vermaard drummer en ooit minnaar van Paola. Die wil met de drumles voor haar zoontje het verleden herhalen. Ze wordt op haar wenken bediend. Haar en Raymonds geheugen graven naar brokstukken: hoe goed Serge nu eigenlijk was, de onopgehelderde moord op de buurvrouw, het druggebruik, de tournees, een auto-ongeluk, de harteklop, nee, het ritme — als van percussiewerk — van die tijd. Dat was wat. Arne Sierens, schrijver van het succesvolle en bekroonde Mouchette (1990), De soldaatfacteur (1986) en Boste (1992), heeft zijn werk zelf wel als 'theater van de armoede' omschreven. Het gaat hem niet om afgerond, verhalend drama, maar om kleine situaties en afgekloven dialogen in het hier en nu, die onsamenhangende flarden van toen en elders oproepen, langzaam aan, tot er toch een samenhangend beeld ontstaat. Een beeld van verleden en heden, met alle desillusies daartussen. Drama dus. In De Drumleraar lukt hem dat niet echt, of misschien is de enscenering (van Johan Dehollander) minder geslaagd dan het stuk. De dialoog, gesproken met een soms moeilijk te volgen Vlaamse tongval, vertelt het verhaal van oud geworden, ooit min of meer rebelse jongeren, van heimwee naar toen, van onvrede met nu, maar opzienbarend is het allemaal niet. De armoede van Sierens' theater is in dit geval inderdaad arm: al die kleine herinnerinkjes, vervalst of niet, weigeren meeslepend te worden. Dehollander en zijn acteurs (Gilda De Bal en Lucas Van den Eynde) hebben zich al te nadrukkelijk toegelegd op stoffering van de inhoud. De handeling waarmee ze de conflictjes en wreveligheden theatraliseren (een ongewenste intimiteit, een drumnummertje, het afspelen van Crosby Stills Nash and Young, nog eens een handgemeen) staat haaks op Sierens' minimalisme en oogt geforceerd. De weemoed en het verlangen in De drumleraar krijgen er geen spanning door, al zijn verspilde levens nog zo'n mooi thema. --- Advertentie Ingezonden mededeling De succesmusical BEL DE CYRAN0-LIJN 020-4200.200 (ma l/m za 9.00-21.00 uur) Kassa Carré 020-6225.225 --- Melodieuze punkrockers Magnapop op tournee in Nederland Magnapop uit Atlanta, op tournee in ons land, maakt toegankelijke drie-minutenpop met harde gitaren. Door JAN VOLLAARD Ruthie Morris moet een jaar of twaalf geweest zijn toen ze door haar oudere broer werd meegenomen naar haar eerste popconcert. Het was een massaal evenement in het honkbalstadion even buiten de stad. Op het podium stond een stel oude mannen heel erg druk te doen. Van 'de groep had ze nog nooit gehoord, maar de gitarist stal haar aandacht met zijn indringende gitaarspel. Dat wilde ze ook, besloot Ruthie ter plekke, zoals die elegant verlepte rocker daar stoer met een elektrische gitaar stond te zwaaien. „Ja, Keith Richards heeft een diepe indruk bij me achtergelaten," zegt de gitariste van de Amerikaanse groep Magnapop. Met zangeres Linda Hopper vormt ze de vrouwelijke helft van het viertal uit het gehucht Watkinsville in de buurt van Atlanta. Vooral in Nederland mogen ze op een fanatieke aanhang rekenen. Zo fanatiek, dat mannelijke fans bij de vorige tournee achter Magnapop aan te reisden met de bedoeling om Ruthie en Linda te versieren. Mannelijke groupies? De Magnapop-meiden giechelen erom, 'zo lang het maar blijft bij stille bewondering.' Het is maandagochtend half elf, en de hotelkamer van het vrolijk gestemde tweetal staat blauw van de Nederwiet. „Nederland is goed geweest voor ons," zegt Linda, die als podiumpersoonlijkheid bekend staat om haar eeuwige glimlach. Magnapop was nog praktisch onbekend, toen het in 1991 de gelegenheid kreeg om zich in de kijker te spelen tijdens het popfestival Ein Abend In Wien in de Rotterdamse Doelen. Hun enige wapenfeit op dat moment was een serie demo-opnamen, die waren betaald en geproduceerd door R.E.M. zanger Michael Stipe, tevens Magnapop-fan van het eerste uur. Die demo's werden op een titelloos mini-album uitgebracht. Pas onlangs verscheen de eerste volwaardige cd, die een intrigerende titel mee kreeg. „Hot Boxing is beeldspraak voor een gespannen situatie," verklaart Linda. „Het tegenovergestelde van rustig achterover leunen en een sigaretje roken. Als je een sigaret opsteekt en je trekt er te snel en nerveus aan, dan ontstaat er een kegel van vuur die er elk moment af kan vallen. Dat noemen wij 'hot boxing', omdat je een spelletje speelt met vuur. Zo voelde het toen we ons bijna een jaar lang bezig hielden met de muziek die uiteindelijk op de plaat is gekomen. We stonden onder een enorme druk om er iets goeds van te maken, te meer omdat we voor het eerst verantwoording moesten afleggen aan een echte producer. Voordien hadden we eigenlijk maar wat aan gerommeld." Dat rommelige was in eerste instantie nu juist de charme van dit stelletje melodieuze punkrockers, dat zich qua stijl ergens tussen Blondie en Nirvana ophield. Totdat producer Bob Mould zich aandiende. Deze coryfee uit de alternatieve rockwereld - zanger, gitarist en songschrijver van zijn eigen groep Sugar - spande zich in om de rammelende liedjes van Magnapop strak te trekken tot toegankelijke drie-minutenpop met harde gitaren. „We hebben ons nooit geschaamd voor onze liefde voor lawaaiige punkrock," zegt Ruthie. „Een grappige bijkomstigheid was dat alternatieve gitaarbands in de afgelopen jaren op grote schaal zijn doorgebroken. Bob Mould is er de man niet naar om eindeloos te schaven aan een gitaargeluidje hier of een drumroffeltje daar. We hebben onze nummers redelijk fris en onbevangen op de plaat gezet, omdat het er meestal na een of twee keer spelen meteen goed op stond." Magnapop is wereldberoemd in Nederland, vandaar dat er ruime tijd wordt uitgetrokken voor een tournee die niet alleen Amsterdam en Rotterdam, maar ook Lottum en Vaals zal aandoen. Ruthie kon haar verbazing niet op toen ze onlangs naar MTV Europe keek en ze haar eigen hond op het televisiescherm zag. „Onze video met mijn hond, op MTV! Daar heb je het onomstotelijke bewijs dat punkrock tot in de huiskamer is doorgedrongen. Nirvana en Sonic Youth behoorden nog niet zo lang geleden tot de underground. Nu worden ze in de watten gelegd door de grote platenmaatschappijen, omdat ze 'mainstream' zijn geworden. Bij ons in Atlanta heb ik iets dergelijks zien gebeuren met The Black Crowes. In het begin moest niemand iets van ze hebben, maar nu hebben ze miljoenen platen verkocht en zie je ze niet meer in een restaurant zonder hun lijfwachten. Ik ben blij dat het succes bij ons niet meteen zo'n hoge vlucht heeft genomen. Geef ons nog maar liever wat tijd, zodat we langzaam kunnen wennen aan toestanden zoals ze zich hier in Nederland voordoen." Magnapop: 11/3 Melkweg Amsterdam, 12/3 Tivoli Utrecht, 13/3 Vera Groningen, 15/3 Atak Enschede. 16/3 Doornroosje Nijmegen, 17/3 Effenaar Eindhoven, 18/3 Spuugh Vaals, 19/3 Gigant Apeldoorn, 20/3 Canix Lottum, 22/3 Fenix Sittard, 23/3 Paard Den Haag, 24/3 Romein Leeuwarden, 25/3 Noorderligt Tilburg, 26/3 Nighttown Rotterdam, 27/3 Willem II Den Bosch. Ruthie Morris en Linda Hopper van Magnapop: tot in de huiskamer doorgedrongen (foto Lex van Rossen) --- Advertentie Ingezonden mededeling Orkest van de 18de Eeuw - „Early Music Group of the Year" - Gulbenkian Choir Lissabon. Joan Rodgers. Luba Orgonasova. John Mark Ainsley. Per Vollestad. Eike Wilm Schulte. dirigent Frans Brüggen Tournee 32, Maart 1994. Joseph Haydn: Die Schöpfung di 15 Milano Basilica di San Marco 20.00 WO 16 Milano Basilica di San Marco 20.00 do 17 Modena Teatro Comunale 21.00 za 19 Lisboa Igreja de S. Roque 21.30 zo 20 Lisboa Coliseu 21.30 di ~>2 Toulouse Cathédrale St. Etienne 20.30 WO 23 Paris Théatre des Champs-Elysées 20.30 za 26 Amsterdam Concertgebouw. Vara-matinee 15.00 zo 27 Utrecht Muziekcentrum Vredenburg 20.15 ma 28 Utrecht Muziekcentrum Vredenburg 20.15 Met dank aan DBIOiIIb & Touche £ Gulbenkian Foundation & Ministerie van WVC --- Advertentie Ingezonden mededelingen DE UTRECHTSE SCHOOL een nieuw kunsten- & ontmoetingscentrum Open huis 13 maart vanaf 12.00 uur Gratis concerten i.s.m. Gaudeamus: Utrecht String Quartet 14.00 uur Ensemble De Ereprijs 16.00 uur Boorstraat 107 Utrecht 030-315355 'Uterst feZanceerde regie ' (NRC/Handelsbtad) ■ Jasperina zet jumltjes op hemw NIEUWE DE LA MAR THEATER di 15 t/m zo 27 maart 20.15 uur; zo alleen 14.00 uur Reserveren: 020 - 6233462 / AUB-Uitlijn 020 - 6211211 --- CHARLES BUKOWSKI 1920 - 1994 Kampioen vieze ouwe man Door SUSAN JANSSEN Na diverse eerdere ontmoetingen met de man met de zeis, is de Amerikaanse schrijver en dichter Charles Bukowski woensdag 9 maart op 73-jarige leeftijd naar de eeuwige barkruk vertrokken. Ooit noemde hij ziekenhuizen, gevangenissen en hoeren de universiteiten van het leven ('en in alle drie heb ik een academische graad behaald') maar dit laatste ziekenhuisbed waarin hij aan leukemie overleed, was hopelijk een mooie privékamer en niet de schrijnende toestand die hij in zijn verhaal Leven en dood op de liefdadigheidsafdeling beschreef. Daar bezweek Bukowski in 1955 op een haar na aan een maagbloeding, na zich tien jaar in bars verscholen te hebben voor het 'zichzelf bedruipende bedrog' van deze wereld waaraan hij als Einzelgünger geen deel wenste te nemen. Bukowski laat een oeuvre van ongeveer 45 boeken (proza, poezie, filmscenario's) en kreeg pas na zijn vijftigste ruimere bekendheid met zijn romans en verhalen, zoals Postkantoor, Verhalen van alledaagse waanzin en Aantekeningen van een vieze ouwe man. Hij verhaalt daarin over het bestaan op deze aarde als een 'levende dood' of een continue hel, in een compacte, onverbloemde en soms rauwe stijl waar doorheen altijd een frisse wind van relativering en sardonische humor waait. Zijn gezichtspunt is die van de eeuwige verliezer, van mensen die constant op hun donder krijgen, met Bukowski's alter ego Henry Chinaski als kampioen pineut die het bolwerkt dankzij de fles, de schrijfmachine, de radio, afgestemd op een klassieke-muziekzender, en af en toe een vrouw. Zijn naam wordt trouwens uitgesproken als 'Bjoekauwski' — ' Buke as in puke', zoals hij placht te zeggen. Eind jaren zeventig kwam de doorbraak in Europa, vooral in zijn geboorteland Duitsland (1920, Andernach). Mede door de talrijke vertalingen van zijn werk (nu in ruim twintig talen) kon hij zich een beter leven veroorloven, qua drank, vrouwen, auto's en behuizing. Toen ik hem in 1980 in San Pedro, bij Los Angeles, opzocht in zijn mooie nieuwe huis, bleek van het oude leven alleen de vrijwel dagelijkse gang naar de renbaan om op de paarden te gokken en een rijkelijke inname van alcohol (wijn, geen whiskey meer) overgebleven te zijn. Gaandeweg werd zijn stijl gepolijster en werden zijn onderwerpen gevarieerder. De 'loser' was nu een 'winner' geworden. De roman Vrouwen is in wezen het verslag van een door vrou- ' welijke fans belegerde schrijver op leeftijd die de kans krijgt alsnog de schade in te halen. In de roman Kind onder kanniba- • len schrijft hij op aangrijpende wijze over zijn treurige jeugd en zijn relatie met zijn sadisti- > sche vader. Bukowski heeft altijd meer ! bekendheid genoten buiten de Verenigde Staten dan in het land zelf. Zelf was hij daar niet rouwig om. Het betekende dat j hij ongestoord kon blijven j schrijven. Toen de film Barfly (1987) uitkwam, waarvoor Bukowski het scenario schreef, liet hij alle kansen om op Ame- 1 rikaanse t.v.-talkshows te verschijnen schieten. In Holly- * wood geeft hij zijn humoristische kijk op de wereld van het witte doek, een steenworp verwijderd van de goot van Los Angeles waar hij bijna de helft van zijn léven in doorbracht. Enkele jaren geleden kreeg hij tbc, en in zijn laatste poëziebundel, The Last Night of the Earth Poems (1993), lag de dood al duidelijk op de logr. ' Deze zomer komt in Amerika zijn allerlaatste roman Pulp uit, een 'hard-boiled' detectiveroman in de traditie van Raymond Chandler, waarmee hij een nieuwe weg insloeg die hij jammer genoeg niet verder zal kunnen verkennen. Naast een echtgenote, een dochter (1965) , en verscheidene ex-vriendinnen, laat hij zeer veel fans achter, zoals Madonna, Ian Drury en Debbie 'Blondie' Harry, en vertalers van zijn werk, zoals ik, die op zijn goede heenreis het glas zullen heffen. --- Tokyo Kwartet speelt Beethoven weergaloos Concert: Tokyo Kwartet. Programma: L. v. Beethoven: Strijkkwartetten op. 18 nrs. 1 en 3; Strijkkwartet op. 59 nr. 2. Gehoord: 8/3 Concertgebouw Amsterdam. Volgende concerten: 10, 12, 22, 24, 26/3. Door WENNEKE SAVENIJE De zestien strijkkwartetten van Beethoven zijn de bijbel van de kamermuziek. Het is de meest aangrijpende en veelomvattende muziek die er binnen dit genre geschreven is. Op het eerste van de zes concerten in Amsterdam gaf het Tokyo Kwartet, dat zijn 25-jarige bestaan viert met de uitvoering van de complete strijkkwartetten van Beethoven in Amsterdam, Milaan, Wenen, Brussel, Parijs en New York, een grandioze lezing van twee vroege en een later strijkkwartet. Alle emotionele en explosieve karaktertrekken in Beethovens muziek waren aanwezig, maar ze waren als het ware ingebed in een grenzeloze tederheid ên een universele wijsheid. Het Tokyo Kwartet, op dit moment een van de beste kwartetten ter wereld, benaderde Beethoven met ongekend respect, technisch bijna volmaakt en muzikaal met een verbluffend inlevingsvermogen en raffinement. Beethovens vurige emoties werden door het Tokyo Kwartet niet misbruikt als een voertuig voor zelfontlading, ze werden in de kern begrepen en met een weergaloze instrumentale verfijning tot autonome kunst verheven. Zo klonken het Strijkkwartet op. 18 nr. 3 en het Strijkkwartet op. 18 nr. I vitaal en gepassioneerd in de snellere delen, en hartverscheurend intens in de langzame delen. Met de natuurlijke vanzelfsprekendheid van eer kameleon reageerden de musici van het Tokyo Kwartet op de wisselende stemmingen in de muziek. De interactie tussen de vier individuele stemmen was optimaal, maar tegelijkertijd was de balans perfect en de gepolijste samenklank transparant maar toefi heel warm. Daarna volgde een bezielde interpretatie van Beethovens Strijkkwartet op. 59 nr. 2, waarin het Tokyo Kwartet met een feilloos gevoel voor spanningsopbouw zijden draden spon die zich, zonder ooit te breken, samenvoegden tot een magisch web van adembenemende melodieën. --- Advertentie THE EUROPEAN FINE ART FAIR Dc belangrijkste internationale beurs in Europa voor oude kunst, antiek, textiel en moderne kunst MECC MAASTRICHT Met een uitgebreid programma concerten en lezingen 12-20 MAART 1994 Maandag - vrijdag 11.00 - 20.00 Zatcrdaii en zondag 11.00 -18.00 Info Tel: 073-145165 Kr \\ ' o <0 , \\ V 5Ï &> * --- Advertentie Ingezonden mededelingen KUNSTPAUSEN IN 'N ITALIAANSE KEUKEN italiaanse keukens hilco ten hoeve oostzeedijk 144a-148a 3063 BJ Rotterdam 010 - 4110091 Boffi Studio singel 88 1015 AD Amsterdam 020 - 6270672 ---