BRIEVEN Identificatieplicht Volgens H.H. Snoek zou de juiste ter m voor identificatieplicht zijn ■legitimatieplicht'. Volgens Van p a le betekent 'zich legitimeren': be wijzen dat men de persoon is vo0 r wie men zich uitgeeft. 'Zich identificeren' (volgens Snoek zou „ ee n mens zich(zelf) kunnen identificeren) betekent volgens y a n Dale: zijn identiteit bewijzen . Kijkt men onder 'identiteit' bij 'zijn identiteit bewijzen', dan leest men als betekenis: bewijzen dat men de persoon is, waarvoor („en zich uitgeeft. M Kist-Peters, Voorschoten. Fraude jsjRC Handelsblad van 8 december bericht over een partij-bijeenkomst van de PvdA in Rotterdam over criminaliteit. Partijleider Wim Kok wordt, sprekend over de bijstandsfraude als volgt geciteerd: „Wij als PvdA zijn er dus (!) als eerste bij om die fraude te bestrijden". Bij dat „dus" zet ik een vraagteken, want wie herinnert zich niet, dat als — maar luttele jaren geleden — anderen wezen op sociale fraude, zulks door PvdAvoormannen werd afgedaan als reactionaire borrelpraat. Zoals ook de stijging van de criminaliteit werd bestempeld als een rechts indianenverhaal. (Aldus enkele jaren geleden de PvdA oud-burgemeester van Amsterdam, Polak.) H.J.M. van Steijn Amsterdam. Donauconflict In NRC Handelsblad van 21 november werd onder de kop 'Hongarije heeft zich op Slowakije verkeken' aandacht geschonken aan het conflict tussen Hongarije en Tsjechoslowakije over het Gabcikovo-Nagy maros project. De correspondent meldde dat het Internationaal Gerechtshof in Den Haag „(Na) 22 november ... een 'gezamenlijk compromis' (moet) opstellen, waarin de fundamentele geschillen zijn verwerkt". Deze informatie betreft een onjuistheid over de rol van het Internationaal Gerechtshof als onafhankelijke tussenstatelijke geschillenbeslechter. De werkelijke situatie is als volgt: Op 23 oktober heeft Hongarije een zogeheten 'Application' ingediend bij het Hof. Dit is een inleidend gedingstuk waarmee een staat die de rechtsmacht van het Hof heeft erkend eenzijdig een procedure voor het Hof aanspant tegen een andere staat die ook die rechtsmacht heeft aanvaard. Echter, aangezien Tsjechoslowakije nog geen rechtsmacht heeft aanvaard is er nog geen 'case' voor het Hof en moet de Hongaarse 'Application' worden beschouwd als een uitnodiging aan Tsjechoslowakije om, via zogeheten 'forum prorogatum', de bevoegdheid van het Hof over dit geschil te erkennen. Mr. P.H.F. Bekker, Den Haag. --- Interveniëren of niet? Door J.L. Heldring Toen de Koude Oorlog nog woedde, was Somalië een belangrijke pion in het spel. Eerst was het een satelliet van de SovjetUnie, maar toen het met Ethiopië in oorlog raakte, besloot de Sovjet-Unie dat dit laatste land belangrijker was en liet zij Somalië vallen, dat vervolgens zijn heil bij de Verenigde Staten zocht. Nu heeft het zijn strategische betekenis verloren, en wanneer president Bush nu besloten heeft 30.000 militairen naar dat land te sturen, moeten we hem wel geloven wanneer hij zegt dat dezen een uitsluitend humanitaire missie hebben: te verhinderen dat er nog meer Somaliërs de hongerdood sterven. Tegen humanitaire missies nu is het hachelijk je stem te verheffen. Je loopt dan de kans in de hoek van de inhumanen geduwd te worden. En toch is er aanleiding genoeg bedenkingen te hebben tegen president Bush' besluit. Het is gemakkelijk 30.000 man ergens naar toe te sturen; het zal minder gemakkelijk zijn ze weer terug te trekken. In de eerste plaats is Somalië geen 'and. Dat wil zeggen: het heeft geen regering en dus geen bestuur. Het is daartegen wel één volk, met één taal en één godsdienst (de islam). Maar het volk is v erdeeld, niet eens zozeer in stammen als w el in clans en subclans, die elkaar beoorlogen. Het is een volstrekte chaos. Militair dit gebied onder controle te krijgen, lijkt niet zo moeilijk. Het is niet bergachtig, zoals Bosnië, of vol oerwouden en moerassen, zoals Vietnam. Toch zijn al die clans zwaarbewapend, met wapens die Somalië achtereenvolgens van de Sovjet-Unie, de Verenigde Staten en Arabische staten heeft gekregen. Het zal niet gemakkelijk zijn op deze pot met wormen, die bovendien de eigenschap hebben nu eens te verdwijnen en dan weer elders op te duiken, vat te krijgen. Maar stel dat dit de Verenigde Staten wèl lukt en dat zij zoveel orde weten te scheppen dat althans een min of meer geregelde voedselvoorziening van de bevolking tot stand kan worden gebracht — wat dan? Vroeg of laat — en gedachtig aan het trauma van Vietnam, moeten we aannemen dat het eerder vroeg dan laat zal zijn — zullen de Amerikaanse militairen Somalië weer verlaten. Dan zullen de clans weer uit hun holen te voorschijn komen en zullen de oorlogen tussen hen opnieuw uitbarsten. En weer zal de bevolking daar het eerste slachtoffer van worden, want het eerste wat de clans zullen doen, is zich meester maken van het ingevoerde voedsel, dat zij, na er voor eigen gebruik het nodige van opzij gezet te hebben, zullen verkopen, teneinde hun wapenarsenalen te kunnen aanvullen. Dat is een vooruitzicht waar ernstig rekening mee gehouden zal moeten worden, maar dat blijkbaar niet doorslaggevend is geweest in de berekeningen van president Bush. Het is een vooruitzicht dat zelfs de meest progressieven onder ons bijna heimwee aoet krijgen naar de tijden van het kolonialisme. Maar kolonialisme, zeker in zo'n godverlaten land als Somalië, is wel het laatste waar de Amerikanen toe bereid zijn. Het minste wat gezegd kan worden is dat Bush zijn opvolger een nessushemd nalaat, want Clinton komt met de gevolgen te zitten, en één van die gevolgen zal zijn dat de Verenigde Staten, die nu alom geprezen worden voor hun humanitaire missie, straks waarschijnlijk verweten zal worden — overigens door mensen die zelf nauwelijks een poot hebben uitgestoken — de Somaliërs aan de hongerdood over te laten. In het voormalige Joegoslavië staat het Westen, en in de eerste plaats West-Europa, voor een soortgelijk dilemma. De roep om gewapende interventie wordt steeds luider. Begrijpelijk in het licht van de genocide die de Serviërs openlijk aan het plegen zijn. Bovendien is hier een extra argument, dat in het geval van Somalië niet aanwezig is, namelijk de vrees dat West-Europa straks overspoeld zal worden door Bosnische en andere vluchtelingen. Dat zo'n interventie een nog veel grotere, moeilijkere en veel meer tijd van voorbereiding vergende operatie zal zijn dan die in Somalië, kan slechts een bijkomend argument zijn, als het politieke en/of humanitaire belang ervan eenmaal vastgesteld is. (Het zou overigens niet de eerste maal zijn indien ook hier de wenselijkheid van een ingrijpen zou moeten wijken voor de technische bezwaren ervan.) Van principiëler betekenis is de vraag: wordt de plaatselijke bevolking er beter van of keert zich dan de Servische moordzucht in verdubbelde woede tegen haar — voordat de interventie nog enig militair resultaat zal hebben kunnen bereiken? Maar in laatste aanleg is ook deze overweging van secundair belang, als eenmaal het primaire belang — redding van de totale bevolking — vaststaat. Maar ook hier geldt dat geen operatie begonnen moet worden wanneer de afloop ervan volstrekt onzeker is. Stel dat een militaire interventie in ex-Joegoslavië een succes wordt. Stel dat de interveniërende troepen — hoeveel: dertigduizend, honderdduizend? — erin slagen safe havens, die ook een zekere economische bestaansgrond hebben, te scheppen en te beschermen tegen Servische en andere belagers. Wat dan? De interveniërende troepen zullen toch niet tot in lengte van dagen in ex-Joegoslavië kunnen blijven? En wanneer zij op zekere dag wegtrekken, dan moet er toch een redelijke kans zijn dat de volken van dit gebied, na alle onderlinge moordpartijen, elkaar niet weer naar de keel vlie-_ gen? Is er die garantie, nu de haat tussen hen oneindig groter is geworden? Die garantie is er niet, en daarom zou zo'n interventie, zij het nobel, wel eens volmaakt nutteloos kunnen blijken te zijn. Dezer dagen --- Coup van Jeltsin ANDERHALVE WEEK lang heeft de bijeenkomst van het Volkscongres in Moskou alles weggehad van een komische opera in veel te veel bedrijven of van een bar slechte circusvoorstelling, compleet met een koorddanser in de persoon van Boris Jeltsin, een vuurspuwer namens Roeslan Chasboelatov, met de messenwerper Aleksandr Roetskoj, de jongleur Jegor Gaidar en met een meer dan, duizendkoppig publiek, dat meespeelde en waarvan de' meerderheid van spierballenjongens het uiterste deed om de koorddanser op zijn gezicht te laten vallen. Die slechte voorstelling werd bovendien opgevoerd op een ver weg gesitueerd zijtoneel, ver van de samenleving, ver van de man in de straat, die het geruzie in het Kremlin niet meer kon en wilde volgen omdat hij het te druk heeft met zijn permanente gevecht tegen de verpaupering, de geldontwaarding, de criminaliteit en de chaos en die zich heel wat meer zorgen maakt over de vraag of hij deze maand zijn schamele loon krijgt uitbetaald dan om wat de artiesten in het Kremlin bedisselen. Tot gisteren. Gisteren ontstak de negen dagen lang getergde Jeltsin, die had moeten aanzien hoe het kwade parlement hem zijn speciale bevoegdheden had afgepakt, zijn meesterknecht Gaidar had afgewezen en hem, de president, bijna zijn laatste zeggenschap had afgepakt, het vuurwerk. Met het parlement, gekozen in het communistische verleden en gedomineerd door communisten van de oude stempel, valt „niet te werken"; het moest zich dus maar ontbinden, en deed het dat niet, dan zou het volk het in een referendum wel naar huis sturen. Even stond het parlement perplex, maar terwijl gisteravond Boris Jeltsin zich in zijn campagne voor een referendum alvast tot 'het volk' keerde, nam zijn tegenstrever Chasboelatov de handschoen op: als er toch verkiezingen moesten komen, dan niet alleen voor een nieuw parlement, maar ook voor een nieuwe president. DE OORLOG TUSSEN Boris Jeltsin en het Volkscongres lijkt sinds het overleg van vanochtend even bezworen. Maar het conflict blijft. Het gaat bij het Moskouse koningsdrama om de macht in eerste instantie, het beleid in tweede instantie. Wat de macht betreft: die is langzamerhand zeer betrekkelijk. In Rusland heerst voornamelijk chaos. Het land rafelt aan de randen, vooral in de Kaukasus. Hervormingen lopen stuk op een dwarsliggende nomenklatoera in de mammoetbedrijven van het militairindustrieel complex en vernieuwers als Javlinski gaan er in arrenmoede maar toe over op eigen houtje op lokaal gebied hervormingen door te voeren: de privatisering van het initiatief. De economische neergang, de hollende geldontwaarding, de verpaupering, het spook van de werkloosheid en het gebrek aan uitzicht op verbetering hebben de Russen dermate gedesillusioneerd dat voormalig volksheld Boris Jeltsin er donderdagavond na zijn 'coup' tegen het parlement niet eens in slaagde een kleine aanhankelijkheidsdemonstratie op touw te zetten. Maar waar het ook om gaat is Gaidars economische beleid. Het is een beleid waarvoor geen alternatief bestaat, behalve dat van de communistische meerderheid van het Volkscongres. Dat alternatief komt uit de oude doos: centralisatie en instandhouding van de verlieslijdende zware industrie door de produktie te subsidiëren. Het is een economisch recept dat — misschien — op korte termijn kan werken, maar op de wat langere termijn niet meer te financieren is. IN ZIJN COUP heeft Boris Jeltsin de Russische grondwet en de regels van de parlementaire democratie aan zijn laars gelapt. Dat is niet netjes. In hun optreden hebben de centralisten in het Volkscongres de logica van de markteconomie aan hun laars gelapt. Dat is onverstandig. Het ziet ernaar uit dat het conflict, dat kan worden gerangschikt onder het hoofdje 'afrekening met de erfenis van het communisme', waarschijnlijk pas in het stemhokje werkelijk kan worden beslist. --- Bijklussen Door J.K.M. Gevers Minister Kok heeft nogal wat publiciteit gekregen met zijn partijtoespraak over de zorgwekkende uitkomsten van het Groningse onderzoek naar steunfraude. De minister had een camouflerende context nodig voor dat verhaal en vond die tot mijn verbijstering bij de universiteiten. Ik vrees dat het iets zegt over het mankerende associatievermogen van onze minister van financiën. Hij noemde in één adem met de steunfraude de betaling van hoogleraren voor nevenwerkzaamheden en de studenten die enkel van studiefinanciering en OV-kaart willen genieten. Hij kreeg er applaus voor. Er zijn in Nederland wetten. Die wetten worden gemaakt door regering en parlement: mensen die minister Kok beter aanvoelt dan ik. Als die wetten over onderwijs gaan, is het veelal zo, dat we adviseren, waarschuwen, of protesteren, niet zelden tevergeefs. Zo ook hier. In een wet waar universiteiten part noch deel aan hadden, staat nu dat studenten aan hun inschrijving als student, en dus niet aan enige andere activiteit, rechten ontlenen op studiefinanciering. Misschien zou dat anders moeten, maar dat zal nog niet zo eenvoudig zijn. Dat doen dan overigens weer die collegae van Kok, en niet de universiteiten. Inmiddels is echter een associatie tussen steunfraude en studiefinanciering, óók voor de zogeheten 'no-show' studenten, in strijd met de wet. Ook het betalen voor een OV-kaart en die dan gebruiken is géén vorm van onmaatschappelijk gedrag, wat daarover ook wordt gesuggereerd. Dan de klussende hoogleraren. Ik weet niet wat de minister hier bedoeld heeft. Uitsluitend als hij zou hebben willen zeggen dat inkomsten aan het oog van de fiscus worden onttrokken, zou er een overeenkomst zijn met steunfraude. Maar dat was in deze kwestie helemaal niet aan de orde en de fiscus is zelf mans genoeg. Als het ging om het niet toepassen van de bestaande universitaire regelingen, dan is de kwestie nu juist dat universiteiten daar kennelijk méér en eerder wat aan doen dan de Groningse sociale dienst. Als de minister bedoelde dat extra prestaties niet extra mogen worden gehonoreerd, dan vind ik dat ongelofelijk. Als de minister bedoelde dat ƒ 1250,een wel wat hoog uurtarief is, dan herinner ik hem eraan dat juist hij en zijn collegae onze hoogleraren en vele anderen niet zelden nog veel meer betalen voor diensten aan de staat. Ook hier is dus een vergelijking met steunfraude boerenbedrog. Mijn partijgenoot Wim Kok maakte zich door zijn uitspraken dus schuldig aan een ergerlijke vorm van normvervaging. Dat past hem als lid van deze regering niet. De auteur is voorzitter van het college van bestuur van de Universiteit van Amsterdam. --- Advertentie NRC HANDELSBLAD Hoofdredacteur: dr. B. Knapen; adj.-hoofdredacteuren: mr. M.E. Chavannes, drs. P.R. van Dijk, M.J.M. van Rooy, J. van der Vaart; commentatoren: dr. R.Chr. Janssen, M. Kranenburg, mr. F. Kuitenbrouwer, J.H. Sampiemon, dr. S.J. Toirkens; chef opiniepagina: H.A. van Wijnen --- Jeltsin laat zich weer kennen als pokeraar Door Hubert Smeets Correspondent NRC Handelsblad te Moskou Op donderdag 10 december bekeerde Boris Jeltsin zich tot het gaullistisch-leninisme. Zijn toespraak in het parlement en 'tot het volk' had alle kenmerken van de oude meesters. Hij viel de volksvertegenwoordigers frontaal aan als een verzameling „desorganiserende demagogen" die er alleen op uit zijn de „regering te demoraliseren". Hij beschimpte parlementsvoorzitter Roeslan Chasboelatov als een „bankroet" en wierp zichzelf vervolgens op als de enige tolk van de „volkswil". Daarom zou het volk zich 23 januari in een referendum moeten uitspreken over de vraag „wie het de uitweg uit de economische en politieke crisis alsmede de herrijzenis van Rusland toevertrouwde: de huidige volksvertegenwoordiging of de president?" Daarna beende hij weg, een kleine tien procent van de afgevaardigden in zijn kielzog meeslepend, want Jeltsin moest de arbeiders van de Moskvitsj-autofabrieken nog toespreken. Terwijl zijn medestander, burgemeester Joeri Loezjkov van Moskou, in het paleis van het Volkscongres zei dat de Moskovieten geen trek meer hebben in dit parlement en dat hij dat kan weten omdat hij „in permanent contact met de arbeiderscollectieven" staat, ging Jeltsin onder de 'werkers' nog weer een stapje verder. „De hervormingen worden bedreigd. Het gaat niet om de ontbinding van het parlement of de opheffing van het presidentschap, het gaat om twee tegengestelde politieke lijnen die niet meer samen kunnen bestaan", zei hij. De Russische staatstelevisie was erbij en zou Jeltsins appel aan het volk de hele avond uitentreuren uitzenden. Met andere woorden: de tijd van compromissen en het parlementarisme is voorbij, de tijd van een tweede democratische revolutie, kortom, van de 'presidentiële republiek' (Jeltsins woorvoerder Kostikov) is gekomen. Vladimir Iljitsj Lenin èn Charles de Gaulle zouden zich gisteren in Jeltsin hebben kunnen herkennen. Lenin zou zijn wenkbrauwen hebben gefronst bij de nadruk die Jeltsin meende te moeten leggen op het 'grondwettige' karakter van zijn actie tegen de volksvertegenwoordiging. Hij zou liever een matroos hebben ingehuurd om dit „duivelse gevaar", zoals Jeltsin zei, de wildernis in te sturen. De Gaulle op zijn beurt zou zich wellicht wat verbaasd hebben over de behoefte van de Russische president om alleerst het proletariaat voor zich te winnen. Maar beiden zouden niettemin hebben begrepen waar Jeltsin mee bezig is: met het scheppen van een maatschappelijke polarisatie die hem vervolgens de mogelijkheid moet bieden om de redder van het vaderland te worden. Met deze historische analogie zijn we dan ook in het hart van het probleem beland. In een fatsoenlijk functionerende democratie zou een oordeel over de machtsgreep van Jeltsin niet zo moeilijk zijn. Als in zo'n maatschappij een onoverkomelijk conflict rijst tussen uitvoerende en wetgevende macht dat niet meer via dialoog en overleg kan worden beslecht, doen de kiezers een uitspraak. Daar doen de verschillende partijen binnen de politieke elite dan vervolgens niet moeilijk over, omdat ze weten dat de meeste uitspraken van het volk weliswaar onaangenaam zijn, maar over het algemeen ook tijdelijk. Maar zo'n politieke samenleving nu heeft Rusland bij lange na niet. Niet alleen omdat de overgang van het totalitaire administratieve commandosysteem naar de democratische markteconomie er nog niets eens halverwege is. Ook omdat alle politici in het politieke bestel nog altijd denken in de klassieke termen die hun tijdens de lessen 'dialectisch materialisme' op school en universiteit zijn ingepeperd. Jeltsin is daar evenmin vrij van, getuige zijn herhaalde uitspraken dat de hervormingen onomkeerbaar dienen te zijn. Dat zou hij twaalf jaar geleden als partijsecretaris van Sverdlovsk over het socialisme hebben gezegd. Dat lijkt misschien een semantische kwestie maar het is het niet. Een burgerlijke democraat weet immers dat hervormingen in een democratie altijd omkeerbaar kunnen zijn. Je kan dat als democraat hooguit proberen te voorkomen. Nou gaat het uiteraard niet aan om Jeltsin ervan te beschuldigen dat hij, de volksvertegenwoordiging zomaar de laan wil uitsturen. Een referendum is immers een democratisch middel. Bovendien heeft de president gisteren niet gezegd dat hij geen nieuw parlement wil, doch alleen dat hij dit parlement niet meer kan verdragen. Daar is zelfs veel voor te zeggen. Het zittende Congres van Volksafgevaardigden is tweeënhalf jaar geleden weliswaar grotendeels bij meervoudige kandidaatstelling gekozen (slechts elf van de 1062 afgevaardigden hebben geen verkiezingsstrijd hoeven te leveren), het was, is en blijft een parlement dat door de communistische kaders van weleer is geïmpregneerd. Jeltsin zelf mag dan ook pas anderhalf jaar geleden uit de partij zijn gestapt, als eerste rechtstreeks gekozen president heeft hij nou juist niet zo'n onversneden communistisch aureool. Maar dat laat onverlet dat de vorm waarop Jeltsin zich van de vermaledijde volksvertegenwoordiging ontdoet een teken aan de wand is. Hij heeft de afgelopen twee weken bijvoorbeeld geen open kaart gespeeld. Jeltsin heeft het Volkscongres al die dagen niet voor een heldere keuze geplaatst, integendeel, hij heeft de indruk gewekt dat hij desnoods bereid was met de status quo van het afgelopen jaar te blijven leven. Toen het parlement afgelopen zaterdag in geheime stemming een aantal cruciale grondwetswijzigingen op een haar na afwees, liet hij publiekelijk weten dat er wat hem betreft nu geen reden meer was voor een presidentieel plebisciet tegen de volksvertegenwoordiging. En toen eergisteren zijn premier Gaidar werd afgewezen, zweeg hij. Zijn 'oproep aan het volk' kwam gistermorgen dan ook als een duveltje uit een doosje. Zelfs Gaidar, diens ministers en zijn andere adviseurs wisten van niets, zeiden ze. Het was een manoeuvre die hij 's nachts alleen met zijn raadsadviseur Gennadi Boerboelis had uitgedokterd. In zijn toespraak en het scenario dat zich daarna ontrolde — van het demonstratieve vertrek uit de parlementszaal van een kleine honderd afgevaardigden, via demonstraties op straat, meetings in fabrieken tot een politieke speech van regisseur Loebimov van het befaamde Taganka aan het begin der voorstelling — was althans de hand te herkennen van deze democratische revolutionair. Dat nu maakt de machtsgreep van Jeltsin zo onheilspellend. Aan de middelen herkent men immers het doel. Ook in Rusland. Om nog maar te zwijgen van het perspectief dat opdoemt als het volk op 23 januari helemaal geen zin blijkt te hebben zich massaal over deze vertrouwenskwestie uit te spreken. Dan is het hek pas goed van de dam. Dan zou Jeltsin nog wel eens genadeloos in zijn eigen mes kunnen lopen. Wie in dat geval van de situatie zullen profiteren, laat zich raden: de politici die Jeltsin gisteren als reactionair in de hoek heeft gezet dan wel de bestuurders van het repressieve apparaat die gisteren opvallend de kat uit de boom bleven kijken. Maar wie tegen die tijd ook de winnaar mag worden, de democratie en het economische hervormingsproces zal het vermoedelijk niet ten goede komen. Met zijn „verantwoordelijke beslissing" (Gaidar) van gisteren heeft Jeltsin zich weer eens laten kennen als de pokeraar die hij altijd was. Demonstrante die gisteren anti-Jeltsin leuzen riep voor het Kremlin in Moskou (Foto EPA). --- Het beste Przjevalski-paard van stal Door Martin van Amerongen 's Morgens, op mijn redactie, heb ik mij reeds lafhartig ingedekt. „Ik denk dat ik op z'n best ergens in de middenmoot eindig", zeg ik ferm. „In feite is het een rare boel, dat Groot Nationaal Dictee. Je kunt niet in redelijkheid eisen dat iemand weet hoe je Przjevalski-paard schrijft. Dan ben je óf gek óf een leraar Nederlands. Trouwens, elk normaal mens heeft een woordenboek bij de hand om dit soort dingen op te zoeken. Denk je dat de manuscripten van — pak hem beet — Harry Mulisch zomaar, ongecorrigeerd, naar de drukker gaan? Welnee, die worden eerst uitgebreid door een corrector en een eindredacteur bekeken. En toch krijgt zo'n man de Van der Hoogtprijs of de Wijnaendts Franckenprijs, met ae, dt en ck. Nooit van gehoord dat een dergelijke prijs ooit naar de beste speller van Nederland is gegaan. En wat dacht je van — pak hem beet — Dostojevski die schrijven noch spellen kon en daarom zijn romans dicteerde?" „Ik schat je op zevenenveertig fouten", antwoordt mijn gesprekspartner onbewogen. In de week die aan dit Nationaal Dictee vooraf ging las ik veiligheidshalve slechts woordenboeken en encyclopedieën. Ik bleek toch meer woorden te kennen dan ik dacht. Misschien zou ik er straks in slagen het aantal fouten tot slechts vijfenveertig te beperken. Nee, tegen de leraren Nederlands kon ik toch niet op, maar die waren op hun beurt niet in staat om een aardig stukje als dit te schrijven. Vlijtig studeerde ik verder. Aberratie, zo bleek, schrijf je met één b en dubbel r, paleolithicum heeft een h in het midden, terwijl paleontologie zonder h wordt geschreven. Ik liet mij, bij wijze van steekproef, bladzijde 1123 van Koenens Verklarend Woordenboek der Nederlandse Taal (27ste druk, 1976) overhoren, beginnend met redhibitie en eindigende met referendum. Alles goed. Misschien wist ik mijn aantal fouten straks tot slechts veertig te beperken. „Maar sinds die Koenen is er tenminste één spellingshervorming overheen gegaan", sprak mijn repetitor bemoedigend. Dan is de grote dag aangebroken. Bij de ochtendpost bevindt zich het pasverschenen boek 'Peptalk', een verzameling leenwoorden uit het Engels. Zij zijn inmiddels allemaal geaccepteerd. Zie bijvoorbeeld bladzijde 208: pale ale, pallet, palmtop, pamflet, pampers, pancake, panel, pantry, paper, paperback, paperclip en Paralympics. Driehonderdtwintig bladzijden semi-Nederlands — en dat terwijl er een complete zee respectievelijk een hele oceaan tussen ons en het Anglo-Amerikaanse taalgebied ligt. Na de lunch begeef ik mij naar de afscheidsreceptie van de uitgever van onder véél meer het vrouwenblad Cosmopolitan. Dat organiseert op 22 december, lees ik in het Kerstnummer, de Cosmo Winterparty. 'Don't miss it!\ waarschuwt de editorial. 's Middags gezellig shoppen, 's avonds party time. In Roxy, de hottest spot van Amsterdam, met tussen het swingen door de show 'Winter Queens' en het spektakel 'The discjockey and the dancer', waarna uiteindelijk Cosmo's Winter Princess zal worden gekozen. Bestaat het Nederlands eigenlijk nog wel? Kan het Groot Dictee der Nederlandse taal in de toekomst niet beter door de British Council worden georganiseerd? In de trein naar Den Haag, waar het Groot Dictee zal worden afgenomen, lees ik het avondblad. Op pagina tien staat een advertentie voor 's lands nationale dictionaire: 'Zoek Je Een Woord, Pak De Van Dale.' Helaas, vanavond worstelen wij geheel op eigen kracht, zonder enige externe assistentie, met de ongerijmdheden van de Nederlandse spelling. Ter hoogte van Leiden herlees ik het boekje dat Simon Carmiggelt ooit over Willem Elsschot schreef. Het waren beiden vlekkeloze stilisten. Waren het ook vlekkeloze spellers? Carmiggelt wel, vermoed ik. En Elsschot? „Ik heb altijd beproefd zuiver Nederlands te schrijven", zei de Antwerpenaar eens. Villa des Roses werd bladzijde voor bladzijde doorgenomen met een kantoorbediende uit Rotterdam die met harde hand ('Nee, zeggen wij hier anders.') de belgicismen en gallicismen snoeide. Het resultaat werd „een meesterlijke roman", (...) „die de indruk maakt tot in elke komma rijkelijk te zijn overwogen" (Carmiggelt). Hoe zou Willem Elsschot hebben gescoord, publiekelijk zwetend boven het Groot Nationaal Dictee? Tenminste honderd fouten. Eerst krijgen wij een slokje in de foyer van de Eerste Kamer. Enigszins voorbarig wrokkend hokken een half dozijn min of meer half tot heel bekende Nederlanders tezamen, in de wetenschap dat zij het straks waarschijnlijk ten zoveelste male van die verdomde Vlamingen gaan verliezen. Hoe komt dat toch dat die lui altijd en eeuwig een Tien voor Taal hebben? Jef Rademakers, de producent van het programma, zelf om culifinanciële redenen naar België uitgeweken, weet het uit eigen ervaring: Bezuiden Wuustwezel wordt men nog op een degelijke, ouderwetse wijze onderwezen. „Mijn kinderen zaten in Nederland op een Montessorischool. Dus spellen leerden zij daar ook al niet. Nu zitten zij in België in de eerste klas van het athenaeum — en daar zijn zij inmiddels een stuk wijzer geworden." Ik deel mijn Kamerbankje met Hugo Camps, Belg, Elsevierredacteur en eigenlijk inmiddels de beste interviewer in het Nederlandse taalgebied. Waarom hecht de Vlaming in feite méér aan correct Nederlands, dan de Nederlander-zelf? vraag ik hem. „Het is verlate trots", antwoord Camps. „Het Nederlands is voor de Vlaming een onderdeel van het strijdbare erfgoed en daarmee hoort serieus en studieus te worden omgegaan." Nu draaien de camera's zich warm. „Ger, je kunt het!" roept Gerard Cox in de richting van zijn collega Gert Timmermans. „Mijn grootste zorg is dat m'n haar niet behoorlijk zit", zegt Marjan Berk. Het uur der waarheid. Het uur der betrekkelijke waarheid, want — zo hebben wij onszelf reeds prematuur getroost — schrijven is iets anders dan spellen. Krassend begeven onze pennen zich over het papier. Drie kwartier later, als de presentator is uitgepresenteerd, luidt de algemene opinie dat het eigenlijk dik is meegevallen en nóg drie kwartier later, als de jury is uitgejureerd, weten wij dat wij er verstandig aan doen ons allemaal, op die ene aardige classicus uit Hilversum na, de eerstkomende twee weken in de linkerbenedenla van onze schrijftafel te verschuilen. ---