Deelraden Amsterdam beperken museumlessen ba sblokker r 'gRDAM, 7 juli . De 'kunstleren' en 'muziekluisterlessen' f Amsterdam dreigen in gevaar lijmen door de verregaande au' jnj e van de scholen en de opif g van de stad in deelraden. ' 1990 konden alle basisscholen li zonder problemen aanmelbii de gemeente voor deelnal *an de cultuurlessen. Nu zijn fSraden die het aantal aanogen beperken. ■sterdam kent sinds 1948 "joor de gemeente aan de bacholen aangeboden pakket van ' rondleidingen in de belangde musea van de stad: het liksmuseum, het Stedelijk Muen het Vincent van Gogh um . Het kwam voort uit het jjistische ideaal van cultuurkring: kunst mocht niet het .jaat van een beperkte groep opgeleiden blijven. In 1952 „ een soortgelijk model ingefu voor muziekluisterlessen. Vorig z Ü n v00r het eerst ijgen van scholen voor de jt- en muzieklessen, niet georeerd. In Amsterdam-Noord chten bijvoorbeeld van de 770 dingen die zich hadden aangevoor de kunstkijkuren, er 533 daadwerkelijk naar de jsea. En van de 773 kinderen . waren aangemeld voor de muzieklessen, hebben slechts 395 deze lessen gekregen. De houding van de deelraden verontrust het bureau servicetaken onderwijs, dat de cultuurlessen organiseert. „In de toekomst wordt het alleen maar erger", vreest O. den Boer, verantwoordelijk voor de kunstkijkuren. Als de scholen volledige zeggenschap over hun budget krijgen, moeten de relatief dure cultuurlessen (123 gulden per leerling voor de kunstkijkuren, 111 voor de muziekles) concurreren met andere begrotingsposten. Het 'Amsterdams model' werd vanmorgen omstandig geprezen om zijn voorbeeldige invloed op de cultuurdeelname en cultuurspreiding bij de aanbieding van het rapport 'Cultuureducatie en cultuurparticipatie' aan minister d'Ancona van WVC. In opdracht van het ministerie van WVC deden de sociologen L. Ranshuysen en H. Ganzeboom van de katholieke universiteit Nijmegen onderzoek naar de effecten van de kunstkijkuren en de muziekluisterlessen op het latere culturele gedrag. Hun conclusie luidt dat de kunstkijkuren en de muziekluisterlessen in Amsterdam een, misschien niet zo groot, maar wel significant effect hebben op de latere cultuurparticipatie. Dat wil zeggen dat de oud-deelnemers zich meer interesseren voor klassieke muziek en voor beeldende kunst. En hoewel nog altijd meer hoog dan laagopgeleiden zich interesseren voor kunst en klassieke muziek, hebben de cultuurlessen op de Amsterdamse basisscholen een effect op alle leerlingen, ook die uit sociaal lagere milieus. Deelnemers aan de kunstkijkuren gaan later vaker naar musea en concertzalen: de onderzoekers vonden bij hen tien procent meer bezoeken aan musea, en twintig procent meer concerten dan bij degenenen die dit onderwijs nooit genoten. Het frequenter museumbezoek van de oud-kunstkijkers zich niet in het bijzonder op kunstmusea. Integendeel, vooral niet-kunstmusea werden vaker bezocht. Maar volgens onderzoekster Ranshuysen valt dat ook onder de noemer 'cultuurparticipatie'. „Die mensen nemen de moeite een instelling binnen te gaan en naar vitrines te kijken, ook al ligt er alleen maar speelgoed in, of poppen. Het is altijd een stap verder dan wezenloos naar de televisie kijken." De herinneringen van de ondervraagden over de museumles lijken niet altijd even betrouwbaar. Sommige ondervraagden zijn naar eigen zeggen tijdens de rondleiding in het Rijksmuseum danig onder de indruk geraakt van Jeroen Bosch — die in de collectie niet voorkomt. Hetzelfde geldt voor enthousiaste herinneringen aan Dali en Escher die in geen van de drie musea hangen. --- Advertentie * Ingezonden mededeling CARLOTTA IKEDA / KO MUROBUSHI Ai amour premiere STADSSCHOUWBURG AMSTERDAM Leidseplein 26. Telefoon 020-6242311 --- Prokofjevs Eerste braaf en suikerzoet icert: Robeco Groep «nerconcerten. Radio harmonisch Orkest o.l.v. Hans mk, m.m.v. John Browning, Programma: Prokofjev: mie Pianoconcert. jaikowski: Vijfde Symfonie. ïhoord: 5/7 Concertgebouw, iterdam. Concert: Robeco ip Zomerconcerten. terdams Philharmonisch rkest o.l.v. Hans Vonk, m.m.v. anidas Kavakos, viool. Ogramma: Ljadow: Het toverde meer. Prokofjev: Eerste Iooiconcert. Tsjaikowski: Derde *mfonie. Gehoord: 6/7 incertgebouw, Amsterdam. »r WENNEKE SAVENIJE ngelooflijk moeilijk en meedonloos vermoeiend' noemde Profjev zijn Tweede Pianoconcert 1913. Net als de Sacre du intemps van Stravinsky, veroorakte dit werk tijdens de door okofjev zelf gespeelde première .„^.^'ersburg een rel. De veront^digde critici vergeleken het |vede Pianoconcert met 'een ld dier', en Prokofjev versterkte indruk door het stuk met een nadeloos 'scherp en droog touuit te voeren. Alsof de comhet naderende onheil van Eerste Wereldoorlog en de ussische Revolutie voorvoelde, Wtt het Tweede Pianoconcert e 'g'ng en angst uit. En in het " ïte deel lijkt de solocadens van P lano > die bijna vijf minuten een ironische poging af te ®JJ en met het dolgedraaide vir*ndom. Was zo'n cadens van er bedoeld om de solist met te laten pronken, in de van Prokofjevs Tweede 'oncert ontbloot de pianist '8 zijn tanden. Amerikaanse pianist John ®ng bracht het daarbij niet " dan een imponerende tandlimlach. Instrumentaal gedeed Browning zijn faam als klavierleeuw alle eer aan, door Prokofjevs gruwelijke notenbrij nagenoeg foutloos en met bewonderenswaardige souplesse te verklanken. Maar zijn ongenaakbare vertolking was te motorisch, te gepolijst en te eenzijdig van kleur om recht te doen aan Prokofjevs sarcasme. Ook boterde het aanvankelijk niet helemaal tussen Browning en het Radio Filharmonisch Orkest, dat onder leiding van Hans Vonk met grote inzet musiceerde. Browning was zo geobsedeerd in de weer met zijn lastige partij, dat Vonk er pas na verloop van tijd in slaagde werkelijk contact te leggen tussen solist en orkest. De volgende avond was dat contact er wel meteen, tijdens de uitvoering van Prokofjevs Eerste Vioolconcert door de Griekse violist Leonidas Kavakos en het Rotterdams Philharmonisch Orkest onder leiding van dezelfde dirigent. Maar van dit lyrische en dromerige werk, dat in 1918 voor het eerst in Parijs werd uitgevoerd, gaf de ijverig solerende Kavakos een zo brave en suikerzoete interpretatie, dat de verveling al gauw toesloeg. Terwijl pianist Browning tenminste krachtig en integer had geklonken, wekte violist Kavakos de troosteloze indruk dat hij uitsluitend bezig was met het vermijden van schoonheidsfoutjes aan de buitenkant. Dankzij de ge inspireerde en degelijke dirigeerstijl van Hans Vonk, vormde de muziek van Tsjaikowski dan ook het hoogtepunt van beide concerten. Verreweg het meest indrukwekkend klonk diens Vijfde Symfonie, waarvan het Radio Filharmonisch Orkest met veel raffinement een intense impressie gaf. Veel slordiger was het optreden van het Rotterdams Philharmonisch Orkest in Tsjaikowski's Derde Symfonie, maar dankzij de genuanceerde spanningsopbouw van Vonk was het resultaat toch bevredigend. --- Advertentie HET BEELI). EN HET PERSPECTIEF. NRC HANDELSBLAD. VOOR WIK DE M A\( E ZOEKT. --- De wereld ligt open voor de zigeuner-jazz van het Rosenberg Trio Het internationale succes van het Nederlandse zigeunerjazz-trio van de drie broers Rosenberg neemt snel grootse vorm aan. De muzikanten, die zondag het North Sea Jazz Festival afsluiten, zijn desondanks zichzelf gebleven. Door FRANS VAN LEEUWEN „Ik hoop niet dat het zover komt dat we lijfwachten nodig hebben, net als bijvoorbeeld Michael Jackson. We willen wel gewoon over straat kunnen blijven lopen en een praatje maken met ons publiek", aldus contrabassist Nonnie Rosenberg die samen met zijn broer Nou'che, en neef Stochelo al jarenlang een ongelooflijk hecht snarentrio vormt. De vrijheidsdrang die uit zijn woorden spreekt, past bij de Rosenbergs. Ze spelen niet voor niets zogenaamde 'gypsy'-jazz, een genre dat afstamt van de legendarische gitarist Django Reinhardt, de keizer van de 'woonwagen-swing' (1910-1953). Een gouden kooi is wel het laatste wat ze zich wensen ook al is Michael Jackson dan 'ontiegelijk rijk'. Zo welvarend is het Rosenberg Trio nog niet, maar het gaat dit jaar wel aardig de goede kant op. Op 9 juni trad het drietal op in de statige Newyorkse Carnegie Hall, samen met Stephane Grappelli, de nestor van de 'hotviool', in de jaren dertig Django Reinhardts compagnon in de befaamde Hot Club de France. Niet minder belangrijk voor de verspreiding van de naam van de Rosenbergs is het nieuwe contract met de firma Polydor. De cd's voor het label Dino, Gipsy Summer en Impressions, liepen helemaal niet slecht maar Dino heeft niet in huis wat Polydor wel vermag: internationale distributie. Via Polygram krijgen de Rosenbergs over de hele wereld voet aan de grond. De nieuwe cd Live at the North Sea Jazz Festival (1992) op het sjieke jazzlabel Verve is inmiddels ook uitgebracht in Frankrijk. Amerika, Canada en Japan zullen spoedig volgen. Het was een rush release, vertelt Rob Greve, perschef van de jazztak van Polydor BV, met als gevolg wat slordigheid wat de vermelding van het repertoire betreft. „Die jongens spelen gewoon, de titels van stukken zal ze een zorg zijn". Bij een volgende persing worden de fouten hersteld. Wat de deal met de Rosenbergs inhoudt wil Greve na enig aandringen ook wel kwijt: drie a vier cd's tegen een voorschot van een half miljoen. Geen bedrag om Michael Jackson tot een extra danspasje te verleiden maar niet slecht voor een trio dat het vijf jaar geleden nog voornamelijk van de handel in oud ijzer moest hebben. „Het is heel snel gegaan," beaamt Nonnie Rosenberg, net als zijn kompanen woonachtig in het Brabantse Nuenen. Voor Seresta, hun eerste cd uit 1990, hadden ze eigenlijk naar Noorwegen gemoeten, maar in vliegen hadden de drie toen maar bar weinig zin. De opnamen werden in Studio '88 in Hilversum gemaakt en gingen kant en klaar naar het Noorse label Hot Club (HCRMC 59). „Het was geen kwestie van hoogtevrees, maar we bleven liever op de begane grond. We wonen hier in het stille, vlak bij de bossen." De vliegangst is intussen voorbij, het publiek in Carnegie Hall was 'verdomd enthousiast', van 'zweethanden' is geen sprake meer en de wereld ligt uitnodigend open. Zo heel dorps en honkvast zijn de Rosenbergs trouwens nooit geweest, zeker niet solo-gitarist Stochelo die op zijn twaalfde de gouden stuiver won in het kinderprogramma Stuif es in. Vervolgens werd met succes het Europese zigeuner-circuit verkend voordat in 1989 op het Franse Django Reinhardt Festival de 'buitenwereld' er de lucht van kreeg. Stochelo was een gitaristisch genie, dat was wel zeker, een waardige opvolger van de heilige Django. Wie luistert naar de nieuwe cd kan zich in het enthousiasme verplaatsen. De interpretatie van Django-stukken als Minor Swing en Nuages is heel sterk, zo ook die van een swingklassieker als Honeysuckle Rose waarin ster Stochelo als een vorst fraseert. Het trio durft gelukkig verder te gaan: ook Chick Corea, Beatles, Nina Rota en zelfs Sonny Rollins staan tegenwoordig op het repertoire. Een kwestie van meegroeien volgens Nonnie, net als het wennen aan een groter publiek. „Of we nu voor veertig mensen staan of voor vier- of vijfduizend, we geven ons altijd helemaal." 'The' Rosenberg Trio opent morgen het Midsummer Jazz Gala, gevolgd door The Manhattan Transfer. Zondag sluit het Trio het North Sea Jazz Festival af samen met violist Stephane Grapelli. 8 t/m 11 juli Congresgebouw, Den Haag. enb erg Trio --- Underground uit Rotterdam op De Ark in Antwerpen Een delegatie van de Rotterdamse underground brengt vanaf morgen een alternatief theaterprogramma op een boot in de Schelde. Beeldend kunstenaar en muzikant Henri van Zanten heeft er de functie van curator: „Volgens het woordenboek is dat iemand die inboedels redt." Door GEKE VAN DER KAMP antwerpen, 7 juli . Rotterdamse kunstenaars zullen vanaf morgen een programma presenteren op de theaterboot De Ark die in de Schelde ligt in Antwerpen. De voorstelling maakt onderdeel uit van de manifestatie Antwerpen '93. Kunstenaars uit veertien wereldsteden verzorgen telkens één week een mini-festival op de boot. De Ark is een ontwerp van architect Bob van Reeth. Gebouwd op een duwbak, is het geen echte boot maar eerder een drijvend gevaarte dat een theater, een caférestaurant en artiestenverblijven herbergt. De delegatie van de Rotterdammers is samengesteld door de Rotterdamse beeldende kunstenaar, muzikant en theatermaker Henri van Zanten. Wat er precies gaat gebeuren weet hij zelf nog altijd niet. Het publiek zal in ieder geval 'geweldig leuke dingen' te zien krijgen: dans, poppenspel, mode, muziek, gedichten, performances en een lezing over stereofotografie. Van Zanten: „Wat zij laten zien zal de weerslag zijn van wat hen op dat ogenblik bezig houdt." Met de programma's op De Ark willen de organisatoren van Antwerpen '93 een daad stellen, tegen 'verrechtsing en commercialisering, oplevend racisme, nationalisme en isolationisme, en maatschappelijke ontwikkelingen die kenmerkend zijn voor elke wereldstad.' Rotterdam wordt in Antwerpen een stad genoemd waar de integratie van verschillende culturen min of meer geslaagd is. Henri van Zanten zag er dan ook geen heil in op zoek te gaan naar specifiek allochtone kunstenaars. Die kent hij niet. Met zijn programmering wilde hij liever een algemeen beeld geven van de met-gevestigde kunst in Rotterdam. Bewust spreekt hij niet van goede of slechte kunst. Dat wordt, naar zijn mening al ie veel in recensies gedaan: 'meestal is dat absoluut oninteressant'. Het programma dat Van Zanten heeft samengesteld komt uit het alternatieve circuit, de 'underground' van Rotterdam. Volgens Van Zanten heeft Rotterdam het karakter van een havenstad, ruim, verlaten, met veel wind. Kunstenaars kunnen zich daar vrij en onafhankelijk van kunstenaarskringetjes ontwikkelen. De functie van Van Zanten in Antwerpen heet officieel curator. Dat betekent volgens het woordenboek zoveel als 'inboedelredder'. Een raar woord, vindt hij, maar in dit geval wel toepasselijk. Omdat er meer is in Rotterdam dan een handvol kunstenaars in één week kan brengen, heeft hij een cd geproduceerd: Samplemind's guide to Rotterdam underground art. Op deze cd staan 84 presentaties van Rotterdamse kunstenaars, aan elkaar gepraat door Sample Mind, 's werelds oudste popster. Elk 'statement' duurt ongeveer een minuut. Van Zanten: „Muziek, dat blijft. Theater is veel complexer, het kost veel meer rompslomp en na één avond is het verdwenen. Alleen in iemands hoofd bestaat het dan nog." De presentatie en het optreden van de Rotterdammers dreigde aanvankelijk in gevaar te komen toen de eigenaar van De Ark, de stichting 'BompA', failliet ging. Inmiddels is overeengekomen dat het theaterprogramma op De Ark tot en met 11 juli kan doorgaan — de laatste speeldag van Rotterdam.Voor zijn eigen inboedel hoeft van Zanten dus niet te vrezen, maar hij maakt zich wel zorgen om de boedel van De Ark. Binnen het totale podiumkunstenprogramma van Antwerpen '93 heeft de Ark een unieke plaats: in de marge, dat wel, maar tegelijk schouwtoneel van de wereld. De Ark in de haven van Antwerpen Wim van der Waa: Het stereopaar --- Het Nederlandse paviljoen voor de Wereldtentoonstelling Het Nederlandse paviljoen voor de Wereldtentoonstelling in Sevilla vorig jaar, een ontwerp van het architectenbureau Zwarts & Jansma en T+T Design, is gisteren herrezen in Alphen aan de Rijn. Het zal dienen als entreegebouw van het archeologische themapark Archeon, waar „het verdwenen verleden van Nederland tussen 6000 voor Christus en 1350 na Christus tot leven geroepen wordt". Archeon, dat in april 1994 zijn poorten opent, kocht bet gebouw van Henri Remmers' organisatiebureau Reco, dat de Nederlandse bijdrage aan Sevilla coördineerde. Door het klimaatsverschil met Zuid-Spanje moeten er volgens Zwarts nog wel enige kleine veranderingen worden aangebracht. Het hergebruik van zijn creatie had wat hem betreft niet gehoeven: „Je bouwt zoiets voor zeven maanden. Daarna zou het eigenlijk weer moeten verdwijnen." (Foto NRC Handelsblad / Leo van Velzen). --- Recordbedrag voor tekening Michelangelo Door onze kunstredactie. londen, 7 juli. Een tekening van Michelangelo is gisteren voor 4,2 miljoen pond bij Christie' verkocht. Dit is volgens het veilinghuis het hoogste bedrag dat ooit voor een tekening is betaald. Het gaat om een werk in grijs-blauw en rood krijt, voorstellende de Heilige Familie met Johannes de Doper tijdens de vlucht naar Egypte. De in 1447 gemaakte tekening is in de vijf eeuwen van zijn bestaan slechts hoogst zelden te zien geweest. In 1836 is hij een keer geëxposeerd. Daarna is hij weer voor honderdvijftig jaar in particuliere collecties verdwenen. Hij was onder meer in het bezit van de ervan van Michelangelo en de Engelse schilder Thomas Lawrence. De koper bij Christie's was een conservator van het Paul Getty Museum in Malibu. Het museum heeft gisteren tevens een tekening van Tiepolo aangeschaft. Michelangelo: Rust op de vlucht naar Egypte (foto AP) --- FELIX WHITE - Jazzchoreograaf FELIX WHITE - Jazzchoreograaf en -danser Felix White is zondagavond in zijn woonplaats Abcoude overleden. De in 1927 in North Carolina geboren White kwam in 1965 naar Nederland. Hij zette zich vooral in voor gekleurde dansers, bij voorbeeld in het Black Vibrations Dance Theatre. --- Advertentie Ingezonden mededeling LA LA LA HUMAN STEPS In fante / C'est destroy °®y|)VV 5 STADSSCHOUWBURG AMSTERDAM Leidseplein 26. Telefoon 020-6242311 --- T. Boermans wint nieuwe toneelprijs amsterdam, 7 juli. Theu Boermans, artistiek leider van toneelgroep De Trust, heeft de Prins Bernhard Fonds Theater Prijs 1993 gekregen voor zijn gehele oeuvre als theatermaker. Aan de prijs, die dit jaar voor het eerst wordt uitgereikt, is een bedrag van 100.000 gulden verbonden. Het Prins Bernhard Fonds wil de prijs elk oneven jaar gaan toekennen aan een persoon of instelling op het terrein van het theater, de dans of de film. De jury prijst Boermans' enorme gedrevenheid en het grote maatschappelijke engagement dat uit zijn werk spreekt. De vorm die dit krijgt in zijn regies noemt de jury bijzonder inspirerend en consequent uitgevoerd. (ANP) MODIGLIANI - Vierhonderd nooit eerder getoonde tekeningen van Amedeo Modiglinani worden vanaf 5 september in het Palazzo Grassi in Venetië tentoongesteld. Dat heeft het museum vandaag bekend gemaakt. Het zwaartepunt zal komen te liggen op portretten en naakten in vetkrijt en oostindische inkt. De meeste tekeningen stammen uit de periode 1906-1914, toen de nog jonge schilder voor het eerst in Parijs verbleef. Ze zijn afkomstig uit de collectie van de Fransman Paul Alexandre, een vriend en mecenas van Modigliani. Na Venetië gaat de tentoonstelling door naar Londen, Madrid, Keulen en Parijs. --- JEUGDORKEST - Het Nederlands JEUGDORKEST - Het Nederlands Jeugd-Strijkorkest gaat begin september naar Sint-Petersburg. De 25 leden, in leeftijd variërend van tien tot achttien jaar, vertegenwoordigen Nederland op een manifestatie die ook de hapdel met Rusland moet bevorderen. Het concert heeft plaats in de openlucht op de rivier de Neva. ---