deze week CS 2 K. Wiekart bezocht een ongewone school in Huizen. Brieven aan CS. Theaternieuws. CS 3 Adriaan van der Veen zag de poppen aller landen van de wereld verenigd in Neurenberg. Henk Broekhuls over de Table Talk van onze politici. CS 4 De taak van de geschiedeniswetenschap is, zo schrijft de Engelse historicus J. M. Piumb, de ontmythologisering van het verleden. H. W. von der Dunk bespreekt Plumbs boek: In the llght of the history. CS 5 In welke tijd van de geschiedenis had u willen leven? Wie had u daarin willen zijn? En wat zou u aan de geschiedenis veranderd hebben? Deze drie vragen stelde Marja Roscam Abblng deze week aan Andreas Burnier. QS 6 Slmon Marl Pruys sprak met Geert Bekaert over de ellende van de architectuurkritiek. Prent van de Maand van Alain Teister. CS-galerie. CS 7 Portret van de Duitse filmer Ralner Werner Fassbinder. Filmpremières. Rooster. Beste films. CS 8 Weekagenda van muziek, theater, films, exposities. Voorkeur. --- EEN WITTE OLIFANT "aag n kis n V-i (W i !_• anj pypY KOUSBROEK iet 1 j 1 5 i een Hispano! '«et, die in onze dagen g 'maar zelden gehoord ontsnapte niettemin len aan mijn lippen, «nis, die pas van Londen ■ j:en is verhuisd, toonde jjn nieuwe woning; en [lanche, magnifique com-barque royale, verlicht laatste stralen der onade zon, zat tegen de nuur zijn Hispano-Suiza gasgeiser die tot mijn verrassing de beroemde naam droeg, compleet legendarische ooiejDbleem. igebruikelijke is niet dat Siter die naam en dat emwarm water circuleert,vroeger ook al zo; maar er meestal nog een auto aan. De tijden zijn wel derd. Lorraine-Dietrich ■eert als ik me niet vergis ien en kachels; het merk (maar zonder de gekanonnetjes) wordt alnog gevonden op koelkasijl men de naam DeJ-Belleville nog wel eens tat op riooldeksels. Ik me nauwelijks voor te op welke voorwerpen ik :en nog eens de woorden Hoyce zal aantreffen. n heet onze Larense bij mij thuis nu natuurwet anders meer dan *e a l'Hispano, naar de M een in 1925 verschenen stemf! van Pierre Frondaie. dat boek - eens een veelal bestseller, vertaald in talen waaronder het Nein 1927 verfilmd door E ipuvivier en Marcel Van' is allang vergane glorie. :ir mensen die er wel eens piioord hebben zijn. bijna liefhebbers van oude gevierde Frondaie v '' hoogtepunt van zijn v j J e . n vermoed dat alfeit, in een van zijn » terloops een Hispano,! r.^en laten optreden, ,, oeden voor d e tota$? h eid. Een uitermate 2, '' tera ir rècept: de kans ■ k Voor het nage„ blijft alleen omv erzin maar een * een Renault Juvaiit Voorkomt is niet aanu^i 7°-Suiza s waren, daar 'et n — waieu, uaa isaut™' We . rkeli J k onverge e-"®.5 t0 s ; Binnen de toch al _ __ • van wittë L^ijke a kj „ 0 ?. af standi ^8 is e r „ ger uisloosheid en S hikt 00r zover mijn er^ v erph ' nie t een die kan Niilf<> ein ^ e » andere over ^ïiS"?ê U t e 'te zeggen: bet reft * J oe ders. VoorïfC' categorie «iïhw aren het bovendien JWi&ers. Er kan werkeI; het 1 . geze 8 d worden ut m aximum van raffi% l, verte genwoordigden 'atwas Vernuft in die tüd i iau! S „ San ^ e vraag: hoeveel eer z *j n > naar he1 t? maatstaven beoor1 auto's 1 + n ^ ei- daad reden om W te beschouwen als lat da * n de zin van ■:r.a aM , a ™ a nooit meer is kfIË v °oruit? f heeft de techni " ^Soe ' Miljonairs was weg^'fev- ma ^ en in de gele1:1 te om een witte klej n J^ tu ren, sommige en. De eereen die kan ad t de romige een moderne . nn er me hoe ik .Mode] 0 ^ 11 heb gereden r -Ske er L D. ue senberg en !]SdaTil n Pari J' s hef ge f ? gem n J een s Pan paarJ^arom n Maai; toch, of het _ ondat 6 venis - Het mag m bijy _ in een ^fort 6 Ser ^ e DS reist in n met een snelheid die tussen de oorlogen zelfs voor miljonairs niet was weggelegd, maar toch heeft het rijden in zulke auto's iets teleurstellends: het is net of iemand anders het doet. Zo wordt men op een subtiele manier toch nog. ,beroofd van de illusie, miljonair te zijn. Hetzelfde verschijnsel doet zich voor wanneer men, ik noem maar iets heel eenvoudigs, een portier dichlwerpt. Vijftig jaar research en vooruitgang zijn nog niet in staat geweest om aan het sluiten van een moderne auto dat nauwkeurige, soliede, massieve maar toch lichte geluid te geven dat ontstaat wanneer men het portier van een klassieke limousine achter zich dichttrekt. Men moet daar natuurlijk om geven. Aan iemand die dit geluid volstrekt onverschillig is heb ik verder geen enkele boodschap, ik kan alleen maar verder met degene die het geluid van zo'n portier als een soort lekkernij beschouwt, voor wie het een bron is van intieme satisfactie; zo zijn er ook mensen die bijvoorbeeld graag een worstje horen knappen, al of niet onder de hoge hak van een damesschoen - iets dergelijks bedoel ik, zij het op een wat ander plan. Wat men zich nu moet trachten voor te stellen, om enigszins te begrijpen wat er nu zo speciaal is aan een Hispano, is een auto waaraan alles is zoals het geluid van dat portier. Het strekt zich uit over de. hele auto: de besturing, het starten, het schakelen, alles heeft diezelfde accurate doelmatigheid, dat functioneren zonder zichtbare inspanning, delicaat en toch stevig, soepel en toch nauwkeurig. Het gaat niet geruisloos, maar de geluiden die men hoort zijn nooit slordig of irriterend; zij zijn alleen maar niet gesmoord, de geluiden die er zijn moeten zijn er, helder en afgemeten; als men. eraan gewend is ervaart men het ontbreken ervan als frustrerend, iets als een spijker in de muur slaan met een omzwachtelde hamer. Iets dergelijks geldt ook voor de ophanging. De vering is vrij stug, en in plaats van het . oceaanachtige deinen van een moderne auto zijn er allerlei kleine bewegingen die aanvoelen alsof zij worden opgevangen, niet in rubber, maar in leer. Het roept associaties op met nieuwe schoenen, met een stevige leren koffer. Daarbij is het, alsof men door het stuur de weg kan voelen. Deze sensatie is een van de meest opvallende eigenschappen van luxe auto's uit de klassieke periode, en het is ook wat men het langst blijft missen als men overgaat op een modern vervoermiddel. Het stuur van een moderne auto voelt op een zonderlinge manier levenloos aan, gevoelloos, alsof men probeerde iemand te strelen met een kunsthand aan een stokje. De. bewegingen worden wel doorgegeven, en de resultaten zijn ook met het oog waarneembaar, maar het is zoals gezegd alsof iemand anders het doet; een enigszins perverse gewaarwording. Een punt waarop een beetje behoorlijke moderne auto nu zelfs de grootste meesterwerken van tussen de oorlogen verslaat, is snelheid. Het aantal paarde-krachten dat ontworstêld kan worden aan een motor van gegeven afmetingen is met de jaren voortdurend gestegen, en zelfs Hispano's en soortgelijke auto's zijn ■ nu onherroepelijk ingehaald, hoe ver zij op dat gebied hun tijd ook vooruit waren. In die tijd zelf, overigens, was die voorsprong geweldig, zoals mag blijken uit de afloop van een 24-urige race, aangegaan in 1928 tussen een Stutz en een Hispano, als gevolg van een weddenschap met de Franse carrosseriebouwer Weymann. Door Stutz, ook niet bepaald een goedkoop merk, dat de reputatie had de beste sportwagens in Amerika te produceren, werd een gloednieuwe 8-cilinder DV-16 "ingezet; Weymann volstond met het verschepen van zijn eigen, gebruikte 45 CV Hispano naar Amerika. De Hispano reed de wedstrijd, die gehouden werd op het circuit van Indianapolis, zonder één incident uit, en in zo'n hoog tempo dat de Stutz allang voor de 24 uur voorbij waren zijn motor onherstelbaar kapot had gedraaid. En dat was dan nog niet eens het beroemdste model Hispano dat uit de fabrieken van BoisColombes is gerold. Er zijn tussen de oorlogen in hoofdzaak drie modellen Hispano-Suiza's geweest: - de H 6, type 41 of 32 CV van 1919, in 1925 vergroot tot 45 CV; de 6-cilinder motor was infeite de helft van een aan het eind van de eerste wereldoorlog ontworpen V-12 vliegtuigmotor. De Hispano uit L'homme d ■ l'Hispano was van dit type, en in Nederland is er zo een, afkomstig van Prins Hendrik, in het bezit van H. J. J. Geesink. - het type 68 of 54 CV van 1931, in 1934 vergroot tot 60 CV, aangedreven door een V-12 zo klassiek als het Parthenon (ook dat is een onderscheid: als men onder de motorkap van een hedendaags motorvoertuig kijkt ziet men iets dat meer wegheeft Van een haastig van elektriciteit en stromend water voorziene bidonville dan van een Grieks bouwwerk. Verschil maakt dat in de praktijk natuurlijk niet, zoals een warme maaltijd er ook niet minder voedzaam van wordt wanneer zij dooreengemengd uit een plastic emmer wordt genuttigd). Deze fraai gebeeldhouwde en gepolijste krachtbron verleende aan ruim twee ton auto een topsnelheid van 170 km/u, maar interessanter is dat het vermogen bij volle toeren opzettelijk was opgeofferd om bij lagere toerentallen over een groter vermogen te beschikken. Dergelijke motoren waren anders gezegd stoommachineachtiger dan moderne automotoren, en dat is ook weer een. van de factoren die het rijden in oude auto's een soort raffinement verleent, dat bovendien nog toeneemt met het aantal cilinders. Geen fluid drive ter wereld heeft de souples.se, de onmiddellijke respons, van een twaalfcilinder Hispano. Vandaar dat de aanwezigheid van een fonkelnieuwe twaalfcilinder Jaguar op de autotentoonstelling opwindend nieuws is. Waarom werden er in onze 0pulente tijds, met al onze geautomatiseerde en veel goedkopere' produktiemethoden, tot dusver geen twaalfcilindermotoren meer gemaakt? Zal men armoe lijden om een mondje meer? - de derde voornaamste Hispano (er waren er nog andere) was de K 6 oftewel 30 CV van 1934, weer een 6-cilinder. Nooit zal ik vergeten dat er zo een in 1962 te koop werd aangeboden voor ƒ400. Ik denk er nog vaak over na hoe vervuld mijn leven zou zijn geweest, als ik die toen gekocht had. Dan was ik nu zelf l'homme a l'Hispano. Dat klinkt toch wel een stuk beter dan l'homme d la Simca. blanche, magnifique comme une barque royal..." ---