CABOT LODGE EN MARGARET CHASE SMTTH Nieuwe kanspaarden in de Amerikaanse verkiezingsrace Een vrouw als vice-president? (Van onze correspondent) New York, november nE verdeeldheid in Republikeinse kringen over de kandidaat voor het presidentschap verdiept zich met de dag. Behalve de reeds bekende namen van Rockefeller, Qoldwater en Nixon, duiken nu ook de namen op van Henry Cabot Lodge en de vrouwelijke Senator Margaret Chase Smith. Rockefellers officiële aankondiging, dat hij ondanks de sterke oppositie, die tegen hem bestaat, zich beschikbaar stelt, „zijn hoed in de ring werpt", wordt door sommigen zo uitgelegd, dat hij in werkelijkheid N ix ons hoed in de arena heeft geworpen. Want het gevolg van Rockefellers beslissing, zo luidt de redenering, kan slechts zijn, dat de verwachte impasse ontstaat, die slechts kan worden opgeheven door een beroep op een derde. met name Nixon. Ter verduidelijking diene, dat een kandidaat door de conventie wordt gekozen met een gewone meerderheid. Er zijn echter altijd meer dan 2 liefhebbers. Vele staten stellen een ,,favorite son" kandidaat. Zolang deze „favorite sons" zich niet terugtrekken, kunnen zij verhinderen, dat een der hoofdkandidaten de helft plus 1 krggt. Op die manierontstaat de impasse. Het is nu wel duidelijk, dat Rockefeller onverzoenlijk tegen Goldwater is gekant. In 1960 wierp Rockefeller zich voornamelijk in de strijd om te verzekeren, dat Nixon een liberaal program zou aanvaarden. Hij vreesde, dat Nixon te veel onder de invloed van de conservatieve vleugel der partij zou raken, en hij onthield hem de steun van de sterke Newyorkse delegatie tot hij overtuigd was, dat dit gevaar was bezworen. Thans neemt hij dezelfde houding tegenover Goldwater aan. Hg heeft door zijn scheiding en tweede huwelijk de deur voor Goldwater geopend en hij acht het nu een ereplicht, die deur weer te sluiten. Hg is de moordende verkiezingscampagne niet ingegaan omlat hij denkt haar te kunnen winnen, (hij noemt zich herhaaldelijk ie „underdog"), maar hij meent ie party te moeten bevrijden van Goldwater. • Symbool van profest WAT Goldwater precies wil, weet niemand. Hg is hoofdzakelijk een symbool van protest. Iedereen, die Iets tegen de kennedy's heeft, schaart zich achter Barry, zonder zich af te vragen wat zijn politiek zou zfln, als hij werd gekozen. Het is zeer de vraag, of hij er zelf al bü hc-ft stilgestaan. Een verslaggever aa United Press International h'el onlangs in het wilde weg persc -:ea in New York aan en vroeg tien mensen, die zich voor Goldwater verklaarden, wat hun reden daarvoor was. Vier gaven als motief op, dat hij tegen de inkomstenbelasting was, en twee hunner verwachtten, dat hij haar zou afschaffen. Vier zeiden, dat hy Chroesjtsjow „op z'n nummer zou zetten", en één beweerde, dat Goldwater de mariniers naar Cuba zou sturen om Gastro te verdryven. Een ander zei: „Barry is bang voor niemand, en dat is wat we nodig hebben om de bende in Washington op te ruimen." Uit deze antwoorden bleek, dat zyn volgelingen slechts een vaag of verkeerd idee hebben van wat hy heeft gezegd. Hy heeft b.v. nooit verklaard, dat hy de inkomstenbelasting zou willen afschaffen, of Castro door mariniers zou laten verjagen. Eisenhower zei onlangs in een TV-interview, dat mensen, die beweren voor Goldwater te zijn, „omdat hij conservatief is", zelf niet weten wat zij daarmee bedoelen. Maar kort daarna begaf hy zich zelf op het glibberige pad der voorspellingen door Goldwater een veilig risico te noemen. „Als hij de meerderheid der Republikeinen kan overtuigen, zal ik zijn kandidatuur steunen", zei de oud-president, „hy is een impulsief man, maar ik ben overtuigd, dat hij evenmin als iemand anders een kernoorlog wenst. Ik denk niet, dat hij het land in moeilijkheden zou storten. Verantwoordeiykheid pleegt een matigende invloed op mensen te hebben." Wat Henry Cabot Lodge betreft, die onder Eisenhower 8 jaar lang Amerika in de VN vertegenwoordigde en daardoor een bekende TV-persoonlijkheid is geworden; zijn prestige in de party is ongetwijfeld gestegen door zijn missie als ambassadeur in Zuid-Vietnam. De mogeïykheid van zijn kandidatuur is geopperd naar aanleiding van het feit, dat vele Republikeinse kiezers nog een andere keuze wensen te hebben dan alleen uit Rockefeller en Goldwater, die beiden veel vijanden hebben. Lodge is echter, zolang hij ambassadeur is — van een Democratische regering nog wel — niet in staat, een vinger uit te steken om steun of zelfs goedkeuring te verlenen aan een campagne te zijnen gunste. Anderzijds kan hy niet met een zuiver geweten aftreden, eer de moeiiykheden in Saigon geheel zijn overwonnen. • Excuses HET voornemen, dat aan Margaret Chase Smith wordt toegeschreven om in enkele „primaries" haar kracht te meten met andere Republikeinse gegadigden, brengt een onverwachte, frisse noot in het verkiezingsbeeld. Zy heeft ambities om vice-presidente te worden. Aangezien er echter geen voor-verkiezingen voor een vice-president woren gehouden, zou zij de stryd moeten ingaan ais kandidaat voor het presidentschap. Ze zou ongetwijfeld op de stemmen van talloze sekse-genoten kunnen rekenen, te meer omdat ze bekend staat als een bekwaam en moedig Republikeinse, minder liberaal dan Rockefeller, maar veel minder conservatief dan Goldwater. Zij is een goed geconserveerde vrouw van 65, werd Congreslid in 1940 en is lid van de Senaat sedert 1949. Reeds in 1952 werd zij als een geschikte kandidate voor het vice-presidentschap genoemd. Zy bewees destyds haar gevoel voor humor, toen een journalist haar de vreemd geformuleerde vraag stelde: „Wat zou u doen, als u op 'n ochtend in het Witte Huis ontwaakte?" Haar antwoord luidde: „Ik zou direct naar mevrouw Truman gaan en haar mijn • excuses aanbieden. Daarna zou ik naar huis terugkeren." Vijftig hoofdredacteuren, die tn Miami bijeen zijn voor een jaarvergadering van Associated Press, werden door de Miami Herald gepolst over de door hen verwachte uitslag in 1964. Hun antwoorden moesten niet gebaseerd zijn op hun persoonlijke wensen, maar alleen op hun verwachtingen. De uitslag was interessant: De meerderheid (26 van de 50) voorzag, dat Nixon, in weerwil van zijn herhaalde afwyzigingen, door de Republikeinse conventie als kandidaat zou worden aangewezen, maar opnieuw door Kennedy zou worden verslagen. Slechts een paar dachten, dat Kennedy niet zou worden herkozen. Twaalf verwachtten, dat Barry Goldwater de kandidaat der Republikeinen zou worden, 8 stemden op Rockefeller, 2 op gouverneur Romney, van Michigan. De 2 overblgvenden waagden zich niet aan een voorspelling. • De juiste tijd NIXON sprak jl. zondag in een tv-interview opnieuw tegen, dat hy kandidaat is. Velen hebben tot nu toe vermoed, dat hij het oog gericht houdt op 1968, omdat Kennedy dan niet herkiesbaar zal zijn. Nixon zeide, dat hy een impasse in de conventie van volgend jaar uitgesloten achtte; de stryd behoort tussen Goldwater en Rockefeller te worden uitgevochten, verklaarde hy. Wat zyn eigen rol betrof, zei hg, dat hij zgn party en zijn land alleen wenste te dienen met „opbouwende kritiek". Hij was van plan, ongeveer eenmaal per maand in het openbaar op te treden en verder artikelen te schrgven. Hg zei het de plicht te achten van iemand, die zo lang aan het openbare leven heeft meegedaan als hij, van tgd tot tijd zijn opinie te uiten, speciaal over de buitenlandse politiek. „Hierin mag men geen slinkse poging zien om kandidaat voor het presidentschap te worden," verzekerde hij. Toen echter een columnist van de Herald Tribune hem drie dagen later op de man af vroeg, of hij het nu werkelijk méénde, dat hij geen president wilde worden, kwam hij ineens vierkant voor de waarheid uit: „Begrijp my niet verkeerd," zei Nixon, „natuurlgk wil ik president worden. Het enige wat ik beweer, is dat alles op de juiste tijd en op de juiste plaats moet gebeuren!" De uitleg, die de journalist aan deze woorden gaf, was deze: De juiste tijd en plaats zullen wel zijn: 1964 in de Conventie te San Francisco! MARGARET CHASE SMIT — steun van seksegenoten — HENRI CABOT LODGE — gebonden in Saigon — --- Advertentie (Ingez. Meded.-advertentie) De OLVEH sluit uw zorgen uit --- Nieuws in het kort van de Antillen Bovenwinden zonder scheepsverbinding (Van Het onze correspondent) C u r a q a o , november U81'di? l v l L,u® e I? la ' dat wnds augustus df'-e - ln j mg onderhield tussen de k -I r>H/ar» r.-r\ no V\riivo1o SsWS' gen buiteSü ,® llanden en nabijgelegcnompn L , eilanden, is uit de vaart ex PloitaHo ïi worden verkocht. De sinds ia a „ eels niet lonend te zijn. Al 'ussen st r en is de verbinding tiUs een Lvk? arten ' Saba en st - Eusta!?ilboot rt» 3 °jeem Vroeger had men een Partim,i- Pe,; er, die te duur was. Sao is daar™ "^atschappij op Curat® schin de Hertha begonnen, 0n § o X £ vens de dienst °P Puerto doende bat»? 1 ® olc bleek onvoln °P te leveren. --- Aruba wil museum stichten lVan onze correspondent) Curasao, november . P AlPIIVV • a » v 1 ®? vont "ï leve n geroepen een d! u 'fcanse P1 iu, e bescherming van de Voor^ ric Wen d^ r 'v 1 - waarmede bli j kens „^ameltiif yjri , hlerov| 2r verschenen genten pn d worden natuurmoReni Urhist orischp V ,? le vond sten van w°Ssche aarrt' £ u ' tu , ul ' historische en "an v an ligt in het voor - lil? een muse„l chtln S 'ot de oprichting CS samen ® ? ver te «aan, zo mogeen h atu irwSt u ln& met de Sticusa, e Sticht in ? v^WPelijke Studiekring g Nationale Parken. --- EEG-missie naar Ned. Antillen ^ ftl' % h r ?GemeeS P V e Eur0 P* e Econo " lj T r land ers u ap ' bestaande uit de *al ril B 'tterk »; Overzee (leider) en v 0e ® 2 e week' on r® BeIg G - Naveaux, till «n n, met de rpo-F Ura< * ao bepsrekingen k 6r P r ojecten van de Ned - An " ' n SsfpL gev raa!>-rt 4 Waa "voor financiële ^ «"'t bet EEG-ontwikker. n ' e deze JL.. ln de bedoeling, dat " Anti » aar °m P^ecten gaat bezichtigen bezoeken'"* Elle eilanden van --- Aan Oostduitsers Vrouw verried broer en 400 anderen De 42-jarige Margarete Klosa, die van de communistische machthebbers in Oost-Duitsland tienduizend mark ontving, nadat zij haar 32-jarige broer en diens vrouw naar de Oostzone had helpen ontvoeren, is gisteren in West-Berlgn tot negen jaar gevangenisstraf veroordeeld. Haar broer werkte voor een Westelgke inlichtingendienst. Hij werd na zijn ontvoering door een Oostduitse rechtbank tot vgftien jaar gevangenisstraf veroordeeld. Zijn vrouw kreeg twee jaar. Margarete Klosa heeft voorts een lijst met namen van 400 Westelijke geheime agenten aan de Oostduitse inlichtingendienst overhandigd. Zeker 200 van hen werden in Oost-Duitsland gearresteerd en tot zware gevangenisstraffen veroordeeld. Het lot van de overigen is onbekend. --- LEVENSLANG EN 13 JAAR VOOR SS'ERS Twee voormalige SS-officieren zijn gisteren in Hannover tot gevangenisstraffen veroordeeld. De 52-jarige Günther Fuchs kreeg levenslang. Hij is beschuldigd van moord op negen mensen en medeplichtigheid aan moord op 15.000 personen. Zijn superieur, de 60-jarige voormalige luitenant-kolonel Otto Bradfisch, werd tot dertien jaar gevangenisstraf veroordeeld, beschuldigd van medeplichtigheid aan moord in 22.000 gevallen. Hun slachtoffers waren joden in het concentratiekamp Kulmhof. Fuchs werd in 1960 door een overlevende van het concentratiekamp op straat herkend. De ex-SS-er was toen werkzaam op het ministerie voor vluchtelingenzaken in Neder-Saksen. --- Verkiezingen voor eerste Bantoe-parlement Transkei gaat morgen naar de stembus (Van een onzer redacteuren) U m t a t a, 19 november F^EN leger van blanke ambtenaren treft hier in de hoofdstad van Transkei, Umtata, de laatste j voorbereidingen voor de verkiezingen, die morgen zullen worden gehouden. Deze verkiezingen zullen de wereld moeten bewijzen, dat de apartheidspolitiek van de Zuidafrikaanse regering uiteindelijk tot zelfbeschikking voor de Bantoes zal leiden. De regering-Verwoerd heeft Transkei, dat bijna even groot is als Nederland, als eerste aangewezen in de reeks van Bantoestans, die uiteindelijk met blank Zuid-Afrika een zwart-wit geschakeerd gemenebest moeten vormen. NGEVEER 880.000 Xhosa's lieten zich in Bantoestan als kiezer inschrijven, van wie echter de helft in de blanke industriesteden buiten het reservaat woont. De autoriteiten geloven niet, dat de stemming op één dag zal kunnen worden gehouden, omdat duizenden in geisoleerde dalen levende Xhosa's lange voettochten moeten maken om het dichtstbijzijnde stembureau te bereiken. Blanke ambtenaren zullen de ongeletterd( . kiezers helpen. De Xhosa s zullen oen keuze moeten maken uit de vele kandidaten, die een plaatsje onder de 45 gekozen leden van het parlement willen veroveren. Deze 45 leden zullen samen met 64 door de regering benoemde opperhoofden en stamhoofden het eerste parlement van Transkei vormen. Dit parlement zal op 5 december de premier en de vijf ministers benoemen van de eerste Transkeise regering. 0' ER zijn twee kandidaten voor het premierschap: Chief Kaizer Matanzima, die als Afrikaanse bondgenoot van Verwoerd een gescheiden ontwikkeling voorstaat en Chief Victor Poto, die een multiraciale staat propageert. Inmiddels heeft de Zuidafrikaanse regering bekendgemaakt, dat zij in geen geval een multiraciale ontwikkeling zal toestaan. Dit werpt een schaduw op de vorig jaar door premier Verwoerd gedane belofte, dat zijn regering geen grondwet aan Transkei zou opdringen. Hoewel de strijd tussen de twee rivalen nog niet is beslist, wordt algemeen Matanzima als winnaar getipt. In zgn tussen de groene heuvels verloren liggende villa vertelde een zelfverzekerde Mantanzima ons, dat hij als premier zal streven naar gebiedsuitbreiding en dat hij geen toekomst ziet voor de blanken in zijn land. 1 Beperkf zelfbestuur TRANSKEI zal voorlopig slechts een zeer beperkt, zelfbestuur genieten. Alleen de departementen van financiën, binnenlandse zaken, landbouw, onderwgs, arbeid en justitie zullen door de ministers van Transkei worden bestuurd, maar de binnenlandse veiligheid blgft onder Pretoria ressorteren. Alle wetten van Transkei zullen moeten worden goedgekeurd door de Zuidafrikaanse president, Swart, die de bevoegdheid heeft het parlement van Transkei te ontbinden. De Zuidafrikaanse regering heeft echter Transkei uiteindelgk onafhankelijkheid beloofd. Transkei beschikt reeds over (ie onmisbare apparatuur voor zgn soevereiniteit. Een eigen vlag en een nationaal volkslied. Hoewel Matanzima het enfant chéri van Pretoria is, kan men hem niet volledig als een marionet van Verwoerd beschouwen. Van de twee kandidaten voor het ambt van eerste minister geldt Matanzima als de bekwaamste politicus en als hij wordt gekozen, zal hg ongetwijfeld gveren voor een meerderheid van gekozen leden in zgn parlement. De Zuidafrikaanse regering kan dan met radicale eisen van haar zwarte bondgenoot worden geconfronteerd. • Weinig optimisme DE regering in Pretoria maakt grote ophef van de verkiezingen in de hoop dat de scherpe vijandelijkheid van vrijwel de hele wereld tegen haar apartheidspolitiek zal afnemen. Maar de huidige opzet van de Bantoestanpolitiek, die in de toekomst moet leiden tot een territoriale scheiding, geeft weinig reden tot optimisme. Terwijl overal in Afrika de macht van de stamhoofden is verzwakt of gebroken, legt de regering Verwoerd het ontvoogdingsproces in Transkei in handen van de feodale klasse van stamhoofden, waarvoor de ontwikkelde Bantoes in de blanke gebieden weinig sympathie voelen. Een ander struikelblok wordt gevormd door de intense armoede van Transkei. Het valt niet te ontkennen: dat de regering de verbetering van de landbouwgronden energiek ter hand heeft genomen, maar experts hebben berekend, dat hoogstens een derde van de huidige bevolking van Transkei over tien jaar in de landbouw werkzaam zal kunnen zijn. Industrialisering zou de enige manier zijn om Transkei in zgn eigen behoeften te laten voorzien, maar Pretoria heeft de vestiging van Europese industrieën in Transkei verboden. Hiervoor tn de plaats zullen Epis^pese industrieën in blank gebied aan grens van Transkei worden gebouw*. Zolang de regering hierin geen verandering brengt is de vrees gewettigd, dat de soevereine Bantoestans economisch volledig afhankelijk van de Republiek zullen zgn. --- Advertentie DRySACKI MUAMStHUMifc ™d london DRY SACK cf/ie Woïdcl tfamou&d/ie?ity WILLIAMS & HUMBERT LTD. JEREZ AND LONDON --- Tegenstelling Engeland-VS NATO niet akkoord over Oost-Westhandel i (Van onze correspondent) P a r g s, 19 november. N een speciale zitting van de NATOraad,, die werd bijgewoond door een aantal ministers — onder wie ook de heer Luns — kwam gisteren geen overeenstemming tot stand over een gecoördineerde Westelgke kredietpolitiek bij de Oost-West handel. De Amerikaanse onderstaatssecretaris van buitenlandse zaken, Ball, die hierover vorige week in de Europese hoofdsteden onderhandelde, zette uiteen, dat de Westelijke kredieten aan Rusland en de satellieten beperkt dienden te worden tot vijf jaar. Langere kredieten zouden ten koste gaan van de Westeiyke hulp aan onderontwikkelde gebieden. Door kredietbeperking zou het Westen bovendien kunnen voorkomen, dat Rusland de nodige investeringen in de consumptiesector beperkt ten behoeve van defensie-uitgaven. Op deze wijze zou het Westen dus indirect de Russische economiche politiek kunnen beïnvloeden. OFSCHOON op het ogenblik geen Westelijk land langer dan vgf jaar lopende kredieten geeft, meent men, dat Westelgke coördinatie in deze noodzakelijk is, voordat de kwestie acuut wordt door de grotere Russische vraag naar vendien is de hele kwestie van de OostWest handel in niet-strategische goederen al jaren een twistappel tussen de geallieerden, vooral tussen Washington en Londen. Daar Amerika geen kredieten geeft, leveren de Verenigde Staten slechts drie procent van de totale westelijke exporten aan Rusland, die 750 miljoen dollar per jaar bedraagt. De Amerikaanse voorstellen werden gisteren gesteund door alle ministers uit de EEG. De Britse minister Heath echter — gesteund door Canada, Noorwegen en Denemarken — hield vast aan de bekende Britse these. Deze is, dat men handel in niet-strategische goederen niet mag mengen met politiek en dat indien het commercieel verantwoord is ook langere kredieten toegestaan kunnen worden. Invloed op de Sowjeteconomie achte minister Heath onwaarschijnlijk, vanwege de kleine omvang van de OostWest handel. Het vraagstuk is teruggewezen naar de economische commissie van de Nato. --- PEKING: Wij hielden VS en Sowjet-Unie in Korea uit elkaar COMMUNISTISCH China heeft gisteren verklaard, dat het in de Koreaanse oorlog zij aan zij heeft gevochten niet de Noordkoreanen om te voorkomen, dat de VS en de SowjetUnie met elkaar slaags zouden raken. Het was het Chinese antwoord op een Sowjetaantijging, dat Peking aanstuurt op een frontale botsing tussen de Grote Twee. De Amerikanen zgn volgens de Chinezen de wildste militaristen van deze tijd. Al het bijbellezen en psalmzingen van Chroesjtsjow heeft van hen geen engelen gemaakt. Hoe vurig de Sowjetleider de imperialisten ook poogt te dienen, zg tonen niet de minste waardering. „Het is waar," vervolgt de verklaring, „dat Kennedy tamelgk slim over vrede kan praten. Maar zijn vredespolitiek dient evenals zgn oorlogspolitiek slechts de globale strategie van het imperialisme." China heeft volgens de verklaring altijd staande gehouden, dat de socialistische landen geen kernwapens moeten gebruiken om nationale bevrgdingsoorlogen of revolutionaire burgeroorlogen te steunen. Kernwapens moeten in handen van een socialistisch land altijd slechts defensieve wapens zijn. Ze moeten zeker niet worden gebruikt in een politiek gokspel. De politiek van Moskou leidt tot oorlog, aldus de verklaring. --- SPIEGEL-AFFAIRE Opheffing parlementaire onschendbaarheid van Strauss? De Westduitse Bondsdag ig verzocht de parlementaire onschendbaarheid van ex-minister Strauss op te heffen Het verzoek is gedaan door procureurIS it Drii?l1, ..opdat kan ^° r 0 d Jr" uitgemaakt, of Strauss zich j- machtsmisbruik heeft schuldig gemaakt." Strauss heeft 1 oktober vorig jaar Conrad Ahlers, redacteur van Der Spiegel, in Spanje laten arresteren. Ahlers werd er van verdacht defensie-geheimen te hebben ontnuld. Strauss is nu lid van de Bondsdag als afgevaardigde van de Beierse CSU. Strauss zelf heeft inmiddels verklaard „niet het minste bezwaar" te hebben tegen opheffing van zijn parlementaire onschendbaarheid. ---