Turkse trommen tegen Ierse „paapsen" Paisley: profeet van paranoia door onze correspondent mr. C. J. van Sluys L o ri de n. 13 februari ' P(tls h tegenspreekt, ziet een schittering in zijn (( ogen komen. Elke uitdaging is dit agressie(„/i i j'"""""' welkom als verhoging van zijn strijdvaar».:si. ' ls hort gezegd bezeten van strijdlust, en die lst h ( 'eft maar één doelwit: de roomskatholieke ''jdh, 'A " 111 Europa nog maar ' 5ir een fl Weta % Provincies zijn "-* 11 eni? P Tl sporill g' tot papenv^turJï ? °P r °ept. In deze S«W e) BritS£ Provincie deel nauwelijks een v »iet „ an 0ns en be " i' 0 * 11 zielp„° g geen anderhalf - vont* is er een klank'' 1e einnt' s te Uen histoovl ' deels raateria> De ®T 6gingen V0OT dit ® 1 eerdertI!^. St ? ntse 'tweeder■' ' l z 'ch m ? ' n Noordierland " :, t Zich ' ® ld in Noordierland ■K heid teJ? n ' no °dgedwongen) 2 bli Wns! absor P tie door het J^e zuiden Egln \ e van h et ka>! eiland kun""WWjppiJ- En haar materieel ' S 'iie t ., P osi tie zou door ga T* katholiek Ierland Dg l * — ^ itie -owS^i e vraag is of een «oi^oi'dieria,, , g . voor het regime -itt h <>U(jb a „ m de naaste toe " Vbes aar za ' a.in. Of dat :s e, hev" 1 ' 1 Van ^ eze P ro ' ™ ^ bevoorrechte minder^isti-iet» p noordelijke n van dat Ierse eiland alleen als een bastion ,,te vuur en te zwaard" verdedigd kan worden — in de overtuiging van een rechtvaaridge zaak... en inderdaad met wapenen van moordende macht. De helft van het miljoen protestanten in Noordierland verklaarde volgens een zojuist! gehouden opinie-onderzoek door een zeer betrouwbaar, universitair gecontroleerd peilingsbureau „in geval van een rooms-katholieke overneming bereid te zijn zich daartegen te verzetten met alle noodzakelijke middelen." Kruitvat DOMINEE Paisley koestert geen twijfel. Zijn kwalificatie als dominee moge twijfelachtig zijn. Er is geen twijfel aan zijn oratorisch talent. Er is ook geen twijfel aan zijn invloed ,,op de wip" bij de verkiezingen welke premier O'Neill heeft uitgeschreven als een soort van referendum over de beslissing of voor deze Noordierse provincie van het Verenigd Koninkrijk politiek of geloof het doorslaggevend element zal blijken te zijn. Emotie zal daarbij veel gewicht in de schaal leggen, en het is in die sector van zijn aanvalsfront dat dominee Paisley het meest gericht blaast op smeulende kooltjes. Niemand die ooit heeft deelgenomen aan massa-trances kan zich voorstellen wat liet betekent onderworpen te worden aan de bezwering door deze profeet van paranoia. ,,Hééére, schenk ons de kracht van weerstand," zo gaat Paisley met zijn nasaal Noordierse accent de luisterende schare voor. ..Hééére, wij kennen het kwaad in ons midden. Hééére, help ons de vijand te vernietigen..." Eu haast kreunend stijgt de echo uit de massa op: „Hééére, begunstig uw trouwe dienstknechten... Hééére, werp de vijand in het stof..." Tevoren zijn de gemoederen al opgezweept door de oorlogsroffel op de Lambegs, de Turkse trommen op oerwoudmanier gebeukt met speciale, dunne kromme stokken. Het jaagt de buitenstaander een rilling langs de rug, dit spelen met vuur van papenjacht-dwangdenkbeelden naast het Noordiers kruitvat. MODERATOR (leider) van de vrije Presbyteriaanse kerk in Ulster noemt Paisley zichzelf. Maar de officiële Presbyteriaanse kerk, met 30 pet. de grootste onder de Noordierse protestanten (de Anglikaanse kerk telt 25 pet.), erkent Paisley niet. Hij zou door zijn vader, een Presbyteriaanse dominee, zijn gewijd — doch niet volgens de regels van de Presbyteriaanse kerk. Hij zou zijn graad in de godgeleerdheid hebben behaald aan een uitzonderlijke particuliere universiteit ergens in Zuid-Carolina. Het is allemaal een beetje vaag, en de legende wordt aangemoedigd dat Paisley is verordineerd door de Goddelijke Voorzienigheid. Maar aan Paisley zelf is niets vaags. Hij is groot en zwaar, met een grote neus en grote tanden en met een persoonlijkheid als een granieten rots. Zijn leiderschap strekt zich uit over twaalf kleine „vrije" kerkjes met misschien 2.000 ingeschreven leden. Maar hij kan zeker op 20.000 trouwe aanhangers voor zijn orthodox-Calvinistische beweging rekenen, en op misschien wel 100.000 kiezers voor zijn anti-roomskatholieke campagne. Op dat punt is nu de kloof gekomen tussen hem en de leider van de Unionistische partij, premier O'Neill. O'Neill is tot de overtuiging gekomen dat Noordierland als gevolg van de nieuwe tijdsomstandigheden alleen behouden kan blijven door samenwerking van de gematigde protestanten en roomskatholieken. Volgens Paisloy heefi. O'Neill „als een verrader van zijn land en volk T [ster verronseld aan de paapsen in Dublin." Demagoog VTIEMAND die Paisley niet zeil * * heeft gehoord, kan een idee krijgen van zijn meesterlijke redenaarskunst. Het gehamer niet overbekende, doch steeds weer herhaalde leuzen. De verrassing van nieuwe scheldwoorden voor de paapsen. De als natuurlijk ingelaste weifelingen voor de keuze van een woord, dat dan als een zweepslag striemt. De knetterende vonken van „spontane" geestigheden. Als „show" is het. werkelijk onbetaalbaar. En Paisley kent zijn waarde. De grootste zaal in Noordierland, de Ulster Hall in Belfast, is altijd stampvol als hij er komt „preken". En iedereen weet waar te krijgen voor zijn geld waarom voor de collecte na afloop wordt gevraagd. ..Alleen bankbiljetten!" zegt Paisley snijdend van de kansel, als de collectanten de ronde gaan doen: niet met schalen, doch met plastic emmers. Er gaan 1.500 mensen in de Ulster Hall en Paisley kan op een bedrag van tussen de 1.000 Pond en 2.000 Pond per keer rekenen. Dat wordt gebruikt voor de bouw van een grote, nieuwe ..vrije" Presbyteriaanse kerk in Belfast. Paisley publiceert ook een krant „The Protestant Telegraph", die zelfs nog feller dan deze zogenaamde dominee in zijn „preken" te keer gaat tegen de roomskatholieke kerk en haar vertegenwoordigers. Staaltjes daarvan zijn vervalste aanhalingen b.v, van bisschoppen, die ondertekenen als „S. Ch. Urk" of „B. Oef". Welke bijnamen aan de paus worden gegeven is niet eens voor herhaling vatbaar. Deze thans 42 jaar oude demagoog, getrouwd, met drie kinderen, moet al jong symptomen van zijn eigenaardige gaven hebben getoond. Zijn vader zou hem al in la47, op 20-jarige leeftijd, hebben gewijd. Vier jaar later, dat staat vast, begpn hij met zijn „vrije" Presbyteria? nse beweging. Maar het duurde tot 1966 voordat hij op de „Bob Jones Universiteit" in Zuid-Caroiina zijn graad in de godgeleerdheid haalde — waarvan het overigens zeer twijfelachtig is of deze universiteit haar wel kon verlenen. In datzelfde jaar schreef hij in de gevangenis van Belfast (hij was wegens de verstoring van de openbare orde veroordeeld) een boek over de brief van Paulus aan de Romeinen. Daaruit blijkt dat men Paisley niet een flinke mate van kennis van zaken kan ontzeggen: maar hij keert erin totaal tot het historisch Calvinisme terug. De officiële protestantse kerken in Noordierland zitten in de grootste verlegenheid over deze extremistische profeet die zich voor rechtgeaarde christen uitgeeft. Maar het grootste gevaar dreigt de politiek waarin hij zich nu wil begeven door zich tegenkandidaat te stehen van O'Neill in diens kiesdistrict. Met zijn welbespraakte mond heeft Paisley beleden tegen geweld te zijn. Met een parafrase uit de bijbel (doch bij controle nergens te vinden) heeft hij Ood gesmeekt het groene klaverblad (van de Ierse Republiek) te laten verdorren. En wie het gierend „H-ilehi jali!" van zijn gehoor in klank ontleedde, boorde er de roffel van de Lambegs in. John Paisley met zijn echtgenote bij het begin van zijn verkiezingscampagne --- Universiteit van Barcelona heropend De universiteit van Barcelona gaat maandag a.s. weer open voor het afnemen van tentamens. Een week later worden de colleges hervat. Dit heeft het universiteitsbestuur donderdag bekendgemaakt. De universiteit van Ma drid is nog gesloten. De universiteit was op 17 januari gesloten na ernstige ongeregeldheden, waarbij studenten probeerden de rector uit een raam te gooien. --- Richard Brummer's slotkoersen. Zaterdag 15 februari tast Richard Brummer voor de laatste maal in de willige beurs. Met de volgende gunstige effecten : Op zijn incomplete series (dat zijn pakken die niet meer in alle maatgroepen aanwezig zijn) krijgt u kortingen uitgekeerd van f 50. f75, f125 en f150 per stuk. Ook als u een extra grote, extra lange of extra corpulente maat hebt. En wie 3 van deze incomplete pakken tegelijk koopt, krijgt een totale korting van tenminste f 250 (ook al is de .officiële reductie niet meer dan f 50 per pak.) Mocht u voor uzelf geen 3 pakken nodig hebben, dan kunnen ook uw zoon of uw broer hun aandeel in uw koop nemen. RICHARD BRUMMER'S ZAAK IS1N DE KALVERSTRAATVLAK BIJ DEMUNT (Zij hoeven niet dezelfde maat te hebben, alleen maar dezelfde naam.) Als extra service biedt Richard Brummer u nog een gratis parkeerplaats (2 uur) in de nieuwe Carlton-parkeargarage. (Ingang aan de Vijzelstraat, tussen het Carlton hotel en de Algemene Bank.) Einde der opgave. --- Johan Adolf Pengel TOEN omstreeks dezelfde tijd de autonomie-beweging naar zijn voorlopig hoogtepunt toeging (niet roiidetalel-conferenties en het Statuut van 1954 als conclusie), had Pengel zich opgewerkt tot de positie van de man achter de schermen. In 1954 werd hij voorzitter van het Surinaamse parlement (de Staten van Suriname), een functie van waaruit hij praktisch ook de regering leidde en de oppositie herhaaldelijk en spectaculair vleugellam sloeg. Nauwkeurig vermeed hij daarbij de Verenigde Hindoestaanse Partij van zijn toenmalige vriend Jaggernath Laehmon — de tweede partij in grootte na de NPS — een strobreed in de weg te leggen. Tussen de twee leiders bestond, ondanks alle concurrentie om de macht, een weloverwogen gentlementg agreement om elkaar tegen de oppositie van derden en van dissidenten bij te staan. Die samenwerking toonde wat ze waard was in maart 1955, toen de oppositie tegen Pengel zich verenigde tot het zogenaamd Eenheidsfront, dat hem in „zijn" kiesdistrict — Paramaribo — wegvaagde. Laehmon hielp hem toen aan een statenzetel door één van zijn eigen afgevaardigden te laten terugtreden. Pengei werd in 1963 minister-president, met de uitgesproken overtuiging dat hij pas goed zou kunnen regeren als dit premierschap werd verstevigd door een cumulatie van functies. Vandaar het feit, dat hij gaandeweg ook minister van algemene zaken, binnenlandse zaken en financiën werd, zijn leiderschap in de vakbeweging behield en op de overige beleidsterreinen tot zelfs op de laagste niveau een dikke vuist in de pap hield. Het kostte hem omstreeks 1965 de politieke vriendschap van Laehmon, en naderhand ook van een jongere generatie medewerkers van zijn partij (zoals de minister dr. F. Essed en dr. J. Sedney). Via een systeem van gunstverlening („regelen") wist hij nog geruime tijd aanhang onder de creolen te behouden en te verwerven, maar dit werd steeds sterker bemoeilijkt door het feit dat hij dit uit een slinkende staatskas moest financieren. Toen deze bron, mede door ingrijpen van de Nederlandse overheid, in de laatste twee a drie jaar was opgedroogd, had Pengels machtsapparaat zijn voornaamste brandstof verloren. JOHAN Adolf Pengel heeft zijn opkomst in de Surinaamse politiek zelf nog het best beschreven in een bon mot, waarmee hij in de jaren vijftig furore maakte. „Ik heb op een vergadering van de NPS in theater Bellevue het woord gevraagd en daarna nooit meer teruggegeven." Het moet voor deze mann die zich gaandeweg als een trotse zelfverzekerde alleenheerser ontpopte, des te bitterder zijn dat hij „het woord" eigenhandig heeft moeten retourneren — maar aan wie is op het ogenblik ook voor hem onzeker. Pengel was een „man uit het volk", met een vermaardheid als bon vivant: een man die zich rijkelijk bediende van de goede dingen des levens en de positie van de lichter gekleurde maatschappelijke bovenlagen openlijk uitdaagde. In 1938 was hij, met een mulo-diploma op zak, begonnen als eenvoudige klerk op de griffie van de rechtbank in Paramaribo, en als zijn politieke aspiraties hem niet zo volledig in beslaar hadden genomen, had hij waarschijnlijk zijn oorspronkelijke doel bereikt: de advocatuur. In 1949 kwam hij als parlementslid voor de Nationale Partij Suriname in het politieke theater en wist binnen enkele jaren en luider stemme tot de partijtop door te dringen. Zijn populariteit en zijn macht namen toe, doordat hij zijn persoonlijke aanhang op de juiste plaats zocht: onder de creoolse arbeiders in en om de hoofdstad die hij in een werknemersorganisatie (de eerste in Suriname) bijeenbracht. Deze Surinaamse Werknemers Moederbond, in 1950 gesticht, omvatte uiteindelijk 26 vakverenigingen, waarover Pengel de volledige heerschappij had. PENGEL Foto Anp --- Advertentie #GBAND! Logies met ontbijt f 11.50 • f 23.SCHCVENINGEN/DEN HAAS/TEL 070-514201 1 --- WILSON HOOPT OP STEUN VAN NIXON Engeland zoekt meer aansluiting bij Europa (Van onze correspondent) Londen, 14 februari •ctnFNT NIXON zal door de Britse regering met nauw i |n triomf en haast grimmige voldoening worden I De ..speciale betrekkingen" tussen Engeland en r °v lé Staten hebben het dan toch maar weer gewonnen. r rPll \\ il-on en zijn Labouraanhang beseffen heel goed. dat I 'ialt' betrekkingen van andere aard zijn geworden sinds ' 'f M Eisenhower, met Nixon als viee-president, acht jaar nauwe, persoonlijke betrekkingen onderhield met de |te ?. c0 nservatieve Britse regeringen van Churchill en En. Dat heeft toen dividend opgeleverd. DE persoonlijke betrekkingen tussen Wilson en zijn socialistische kabinet met de nieuwe, republikeinse regering in Washington zijn alles behalve innig. President Nixon zou in antwoord op het voorstel, van de Britse premier om hem zo gauw mogelij-k in Washington een bezoek te brengen, de reactie van zijn voorganger, L, B. Johnson hebben herhaald: „Wilson wil zijn prestige bij het Britse volk voor de aanstaande verkiezingscampagne verhogen door op de treden van het Witte Huis met mij te worden gefotografeerd." De keuze van de gewezen hoofdredacteur John Freeman van het bekende Engelse socialistische weekblad New Statesman, tot voor kort ambassadeur in India, als ambassadeur in Washington, viel eveneens bijzonder ongelukkig omdat Freeman zich enige malen uiterst schamper over Nixon heeft uitgelaten. De nieuwe Amerikaanse president wil volgens eigen verklaring de Amerikaans-Europese gemeenschap nieuw leven inblazen en de eenheid in Europa bevorderen. Tevens wil hij de NATO versterken. Nixons regering wordt in de Britse pers met veelbetekende herhaling Angelsaksisch en protestants genoemd. Het belang van de Angelsaksische oorsprong is duidelijk. De toevoeging protestants heeft niet minder betekenis in dit land van de Anglicaanse kerk. Naar Britse politieke opinie is het vanzelfsprekend, dat president Nixon zijn Europese verkenningstocht het best kon beginnen in Londen. Hij had zijn reis ook met een slot-overleg in Londen als ,,Angelsaksen" onder elkaar, kunnen besluiten, maar dat zou generaal de Gaulle wellicht nog wantrouwiger hebben gemaakt, nu hij toch al niet als nummer één op de lijst is gekomen. Toenadering HET grote verschil tussen Nixon en Kennedy is, dat Kennedy destijds naar Europa kwam met een nieuw groot patroon voor de Atlantische genieenschap. Nixon is nu van plan toenadering te zoeken tot de Sowjet-Unie. Hij verklaarde zijn Europese reis te ondernemen, als een eerste stap om onderhandelingen met Moskou te kunnen openen. Hij voegde daar aan toe — niet over de hoofden van zijn Europese geallieerden heen overeenkomsten met Rusland te zullen sluiten, hetgeen in feite betekent, dat president Nixon er naar streeft Europa als gemeenschap te versterken en te ontwikkelen, Zodat men hier toenemend aandeel kan overnemen van wat thans Amerikaanse taken en lasten in de wereldpolitiek zijn. Dit betreft zowel defensieve als monetaire beveiliging, waarbij het vraagstuk van het Britse lidmaatschap van de Europese gemeenschap hoge prioriteit geniet. Als gevolg van de Franse terugtrekking uit de militaire organisatie van de Nato, komt het vergrote militaire aandeel dat de Britten op zich hebben genomen, na hun inkrimping van de garnizoenen ten Oosten van Suez, de Amerikanen goed te pas. Actie-centrum DE Britse regering is er van overtuigd president Nixon tijdens zijn bezoek ervan te kunnen overtuigen, dat Londen in West-Europa het voornaamste actie-centrum is gebleven en dat de Britse Europa-politiek vrijwel in elke sector parallel loopt met het belang van de VS. Het is echter de vraag of de Britse initiatieven inzake Europese samenwerking wel stroken met de strategie, die Nixon zou willen volgen. Een typisch voorbeeld hiervan is het Britse voorstel van een Westeuropese Unie-conferentie over de problemen van het Nabije-Oosten, die vandaag door de Britten in Londen is belegd, waarbij Frankrijk onmiddellijk verklaard heeft er niet aan te willen deelnemen. Niet alleen doorkruist dit de opzet van de poging om de Grote Vier via de Veiligheidsraad tot samenwerking te brengen over het Nabije-Oosten maar ook is dit een nieuwe verscherping van de verdeeldheid in Europa, wat de VS nu juist zoveel mogelijk willen voorkomen. De Britten hopen, dat de verhouding van speciale betrekkingen tussen de VS en Engeland, die de afgelopen vijf jaren bepaald een winterslaap is ingegaan, nu gaat herleven door de recente diplomatieke stimulans. Om die reden is er kritiek geweest op de benoeming van Freeman als Brits ambassadeur in Washington en er wordt in Londen met spanning afgewacht wie door Nixon als ambassadeur naar Londen zal worden gezonden. JOHN FREEMAN --- Advertentie r /m JümL iMi The finishing touch 'n Strookje HAVANA in elke sigaar... léve dat kleine extra... die 5