DORP IN NOOD Viermaal daags stroomt 80.000.000 m³ water één polder in en uit Wanneer dijkherstel nog veel langer duurt, zal Kruiningen geheel verdwijnen ,-a een onzer verslagP gevers) oE komt het toch, dat H de mensen in Holland ■ai geen idee hebben !i, e werkelijke toestand t Ze geloven je nauwef.wanneer je hun vertelt * een P laats als Kmini "hezi-9 is langzaam-weg * , v ater te verdwijtien". ;\raoen en klagen vele „ren in het nood gebied u-estelyk Zuid-Beveland. f antwoord is niet moeit" a -ZZ« De berichten die alweer , f bijna gedicht zijn, de fo\ van nar ik te gwen. - dijk gat en, huisvrouwen die droog gek-omen woninJJTschoonmaken, de heftiTdiscussies die zich ontvelen over schadevergoe*^vraagstukken en nieu'Verkaveling — het zijn Etmaal tekenen van herstel, moeizaam herstel weliswaar, maar tóch En het is ook psychologisch zo goed verklaarbaar, dat zy, die buiten het noodgebied leven, z\ch graag bevrijd zien van de loodzware druk waaronder zij sedert 1 Februari gebukt gingen. Spanning wordt door ontspanning gevolgd. De mens streeft naar evenwicht en om dit te bereiken, schuwt hij geen struisvogelpolitiek: „Het ergste moet voorbij zijn, we keren gelukkig terug naar normaler omstandigheden, het grootste leed is geleden", enzovoorts. Maar nu dat Kruiningen-. .. Lentezon kleurt het Zuidbevelandse landschap met zachte pasteltinten, als wij op een der laatste dagen van de vorige week over de ■rijksweg van Goes naar het Oosten rijden. De torens van Kloetinge en Kapelle rijzen stoer boven de rode daken en bottende boomgaarden uit. Alles is precies zoals we dit land graag zien: blijmoedig en fris onder die hoge transparante Zeeuwse voorjaarshemel. Door het kanaal van Zuid-Beveland varen tevreden schepen met wapperend wasgoed en een vlaggetje achterop. Onwillekeurig denkt men eraan, welk een geweldig verschil er is tussefi dit rustige, evenwichtige beeld en de tragische waterchaos achter de gebroken dijken van SchouwenDuiveland. Maar dan ineens, bij de Zanddijk, het kruispunt van de verbindingsweg Yerseke—Hansweert, duikt de rijksleeg voorover in het water. Een onstuimig golvende binnenzee strekt zich uit zover het oog reikt en middenin die watervlakte ligt Kruiningen, eens een bloeiende plaats van byna 5000 inwoners, nu, een meelijwekkend oord, nagenoeg geheel verlaten. Bij laagwater is het dorp via de rijksweg bereikbaar, maar een politieman op de Zanddijk zorgt ervoor, dat onbevoegden daartoe geen gelegenheid krijgen. Enige uren per dag is Kruiningen volledig geïsoleerd, namelijk tussen laag en hoog water, want dan is de weg te veel overstroomd om er overheen te gaan en het water niet hoog genoeg om van een boot gebruik te maken. Een half uur moeten wij op de Zanddijk wachten tot het motorvletje van de rijkspolitie het dorp kan verlaten om onj op te halen. Het is doodstil op de dijk. De mensen werkzaam aan de noodwaterleiding die als een onafzienbare lijn-op-stelten naar Kruiningen ligt uitgestrekt, hebben de arbeid moeten staken wegens het hoogtij. E 1 EN ontstellend beeld • een reeks verschrikkelijke beelden — van verwoesting krijgt men op een excursie in zo'n tjotterend motorbootje naar en rondom Kruiningen. Men moet dit alles van heel dichtbij gezien hebben om te beseffen, dat de klacht der Zeeuwen: „Ze weten daar in Holland niets", gerechtvaardigd is. Eerst koerst het bootje in wijde bocht naar het binnensdijks gelegen deel van Hansweert, dat tot de gemeente Kruiningen behoort. Doordat de Haj\sweertse huizen onder de dijk staan, beschut tegen de golven-opzwiepende Westenwind, is het metselwerk vrij goed gebleven. Het water bereikt echter de plafonds van de benedenkamers. Een katholiek kerkje en een daarnaast staand parochiehuis, Mariaoord, zijn door de gol™n al gevaarlek uitgehold — er is geen ojjk, die deze twee gebouwen beschermt. Een der politiemannen, die Kruiningen pwi kent, wijst op 'n paar bomen. „Daar heeft een hele rij huizen gestaan, allemaal verdwenen. Hier was een grote Joerderij, totaal weg, de mensen verdronken". Hoeveel mensen er in de gemeente Kruiningen om het leven zijn gekomen? Twee en zestig; en van hen zijn cr twintig nog niet gevonden. Het is zeer |oed mogelijk, dat ze nooit meer gevonden worden, want er zitten vijf gaten in ® buitendijk, waarvan drie heel grote, bij elk tij, dus viermaal ln het etmaal, stroomt er tachtig millioen kubieke me' p r water door die gaten, naar binnen en *eer naar buiten, alles met zich mees| eurend wat drijft en los is. Het zeewaardige bootje danst op de «Wven, buiswater vliegt ons om de oren. i! e grote gaten worden ons vertoond. J-erst een van 150 meter breedte. Daarachter — in de grijze Westarschelde, "'aar rokende stoomschepen voorbijvaw V een kr aan stil, zonder menToch is er al gewerkt: op de weste'w dijkskop zijn rijsbeslag en stenen ingebracht. Wat zijn dat ginds voor hoge betonnen ™ n gen in het water ? Onherkenbaar is de . oegere veerhaven van Kruiningen waar ? n e ponten van en naar Perkpolder Zeeuwsoh-Vlaanderen plachten in en 't te varen. Tussen de twee betonnen heeft de ponton vastgezeten; et hele gevaarte werd in de rampnacht jj°? r het watergeweld losgerukt en nu tip k over blijrsel ervan, één reusach™ik ijzer, ergens tegen een dijk bij «buurtschap Oostdijk. Nóg sterker: de «twi 1 „Moerdijk" werd na de ramp "«erhalve kilometer landinwaarts geJJ^en; het forse schip was over een |j^t deel van de Kruimngenpolder heen valles wat voorheen de veerhaven van ramingen gestalte gaf, is finaal weg: o? £rote kantoor van de Provinciale /oombootdienst, het bekende café Waali rï'- sluiswachterswoning. Het is j,.® 3 nu één watervlakte, waarin beton,^n herinneringen door golven worden «Pfongen. Ook hier heeft men de laate weken heel wat werk verzet, al ziet hin„ en °og er niet veel van. Tegen de •'inenkant van de dijk bij het gemaal •St reeds 2850 vierkante meter zinkstuk. jpK®* oostelijke gat van de Krulnlngse Ij is naar schatting 250 meter stl» toestand ls daar veel ongunj, p r dan bij de andere gaten, omdat ty'i- Okshoofd steeds verder afkalft. ?rn ? eer zullen deze gaten nu met Ê materiaal worden aangepakt ? riKu Vra ag die vele Krulningers zich i;-y>- materiaal i ,. ri !>blg stellen. In de gemeenteraad, die gleden week voor de tweede maal na Iti ln de consistorie van de kerk '•'.'af Weert vergaderde, werd nogal . d t c.HHnv «« het tempo van i 1 wit lek geleverd op SaL d !]> 1 ? < : rstel - ,." Als f a , «'.iniiersiei. „ ais de graten niet J uw dicht gaan", voorspelde een der gleden, ..dan blijft er voor de beTn.i , van Kruiningen niets over dan I^nhopen i,., ""wen en voor de boeren een oesttjn." tJ? nz e gids ln het politiebootje legt ier uit, dat er met behoorlijk overleg wordt gewerkt. „Het gaat er om, eerst die kapotte binnendijk ginds te herstellen. Over vier kilometer is de Kadijk totaal weg. Is die dijk gemaakt, dan komt de polder Waarde droog en dit betekent dat er dan 35 millioen kubieke meter water minder door de gaten van de Kruiningse zeedijk in en uit zal stromen." Ver achter de vernielde binnendijk rijst de hoge spitse toren van Waarde op. Het dorpje ls — op de politiebewaking na —- geheel verlaten. Het water staat er vrijwel stil en het is er dus niet bijster gezond. In Kruiningen daarentegen stroomt het zilte water woelig; het slaat met kracht tegen de voorkant van de boot. De politieman peilt de diepte met een stok; ongeveer twee-en-een-halve meter moet de grond onder de waterspiegel liggen. Wild schommelend naderen wij de bebouwde kom van Kruiningen en wat w;j nu te zien krijgen is zelfs voor wie dagenlang over het geteisterde SchouwenDutveland heeft gezworven een ontstellende sensatie. „En nü is het nog hebbelijk weer", zegt onze gids, „maar met wat meer wind botsen er golven van twee meter tegen de huizen en dan zie je gevel na gevel bezwijken, vooral achtergevels —- dat ls merkwaardig, maar wel verklaarbaar omdat het water zich door de huizen heen stort en een uitweg zoekt. Apht en zeventig huizen zijn al totaal weg en driehonderdvijftig zó zwaar beschadigd dat afbreken het enige is dat er nog opzit." Hrfize Emmanuël — opengereten, een stukje grauw gordijn fladdert nog uit een bovenraam. Automobilisten, die vroeger ln Zeeland reisden, herinneren zich wel het aardige café-restaurant De Uitkijk aan de Rijksweg; het water klotst nu tegen de zoldering van de benedenzaal, een zware eiken kast steekt uit een deur omhoog, het gehele gebouw is ontwricht. We varen met ons bootje vlak voorbij het naambordje de Burgemeester Elenbaasstraat ln, rakelings onder een Shellbord van een tankstation door, langs verwoeste slaapkamers met weggerukte balcondeuren en nijdig klapperende vensters, zielige overblijfselen van wat eens comfortabele interieurs waren, afhangende balcons — nog een paar golven en ze zullen van de huizen vallen —, drijvende trappenhuizen, weggerukte gevels, „Avondlicht", teihuisvoor ouden van dagen: er staan verschrompelde plantjes voor de bovenramen. Het bootje tuft nu langzaam langs benedenkamers; het centrum van Kruiningen ligt wat hoger. Dichtbij de kerk met haar eigenaardige achtkantige toren worden we genodigd, uit te stappen. Onze waterlaarzen, die niet hoger dan tot de knieën reiken, blijken nog juist voldoende. De torenklok slaat 1 uur. Er is een man, die er voor zorgt dat de klok blijft gaan, want „als er geen tijd meer is. is er geen toekomst" zeggen de Krulningers. Een vreemdsoortig cadaver met rechthoekige gele tanden drijft de straat over. „Dat is mijn hulsorgel", zegt onze politieman, „ik heb het ding vanochtend maar uit het raam gesmeten, waardeloos." De markt, eigenlijk meer een brede straat met — typisch Zeeuws —- een muziektent ln het midden, is ietwat komvormig. In normale omstandigheden merkt men dat niet zo, maar nu weet leder dat men het langwerpige plein niet met knielaarzen kan oversteken wanneer het geen laag water is. Op een stoep trekken wij een paar witte zevenmijlslaarzen -van-rubber aan, gul ter beschikking gesteld door Iemand die ,.wel even zonder kan", en zo hebben wij kans naar de overkant te lopen om een bezoek te brengen aan het bureau van de rijkspolitie in het huis van de tandarts. „Komt u maar binnen", zegt de wachtmeester, „het ls nou weer wat droog, maar soms zitten we in de kamer met de voeten in de nattigheid." Twee hulzen verder is de winkel — beter gezegd „toko" — van Waverijn, de enige winkel ln het overstroomde Kruiningen. Hier kunnen de 58 mensen, die hier zo goed en zo kwaad als het gaat trachten te wonen, alles krijgen wat zij nodig hebben om ln het leven te blijven: brood en pakjes soep, vlees, koffie, thee, suiker; en nog rookwaar en snoepgoed op de koop toe. „Wij doen wat we kunnen", zegt Waverrjns vrouw, „dat doen we allemaal." Het bezoek mag niet lang duren, want straks gaat het water weer zakken en dan is het moeilijk met een bootje varen. Enige ogenblikken toeven we nog met een groepje jongemannen van de houtploeg op een stoepje in de zonneschijn. Zij hebben ergens een gramofoon en een stapeltje platen op de kop kunnen tikken en nu luisteren ze, al schaftend, naar een hese tenor die „Jij bent mijn schattebout" over het water van de markt doet echoën. „Gaat u mee?" yraagt een politieman, „we varen terug". Er zijn wel zes of zeven mensen, die ook naar de Zanddijk willen: iemand met een fiets en een boerenvrouw met de Zeeuwse kap en nog een paar Kruiningers die „eveneens wat anders willen zien". Het boerenvrouwtje wordt door een politieman naar de boot gedragen en de heer met fiets probeert langs het smalle muurtje van het kerkhek te lopen, omdat er verraderlijke kuilen in het trottoir blijken te zijn. ÏJven later gaat de volle boot varen, weer door de waterstraten met de kapotte huizen langs sinister-ratelende losse jaloezieën, voorbij een drijvende kapstok en onherkenbare voorwerpen. De nieuwe villa'tjes langs de Rijksweg, de prachtige blanke dokterswoning — alles opengescheurd, uiteengerukt, op het punt van algehele ondergang in het rumoerig-opspattende water. „Is Kruiningen het herstel nog waard?" heeft iemand gevraagd op die jongste gemeenteraadsvergadering in Hansweert. Van de Zanddijk liften wij met een dokter, die een speciale doorrij-vergunning voor zijn wagen heeft, over de met zandzakken versterkte weg door het drooggevallen deel van Noordelijk ZuidBeveland naar Krabbendijke. Bij het station Kruiningen-Yerseke is een groot aantal arbeiders bezig met het opwerpen van een dam over de. spoorweg — het water komt nog tot aan het station — en na talloze waakzame politiemannen in wachthuisjes te zijn gepasseerd en een blik te hebben geslagen op de nog diep in het water staande huisjes van het gehucht Oostdijk, komen we in het drooggebleven Krabbendijke. Op het stationsemplacement wordt hard gewerkt aan het vullen van zandzakken. En in de wachtkamer kan men weer een spoorkaartje krijgen rechtstreeks naar Amsterdam, maar het eerste gedeelte van de reis (tot Bergen op Zoom) faat per treinbus. Wat die verbinding etreft, ja die wordt zienderogen beter. Maar laat men zich „bij ons in Holland" in 's hemelsnaam niet wijsmaken, dat het in Kruiningen al wat beter gaat, ook al hebben ze daar electrisch licht van het aggregaat in de muziektent en écht drinkwater uit de kraan... Kruiningen nu.... nog steeds, tweemaal per etmaal WAARDE, dood in dood water --- ENGELAND INTRODUCEERT: Turbine-schroefvliegtuigen De Viscount Op de Cornet volgt als nieuwe pionier in de lucht de Viscount (Van onze correspondent) - Londen, 18 April HEDEN begint Engeland een nieuwe luchtdienst, welke wellicht van nog groter historisch belang zal zijn dan de introductie van de Cornet straalvliegtuigen die een jaar geleden — 2 Mei 1952 om precies te zijn —■ voor het eerst passagiersvluchten op de midden-lange trajecten ondernamen. De nieuwe dienst wordt onderhouden met de eerste turbine-schroef-vliegtuigen ter wereld: de Viscounts. Na de pionier te zijn geweest met de snelste passagiersluchtdienst ter wereld, neemt Engeland thans de leiding met een variatie van het straalmotortype voor lijnvliegtuigen die op den duur misschien de meest rendabele dienst mogelijk zullen kunnen maken. Zoals men weet, zijn Comets wegens het enorme brandstofverbruik alleen economisch te gebruiken op midden-lange trajecten; d.w.z. zij zijn het voordeligst indien zij met hun grote snelheid (400 tot 450 mijl per uur) hoog vliegen over lange afstanden — maar als gevolg van het snelle leeglopen van hun tanks worden zij gedwongen elke drie of vier uur te landen om nieuwe brandstof in te nemen. De korte afstanden in Europa zouden dus met Cornets nooit rendabel gevlogen kunnen worden. De Viscounts hebben een nieuw systeem van voortbeweging: vier schroeven, welke echter niet door cylindermotoren worden gedreven, maar door straalmotoren. De overbrenging van de energie van ae straalmotor op de schroef gaat wel gepaard met een nuttiger rendement van -het brandstofverbruik, maar vermindert tevens de snelheid. Toch vliegt de Viscount met groter kruissnelheid dan een vliegtuig met cylindermotoren, en hij heeft ettelijke voordelen van een straalvliegtuig: geen* proefdraaien voor het opstijgen, geen trilling van de fuselage, minder geraas der motoren, minder brandgevaar en veel eenvoudiger en goedkoper onderhoud. De B.E.A. (British European Airways) hoopt dan ook over enige tijd zuivere winst te kunnen maken met deze innovatie op de lijnen naar Stockholm, Istanboel, Cyprus, enz. De Viscounts bieden plaats aan 47 passagiers en vliegen op gemiddelde hoogte van 20.000 voet met een kruissnelheid van 300 mijl. Londen—'Rome b.v. duurt een half uur korter met een Viscount dan met een cylindermotor-vliegtuig, dat er vier uur over doet. Wellicht kan het rendement van de „turboprop" — zoals het turbine-propellersysteem hier kort wordt genoemd — nog worden verhoogd door zgn. „by-pass" motoren, een variatie waarover Britse ontwerpers reeds hun gedachten laten gaan. Dit „by-pass" principe bestaat kort gezegd uit het splitsen van de ingezogen lucht in een deel dat door de straalmotor wordt gebruilft voor de schroef, en een deel dat gebruikt wordt voor verhoging van de duwkracht, m.a.w. een combinatie van de trekkracht der schroef en duwkracht van de straalmotor, zoals bij de Cornet. Men kan vermoeden dat de „turboprop" in Britse luchtvaartkringen als het staridaard-passagiersvliegtuig der toekomst wordt gezien, want de British Overseas Airways Corporation (B.O.A.C.) die de Oomets in dienst heeft, zal voor lange afstanden toch ook op turboprops overgaan. Zij heeft nl. Bristol Britannia's in bestelling, die berekend zijn op „massa"-vervoer van toeristen (90 passagisrs per vliegtuig) over lange afstanden waarop geen tussenlandingen mogelijk zijn, zoals de Noord-Atlantische Oceaan en de Pacific (Londen— Canada—Tokio). Dit zal echter nog wel een paar jaar duren. Intussen heeft de B.O.A.C. een tweede serie Cornets gekregen, met de betere Rolls Royce Avon motoren inplaats van De Havilland Ghost motoren, om begin volgend jaar een dienst op Zuid-Amerika: te openen. De reeds bestaande Cometdiensten, die, zoals gezegd, dezer dagen een eerste jaar van practische ervaring hebben opgeleverd, hebben in zoverre voldaan, dat de B.O.A.C. er met gerechte trots op kan wijzen dat slechts acht Cornets de retour-diensten onderhouden op acht lange lijnen per week: drie vluchten per week naar Johannesburg en terug, twee naar resp. Singapore en Tokio en terug, en een naar Celombo en terug. Dit moet inderdaad een geweldige prestatie heten, die, afgescheiden van de moeilyk te beantwoorden vraag van financieel rendement, in elk geval uit een oogpunt van prestige rechtvaardigt dat Engeland verleden jaar met straalvliegtuigen de leiding nam in het passagiers-luchtvaartverkeer. Deze nieuwe pioniersdaad om met „turboprops" te gaan vliegen behoort zeker niet lager aangeslagen te worden. --- Zand bedekt kostbare landbouwgrond (Van. onze correspondent) Zierikzee, 18 April De opeenhoping van vrij dikke zandlagen en de uitschuring van diepe stroomgeulen ln het gebied om Ouwerkerk op Duiveland heeft een toestand geschapen, die te vergelijken is met die in het gebied om het fort Rammekens op Walcheren na de Tweede Wereldoorlog. De herstêlhoaten der gronden zullen uitgaan boven het viervoudige van de koopwaarde. Toepassing van herverkaveling en sanering zullen daarom de enige mogelijkheden zijn de landbouwbevolking weer een bestaanskans te geven. In de polder Schouwen, om het beruchte gat tn de Schelphoek, doen zich Soortgelijke verzandingsverschijnselen voor. Bovendien moet er rekening mee worden gehouden, dat grote hoeveelheden zand de polder inspoelen bij de dichting der gaten. De in de droge corridor van Schouwen en Duiveland genomen grondmonsters vertonen een sterke zoutconcentratie ln de bodem. Gips wordt ook nu als enig medicijn voor de grond aanbevolen. --- Centrale mergelwinning in Limburg KUNSTMESTFABRIEKEN VRAGEN een OMVANGRIJKE ONTEIGENING (Van onze correspondent voor Zuid-Limburg) DE belangen van industrie, vreemdelingenverkeer en natuurschoon, van landbouw en wetenschap lopen niet steeds parallel. Allerminst in verband met de mergelwinning. Mergel is een der weinige grondstoffen, die ons land rijk is en deze kalksteen treft men alleen in Zuid-Limburg aan, in een gebied gelegen tussen Maastricht, de zuidelijke provinciegrens tot Vaals en vandaar over Kunrade en Valkenburg tot Meerssen. De lagen van dit nuttige gesteente kunnen een dikte bereiken van 60 meter, het dekgebergte is gewoonlijk niet meer dan 20 a 30 meter dik. Men onderscheidt de mergel in drie soorten: gulpener krijt, minder geschikt voor industriële doeleinden; Kunrader kalksteen, gewild bouwmateriaal, en Maastrichter krijt, bijna geheel koolzure kalksteen, uitnemende grondstof voor cement, kunstmest, kalk, enz. Het voorkomen van dit ge steente is zeer rijk, zodat voor uitputting van de bodem niet behoeft te worden gevreesd. Jammer genoeg is het Maastrichter krijt het best en gemakkelijkst bereikbaar in de hellingen der heuvels, waar de deklagen het dunst zijn en de afvoerwegen te land en te water het dichtst bij. Dit werd het noodlot van de St. Pietersberg, waar de E.N.C.I. jaarlijks niet minder dan 1.3 millioen ton verwerkt. Grote hoeveelheden worden ook ontgraven voor de fabricatie van kunstmest, wel 200.000 ton per jaar, voorts bezigt men 60.000 ton voor landbouwdoeleinden, 35.000 ton voor kalkbranden en nog 5000 ton als bouwmateriaal. Samen dus 1.6 millioen ton. Mergelwinning en mergelverwerking hebben het mooie Zuidlimburgse landschap hier en daar ontluisterd; wij noemden reeds de E.N.C.I., doch ook de kalkfabrieken in Geul- en Jekerdal tasten de idyllische omgeving aan. Hiermee zijn de economische belangen van het toerisme, die niet minder aanzienlijk zijn dan die der nijverheid, in hoogste mate gemoeid. Men kan het in ons land unieke recreatie-oord van Maasen Gulpdalen niet verder laten schenden. Toen het Provinciaal bestuur in 1942 aan Ankersmits Chemische Fabrieken te Borgharen geen concessie wilde verlenen om de mooie „Riessenberg" onder Gronsveld af te graven, begreep het meteen, dat de industrie op andere wijze aan grondstof moest worden geholpen. rEN ontstond het plan tot concentratie van mergelwinning op een enkel punt, zo gekozen, dat noch de belangen van natuurschoon, noch die van vreemdelingenverkeer of landbouw in het gedrang konden komen. Dit bracht d drie grootste belanghebbenden: de Staatsmijnen vanwege het Stikstofbindlngsbedrijf te Lurterade, de Mekog te IJmuiden en de reeds genoemde firma Ankersmit samen. Ze richtten ln belangengemeenschap op de N.V. „Mergelvoorziening". Deze heeft nu Ingediend een aanvrage tot onteigening ten algemenen nutte van een terrein, dat de kern uitmaakt van het z.g. mergeldal. Dit mergeldal is ontworpen na lange voorstudie, waarbij ook de Rijksdienst Nationale Plan, het E.T.I.L. en een speciale mergelcommissie betrokken waren. Ten slotte werden enkele plannen samengevoegd en verkoos men een terrein groot 50 ha op het plateau bij Bemelen, halverwege Maastricht—Valkenburg. Men treft daar mergellagen aan ter dikte van 50 meter; het dekgebergte levert weinig bezwaren op; de te" verwijderen massa's Limburgse klei, zand en grind zijn later nog te bezigen voor het egaliseren en weer voor landbouw geschikt maken van uitgebate gedeelten. De kwaliteit van de mergel voldoet hier aan alle eisen; de grondwaterstand is laag; het te graven dal ligt • gunstig ten opzichte van verkeerswegen te land en te water. Aangezien men de grote wegen niet doorsnijden wil of mag, zal men een tunnel graven naar het Geuldal ter hoogte van de kalkfabriek aldaar. Vandaar zijn de kunstmestfabrieken van Lutterade en Borgharen gemakkelijk bereikbaar, evenals overlaadgelegenheld voor de „Mekog" te IJmuiden en voor een straks in het Noorden te ondernemen sodafabriek. De reeds genoemde „Enci" behoeft in het geval niet betrokken te worden, want deze heeft, op de andere oever van de Maas, uitgestrekte terreinen en langdurige concessie. Aan verkregen rechten van b.v. de twee genoemde kalkbranderijen wordt niet geraakt. Voorts blijven in en buiten het te onteigenen gebied nog genoeg terreinen voor andere gegadigden over, mits deze geen algemene belangen belagen. Er komen ongetwijfeld agrarische belangen in het geding. Het te onteigenen terrein — men tracht intussen in der minne te verwerven — beslaat een oppervlakte van 50 ha. Daarvan denkt men % ha per jaar af te graven, zodat men dus met die 50 ha ruim 65 jaar rondkomt. In aanmerking nemende dat de meeste landbouwbedrijven hier 5 tot 10 ha beslaan en geen boerderijen behoeven te worden gesloopt, ziet men in de centrale mergelwinning geen gevaar voor de landbouw, vooral niet wanneer men in aanmerking neemt dat, min of meer voor landbouw weer geschikt gemaakt, de ontnomen landerijen — zij het op veel lager peil — weer verworven kunnen worden. Ook dient het mergeldal straks, grondstof leverende voor kunstmestfabricatie, belangen van de landbouw. Landschappelijk schoon zal men niet schenden, want het bedrijf werkt voor elders gelegen fabrieken die daar noch kunnen noch willen bouwen en het geheel blijft omgeven van coulissen vormende heuvelwanden, meestal rijk begroeid. Men dient evenwel rekening te houden met een blijvend verlies van 6 ha oppervlakte voor het maken van taluds. --- Zestigste lijst van slachtoffers van de watersnood Het informatiebureau van het Ned. Roode Kruis heeft de 60e lijst \'an geborgen en geïdentificeerde slachtoffers van de watersnood uitgegeven. DREISCHOR Lena Bal—Hanzen, geb. 2/4/'88, echtg. van Jan Bal, laatste adres: Langeweg P 87; Cornelis Moermond, geb. 24/ll/'13, Langeweg P 87. NIEUWERKERK Johannis Bom, geb. 21/8/'16, laatste adres: Stoofweg: 151 en Cornelia Bom— Mol, geb. 4/9/'16; Christina M. Gaanderse—Van der Bijl, geb. 21/5/'17, Achterstraat 76; Cornelia Koopman— Hoogstrate, geb. 4/5/'74, Prov.str.weg B 10; Jacoba M. Rentier, geb. 26/6/'49, Muyewegr 209; Marinus de Valk. geb. 26/ll/'65, Molenstraat 145: Johannis van der Wielen, geb. 30/l/'88, Molenstraat 135a en Lena van der Wielen— Lievense, geb. 29/4/'93; Jacobus Cornelis van der Wilt, geb. 5/3/'29, Gouda, Gouden IJssellaan 213. SEROOSKERKE Kintje Simons—Dijkstra, geb. 9/10/ '20, laatste adres: woonwagen no 11463, Schelphoek; Cornelis Verboom, geb. 31/8/'04, B 10 en Levina Maatje Verboom, geb. 6/2/'41. --- Wegwijzers in rampgebieden worden hersteld De wegwilzerdienst van de A.N.W.B. zal Maandag- een begin maken met het herstel van de wegwijzers in Zeeland en de Noord-Westhoek van Brabant. Er zullen in Zeeuws Vlaanderen. ZuidBeveland, Walcheren en Noord-West Brabant circa 200 nieuwe armen aan beschadigde wegwijzers moeten worden aangebracht. Zodra op Schouwen-Duiveland de situatie dit zal toelaten, zullen daar eveneens de nodige voorziening-en worden getroffen. --- IN HET RAMPENFONDS 106,4 MILLIOEN Tot gistermiddag had het Nationale Rampenfonds 106.4 millioen gulden ontvangen. Sinds Donderdag is er dus weer 400.000 gulden bijgekomen. --- UIT DE STAATSCOURANT Bij K.B. is benoemd tot notaris te Axel, J. Meijling, cand.-notaris te Goes, in de plaats van J. Fanoy (overleden). Bij K.B. is benoemd tot Officier in de Orde van Oranje-Nassau H. A. Fruin te 's-Gravenhage. directeur can de Agrarische handel en Nijverheid bij het ministerie van Landbouw. --- Advertentie (Ingez. med.-advertentie) ---